تاثیر اقدامات توانبخشی مبتنی بر منزل بر تبعیت از درمان و کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به سکته مغزی بستری در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1398

سکته مغزی شایعترین و ناتوان کننده ترین ضایعه نورولوژیکی در بزرگسالان است که مهم ترین عامل مرگ در جهان و ایران بعد از بیماری های قلبی و سرطان به شمار می آید (1, 2). بر اساس آمارهای سازمان جهانی بهداشت وقوع سکته مغزی در جهان بین 7/2 تا 4/7 مورد در هر هزار نفر می باشد و در کشورهای اروپایی شیوع سکته مغزی تقریبا یک میلیون در سال گزارش شده است  (3, 4). در ایران نیز سالیانه 139 تا 149 نفر از هر 100 هزار نفر دچار سکته مغزی می شوند که به طور قابل ملاحظه ای بیشتر از کشورهای پیشرفته است و پیش بینی می شود که با افزایش جمعیت سالمندان در سال های آینده بر میزان آن افزوده خواهد شد (5).

سکته مغزی که اغلب تحت عناوین  ضایعه، ناتوانی و معلولیت طبقه بندی می شود یک سندرم بالینی است که منجر به نقص عصبی موضعی ناشی از اختلال در خونرسانی به قسمت هایی از بافت مغز می شود (6). بروز سکته مغزی به سه صورت هموراژیک (به علت خونریزی در مغز)، ایسکمیک (به علت ایجاد لخته و آمبولی در عروق مغزی) و حمله ایسکمیک گذرا[1] (ناشی از انقباض عروق مغزی) می باشد (7). میزان بقا در بیماران با سکته مغزی هموراژیک حدود 30 تا 40 درصد می باشد و در سکته مغزی ایسکمیک میزان بقا 70 درصد می باشد که البته با درجاتی از ناتوانی همراه خواهند بود (7). این افراد در مرحله حاد بیماری، با توجه به محل و وسعت ضایعه دچار نقایص مربوط به میدان بینایی، حرکتی، حسی، کلامی و شناختی می شوند (7, 8). اختلال و ناتوانی باقیمانده در بیش از 75 درصد بازماندگان سکته مغزی وجود دارد و 15 تا 30 درصد از بازماندگان سکته مغزی میزان قابل توجهی از ناتوانی را گزارش می کنند (4). با توجه به مطالعه Tink & Kessler 2015 بیش از 50 درصد از بیماران مبتلا به سکته مغزی دچار ناتوانی های طولانی مدت و ناتوانی در انجام فعالیت های روزانه زندگی و کاهش کیفیت زندگی می شوند (9).

خطر مرگ و میر در بیماران مبتلا به سکته مغزی که دچار ناتوانی شدید هستند به طوری که تا سه ماه پس از سکته مغزی نیاز به مراقبت های مداوم دارند تقریبا هفت برابر بیشتر از سایر مبتلایان است (4). هر چند مرحله حاد بیماری در مبتلایان به سکته مغزی بیش از چند روز طول نمی کشد ولی روند بهبود بیماری کند و تدریجی می باشد (10) و اکثر بیماران پس از طی مرحله حاد با ناتوانی جسمی و روحی فراوانی از بیمارستان ترخیص می شوند و حداقل تا 6 ماه در انجام فعالیت های روزانه و برنامه های خود مراقبتی نیاز به مراقبت مداوم دارند (11, 12). این بیماری با آسیب به سیستم های حسی، حرکتی، ادراکی، بینایی و شناختی، توانایی بیماران را برای انجام فعالیت های روزانه زندگی مختل می کند (13). در سال های اخیر با توجه به افزایش هزینه های بیمارستانی، طول مدت بستری این بیماران در بیمارستان کمتر شده و مراقبت های بعد از ترخیص، به عهده خانواده که دانش و مهارت کافی را ندارند گذاشته می شود (14).

سکته مغزی به عنوان اصلی ترین علت ناتوانی، باعث اختلال در انجام فعالیت های روزمره و کاهش کیفیت زندگی این بیماران می شود (15, 16). نتایج مطالعه سالاری مهر و همکاران (1397) نشان داد که کیفیت زندگی بیماران پس از سکته مغزی کاهش می یابد (6). یافته های مطالعات نشان می دهد علی رغم پیشرفت های درمانی، اغلب بیماران مبتلا به سکته مغزی پس از ترخیص از بیمارستان در انجام فعالیت های روزانه زندگی از قبیل لباس پوشیدن، غذا خوردن و حمام رفتن نیاز به کمک قابل توجه مراقبین دارند (17-19). برآورد های انجام شده نشان می دهد که 62 درصد بیماران مبتلا به سکته مغزی به دیگران وابسته می شوند (20). از طرفی تبعیت از رژیم های درمانی تجویز شده اعم از رژیم بازتوانی، غذایی و دارویی از جمله درمان های اصلی این بیماران می باشد (19) به عنوان یک چالش مهم در این بیماران مطرح است که می تواند بر روند انجام فعالیت های روزمره، مراقبت ها و متعاقب آن کیفیت زندگی این بیماران تاثیرگذار باشد (21). نتایج مطالعات نشان می دهد که سطح آگاهی کم خانواده ها در زمینه تبعیت از رژیم درمانی از دلایل اصلی بروز عوارض طولانی مدت و بستری مجدد در این  بیماران بوده است (19).

به منظور پیشگیری از عوارض بیماری و بهبود کیفیت زندگی بیماران می توان از برنامه های مراقبتی مختلفی از قبیل روش های صحیح دارودرمانی، خانواده درمانی و اقدامات توانبخشی استفاده کرد (18). منظور از اقدامات توانبخشی مجموعه ای از فرآیندهاست که در آن به فرد توان خواه کمک می‌شود تا توانایی از دست رفته خود پس از یک واقعه، بیماری یا آسیب که منجر به محدودیت عملکردی وی شده‌است مجدداً به دست آورد (22) .اقدامات توانبخشی به عنوان یک هدف مهم درمانی به بیماران در جهت عدم وابستگی و اجتناب از بستری شدن های مکرر در بیمارستان و کاهش هزینه های سرسام آور کمک می کنند (23). با توجه به عوارض و طولانی بودن مدت بیماری، بیماران و همچنین افراد خانواده که به عنوان مراقبین اصلی بیماران مبتلا به سکته مغزی هستند در ارائه درست برنامه های مراقبتی با مشکلات مختلفی مواجه می باشند و دلایل بروز این مشکلات را مواجهه ناگهانی با این بیماری، ایفای نقش جدید به عنوان مراقب، نداشتن اطلاعات کافی در ارتباط با بیماری و مراقبت از آن، عدم وجود برنامه های بازتوانی قبل از ترخیص و عدم حمایت اجتماعی ذکر کردند (24).

یکی از رویکردهای توانبخشی، روش توانبخشی مبتنی بر منزل است که در این روش حضور فعال بیمار و خانواده وی در تشخیص نیازها و آموزش ها وجود دارد (25). هدف از ارائه اقدامات توانبخشی در منزل، حفظ و بازگرداندن سلامتی، ارتقای استقلال، کاهش ناتوانی و معلولیت ناشی از بیماری مزمن است (10). این گونه خدمات در رفع نیازهای بهداشتی افراد نیازمند به توانبخشی بسیار مفید است و به سبب ارزان بودن، امکان پذیری، تامین آسایش مددجو، کاهش بستری های مکرر، برقراری حلقه اتصال بین بیمارستان و جامعه از ارزشمندترین خدمات مراقبت بهداشتی محسوب می شود (18).از جمله مزایای این گونه خدمات می توان به تعامل مددجو با خانواده، آموزش مستقیم و بی واسطه مددجو و خانواده، ارتقاء بیشتر عملکرد مستقل مددجو و بالاتر بودن سطح حدود و اختیارات پرستاران توانبخشی در منزل اشاره نمود (18). نتایج تحقیقات نشان داده است که مراقبت مستمر و طولانی مدت از افراد مبتلا به بیماری های مزمن از جمله سکته مغزی تاثیر به سزایی بر بهبود تبعیت از رژیم درمانی و ارتقاء کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سکته مغزی دارد (18, 19).

در حالی که اکثر مطالعات در این حوزه بیشتر بر اقدامات توانبخشی مبتنی بر موسسات انجام شده است و کمتر به بررسی اثربخشی برنامه های جامعه محور به خصوص مدل های مبتنی بر منزل و تاثیرات آن پرداخته اند (18). بنابراین توسعه مدل توانبخشی مبتنی بر منزل به عنوان یک راهکار موثر در ارائه این خدمات ضروری می باشد (26).

