مقایسه کیفیت زندگی و افسردگی در دانشجویان پزشکی زاهدان با و بدون علایم اختلال نقص توجه/ بیش فعالی

-  مقدمه و بیان مسئله تحقیق (مشتمل بر مرور تحقیقات گذشته داخلی وخارجی مرتبط با موضوع با ذکر منابع و توجیه ضرورت انجام طرح) :

اختلال نقص توجه/بیش فعالی (  ADHD )یک اختلال عصب-روان شناختی است که در کودکان و نوجوانان سراسر جهان شایع است ¹. طبق راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی ویژگی اصلی این اختلال ، الگوی مداوم بی توجهی و یا بیش فعالی- تکانشگری است که موجب اختلال در عملکرد یا رشد می شود².

بی توجهی از لحاظ رفتاری به صورت حواسپرتی و پرت شدن از تکلیف، نداشتن پشتکار، مشکل در تداوم تمرکز و بی نظمی مشخص می شود. در حالیکه بیش فعالی به فعالیت بیش از حد حرکتی در زمانی است که نامناسب است². گرچهADHD اغلب بعنوان یک اختلال کودکی در نظر گرفته می شود ولی مطالعات اخیر نشان می دهند که در 60 درصد موارد علایم اختلال، تا نوجوانی و بزرگسالی ادامه می یابند^3-4.گزارش شده که 2-7 درصد بزرگسالان از ADHD  رنج می برند^5-7.یک مطالعه اخیر که به بررسی شیوع علایم ADHD در دانشجویان دانشگاه سیستان و بلوچستان پرداخته است نشان می دهد که 11درصد دانشجویان علایم نقص توجه، 10 درصد علایم بیش فعالی/تکانشگری و 3.4 درصد علایم مرکب را گزارش کرده اند⁸.

پیامدها و عوارض ADHD متنوع هستند و معمولا با کاهش عملکرد تحصیلی و پیشرفت تحصیلی، طرد  و تعارض اجتماعی  بیشتر همراه است و بطور کلی این افراد مشکلات اجتماعی، خانوادگی و تحصیلی بیشتری دارند².دانشجویان مبتلا به ADHD در معرض خطر پیشرفت تحصیلی ضعیف و شکست تحصیلی هستند^9-10 و از سوی دیگر خودکارآمدی تصمیم گیری حرفه ای با سازگاری اجتماعی و تحصیلی ارتباط دارد¹¹ و افراد بیش فعال از سازگاری، مهارت اجتماعی و اعتماد به نفس کمتری برخوردارند¹². هیجان های تجربه شده محیط دانشگاهی می تواند پیامد های خاصی داشته باشد و علایمی مثل اضطراب و استرس میتواند منجر به عملکرد تحصیلی پایین و بیماری شوند^13-14.همچنین ریبرو وهمکاران رابطه منفی بین استرس و کیفیت زندگی را در دانشجویان یافتند که می تواند جنبه های مختلفی از سلامت-روانی باشد¹⁵. مطالعات متعددی وجود استرس زیاد، مصرف الکل و افسردگی را بین دانشجویان نشان داده اند. یک مطالعه طولی روی دانشجویان پزشکی امریکا نشان داد که 10 درصد دانشجویان در طی دوران تحصیل فکر خودکشی دارند و کیفیت زندگی دانشجویان یکی از پیش بینی کننده های مهم در این زمینه بود¹⁶.مطالعات نشان می دهند که کیفیت زندگی تحت تاثیر جنبه های مختلفی از زندگی قرار می گیرذ و خود نیز ابعاد مختلف زندگی را متاثر می سازد . گرچه از دهه 70 میلادی توجه زیادی به ارزیابی کیفیت زندگی شده است ولی در مورد کیفیت زندگی دانشجویان در طی دوران تحصیلی و عوامل مرتبط با آن توجه کمی شده است ^17-18.

از آنجاییکه تربیت پزشکان شایسته و ماهر از اهداف اصلی آموزش پزشکی است تا فارغ التحصیلان  رشته های پزشکی بتوانند سلامت جامعه را حفظ و ارتقاء ببخشند لذا سلامت روان شناختی این افراد خود می تواند دغدغه مهمی برای متولیان نظام سلامت باشد و شناخت عوامل خطر برای سلامتی انها جهت پیشگیری از پیامدهای منفی سودمند خواه بود و این مطالعه در همین راستا و با هدف ارزیابی وضعیت کیفیت زندگی و افسردگی دانشحویان با توجه به علایم ADHD در دانشجویان پزشکی طراحی شده است.

