بررسی نقاط ضعف و قوت کمپین فشار خون از دیدگاه خبرگان نظام سلامت (یک مطالعه کیفی) سال 1398

مشخصه اصلی مرحله دوم از گذار اپیدمیولوژیک بیماری ها، جایگزین شدن بیماری های مزمن غیرواگیر به جای بیماری های واگیراست(1). بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی بیمارهای مزمن غیرواگیر شامل بیماری های قلبی و عروقی، سکته ها، انواع سرطان، دیابت و بیماری های مزمن ریوی است(1).  بیماری های مزمن غیر واگیر نزدیک به نیمی از کل بار بیماری ها در دنیا را به خود اختصاص داده(2). یکی از بیماری هایی که در جهان و ایران در حال افزایش است بیماری فشار خون می باشد، بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت فشار خون بالا بعد از دخانیات به عنوان دومین عامل خطر اصلی مرگ در کشور های در حال توسعه و سومین عامل خطر اصلی برای بیماری های غیر واگیر معرفی شده است(3). بر اساس آخرین آمار های سازمان جهانی بهداشت 42 درصد از کل مرگ ها در کشور ایران مربوط به فشار خون و بیماری های اسکیمیک قلبی می باشد(4). طبق تعریف فشار خون بالا در نتیجه افزایش فشار بیش از حد طبیعی جریان خون بر دیواره شریان ها ایجاد می شود. اگر فشار خون به طور دایمی بالاتر از حد طبیعی باشد، به آن فشارخون بالا می گویند. فشار خون بالاتر از حد طبیعی(پرفشاری خون) خود موجب عوارض کشنده ای است. به دلیل اینکه فشار خون بالا علامت ندارد. تنها راه پی بردن به مقدار فشار خون هر فرد اندازه گیری دوره ای فشار خون او است. بدون شک استمرار این وضعیت در آینده نزدیک منجر به بروز اپیدمی های گسترده بیماری های غیر واگیر خواهد شد(5).از طرفی امروزه موضوع سلامت از اولویت های اصلی زندگی هر فرد است، در هر نظام سلامت مردم به طور طبیعی انتظار دارند خدمات مورد نیاز را با کیفیت و در زمان مناسب دریافت نمایند (6). افزایش انتظارات و نیازهای جامعه در ارتباط با بخش بهداشت و سلامت و تغییر دیدگاه آنها نسبت به میزان کیفیت و خدمات ارایه شده مسئولان جامعه را ملزم به طراحی نظام سلامت همسو با نیاز های مردم خواهد کرد (7). جهت گیری های جدید ملی و بین المللی نیز شرایط را به گونه ای تغییر می دهد که دیگر نمی توان با رویکرد های غالب و بعضا موفق گذشته پاسخ گوی الزامات حاکم و  شرایط جدید بود (8). هدف بیشتر برنامه های اصلاحات نظام سلامت ارتقای عملکرد نظام سلامت به وسیله افزایش فراهمی و تخصیص منابع ترویج مدیریت کارآمد تر و تعریف مجدد نقش دولت ها در ارائه خدمات است (9).

 در بسیاری از کشور ها تجربه اصلاحات نظام سلامت با تاکید بر بخش درمانی عمومی با اهداف متعددی از قبیل ارتقای کیفیت  پوشش همگانی سلامت استقلال مدیریتی و جداسازی نقش خریدار و ارایه دهنده خدمات صورت گرفته است این اصلاحات به دنبال افزایش قدرت با بازار در نظام سلامت بوده است (10).

در ایران از ابتدای انقلاب اسلامی نظام شبکه های بهداشتی و ساختار شبکه و بهورزان روی کار آمد و در سال 1374 طرح بیمه همگانی سلامت تصویب شد و تا سال 1384 بیمه روستایی و پزشک خانواده روستایی ادامه یافت، اما با توجه به چالش های فعلی سلامت مانند گذر اپیدمیولوژیک بیماری ها به سبب افزایش میانه سنی جمعیت، تغییر الگوی مصرف، شیوع رفتارهای خطر زا، رشد سریع شهر نشینی باعث شده است روند بیماری ها از بیماری های عفونی به بیماری های مزمن غیر واگیر و نیز علل بالینی به علل روانی و اجتماعی  نقش پیشگیری و سلامت بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است که ارمغان این بیماری ها افزایش بار بیماری ها و ناتوانی ها و مرگ پیش از موعد برای میلیونها  نفر انسان است که نیاز به مداخلات جدید تر می باشد (11).