پرستاران با تکیه بر نقش عملکردی خود که شامل آموزش و مشارکت است، بهترین پایگاه برای فراهم سازی برنامه مناسب جهت تبعیت از برنامه درمانی و بررسی آن محسوب می شوند. جهت تداوم مراقبت نیاز است که پرسنل بهداشتی و درمانی قرار ملاقات ها یا تماس های تلفنی منظمی با بیماران و خانواده های آنها داشته باشند و سطح تبعیت بیماران را به طور منظم پایش نمایند و موانع عدم تبعیت و کاهش کیفیت زندگی را شناسایی نمایند و به بیماران در غلبه و مدیریت این موانع کمک گردد. با توجه به اهمیت مراقبت پیگیرانه و طولانی بودن بیماری، احتمال بروز و شدید شدن عوارض و لزوم تبعیت از درمان در بهبود این بیماری، مطالعه حاضر با هدف تاثیر اقدامات توانبخشی مبتنی بر منزل بر تبعیت از درمان و کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به سکته مغزی بستری در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1398 طراحی شده است.

مرور مطالعات:

در این مطالعه از کلید واژه های 'توانبخشی (Rehabilitation)'، 'تبعیت از درمان (Adherence to Treatment)'، 'کیفیت زندگی (Quality of Life)'، 'سکته مغزی (Cerebral Stroke)' استفاده شده است. این کلید واژه ها در بانک های اطلاعاتی و وبسایت های معتبری چون SID^[2]، PubMed، Science Direct، Scopus، Google Scholar در بازه زمانی سال 2005 تا 2019 مورد جستجو قرار گرفته است. بر اساس جستجوی انجام شده تعداد 40 مقاله فارسی و انگلیسی مرتبط با موضوع پژوهش بدست آمد که در این قسمت به 8 مورد مقاله داخلی و 5 مورد مقاله خارجی که ارتباط نزدیک تری با موضوع پژوهش حاضر داشتند، انتخاب و شرح داده شده است.

مطالعات داخلی

1. پژوهشی توسط سالاری مهر و همکاران (1397) با هدف بررسی کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سکته مغزی در تبریز بر روی 156 نفر بیمار مبتلا به سکته مغزی در بیمارستان رازی انجام دادند. این مطالعه که به صورت توصیفی تحلیلی از نوع مقطعی که با استفاده از روش سرشماری انجام گردید ابزار این مطالعه پرسشنامه کیفیت زندگی SIS-16 بود. برای تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS نسخه 23 و آزمون های آماری تی تست و آنووا استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان داد میانگین کل نمره کیفیت زندگی  بیماران 18/29 ± 66/73 بود و متغیرهای سطوح تحصیلات و خدمات فیزیوتراپی با کیفیت زندگی ارتباط معنادار آماری داشت (05/0>P). اما بین متغیرهای جنسیت، تاهل، نوع سکته مغزی، مدت زمان سپری شدن از سکته مغزی و سمت مبتلا با کیفیت زندگی، رابطه معنی داری وجود مشاهده نگردید. همچنین نتایج نهایی این پژوهش نشان داد که کیفیت زندگی بیماران پس از سکته مغزی کاهش می یابد و برای پیشگیری از عواقب بیشتر این بیماری و جبران و بهبود ضایعات ایجاد شده در اثر بیماری می توان از اقدامات توانبخشی استفاده کرد (6).

2. پژوهش دیگری که توسط دهقان نیری و همکاران (1394) با هدف تاثیر برنامه توانمندسازی خانواده محور بر تبعیت از رژیم درمانی بیماران مبتلا به سکته مغزی که به صورت کارآزمایی بالینی غیرتصادفی بر روی 60 نفر بیمار مبتلا به سکته مغزی و مراقبین اصلی آنها در دو گروه 30 نفره مورد و شاهد در شهر تهران انجام شده است. برای گروه مداخله برنامه توانمندسازی خانواده که شامل نیازسنجی در سه زمینه مراقبتی رژیم بازتوانی غذایی و دارویی، آموزش، پیگیری و ارجاع بود اجرا شده است و گروه شاهد فقط برنامه معمول بیمارستان را دریافت کردند. نحوه اجرا به این صورت بود که گروه شاهد طی دوماه برنامه های معمول بیمارستان را دریافت کردند و یک ماه بعد از ورود به پژوهش با مراقب اصلی بیمار تماس گرفته می شد و درصورت دریافت برنامه های توانبخشی خارج از بیمارستان از مطالعه خارج می شدند. در گروه مورد پس از نیاز سنجی آموزشی طی سه جلسه که هر جلسه یک الی یک و نیم ساعت طول می کشید به صورت فردی آموزش حضوری در طی زمان بستری بیمار در بیمارستان به بیمار و مراقب اصلی وی داده شد و سپس هر هفته به منظور پیگیری آموزش های داده شده با وی تماس گرفته می شد و نیازها و مشکلات آنها بررسی گردیده شده است. مدت کلی انجام این مطالعه 9 ماه و مدت دریافت خدمات آموزشی دو ماه پس از ورود شرکت کننده به پژوهش بوده است. روش جمع آوری داده ها خودگزارشی با استفاده از ابزار محقق ساخته تبعیت از رژیم درمانی بوده است. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 5/11 و آزمون های آماری دقیق فیشر، مجذور کای و تی مستقل تجزیه و تحلیل شده است. طبق نتایج این پژوهش متوسط سن بیماران در گروه مداخله 7/7±8/68 سال و در گروه شاهد 1±8/68 سال بود. طبق آزمون آماری تی مستقل تفاوت آماری معنی داری از لحاظ نمرات تبعیت از رژیم درمانی در سه حیطه تبعیت از رژیم بازتوانی، غذایی و دارویی در هر دو گروه نشان داد (001/0>P). نتایج نهایی این پژوهش نشان داد با توجه به موثر بودن برنامه توانمندسازی خانواده، با وارد نمودن این شیوه در سیستم بهداشتی و مراقبتی، می توان با توانمند کردن خانواده ها نقش مهمی را در اجرای تبعیت از رژیم درمانی بیماران مبتلا به سکته مغزی ایفا کرد (19).

3. مطالعه ای توسط پورشیروانی و همکاران در سال 1393 با هدف بررسی تاثیر مراقبت در منزل توسط مراقبین خانگی بر اساس الگوی مراقبت پیگیر بر توان انجام فعالیت های روزانه زندگی مبتلایان به سکته مغزی در شهر تهران انجام شده است. این مطالعه که از نوع نیمه تجربی بوده است بر روی 90 بیمار و مراقبین خانگی آنها با روش نمونه گیری مبتنی بر هدف انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه 45 نفری مداخله (تعلیم مراقبین بر اساس الگوی مراقبت پیگیر) و گروه کنترل (طبق روش رایج) قرار گرفتند. مشارکت کنندگان ابتدا به تکمیل پرسشنامه جمعیت شناختی بیماران و مراقبین، توانایی انجام فعالیت های روزانه در بیماران به وسیله مقیاس استقلال عملکردی (FIM) پرداختند و سپس ده هفته پس از ترخیص مجدد این پرسشنامه ها تکمیل گردید و نتایج آن مقایسه شد. طبق نتایج این مطالعه در مقایسه گروه مداخله و کنترل، آزمون من ویتنی بعد از مداخله، از نظر فعالیت های روزانه زندگی تفاوت معنی دار آماری را بین دو گروه نشان داد (001/0>P). در مقایسه قبل و بعد در هر گروه نیز، آزمون ویلکاکسیون با (001/0>P) تفاوت آماری معنی داری را در هر گروه مداخله و کنترل نشان داد، اما تفاوت قبل و بعد در گروه مداخله بیشتر بود. بر اساس نتایج بدست آمده به نظر می رسد که الگوی مراقبت پیگیر بتواند به عنوان یک الگوی پرستاری جهت حمایت از خانواده بیماران در جهت مراقبت اصولی و بهبود عملکرد بیماران پیشنهاد شود (17).