5- سئوالات و/ یا فرضیات پژوهش  :

1-میانگین و انحراف استاندار نمره افسردگی دانشجویان پزشکی با و بدون علایم نقص توجه/ بیش فعالی چقدر است؟

2-میانگین و انحراف استاندار نمره کیفیت زندگی دانشجویان پزشکی با و بدون علایم نقص توجه/ بیش فعالی چقدر است؟

3- آیا شدت افسردگی دانشجویان پزشکی با علایم نقص توجه/ بیش فعالی بالاتر از دانشجویان بدون  علایم نقص توجه/ بیش فعالی است ؟

 4- آیا کیفیت زندگی دانشجویان پزشکی بدون  علایم نقص توجه/ بیش فعالی بالاتر از دانشجویان با علایم نقص توجه/بیش فعالی است ؟

6- هدف  کلی:

تعیین و مقایسه افسردگی و کیفیت زندگی در دانشجویان پزشکی با و بدون علایم نقص توجه/ بیش فعالی

7-اهداف اختصاصی :

1. تعیین میانگین و انحراف استاندار افسردگی در دانشجویان پزشکی با و بدون علایم نقص توجه / بیش فعالی
2. تعیین میانگین و انحراف استاندار کیفیت زندگی در دانشجویان پزشکی با و بدون علایم نقص توجه / بیش فعالی
3. مقایسه میانگین نمره افسردگی دانشجویان پزشکی با علایم نقص توجه / بیش فعالی با  دانشجویان پزشکی بدون علایم نقص توجه/ بیش فعالی
4. مقایسه میانگین نمره افسردگی دانشجویان پزشکی با علایم نقص توجه / بیش فعالی با  دانشجویان پزشکی بدون علایم نقص توجه/ بیش فعالی

دانشگاه های  علوم پزشکی ، مراکز مشاوره دانشجویی

اختلال نقص توجه/بیش فعالی (  ADHD ): یک اختلال عصب-روان شناختی است که طبق راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی ویژگی اصلی این اختلال ، الگوی مداوم بی توجهی و یا بیش فعالی- تکانشگری است که موجب اختلال در عملکرد یا رشد می شود².

افسردگی: حالتی است که مشخص می شود با احساس عدم لذت و غمکینی همراه با کاهش انرژی، علاقه، احساس گناه، اشکال در تمرکز، اشکال در خواب و اشتها².

کیفیت زندگی: طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت، کیفیت زندگی عبارت است از بهزیستی جسمی ، روانی و اجتماعی ادراک شده توسط فرد است. که از طریق ارزیابی احساس ذهنی افراد نسبت به شادمانی یا عدم شادمانی در مورد ابعاد مختلف زندگی سنجیده می شود¹⁹  .

مقطعی (توصیف-تحلیلی)

دانشجویان دوره بالینی (کارآموزی و کارورزی )پزشکی مشغول به تحصیل در سال تحصیلی 1398 در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

معیارهای شمول:

در سال تحصیلی 98-99 دانشجو و مشغول تحصیل باشد

سابقه اختلال روانپزشکی را گزارش نکند

معیارهای خروج:

عدم رضایت جهت شرکت در مطالعه

اعتیاد به مواد و الکل

حجم نمونه  براساس فرمول برآورد حجم نمونه برای مقایسه دو میانگین محاسبه شده است که حداقل برای  گروه با علایم نقص توجه/بیش فعالی 16 نفر و برای گروه بدون علایم 100 نفر است. بر اساس مطالعات انجام شده در خصوص شیوع علایم نقص توجه/ بیش فعالی و رسیدن به 16 دانشجوی با علایم نقص توجه / بیش فعالی 120 دانشجو مورد غربالگری قرار می گیرند.

α=0.05

β= 0.1

 : بر اساس مطالعه اوه و همکاران²⁰ s1=10.66

:   بر اساس مطالعه اوه و همکاران²⁰s2=7.33

 : بر اساس مطالعه اوه و همکاران²⁰  x̄₁=19.33

  :بر اساس مطالعه اوه و همکاران²⁰  

آسان ( در دسترس)

داده ها در این مطالعه با استفاده از:

1-  پرسشنامه افسردگی بک ( )2- پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت (   ) و 3- پرسشنامه نقص توجه/بیش فعالی بزرگسالی جمع آوری می شوند.