برنامه تغییر و تحول در ایران در قالب برنامه طرح تحول نظام سلامت یکی از بزرگترین برنامه ای اصلاحیات نظام سلامت از تاریخ ۱۵ اردیبهشت ماه ۱۳۹۳ اجرا گردیده است. از اولویت های مهم این طرح ارتقای سلامت مردم و شاخص های سلامت جامعه افزایش رضایت  مردم و شاخص های سلامت جامعه یکی از مهمترین اهداف طرح تحول نظام سلامت، برقراری عدالت در تامین مالی نظام سلامت و کاهش بار هزینه های پرداختی مستقیم توسط بیمار است (12).

بدنبال شروع بکار وزیر جدید بهداشت آقای دکتر سعید نمکی در ایران و بدستور ایشان بسیج ملی کنترل فشار خون جهت تمامی افراد بالای 30 سال در سراسر ایران در خرداد ماه سال 1398  با توجه به مهم بودن موضوع فشارخون در کشور و عدم آگاهی تعداد زیادی از اعضای جامعه از بیماری خود اغاز گردید. علیرغم اینکه غربالگری فشار خون جهت افراد بالای 30 سال جزو شرح وظایف نیروهای بهداشتی در ایران به شمار می آید، درصد زیادی از افراد مبتلا به فشار خون از بیماری خود اطلاع ندارند و به این سبب بسیج ملی تدوین شده است(13). اما ادغام کمپین های موقتی و برنامه های متعدد در سالیان متمادی، در نظام خدمات سطح اول، برنامه بهداشت روان، برنامه های تغذیه، برنامه کودک سالم و... باعث افزایش حجم کاری و کاهش کیفیت کار شده است، از طرف دیگر کیفیت ارایه خدمات سلامت به مراجعه کننده گان و بیماران به صورت مستقیم تحت تاثیر حجم کاری کارکنان در یک واحد می باشد (14).

مدیران و کارمندان با توجه به سابقه خدمتی خود و همچنین پست کلیدی که دارند سرشار از تجربه می باشند که سازمان می تواند از این تجربیات به عنوان منبع غنی دانش سازمانی استفاده ببرند (15).  

تجربه سازمانی عبارت است از مفهوم سازی مدیر از عملیات سازمانی و رخداد های پیرامونی که شرایط توسعه افق دیدگاهای فردی و سازمانی وی را فراهم کرده باشد همچنین قابلیت یادگیری تحصیل مهارت استفاده مجدد و انتقال به دیگران را  داشته باشد (16).  بهره گیری از دانش و تجربیات در فرایند های دانشگاهی یکی از اصول اساسی کیفی سازی فعالیت ها به شمار می رود بر این اساس برنامه ای می تواند با اقبال سازمان مواجه شود که در رعایت این اصل دقت و اهتمام لازم به کار گرفته باشد (17).

در کشور ایران  در حوزه بهداشت تاکنون کمپین های مختلفی از جمله کمپین واکسیناسیون سرخک و سرخچه در سال  1382 و ... انجام شده است، اما متاسفانه مستند سازی فعالیت ها به صورت هدف مند و روشن مند مورد توجه واقع نشده است، این امر موجب گردیده تا اطلاعات و روش هایی که در فرایند های مختلف هر سازمان از جمله دانشگاه ها از آنها بهره برداری شده و به عنوان پشتوانه و دارایی فکری یک سازمان محسوب می گردند چنان پراکنده شوند که کمتر شخص قادر باشد در مراجعات بعدی جهت استفاده از آنها راه پر نشیب و فراز کسب اطلاعات گرد اوری داده ها و طبقه بندی برای مستندات نمودن تجربیات اصول علمی تهیه گردد تا حرکت در این مسیر به دور از خطا و هدر دادن سرمایه ها باشد (17).

با در نظر داشتن نیاز به انجام چنین پژوهش هایی که در نهایت به تولید دانش کمک می کند، و با توجه به جدید بودن اجرای برنامه کمپین فشار خون با این گستردگی زیاد در کشور لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی نقاط ضعف و قوت کمپین فشار خون از دیدگاه خبرگان نظام سلامت (یک مطالعه کیفی). نتایج این مطالعه میتواند جهت بهره گیری از ادغام کمپین فشار خون و بهبود عملکرد در ادغام های آینده (مانند کمپین دیابت ، اعصاب و روان، اعتیاد و ....)در روند طرح تحول نظام سلامت و همچنین جهت ارزیابی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی مورد تصمیم گیری و ارزیابی قرار گیرد.