4. مطالعه ای توسط ثنایی و همکاران (1393) با هدف ارزیابی تاثیر الگوی توانمندسازی خانواده محور بر میزان همکاری خانواده در تبعیت رژیم درمانی بیماران تحت جراحی بای پس عروق کرونر انجام شد. در این کارآزمایی بالینی تصادفی جامعه پژوهش را کلیه بیماران تحت جراحی بای پس عروق کرونر در بخش جراحی قلب بیمارستان امام خمینی (ره) و مراقبین آنها تشکیل دادند. 102 جفت بیمار و مراقب خانوادگی به روش نمونه گیری در دسترس وارد مطالعه شده و با استفاده از جدول اعداد تصادفی به روش تصادفی در دو گروه مداخله (51 نفر) و کنترل (51 نفر) قرار گرفتند. داده های مورد نیاز به وسیله تکمیل پرسشنامه پژوهشگر ساخته مشخصات جمعیت شناختی و سنجش همکاری خانواده در تبعیت از رژیم درمانی بیماران در سه بخش رژیم غذایی، دارویی و برنامه حرکتی توسط مراقبین خانوادگی جمع آوری شد. روایی این ابزار با استفاده از روش روایی محتوا (توسط 10 نفر از اعضای هیئت علمی و 30 نفر از مراقبین خانوادگی) و پایایی آن به روش محاسبه آلفای کرونباخ برای بخش سنجش همکاری در رژیم غذایی (74/0=α)، رژیم دارویی (87/0=α) و برنامه حرکتی (79/0=α) بررسی شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون های تی مستقل، تی زوجی و کای دو استفاده شد. مراقبین خانوادگی دو گروه کنترل و مداخله قبل از انجام مداخله اقدام به تکمیل ابزار نمودند. برای گروه مداخله الگوی توانمندسازی خانواده محور با چهار گام (ارتقاء دانش، خودکارآمدی، عزت نفس و ارزشیابی) از طریق آموزش انفرادی، بحث گروهی، نمایش و مشارکت عملی در طی هفت جلسه اجرا شد و گروه کنترل تنها مراقبت های رایج بخش را دریافت کردند. در مرحله تهدید درک شده دو جلسه نیم ساعته آموزش انفرادی و گروهی در خصوص عوارض و مشکلات بیماری و اقدامات قبل و بعد از جراحی داده شد و در مرحله ارتقاء خودکارآمدی بیماران، دو جلسه نیم ساعته آموزش به روش نمایش عملی و تکنیک حل مسئله برگزار شد. بعد از ترخیص بیماران پیگیری نمونه ها به صورت تلفنی انجام شده است. پس از هشت هفته بعد از آخرین جلسه توانمندسازی گردآوری داده های نهایی از مراقبین خانوادگی انجام شد. مقایسه نتایج یافته ها در دو گروه نشان داد که میزان همکاری مراقبین خانوادگی در تبعیت رژیم درمانی بیماران تحت جراحی بای پس عروق کرونر در گروه مداخله دارای افزایش معناداری (001/0>p) بود (25).

5. مطالعه ای توسط جوکار و همکاران (1393) با هدف تعیین تاثیر توانبخشی مبتنی بر منزل بر فعالیت روزمره زندگی مبتلایان یه بیماری انسدادی مزمن ریه در تهران انجام شده است. این مطالعه از نوع پیش آزمون و پس آزمون دو گروهی روی 36 بیمار مبتلا به COPD بستری در بخش های داخلی بیمارستان مسیح دانشوری شهر تهران به روش بلوک بندی تصادفی در دو گروه مداخله و شاهد انجام شد. برای هریک از شرکت کنندگان در گروه مداخله 3 جلسه آموزشی یک ساعته به صورت فردی و چهره به چهره با محتوای آموزش نظری و عملی (آموزش تمرینات ورزشی شامل پیاده روی، تنفس لب غنچه ای و تمرین آن) انجام گرفت و به مدت 7 هفته پس از ترخیص در منزل ادامه داشت. ابزار مورد استفاده در این مطالعه شاخص استاندارد بارتل[3] بود. تحلیل داده ها توسط نرم افزار SPSS نسخه 5/11 با استفاده از آزمون های تی مستقل و زوجی، مجذور کای و آنالیز کوواریانس صورت گرفته است. طبق یافته های این پژوهش میانگین نمره فعالیت روزانه زندگی قبل از مداخله 5/7±2/87 و گروه شاهد 1/16±5/80 بود (12/0=p).  پس از مداحله میانگین نمره فعالیت روزمره زندگی در گروه مداخله 5/4±5/95 و گروه شاهد 6/11±8/80 بود (001/0=p). نتیجه نهایی این مطالعه نشان داد که اجرای برنامه توانبخشی ریوی مبتنی بر منزل می تواند گامی موثر به منظور ارتقاء فعالیت های روزمره زندگی و به حداکثر رساندن استقلال این بیماران و کاهش عوارض در این بیماری استفاده شود (27).

6. همچنین پژوهش دیگری توسط جعفری و دالوندی (1393) با هدف بررسی کیفیت زندگی افراد مبتلا به سکته مغزی و عوامل مرتبط با آن در شهر کرمان صورت پذیرفت. این مطالعه که از نوع توصیفی-تحلیلی می باشد بر روی 95 بیمار مبتلا به سکته مغزی با روش نمونه گیری در دسترس انجام شده است. داده ها با استفاده از پرسشنامه مشخصات دموگرافیک، کیفیت زندگی SF-36 و ابزار سنجش شدت سکته مرکز ملی سلامت جمع آوری گردیده است. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS نسخه 16 و آزمون های آماری پیرسون و اسپیرمن و آمارهای توصیفی استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان داد که نمره میانگین کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به سکته مغزی پایین بوده است. بیماران مسن تر، مطلقه و بیوه با شرایط اجتماعی اقتصادی پایین، کیفیت زندگی ضعیف تری را گزارش کردند (05/0>P). افزایش طول بیماری و شدت ضایعه کیفیت زندگی را کاهش داده بود (05/0>P). طبق این مطالعه می توان نتیجه گرفت که اندازه گیری کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سکته مغزی و عوامل مرتبط با آن بسیار مهم است و می تواند در جهت برنامه ریزی درمانی مناسب جهت ارتقا و بهبود کیفیت زندگی این بیماران کمک کند (26).

7. پژوهش عظیمی و همکاران (1392) با هدف بررسی تاثیر توانبخشی مبتنی بر منزل بر کیفیت زندگی بیماران سکته مغزی و فشار مراقبتی مراقبین خانوادگی آنها بر روی 30 بیمار مبتلا به سکته مغزی ایسکمیک بستری در بیمارستان دکتر شریعتی شهر اصفهان و مراقبین خانوادگی آنان انجام شده است. این مطالعه از نوع شبه تجربی یک گروهه می باشد. جهت گردآوری داده ها از پرسشنامه کیفیت زندگی بیماران سکته مغزی و پرسشنامه سنجش فشار مراقبتی استفاده شده است. مداخله پژوهش شامل اجرای سه جلسه یک ساعته آموزشی طی سه روز متوالی به صورت فردی و چهره به چهره بود که همزمان برای بیمار ئ مراقب ارائه شده بود و به مدت 8 هفته پس از ترخیص در منزل ادامه داشته است. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 16 و آزمون های آماری تی زوجی و آنالیز واریانس و بونفرونی انجام شده است. طبق نتایج این مطالعه میانگین نمرات فشار مراقبتی قبل از مداخله 5/15±3/33 و بعد از مداخله 1/11±6/24 و میانگین کیفیت زندگی قبل از مداخله 8/34±1/136 و بعد از مداخله 35±191 بود (01/0>P). حیطه های تحرک و عملکرد اندام فوقانی بیشترین بهبودی را داشتند. نتیجه نهایی این پژوهش نشان داد وارد کردن این مداخلات در برنامه های درمانی و مراقبتی بیماران مبتلا به سکته مغزی می تواند موجب توانمندی بیشتر بیماران و کاهش فشار مراقبتی و ارتقای سلامت بیمار و مراقبین شود (18).

8. مطالعه دیگری توسط خوش نظر و همکاران (1389) با هدف بررسی تاثیر توانبخشی مبتنی بر منزل بر میزان ادم لنفاوی و فعالیت روزانه دست در زنان بعد از ماستکتومی در تهران انجام شده است. این پژوهش یک مطالعه نیمه تجربی تک گروهه (قبل و بعد) می باشد که بعد بر روی 16 نفر از زنان مبتلا به ادم لنفاوی خفیف (کمتر از 200 سی سی) انجام گرفت. میزان ادم از طریق Volume Gauge Tank و میزان فعالیت دست مبتلا با پرسشنامه محقق ساخته قبل، یک و دو ماه بعد از انجام مداخله محاسبه گردید. مداخله شامل یک جلسه آموزش برنامه ورزشی، انجام ماساژ تخلیه لنف توسط فرد مبتلا و رعایت رفتارهای پیشگیری کننده از ادم لنفاوی به مدت 2 ماه مستمر بود. در طول جریان مداخله پیگیری تلفنی و حضوری با مراجعه بیمار به مرکز بیماری های پستان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران انجام شد. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون آماری داده های تکراری محاسبه گردید. طبق نتایج این مطالعه اجرای برنامه توانبخشی سبب کاهش ادم لنفاوی و بهبود فعالیت دست مبتلا در بیماران تحت ماستکتومی شده است (28).

مطالعات خارجی

1. مطالعه ای توسط Chen و همکاران در سال 2019 با هدف بررسی تکنولوژی توانبخشی مبتنی بر منزل برای بیماران مبتلا به سکته مغزی به صورت مروری انجام شده است. این مطالعه با استفاده از کلید واژه های سکته مغزی، توانبخشی مبتنی بر منزل، تکنولوژی مراقبت در منزل به صورت مرور سیستماتیک در پایگاه های اطلاعاتی IEEE, ACM, PubMed انجام شده است. این جستجو شامل مقالاتی بودکه تکنولوژی توانبخشی برای کمک به بیماران سکته مغزی را در خانه انجام دادند و به صورت تجربی انجام شده و در محیط خانه بیماران را مورد ارزیابی قرار داده اند و به صورت انگلیسی منتشر شده بودند. سه نویسنده به طور جداگانه تجزیه و تحلیل محتوی مقالات جستجو را با استفاده از یک لیست از عوامل تعاملی تعریف شده، انجام دادند. نتیجه جستجو 832  مقاله به دست آوردند که در نهایت 31 مقاله مرتبط بود که برای تجزیه و تحلیل دقیق در نظر گرفته شد. انواع تکنولوژی های استفاده شده در مقالات شامل بازی، استفاده از تلفن، دستگاه های رباتیک، دستگاه های واقعیت مجازی بود. سپس به بررسی شایستگی ها و محدودیت های هر نوع تکنولوژی را پرداختند. این بررسی سیستماتیک، یک مرور کلی از فن آوری های کلیدی و عوامل انسانی را برای طراحی فن آوری های خانگی برای توانبخشی سکته مغزی ارائه داد. طبق نتایج بدست آمده  دو عامل اصلی انسان را در طراحی فن آوری های خانگی برای توانبخشی سکته مغزی کمک خواهد کرد که شامل طراحی برای تعامل (شامل انگیزه خارجی و داخلی) و طراحی برای محیط خانه (از جمله درک زمینه اجتماعی، چالش های عملی، و مهارت فنی) بود (29).