آزمون افسردگی بک یکی از مناسب ترین آزمون های سنجش افسردگی است که در سال 1961 توسط بک و همکاران طراحی شد و در سال 1971 تجدید نظر گردید و برای سنجش افسردگی در جمعیت های نرمال و بیماران روانی مورد استفاده قرار می گیرد²¹. و در جمعیت ایرانی هم از پایایی و اعتبار مناسبی برخوردار است ^.

پرسشنامه کیفیت زندگی:(WHOQOL-BREF(

شامل 26 سوال است که 4 حیطه سلامت جسمی، روانی، روابط اجتماعی و سلامت محیط را می سنجد.هر سوال دارای 5 گزینه می باشد ( اصلا تا خیلی زیاد). از مجموع نمرا ت سوالات نمره نهایی بدست می آید. این پرسشنامه در سال 1385 توسط نجات در ایران هنجاریابی و مورد استفاده قرار گرفت²².

پرسشنامه بیش فعالی بزرگسالان توسط سازمانی جهانی بهداشت در سال 2003 منتشر شد²³ و روایی و اعتبار اولیه آن در سال 1387 توسط بخشانی،مظاهری و رفاهی ارزیابی شد.این تست دارای 18 ماده است که فرد بزرگسال باید به انها پاسخ دهد، هر آیتم براساس پاسخ داده شده نمره صفر تا چهار  نمره گذتری می شود  و دارای دو بخش الف و ب است. اگر فرد از قسمت الف در 4 ماده یا بیشتر نمره 2 و بالاتر بگیرد یعنی در سه ماده اول از  و2 وبالاتر و سه ماده بعدی سه و بالاتر بگیرد دارای علایم نقص توجه/ بیش فعالی است²³.

یمارستانهای آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان مراجعه و نمونه تحقیق به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب و در صورت رضایت پرسشنامه جهت تکمیل کردن ارایه می شود و پس از جمع آوری اطلاعات،  افراد با توجه به وجود یا عدم وجود علایم نقص توجه/ بش فعالی به دو گروه تقسیم و داده ها  با توجه به اهداف تحقیق مورد آنالیز قرار می گیرند.

داده ها با استفاده از شاخص های توصیفی مثل میانگین و انحراف استاندارد و آزمون تی مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند.

. درج کدهای اخلاقی منطبق با کدهای مصوب حفاظت از آزمودنی در پژوهشهای علوم پزشکی الزامی است.)

کدها 1 تا 31

عدم همکاری که با هماهنگی های انجام شده و  ضمن توضیح اهمیت نتایج پژوهش و محرمانه بودن اطلاعات و تکمیل پرسشنامه ها بدون نام همکاری آنها جلب می گردد.

بیش فعالی، کیفیت زندگی، افسردگی

1-Faraone SV, Biederman J. Neurobiology of attentiondeficit/ hyperactivity disorder.Biol Psychiatry 1998; 44(10): 951-958.

2- American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders-5 . Washington, DC:Author.

3-Fowler M. Attention deficit disorder.National information center for children and youth with disabilities (NICHCY), PO Box 1492. Washington DC; 1991: 20013-1492. http://www.nichcy.org.

4- Valdizan JR, Izaguerri-Gracia AC. Attention deficit hyperactivity disorder in adults. Rev Neurol 2009; 48 Suppl 2: S95-9.

5-Alizade H. [No explanation attention deficit /hyperactivity disorder: Pattern of behavioral inhibition and nature of restraint] Persian. Tehran J Except Child (TJEC) 2005; 3: 4.

6- Kessler RC, Adler L, Barkley R, et al. The prevalence and correlates of adult ADHD in the United States: Results from the national comorbidity survey

replication. Am J Psychiatry 2006: 163(4): 716-723.

7-Arabgol F, Hayati M, Hadid M. The prevalence of ADHD in students.AdvCognSci . 2004;6(2-1):73–8. Persian.