مرور متون:

مطالعات داخل ایران:

مهرابان و همکاران در مطالعه خود با عنوان بررسی وضعیت فشار خون و عوامل مرتبط با آن در بیماران پرفشاری خون، مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهری و روستایی شهررشت بر اساس تئوری رفتار برنامه ریزی شده در سال 1393 با روش توصیفی و مقطعی و بر روی  150 نفر از بیماران پرفشاری خون مراجعه کننده به مراکز شماره 13 و 14 رشت  بود که  افراد به روش سهمیه ای در بین سه خانه بهداشت و در هر خانه بهداشت به شکل تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه ای مشتمل بر 40 سوال که روایی آن از طریق پانل خبرگان و ثبات در ونی آن با استفاده از آلفای کرونباخ (71/0) تعیین شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از SPSS و آزمون های توصیفی و استنباطی انجام شد و به این نتیجه رسیدند که  76 در صد از جامعه پژوهشی زن و 24 درصد مرد بودند. 7/62 در صد سابقه بیماری داشته و 37/3 در صد بدون سابقه بیماری بودند و از این بین تنها 3/75 درصد جهت اندازه گیری فشارخون به در مانگاه مراجعه داشته اند. 101 نفر آنان معادل 3/67 درصد بیسواد، 42 نفر آنان معادل 28 درصد ابتدایی و 5 نفرمعادل 3/3 درصد راهنمایی و 3/1 درصد سواد دیپلم و بالاتر داشتند. در بررسی سن، میانگین سنی افراد 08/56 سال با انحراف معیار 11/6 بوده است. بالاترین میانگین در فشار خون سیستولیک یک مراقبت قبل (سومین وآخرین هفته ای که فشار خون کنترل شد) با عدد 63/134 همراه با انحراف معیار 13/13 و پایین ترین میانگین در فشار خون دیاستولیک ثبت شده داخل پرونده آنان با میانگین 86/79 و انحراف معیار 51/8 بود . و تاکید کردند که  با توجه به یافته های این تحقیق و بررسی وضعیت موجود بیماران، اهمیت آموزش بیشتر در خصوص ارتقای رفتارهای مرتبط با کنترل فشار خون در این گروه از بیماران با استفاده از تئوریهایی مانند تئوری رفتار برنامه ریزی شده در جامعه دیده میشود تا بر اساس مداخلات لازم شاهد کنترل و کاهش فشار خون بالا در سطح جامعه باشیم(18)

علی رمضانخانی، بررسی تأثیر آموزش به روش بحث گروهی بر آگاهی، نگرش و رفتارهای پیشگیری کننده از فشار خون بالا در زنان 49-20 ساله شهر اسلامشهر  در سال 1397 به روش  مداخله‌ای بر روی 112 نفر از مادران دانش‌آموزان مدارس ابتدایی دخترانه و پسرانه اسلامشهر انتخاب و به دو گروه (هر گروه 56 نفر) تقسیم شدند. در ابتدای پژوهش، پرسش‌نامه محقق ساخته توسط نمونه‌ها تکمیل شد؛ سپس 2 جلسه آموزشی یک ساعته، به صورت بحث گروهی در 4 گروه 10 نفره و 2 گروه 8 نفره (2 جلسه در هفته) برگزار گردید. 2 ماه بعد از اتمام مداخله، مجدداً پرسش نامه‌ها توسط نمونه‌های مورد پژوهش تکمیل گردید. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون آماری کای دو، کای اسکوئر و آنالیز واریانس با مشاهدات تکراری و 21 SPSS استفاده شد. به این نتیجه رسیدند که پس از مداخله نمرات آگاهی گروه مداخله نسبت به گروه شاهد افزایش یافت (001/0< p). نگرش و رفتار نیز پس از مداخله در گروه مداخله در مقایسه با گروه شاهد افزایش نشان دادند (001/0< p). و تاکید کردند  که مداخله آموزشی طراحی شده به روش بحث گروهی تأثیر معنی‌داری بر آگاهی و نگرش و رفتار‌های پیشگیری‌کننده از فشار خون بالا داشته است. لذا پیشنهاد می‌شود، مداخلات آموزشی در راستای افزایش آگاهی و نگرش به منظور ارتقاء رفتارهای پیشگیری‌کننده از فشار خون بالا در گروه‌های مختلف جامعه و در سطح وسیع‌تر صورت پذیرد(19).