2. در مطالعه انجام شده توسط  Kamalو همکاران در سال 2015 با هدف بهبود پایبندی به دارو در بیماران مبتلا به سکته مغزی از طریق پیام کوتاه متن در پاکستان انجام شده است. این یک پژوهش از نوع کارآزمایی تصادفی، کنترل شده، ارزیابی یک سوکور می باشد. شرکت کنندگان در این پژوهش بزرگسالانی بودند که دسترسی به تلفن همراه و سابقه سکته مغزی که بیش از یک ماه طول می کشد و در مورد داروهای تجویز شده مغز و اعصاب در معرض خطر سکته مغزی بودند. آنها به صورت تصادفی به دو گروه موازی به نسبت 1: 1 تقسیم شدند. یک گروه که فقط دستورالعمل های مراقبت پس از ترخیص را دریافت می کردند در حالی که گروه موازی اس ام اس برای هر دوز دارو علاوه بر دستورالعمل های مراقبت پس از ترخیص دریافت می کردند. علاوه بر این، گروه مداخله پیام هایی در رابطه با شیوه زندگی، تغییرات و اطلاعات دارویی، عوامل خطر تغییر در مصرف و ضرورت تبعیت از درمان را دریافت می کردند. این پژوهش بر اساس تئوری شناختی و مدل اعتقاد بهداشتی اجرا شده است. انطباق بیمار با داروها در ابتدا و سپس پس از 2 ماه در هر گروه با استفاده از مقیاس انطباق داروهای Morisky اندازه گیری شده است. تغییر در تبعیت رژیم دارویی پس از مداخله و تفاوت بین دو گروه برای تعیین اثربخشی یادآوری با اس ام اس به عنوان یک ابزار در پژوهش استفاده شد. تعداد نمونه های این پژوهش 86 نفر بوده است. طبق نتایج این پژوهش 90 درصد از شرکت کنندگان در گروه مداخله از رژیم دارویی تبعیت نمودند که در گروه شاهد فقط 15 درصد تبعیت نمودند. بنابراین یادآوری دوز مصرف دارو توسط اس ام اس میتواند در بهبودی سکته مغزی و پایبندی به دارو موثر باشد (30).

3. Laurent و همکاران در سال 2011 مطالعه ای نیمه تجربی با هدف بررسی کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سکته مغزی با همی پلژی بر روی 80 بیمار به روش نمونه گیری دردسترس انجام دادند. جمع آوری اطلاعات به صورت مصاحبه در منزل و مصاحبه تلفنی بود. در این بررسی متغیر افسردگی، محدودیت های فعالیت های روزانه زندگی، رضایت از زندگی و کیفیت زندگی بیماران سکته مغزی ارزیابی شد. از 80 نفر، 69 نفر سکته ایسکمیک (86.25%) و 11نفر سکته هموراژیک (75%/13) که 33 نفر آنان آسیب سمت راست مغزی و 39 نفر آسیب سمت چپ مغزی و 8 نفر آسیب دوطرفه داشتند. نتایج این مطالعه نشان داد که در بیماران سکته مغزی میزان رضایتمندی و کیفیت زندگی در مقایسه با گروه کنترل اختلال چشمگیری داشت و همه حیطه های زندگی آنها درگیر شده بود که بدترین امتیاز و نمرات در مورد استقلال و موارد مربوط به سلامت درابعاد فیزیکی و ارتباطی مشاهده شد. کیفیت زندگی به شدت با استقلال عملکردی، پایداری همی پلژی و خلق افسرده ارتباط داشت. کیفیت زندگی بیماران در  بعد  استقلال عملکردی  بیشترین چالش این بیماران گزارش شد (31).

4. Wang و همکاران در سال 2011 مطالعه نیمه تجربی با عنوان تاثیر برنامه مراقبت از خود در بهبود علائم و کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به نارسایی احتقانی قلب را انجام دادند. در این پژوهش 27 بیمار مبتلا به نارسایی احتقانی قلب انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه شاهد 13 نفر و مداخله 14 نفر قرار گرفتند. در گروه شاهد هیچگونه مداخله صورت نگرفت فقط مراقبت های معمول دریافت کردند و گروه مداخله علاوه بر مراقبت های معمول، برنامه خود مراقبتی نارسایی قلب را دریافت کردند. برنامه خود مراقبتی به صورت بروشور در اختیار بیماران قرار گرفت و بیماران گروه مداخله بعد از ترخیص هم از طریق ویزیت منزل و هم از طریق تله نرسینگ آموزش می دیدند و برنامه خودمراقبتی برای بیماران تکرار می شد. ویزیت منزل در طول هفته اول بعد از ترخیص و سپس ماه اول، دوم و سوم با هدف ارزیابی چگونگی مصرف دارو و رعایت رژیم غذایی و میزان فعالیت بیمار انجام می شد و اولین تماس تلفنی نیز 3 تا 4 روز بعد از ترخیص با بیماران برای ارزیابی وضعیت آنها برقرار شد. بیماران به مدت سه ماه تحت مداخله و آموزش از طریق ویزیت منزل و تماس تلفنی قرار گرفتند. پرسشنامه های کیفیت زندگی، علائم دیسترس و تست پیاده روی طی 6 دقیقه (که برای ارزیابی تحمل فعالیت به کار می رود) قبل و بعد از مداخله توسط هر دو گروه تکمیل شد و نتایج نشان داد که آموزش رعایت برنامه خود مراقبتی از طریق تله نرسینگ و ویزیت منزل بر بهبود کیفیت زندگی بیماران و کاهش علائم نارسایی قلبی و بهبود عملکرد بیماران تاثیر مثبت دارد، اما تفاوت معنی داری از نظر میزان پذیرش مجدد و ویزیت توسط پزشک در دو گروه مداخله و کنترل مشاهده نشد (32).

5. در مطالعه دیگری که توسط Johnson و همکاران در سال 2010 با هدف تبعیت از دارو در بیماران مبتلا به سکته مغزی ایسکمیک در اوکلند انجام شد. نمونه های این پژوهش بیماران با سکته مغزی ایسکمیک متوالی در طول یک دوره سه ماهه از پایگاه داده بیمارستان سکته مغزی شهر اوکلند بودند. از شرکت کنندگان با مصاحبه تلفنی در رابطه با داروهای مصرفی و داروهایی که پس از ترخیص تجویز شده بود  پرسیده شد. پنجاه و یک نفر واجد شرایط شرکت در پژوهش بودند که از این بین 48 نفر ابتدا 6 هفته پس از ترخیص و سپس 6 ماه بعد مورد مصاحبه قرار گرفتند. طبق نتایج این پژوهش در 6 هفته 36 نفر از 38 نفر (95٪) با آسپیرین ، 12 از 13 (92٪) دپیریدامول، 8 از 9 (88٪) وارفارین 36 نفر از 41 (88٪) استاتین ها، 33 نفر از 38 (87٪) داروهای ضد فشار خون و 7 نفر از داروهای دیابت 7 (100٪) تبعیت می کردند. در 6 ماه 97٪ با آسپیرین، 100٪ دیپیریدامول، 100٪ وارفارین، 94٪ استاتین، 91٪ داروهای ضد فشار خون و 100٪ داروهای دیابت تبعیت می کردند. استفاده از داروهای طبیعی یا گیاهی توسط 10 نفر از 48 (21٪) در 6 هفته و 11 نفر از 47 (23٪) در 6 ماه گزارش شد. نتیجه نهایی این پژوهش نشان داد که استفاده از داروهای پیشگیری از سکته مغزی طی 6 هفته بین 87 تا 100 درصد با نتایج در 6 ماه بعد مشابه بود. بنابراین این میزان بالا ممکن است به دلیل مشاوره پرستار یک به یک و استفاده از بسته های اطلاعاتی سکته مغزی باشد که حاوی اطلاعات در مورد اهمیت مصرف به داروهای پیشگیری است (33).