8- Bakhshani NM, Babaei S, Raghibi M. Frequency of Structural Brain Abnormalities among Adult Diagnosed with Attention – Deficit/Hyperactivity Disorder .journal of health science,2014 6(1):69-75 .DOI: 10.5539/gjhs.v6n1p69

8. Bakhshani NM. Attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) and high risk behaviors. Int J High Risk Behav Addict. 2013;2(1):1–2.

doi: 10.5812/ijhrba.12817. [PubMed: 24971263]. [PubMed Central: PMC4070133].

Bakhshani NM, Babaei S, Raghibi M. Self-reported ADHD symptoms prevalence in a university student population: using

adult self-report-V1.1 screener. Modern Appl Sci. 2012;6(8):63. doi: 10.5539/mas.v6n8p63.

9- Barkley, R. A. (Ed.). (1998). Attention deficit hyperactivity disorder: A handbook for diagnosis and treatment(2nd ed.). New York:Guilford.

11- Betz, N. E. (2000). Self-efficacy theory as a basis for career assessment. Journal of Career Assessment, 8, 205-222.

12- Shaw-Zirt, B., Popali-Lehane, L., Chaplin, W., & Bergman, A.(2005). Adjustment, social skills, and self-esteem in college students with symptoms of ADHD. Journal of Attention Disorders, 8, 109-120

13- AustinE,SaklofskeD,MastorasS.Emotionalintelligence, coping andexam-related stress in Canadian undergraduate students. AustJPsychol. 2010;62(1):42–50. 7.

14- SaklofskeDH,AustinEJ,MastorasSM,BeatonL,OsborneSE. Relationships of personality, affect, emotional intelligenceand coping withstudentstressandacademicsuccess:different patterns ofassociationforstressandsuccess. Learn Individ Differ. 2012;22(2):251–257.

15- Ribeiron I J S, Pereira R,V.Freire I V ,deOliveira  B G,Casotti C A,.Boery E N. Stress and Quality of Life Among University Students: A Systematic Literature Review. Health ProfessionsEducation4(2018)70–77

16- Khoo TK, Tan TS. Burnout, depression, and quality of life in medical students. Mayo ClinProc 2007;82(2):251-2.

17- BerlimMT,FleckMPA. “Quality oflife”: abrandnewconcept for researchandpracticeinpsychiatry. Rev BrasPsiquiatr. 2003;25(4):249–252. 3.

18-PekmezovicT,PopovicA,TepavcevicDK,GazibaraT,PaunicM. Factors associatedwithhealth-relatedqualityoflifeamongBelgradeUniversitystudents.QualLifeRes. 2011;20(3):391–397.

19-WHOQOL Group. The World Health Organization Quality of Life assessment (WHOQOL): position paper from the World Health Organization. SocSci Med 1995;41(10):1403-9.

20-Oh Y,   Yoon H J,   Kim J-H, and   Joung Y STrait Anxiety as a Mediator of the Association between Attention Deficit Hyperactivity Disorder Symptom Severity and Functional Impairment.Clinical Psychopharmacology and Neuroscience 2018; 16(4): 407-414  https://doi.org/10.9758/cpn.2018.16.4.407

21-Beck, A. T., Steer, R. A., &Garbin, M. G. (1988). Psychometric properties of the beck depression inventory: Twenty-five years of evaluation. Clinical Psychology Review, 8, 77-100.

- نجات سحرناز, منتظری علی, هلاکویی نایینی کوروش, محمد کاظم, مجدزاده سیدرضا.  استانداردسازی پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت : ترجمه و روانسنجی گونه ایرانی. مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی : 4(4)  زمستان 1385

23- Kessler RC, Adler L, Ames M, Demler O, Faraone S, Hiripi E, Howes MJ, Jin R, Secnik K, Spencer T, Ustun TB, Walters EE.The World Health Organization Adult ADHD Self-Report Scale (ASRS): a short screening scale for use in the general population. Psychol Med. 2005 Feb;35(2):245-56.

پژوهش و اهداف آن توصیف می شوند

اطلاعات بدون نام و محرمانه خواهند بود

به سوالات و ابهامات شرکت کنندگان پاسخ داده می شود

شرکت کنندگان در صورت رضایت شرکت داده می شوند

پرسشنامه کیفیت زندگی، پرسشنامه نقص توجه/ بیش فعالی بزرگسالی، پرسشنامه افسردگی بک