نقد کلی مطالعات:

مروری بر یافته های مطالعات انجام شده نشان داد که مبتلایان به سکته مغزی با مسائل و مشکلات مختلفی مواجه هستند که بر روی کیفیت زندگی و تبعیت از درمان آنها تاثیر می گذارد. همچنین یافته ها نشان داد که درگیر کردن خانواده ها و مراقبین در منزل در امر مراقبت از بیمار مبتلا به سکته مغزی و دادن اطلاعات در زمینه بیماری و شیوه مراقبتی به آنها کمک کننده بوده است، و اینکه اقدامات توانبخشی تاثیرات مثبتی بر بهبود وضعیت بیماران دارد، لذا با توجه به اثرات بالینی مثبت توانبخشی مبتنی بر منزل، نسبت به مراقبت در بیمارستان، تغییر در نوع مراقبت بیمارستانی درجهت حمایت از خانواده بیماران به منظور انجام مراقبت های اصولی وبهبود عملکرد بیماران بالاخص مبتلایان به سکته مغزی مقرون به صرفه باشد. بنابراین این پژوهش با هدف تعیین تاثیر اقدامات توانبخشی مبتنی بر منزل بر تبعیت از درمان و کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به سکته مغزی بستری در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1398 طراحی شده است.

1- میانگین نمره تبعیت از رژیم بازتوانی بعد از اقدامات توانبخشی مبتنی بر منزل در بیماران مبتلا به سکته مغزی یک و سه ماه بعد از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

2- میانگین نمره تبعیت از رژیم غذایی بعد از اقدامات توانبخشی مبتنی بر منزل در بیماران مبتلا به سکته مغزی یک و سه ماه بعد ازمداخله در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

3- میانگین نمره تبعیت از رژیم دارویی بعد از اقدامات توانبخشی مبتنی بر منزل در بیماران مبتلا به سکته مغزی یک و سه ماه بعد از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

4- میانگین نمره کیفیت زندگی اختصاصی بیماران مبتلا به سکته مغزی بعد از اقدامات توانبخشی مبتنی بر منزل در بیماران مبتلا به سکته مغزی یک و سه ماه بعد از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

تعیین تاثیراقدامات توانبخشی مبتنی بر منزل بر تبعیت از درمان و کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به سکته مغزی بستری در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1398

1-مقایسه میانگین نمره تبعیت از رژیم بازتوانی بعد از اقدامات توانبخشی مبتنی بر منزل در بیماران مبتلا به سکته مغزی یک و سه ماه بعد از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل

2- مقایسه نمره تبعیت از رژیم غذایی بعد از اقدامات توانبخشی مبتنی بر منزل در بیماران مبتلا به سکته مغزی یک و سه ماه بعد  از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل

3- مقایسه نمره تبعیت از رژیم دارویی بعد از اقدامات توانبخشی مبتنی بر منزل در بیماران مبتلا به سکته مغزی یک و سه ماه بعد از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل

4- مقایسه نمره میانگین کیفیت زندگی اختصاصی بیماران مبتلا به سکته مغزی بعد از اقدامات توانبخشی مبتنی بر منزل در بیماران مبتلا به سکته مغزی یک و سه ماه  بعد از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل

مراکز بهداشتی درمانی پژوهشی- مدیران- سرپرستاران- خانواده های بیماران

اقدامات توانبخشی

تعریف نظری: این مداخلات مجموعه ای از اقدامات و آموزش های توانبخشی می باشند که توسط پرستاران و یا سایر گروه ها برای بهبود وضعیت بیماران و خانواده آن ها در منزل یا مراکز درمانی انجام می گیرد. مدل توانبخشی مبتنی بر منزل زیرشاخه ای از مدل پرستاری مبتنی بر سطح اقدامات می باشد و بر استمرار مراقبت های توانبخشی که در مراکز مختلف آغاز شده است و باید در منزل ادامه یابد تاکید دارد. هدف از ارائه مراقبت های بهداشتی در منزل ارتقا، حفظ و بازگرداندن سلامتی، ارتقای استقلال، کاهش ناتوانی و معلولیت ناشی از بیماری های مزمن می باشد. این گونه خدمات در رفع نیازهای بهداشتی افراد نیازمند به توانبخشی بسیار مفید است و به سبب ارزان بودن، امکان پذیری، تامین آسایش مددجو، کاهش بستری های مکرر، برقراری حلقه اتصال بین بیمارستان و جامعه از ارزشمندترین خدمات مراقبت بهداشتی محسوب می شود. تعامل رودررو با خانواده و مددجو، آموزش مستقیم و بی واسطه مددجو و خانواده، ارتقای بیشتر عملکرد مستقل مددجو و بالاتر بودن سطح حدود و اختیارات پرستاران توانبخشی در منزل از جمله فواید این گونه خدمات می باشد (22, 34).

تعریف عملی: سه جلسه 45 دقیقه ای آموزش به صورت فردی و چهره به چهره همزمان به بیمار و مراقب اصلی به صورت نظری و عملی و پیگیری دو بار در هفته تا دو هفته در منزل انجام خواهد شد.

تبعیت از درمان

تعریف نظری: تبعیت از درمان تجویز شده توسط پزشک و گروه درمان در سه بعد رژیم بازتوانی، غذایی و دارویی که از جمله درمان های اصلی در بیماران سکته مغزی می باشد (34).

تعریف عملی: نمره ایست که آزمودنی از پرسشنامه تبعیت از رژیم درمانی در سه بعد بازتوانی، غذایی و دارویی کسب می کند. دامنه نمره تبعیت از رژیم درمانی به طور کلی بین 135-45 و در حیطه بازتوانی 84-28، حیطه غذایی 33-11 و حیطه دارویی 18-6 می باشد که هر چه نمره بالاتر باشد تبعیت از رژیم درمانی بیشتر خواهد بود.

کیفیت زندگی

تعریف نظری: کیفیت زندگی عبارتست از برداشت هر شخص از وضعیت سلامتی خود و میزان رضایت از این وضع. سازمان بهداشت جهانی کیفیت زندگی را درک فرد از جایگاهش در زندگی در بافت سیستم فرهنگی و ارزش‌هایی که او در آن‌ها زندگی می‌کند می‌داند که در ارتباط با هدف‌ها، انتظارات، استانداردها و نگرانی‌های اوست (34).

تعریف عملی: نمره ای که بیماران از پرسشنامه اختصاصی کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سکته مغزی را کسب می کنند. دامنه نمره کیفیت زندگی بین 245-49 می باشد که نمره بالاتر نشان دهنده کیفیت زندگی بهتر  می باشد.

 نیمه تجربی

جامعه مورد مطالعه: بیماران مبتلا به سکته مغزی بستری در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1398

معیارهای ورود به مطالعه:

-بیمار اولین ابتلا به سکته مغزی از نوع ایسکمیک را داشته باشد.

-بیمار مرحله حاد سکته مغزی (48 تا 72 ساعت) را سپری کرده باشد

-عدم دریافت  آلتپلاز

-48 ساعت بعد از سکته مغزی ناتوانی بیمار طبق مقیاس رانکین درجه 3یا 4 باشد.

- بیمار یا مراقب اصلی بیمار با سواد باشد و همکاری لازم را داشته باشد.

-بیماری های زمینه ای قبل از سکته مغزی نداشته باشد (مانند اختلالات روان، آلزایمر، معلولیت جسمی، آسیب های نخاعی و...)

-نداشتن اختلال شناختی (کسب امتیاز 7و بیشتر  معیار AMT[1] )

-بیمار پس از ترخیص تحت مراقبت در منزل قرار گیرد.

-امکان برقراری تماس تلفنی با مراقب اصلی یا بیمار وجود داشته باشد.

- ساکن زاهدان باشد.

معیار خروج از مطالعه:

-انصراف از همکاری و عدم مشارکت در مطالعه

-به وجود آمودن شرایط بحرانی در طول مطالعه

-فوت نمودن بیمار در طی مطالعه

-دریافت برنامه های مراقبتی غیر از برنامه معمول بیمارستان

حجم  نمونه براساس میانگین وانحراف معیار نمره کیفیت زندگی  مطالعه عظیمی وهمکاران (  18) با در نظر گرفتن 95 درصد اطمینان وتوان آزمون 95 درصد با استفاده از فرمول تعیین حجم نمونه 25/91محاسبه شده است. که با در نظر گرفتن 20 در صد ریزش در هرگروه 30 نفر انتخاب خواهند شد.

لازم به ذکر است که ابتدا در خصوص هریک از متغیرهای مورد بررسی در این مطالعه حجم نمونه براورد شد و بیشترین حجم نمونه محاسبه شده ( کیفیت زندگی ) منظور گردید

این پژوهش در بیماران مبتلا به سکته مغزی بستری در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1398 انجام خواهد شد. شرکت کنندگان در پژوهش با توجه به معیارهای ورود به پژوهش از بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده و از طریق قرعه کشی  در دو گروه مداخله و کنترل قرار خواهند گرفت.

جهت جمع آوری داده ها در این پژوهش از فرم مشخصات جمعیت شناختی و پرسشنامه های تبعیت از رژیم درمانی، کیفیت زندگی اختصاصی بیماران مبتلا به سکته مغزی استفاده خواهد شد.

فرم مشخصات جمعیت شناختی شامل سن، جنس، وضعیت تاهل، میزان تحصیلات، شغل، قومیت، مراقب اصلی بیمار، سابقه بیماری، مصرف سیگار، عوارض ایجاد شده به دنبال سکته، درجه مقیاس رانکین و پوشش بیمه می باشد.

پرسشنامه تبعیت از رژیم درمانی برگرفته از مطالعه دهقان نیری و همکاران (1394)، دارای 45 گویه در سه بخش می باشد (19). بخش اول در ارتباط با تبعیت از رژیم بازتوانی 28 گویه با هدف سنجش نحوه مراقبت خانواده ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﺑﻬﺒﻮﺩ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺣﺮﻛﺘﻲ، ﭘﻴﺸﮕﻴﺮﻱ ﺍﺯ ﺩﻓﻮﺭﻣﻴﺘﻲ ﻭ ﺩﺭﺩ ﺍﻧﺪﺍﻡ، ﺍﺻﻼﺡ ﻓﺮﺍﻳﻨﺪ ﺗﻔﻜﺮ، ﺩﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺷﻴﻮﻩ ای مناسب به منظور برقراری ارتباط، ﺭﻓﻊ ﻣﺤﺮﻭﻣﻴﺖ ﻫﺎﻱ ﺣﺴﻲ، ﺍﺩﺭﺍﻛﻲ ﻭ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ، ﺳﻼﻣﺖ ﭘﻮﺳﺖ، ﭘﻴﺸﮕﻴﺮﻱ ﺍﺯ ﻋﻔﻮﻧﺖ ﺗﻨﻔﺴﻲ ﻭ ﻛﻨﺘﺮﻝ ﺩﻓﻊ ﺍﺩﺭﺍﺭ ﻭ ﻣﺪﻓﻮﻉ می باشد. ﺑﺨﺶ ﺩﻭﻡ ﺗﺒﻌﻴﺖ ﺍﺯ ﺭژﻳﻢ ﻏﺬﺍﻳﻲ با 11ﮔﻮﻳﻪ ﻭ ﺑﺎ ﻫﺪﻑ ﺳﻨﺠﺶ ﻧﺤﻮﻩ ﻣﺮﺍﻗﺒﺖ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺩﺭ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺑﺎ ﻟﺰﻭﻡ ﺭﻋﺎﻳﺖ ﻭ ﭘﻴﮕﻴﺮﻱ ﺭژﻳﻢ ﻏﺬﺍﻳﻲ ﺗﺠﻮﻳﺰ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻧﺤﻮﻩ ﺗﻐﺪﻳﻪ ﺩﺭﺳﺖ ﻭ ﻣﺮﺍﻗﺒﺖ ﻫﺎﻱ ﺣﻴﻦ ﺗﻐﺬﻳﻪ می باشد. ﺑﺨﺶ ﺳﻮﻡ ﺗﺒﻌﻴﺖ ﺍﺯ ﺭژﻳﻢ ﺩﺍﺭﻭﻳﻲ ﺑﺎ 6 گویه که ﻣﺮﺍﻗﺒﺖ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺷﻴﻮﻩ ﻣﺼﺮﻑ، ﺗﻮﺟﻬﺎﺕ ﻭ ﻋﻮﺍﺭﺽ ﺩﺍﺭﻭﻳﻲ، ﺍﻫﻤﻴﺖ ﻭ ﻟﺰﻭﻡ ﻣﺼﺮﻑ ﺩﺍﺭﻭﻫﺎ ﻣﻲ باشد را می سنجد. هر یک از گویه ها مقیاسی سه گزینه ای به صورت «همیشه»، «گاهی اوقات» و «هرگز» دارد. گزینه «همیشه» نمره 3، گزینه «گاهی اوقات» نمره 2 و گزینه «هرگز» نمره 1 را به خود اختصاص می دهد. دو گویه در پرسشنامه به صورت منفی نوشته شده است که نمره این دو گویه به صورت معکوس محاسبه می گردد، یعنی «هرگز» نمره 3 و «همیشه» نمره 1 را به خود اختصاص می دهد. نمرات به دست آمده در هر یک از حیطه ها در سه دسته تبعیت «ضعیف»، «متوسط» و «خوب» قرار خواهد گرفت و تقسیم بندی نمرات به طور مساوی با اختصاص 33 درصد نمره کل به هر طبقه صورت خواهد گرفت. در زمینه تبعیت از رژیم بازتوانی نمره 46-28 در طبقه «ضعیف»، 65-47 در طبقه «متوسط» و 84-66 در طبقه «خوب»، در زمینه رژیم غذایی نمره 11 تا 18 در طبقه «ضعیف»، 19 تا 26 د طبقه «متوسط» و 27 تا 33 در طبقه «خوب» و در زمینه رژیم دارویی نمره 10-6 در طبقه «ضعیف»، 14-11 در طبقه «متوسط» و 18-15 در طبقه «خوب» جای دارد. دامنه نمره تبعیت از رژیم درمانی بین 135-45 می باشد که هر چه نمره بالاتر باشد تبعیت از رژیم درمانی بیشتر خواهد بود. اعتبار این پرسشنامه از طریق ضریب آلفای کرونباخ 86/0 گزارش شد (19). در این مطالعه پایایی این ابزار با استفاده از آلفای کرونباخ سنجیده خواهد شد.

پرسشنامه کیفیت زندگی اختصاصی بیماران مبتلا به سکته مغزی ویلیام و همکاران (1999) که در مطالعه عظیمی و همکاران (1392) پایایی و روایی آن سنجیده شده است (18). این پرسشنامه دارای 49 پرسش مربوط به 12 بعد است. اﻳﻦ اﺑﻌﺎد ﺷﺎﻣﻞ: ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺧﺎﻧﻮاده (3 ﭘﺮﺳش)، اﻧﺮژی (3 پرسش)، زبان (ﭘﺮﺳﺶ 5)، تحرک (6پرسش)، خلق (5 پرسش)، شخصیت (3پرسش)، خود مراقبتی (5 پرسش)، عملکردهای اجتماعی (5 پرسش)، وضعیت ذهنی (3 پرسش)، عملکرد اندام فوقانی (5 پرسش)، بینایی (3 پرسش) و کار و مولد بودن (3 پرسش) می باشد و نمراتی بین 49 تا 245 را به خود اختصاص می دهد که نمره بالاتر نشان دهنده کیفیت زندگی بهتر می باشد. پاسخگویی به پرسش ها براساس گویه های «کاملا مخالفم» تا «کاملا موافقم»  (در حیطه های انرژی، نقش خانوادگی، خلق، شخصیت و نقش اجتماعی) و «مشکل نداشتم» تا «اصلا نمیتوانستم» ( در حیطه های تحرک، تفکر، عملکرد اندام های فوقانی، بینایی، زبان، کار و مولد بودن) و «مستقل بودم» تا «کاملا وابسته هستم» (در حیطه مراقبت از خود) می باشد. بالاترین نمره نشان دهنده کیفیت زندگی بهتر خواهد بود. اعتبار این پرسشنامه نیز از طریق ضریب آلفای کرونباخ 95/0 گزارش شد و پایایی آن نیز با استفاده از آزمون مجدد دو هفته ای به میزان 68/0 محاسبه شده است (18). در این مطالعه پایایی این ابزار با استفاده از آلفای کرونباخ سنجیده خواهد شد.

در این پژوهش پس از تصویب پروپوزال و کسب معرفی نامه های مربوط از معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه به بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان مراجعه خواهد شد و پس از هماهنگی با مسئولین هر بیمارستان جهت اجرای طرح و جمع آوری داده ها به بخش های داخلی و داخلی اعصاب بیمارستان ها که بیماران مبتلا به سکته مغزی در آن بستری هستند، مراجعه خواهد شد. شرکت کنندگان در پژوهش با توجه به معیارهای ورود به پژوهش انتخاب و به صورت تصادفی ساده از طریق قرعه کشی در دو گروه مداخله و کنترل قرار خواهند گرفت. محقق بعد از انتخاب نمونه ها بر اساس معیارهای ورود به مطالعه، اقدام به معرفی خود نموده و پس از  بیان اهداف و روش کار به واحد های مورد پژوهش، از بیمار و همراه وی رضایت کتبی جهت ورود به پژوهش اخذ خواهد کرد. میزان ناتوانی بیمار با توجه به مقیاس رانکین و اختلال شناختی بیمار با مقیاس کوتاه شده ی شناختی(AMT) ؛ توسط محقق محاسبه خواهد شد. در ابتدا فرم مشخصات جمعیت شناختی شامل (سن، جنس، وضعیت تاهل، میزان تحصیلات، شغل و مراقب اصلی بیمار، سابقه بیماری، مصرف سیگار، عوارض ایجاد شده به دنبال سکته و درجه مقیاس رانکین) توسط بیمار یا مراقب وی در هر دو گروه مداخله و کنترل تکمیل خواهد شد.

 سپس برای بیماران گروه مداخله ابتدا توضیحاتی درباره نحوه انجام کار داده خواهد شد سپس آموزش های توانبخشی طی مدت بستری در بیمارستان در سه جلسه 45 دقیقه ای به صورت فردی و چهره به چهره به بیمار و مراقب اصلی وی داده خواهد شد. آموزش نظری شامل محتوای مرتبط با بیماری و توانبخشی مبتنی بر منزل می باشد که در جلسه اول آموزش های مرتبط با بیماری و عوامل ایجاد آن، عوارض پس از سکته مغزی، رژیم بازتوانی (فعالیت بدنی، تغییر پوزیشن، تمرینات دامنه حرکتی مفاصل، جابجایی بیمار، بیان عواطف و احساسات، خواب و استراحت، الگوی دفع ادرار و اجابت مزاج، بهداشت فردی، پیگیری از زخم بستر، تهویه اتاق و الگوی تنفسی مناسب) و در جلسه دوم آموزش های مرتبط با رژیم غذایی (رژیم تغذیه ای مناسب، مراقبت های حین تغذیه، بهداشت دهان و دندان)، و در جلسه سوم آموزش های مرتبط با رژیم دارویی (نوع داروها، نحوه و زمان مصرف دارو، عوارض داروها)  داده خواهد شد. هنگام آموزش از مراقبین خواسته می شود تا در حضور پرستار محتوای آموزشی داده شده را تمرین و در طول مدت اقامت بیمار در بیمارستان آن را تکرار و ابهامات احتمالی را برطرف نمایند. از بیماران نیز خواسته می شود در حد توان در این تمرینات به طور فعالانه شرکت کنند. در پایان جلسات آموزشی کتابچه آموزشی که بر اساس متون معتبر علمی زیر نظر متخصصین این حوزه تهیه خواهد شد در اختیار شرکت کنندگان قرار خواهد گرفت. پس از ترخیص نیز انجام محتوای آموزشی هفته ای 2 بار تا دو هفته (چهار بار) در منزل توسط محقق به صورت تلفنی و حضوری وتکرار محتوی جلسات پیگیری خواهد شد و برنامه های مراقبتی تقویت و تاکید خواهد شد. همچنین شماره تلفن محقق به مراقبین اصلی بیماران داده خواهد شد تا در صورت نیاز به مشاوره و داشتن سوال با وی تماس برقرار کنند. در گروه کنترل نیز پس از یک ماه از شروع مداخله با مراقب اصلی تماس حاصل خواهد شد تا در مورد عدم دریافت برنامه هایی غیر از برنامه های معمول بیمارستان اطمینان حاصل شود. داده ها در 2 مرحله، یک و سه ماه بعد از اتمام مداخله با مراجعه به منازل بیماران در هر دو گروه مداخله و کنترل با استفاده از پرسشنامه های تبعیت از رژیم درمانی (توسط مراقبین تکمیل خواهد شد) وکیفیت زندگی مخصوص بیماران سکته مغزی (توسط بیمار تکمیل خواهد شد) جمع آوری خواهد شد. در طی پر نمودن پرسشنامه پژوهشگر در کنار مددجو حضور خواهد داشت تا در صورت داشتن سوال جهت پر نمودن پرسشنامه همکاری نماید و یا در صورتی که بیمار یا همراه وی توان تکمیل پرسشنامه را  نداشتند پرسشنامه ها به صورت مصاحبه تکمیل خواهد شد. پرسشنامه ها پس از تکمیل از نظر پاسخ دهی به تمام سوالات بررسی خواهند شد. پس از جمع آوری داده ها اطلاعات جهت استخراج نتایج مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار خواهد گرفت. به گروه کنترل جهت رعایت نکات اخلاقی در پایان پژوهش کتابچه آموزشی داده خواهد شد

پس از جمع آوری داده ها از نرم افزار  SPSSنسخه24 برای تجزیه و تحلیل آماری استفاده خواهد شد. جهت داده های توصیفی از آمار توصیفی شامل فراوانی، میانگین، انحراف معیار استفاده خواهد شد. هم چنین داده ها از نظر نرمال بودن با استفاده از آزمون آماری کولموگروف-اسمیرنوف[1] بررسی خواهند شد و در صورت نرمال بودن داده ها از آزمون های پارامتریک از جمله آزمون های تی مستقل و تی زوجی و در صورت عدم نرمال بودن از آزمون های ناپارامتریک از جمله من ویتنی و ویلکاکسون استفاده خواهد شد. سطح معنی داری 05/0 در نظر گرفته خواهد شد.

طبق راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران1392

1- هدف اصلی پژوهش‌ ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2- در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد.

3- پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد.

4- مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5- قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.

11-کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

12- انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد.

16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود.

19- عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

25- پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

27- در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

31- روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

محدودیت اجرایی خاصی پیش بینی نمی شود.

اقدامات توانبخشی - تبعیت از درمان-کیفیت زندگی- سکته مغزی

Rehabilitation Interventions -Adherence to Treatment - Quality of Life- Cerebral Stroke

1.            Philp I, Brainin M, Walker M, Ward A, Gillard P, Shields A. Development of a Poststroke Checklist to Standardize Follow-up Care for Stroke Survivors. Journal of Stroke Cerebrovascular 2013;22(7):e173-e80.

2.            Smeltzer C, Bare B, Hinkle J, Cheever K. Medical Surgical Nursing. 12, editor2009.

3.            Pendleton H, Schultz-Krohn W. Pedretti's Occupational Therapy: Practice Skills for Physical Dysfunction.: Elsevier Health Sciences; 2018.

4.            Organization WH. Cerebral Stroks. 2018 [[12 August 2018]]. Available from: www.who.int/strok/publications/global_health.pdf.

5.            Azarpazhooh M, Etemadi M, Donnan G, Mokhber N, Majdi M, Ghayour Mobarhan M. Excessive Incidence of Stroke in Iran. Stroke. 2010;41(1):e3-e10.

6.            Salarimehr S, Heydari M, Jalilian H, Imani A. Assessing the Quality of Life Among Stroke Patients in Reza Hospital in Tabriz City. Depiction of Health. 2018;9(1):14-22.

7.            Eghlidi J, Safiee Z, Vatandust M, Rezaee M, Jamebozorgi A, Tabatabaee S. Effects of Mental Practices on Balance and Quality of life in Stroke. journal of Rehab Med. 2013;4(4):20-7.

8.            P S, Ilana R, Richard A. Acute Stroke Intervention; A Systematic Review. Clinical Review & Education. 2015;313(14):1451-62.

9.            Tink M, Kessler M. Neurologic Intervention for Physical Therapist Assistants. 2015 [1 November 2015]. Available from: http://books.google.com.

10.          Dehghan Nayeri N, Mohammadi S, Pedram Razi S, Kazemnejad A. Adherence of Family Caregivers of Patients with Stroke to Rehabilitation Regimen. Tehran University of Medical Sciences (HAYAT). 2012;18(1):30-41.

11.          Bahrami M, Mazlom S, Farzanzadeh H. Effect of Mirror Therapy on Motion Range of Upper and Lower Extrimities in Patients with Stroke. Tehran University of Medical Sciences (HAYAT). 2015;21(1):33-6.

12.          Javaheri A, Nouriyan A, Zandi M, Khanzadeh R, Khodabakhshi M. The Effect of Combined Isometric and Isotonic Exercises on Brain Stroke Patients’ Static Balance. Evidence Based Care Journal. 2012;2(1):55-63.

13.          Mazlom S, Bahrami M, Hasanzadeh F, Ghandehari K. The Effect of Mirror Therapy on Motor Abilities of Patients with Stroke. Evidence Based Care Journal. 2013;3(3):718-20.

14.          Saheb Zamani M, Alilu L, Shakibi A. The effect of self care education on rehabilitation of hemiplegic stroke patients. Journal of Islamic Azad University. 2007;17(4):213-8.

15.          Ones K, Yilmaz E, Cetinkaya B, Caglar N. Quality of Life for Patients Post Stroke and the Factors Affecting it. Journal Stroke Cerebrovascular Disease. 2005;14(6):261-6.

16.          Daniel K, Wolfe C, Busch M, McKevitt C. What Are the Social Consequences of Stroke for Working-Aged Adults? A Systematic Review. Stroke. 2009;40(6):e431-e40.

17.          Pourshirvani A, Abed Saieedi J, Nekozad N, Zandi M. The Impact of Home Care Based on the Continuous Care Model by Family Caregivers on Activities of Daily Living of Stroke Patients. School of Allied Medical Sciences, Shahid Beheshti Univercity. 2015;26(94):61-73.

18.          Azimi R, Mohammadi F, Hosseini M, Farzi M. The Effect of Home-Based Stroke Rehabilitation on Quality of Life of Stroke Survivors and Their Family Caregiver’s Strain. Evidence-based Care Journal. 2013;3(6):76-85.

19.          Dehghan Nayeri N, Mohammadi S, Pedram Razi S, Arazi T, Kazemnejad A. Effectiveness of Family Empowerment Program on Level of Adherence to Treatment Regimens in Stroke Patients; a Randomized Controlled Trial. . Evidence-based Care Journal. 2015;5(14):57-66.

20.          Mendis S. Stroke Disability and Rehabilition of Stroke: World Health Organization Perspective. International Journal of Stroke. 2013;8(1):3-4.

21.          Taheri Tanjani P, Azadbakht M. Psychometric Properties of the Persian Version of the Activities of Daily Living Scale and Instrumental Activities of

 Daily Living Scale in elderly. J Mazandaran Univ Med Sci 2015;25(132):103-12.

22.          Ansari N, Naghadi S. Rehabilitation of patients with stroke: Motor Reactivation Program. 1, editor. Tehran: Arjmand Publications; 2013.

23.          Dalvandi A, HeikkilA K, Maddah S, Khankeh H, Ekman S. Life Experiences after Stroke Among Iranian Stroke Survivors. Int Nurse Rev. 2010;57(2):247-53.

24.          Lynch E, Butt Z, Heinemann A, Victorson D, Nowinski C, Perez L. A Qualitative Study of Quality of Life after Stroke: the Importance of Social Relationships. Journal Rehabil Med. 2008;40(7):23-7.

25.          Sanaie N, Nejati S, Zolfaghari M, Alhani F, Kazemnezhad A. The Effects of Family-based Empowerment on Family Cooperation in Following Patient Treatment Regime after Coroner Arteries Bypass Surgery. Modern Care, Scientific Quarterly of Birjand Nursing and Midwifery Faculty. 2014;11(1):19-27.

26.          Jafari M, Dalvandi A. Quality of Life of Stroke Survivors and its Related Factors. Iran Journal of Nursing. 2014;27(87):14-22.

27.          Jokar Z, Mohammadi F, Khankeh H, Rabee Z, Falah Tafti S. Effect of home-based pulmonary rehabilitation on daily activity of patients with chronic obstructive pulmonary disease. Journal of Evidence-based Care. 2014;4(13):69-76.

28.          Khoshnazar T, Mohammadi F, Khankeh H, Haghighat S. The effect of home-based rehabilitation on the amount of lymphatic drainage and post-operative activity in post-mastectomy women. Iranian Journal of Nursing. 2010;3(3-4):34-42.

29.          Chen Y, Travis Abel K, Janecek J, Chen Y, Zheng K, Cramer S. Home-based technologies for stroke rehabilitation: A systematic review. International Journal of Medical Informatics. 2019;123:11-22.

30.          Kamal A, Shaikh Q, Pasha O, Azam I. Improving medication adherence in stroke patients through Short Text Messages (SMS4Stroke)-study protocol for a randomized: controlled trial. BMC Neurology. 2015;15:157-64.

31.          Laurent K, De Se`ze M, Delleci C, Koleck N. Assessment of Quality of Life in Stroke Patients with Hemiplegia. Annals of Physical and Rehabilitation Medicine. 2011;54:376–90.

32.          wang S, al. e. Effectiveness of self care program in improving symptom distress and quality of life in congestive heart failur pationts; A preliminary study. Journal of Nursing Research. 2011;19(4):257-65.

33.          Johnson C, Lane H, Barber A, Charleston A. Medication compliance in ischaemic stroke patientsim. Royal Australasian College of Physicians. 2010:e47-e52.

34.          Hinkle J, Cheever K. Brunner & suddarths textbook of medical-surgical nursing. American: Wolters Kluwer; 2014.

در این پژوهش قرار است پس از کسب رضایت از بیمار/خانواده بیمار جهت شرکت در مطالعه بیمار در یکی از گروههای مداخله یا کنترل قرار گیرد.

در گروه مداخله بیماران تحت آموزش توانبخشی که بصورت حضوری دربیمارستان و پیگیری در منزل به همراه تحویل کتابچه انجام خواهد شد و در گروه کنترل بیماران آموزش های معمول و روتین بیمارستان را دریافت میکنند.

ندارد.

باعث افزایش میزان آگاهی در زمینه تبعیت از درمان و ارتقا توان انجام فعالیت روزانه و کیفیت بالای زندگی در بیماران مبتلا به سکته مغزی میگردد.

این پژوهش هیچگونه خطری برای شما/بیمار شما ندارد.

این پژوهش هیچگونه خطری برای شما/ بیمار شما ندارد.با این وجود پژوهشگر در کنار شما/ بیمار شما بوده و پاسخگو تمام سوالات شما خواهد بود.

در این پژوهش هزینه ای به عهده مجری یا مجریان طرح خواهد بود و بیمار هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد.

بر طبق اقدامات معمول در مراقبت از بیماران توسط پرستار مسئول ارائه خواهد شد و ارتباطی با پژوهش نخواهد داشت.

نتایج روشهای بکار رفته به اطلاع بیمار/خانواده خواهد رسید و این نتایج به صورت کاملا محرمانه و صرفا جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

جواد جعفری   تلفن همراه:09351598627

شرکت من/ بیمار من در مطالعه کاملا اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بدون انکه تغییری در نحوه ی رفتار پزشک درمانگر یا نحوه ی درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلام مینمایم.

یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

پرسشنامه ها

فرم مشخصات جمعیت شناختی بیماران مبتلا به سکته مغزی

کد پرسشنامه :

نام و نام خانوادگی:      

آدرس و شماره تماس:                                                             

بیمارستان:                                                                                                                تاریخ تکمیل:

1. سن : ..........                        

2. جنس:       مذکر ☐                  مونث☐

3. قومیت:          فارس ☐                بلوچ ☐                 سایر:....................   

4. وضیعت تاهل:            مجرد ☐                 متاهل ☐            همسرفوت شده ☐                       مطلقه ☐

5. شغل:  

خانه دار☐               آزاد☐       کارمند ☐           بازنشسته☐                کشاورز  ☐        کارگر☐         بیکار☐

6. میزان تحصیلات:  ....................سال    

7. آیا محل زندگی بیمار با مراقب اصلی وی در یک خانه یا آپارتمان است:      بلی  ☐                خیر☐

8. چه کسانی در صورت بیماری از شما مراقبت می کنند (می توانید بیش از یک گزینه انتخاب کنید):

    همسرم ☐              فرزند☐                    والدین ☐             برادر☐                خواهر☐  

خدمتکار☐                   خودم☐                            سایر موارد☐

9. سوابق بیماری:

پرفشاری خون ☐                    دیابت ☐                 چربی خون بالا ☐                                   سکته قلبی☐          

سایر موارد با ذکرنام : ............                                                  چه مدت: .................

10. مصرف سیگار یا مواد مخدر:                            مصرف می کند☐                                   مصرف نمی کند ☐               

11. مدت زمان شروع علائم سکته مغزی تا مراجعه به پزشک:                 ...................ساعت

12. عوارض ایجاد شده پس از سکته مغزی:

فلج سمت راست ☐                      فلج سمت چپ ☐                  اختلال گفتاری ☐           اختلال شنوایی☐

اختلال در دفع ادراری☐                         اختلال در دفع روده ای ☐                      اختلال در بلع غذا☐               

 نقایص بینایی ☐                                      نقایص درکی و نقایص شناختی☐                           سایر موارد☐

توضیحات:...................

13. پوشش بیمه:                           دارد   ☐                              ندارد☐

13. درجه مقیاس رانکین:

0 ☐                        1 ☐                        2 ☐                        3 ☐                        4  ☐                       5 ☐                       

پرسشنامه تبعیت از رژیم درمانی

پرسشنامه کیفیت زندگی اختصاصی بیماران مبتلا به سکته مغزی

مددجوی محترم ضمن تشکر،پرسشنامه ای که پیش رو دارید جهت انجام مطالعه تاثیر برنامه اقدامات توانبخشی مبتنی برمنزل برکیفیت زندگی طراحی شده است.لطفا در صورت تمایل به مشارکت در مطالعه ، متن سوالات را به دقت مطالعه فرموده و پاسخ مناسب را ارائه فرمائید.

 (مقیاس رانکین)Rankin scale

0: بیمار هیچ علامت غیر طبیعی عصبی ندارد.

1: بیمار ناتوانی بدون علامت با اهمیت دارد.

2: ناتوانی خفیف، یعنی قادر به انجام تمام فعالیت های قبلی نیست ولی قادر است از خودش بدون کمک دیگران مواظبت کند.

3: ناتوانی متوسط، یعنی نیاز به کمک دیگران دارد ولی قادر است بدون کمک دیگران راه برود.

4: ناتوانی متوسط تا شدید، یعنی بدون کمک دیگران قادر به راه رفتن نمی باشد.

5: ناتوانی شدید، یعنی بیمار همیشه در بستر بوده و نیاز به مراقبت پرستاری شبانه روزی دارد.

معیار بررسی اختلال شناختی(AMT)

*هر پاسخ صحیح نمره یک و هر پاسخ غلط نمره صفر را به خود اختصاص میدهد.

0-3 زوال عقل شدید

4-6: زوال عقل متوسط

7-10: طبیعی