پورمحمد و همکاران  در مطالعه خود با عنوان عوامل مرتبط با رفتارهای خود مراقبتی سالمندان مبتلا به فشارخون شهر ارومیه بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی در سال 1397 به روش مقطعی بر روی  120 سالمند مبتلا به پرفشاری خون که تحت پوشش مراکز بهداشتی درمانی شهرستان ارومیه که به طور تصادفی ساده وارد مطالعه شدند با  ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه محقق ساخته مشتمل بر سوالات دموگرافیک، آگاهی، رفتارهای خود مراقبتی و سازه های مدل اعتقاد بهداشتی بود. داده ها با استفاده از آزمون های آنوا، رگرسیون خطی و با به‌کارگیری نرم‌افزار 16SPSS  مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. به این نتیجه رسیدند که میانگین سن سالمندان مورد مطالعه 72/11± 6/72 سال بود. نتایج نشان داد که رفتار خودمراقبتی با جنسیت، وضعیت تاهل، وضعیت اقتصادی ارتباط آماری معناداری داشت. از بین سازه های مدل اعتقاد بهداشتی بیشترین و کمترین سازه پیشگویی کننده رفتار خود مراقبتی بترتیب، خودکارآمدی درک شده (382/0 B=)، حساسیت درک شده (20/0 B=) بدست آمد که از لحاظ آماری معنا دار بود.  تاکید کردند که  سازه های مدل اعتقاد بهداشتی می تواند نقش مهمی در کنترل پرفشاری خون در میان سالمندان داشته باشد و سازه خودکار آمدی درک شده از بین سازه های این مدل پیش گویی کننده بیشتر رفتارهای خود مراقبتی کنترل پرفشاری خون در میان سالمندان است، لذا توصیه می شود که در مطالعات بعدی برروی سایر سازهای دیگر این مدل پیرامون رفتارهای خود مراقبتی در سالمندان مدنظر محققین قرار گیرد(20).

مطالعات خارج از کشور:

نواکوچا  و همکاران در مطالعه خود با عنوان کمپین غربالگری فشار خون در جامائیکا: اندازه گیری  در ماه می 2017. بر روی افراد 18 ساله و بزرگتر که از استان های مختلف جامائیکا برای شرکت در ماه مه تا ژوئن 2017 انتخاب شدند. داده های جمعیتی جمع آوری شد مانند وزن ، قد و فشار خون  اندازه گیری و ثبت شد. و به این نتیجه رسیدند که پانصد و شصت و شش شرکت کننده (566 نفر) ثبت نام کردند ، 6/91 درصد (519 نفر) از مناطق شهری و 72.6 درصد (410) زن بودند. میانگین سنی 53.7 سال (95- 18) سال و شاخص توده بدنی 6/6 ± 6/28 کیلوگرم در متر مربع بود. شیوع فشار خون  (5/26 درصد) بود ، حدود یک سوم بیماران فشار خون بالا از فشار خون بالا آگاه نبودند (6/35 درصد )  ما شیوع بالای فشار خون در این جمعیت ، به ویژه در بیماران دیابتی یا بیماریهای قلبی عروقی قبلی مشاهده شد(21).

بیانی و همکاران در مطالعه خود با عنوان اندازه گیری may  2018: عملی کمپین غربالگری جهانی برای افزایش آگاهی، فشار خون توسط جامعه بین المللی، فشار خون بالا  هشتاد و نه کشور شرکت کردند. از داوطلبان (18 سال) از طریق نمونه گیری فرصت طلبانه غربالگری انجام شد. هر شرکت کننده سه نوبت اندازه گیری BP داشت و پرسشنامه ای راجع به عوامل جمعیتی ، سبک زندگی و عوامل محیطی تکمیل شد. فشار خون بالا به عنوان یک فشار خون سیستولیک BP 140 میلی متر جیوه یا دیاستولیک BP-90 میلی متر جیوه ، یا مصرف داروی ضد فشار خون تعریف شده بود.  به این نتیجه رسیدند که  502079 نفر (4/33٪) دچار فشار خون بالا بودند که 5/59٪ از بیماران از تشخیص آنها اطلاع داشتند و 3/55٪ داروهای ضد فشار خون بودند. از بین کسانی که در مورد داروها بودند ، 60.0٪ کنترل شدند و از همه فشار خون بالا ، 2/33٪ تحت کنترل بودند. ما 224 285 فرد مبتلا به فشار خون بالا درمان نشده و 111 214 فرد مبتلا به فشار خون ناکافی (سیستولیک BP ≥ 140 میلی متر جیوه یا فشار خون دیاستولیک BP-90 mmHg) را مشاهده شد(22).

هرناندز و همکاران در مطالعه خود با عنوان اندازه گیری  در ماه می  2018: یک برنامه غربالگری عملگرا جهانی برای افزایش آگاهی از فشار خون توسط جامعه بین المللی فشار خون در کشور ونزوئلا با روش اندازه گیری های بدنی شامل قد ، وزن و دور شکم بود. فشار خون در حالت نشسته سه بار پس از استراحت به مدت 5 دقیقه ، 1 دقیقه از هم با استفاده از دستگاههای معتبر نوسان سنجی اندازه گیری شد و تعداد 21 644 نفر مورد بررسی قرار گرفتند. (٪ 50.7 مرد و 47.7٪ زن)] دچار فشار خون بالا بودند. از بین افرادی که داروی ضد فشار خون دریافت نمی کنند ،. بین افراد داروی ضد فشار خون ، 2974 نفر (9/٪32) مبتلا به فشار خون کنترل نشده بودند. حدود 16٪ چاقی با شاخص توده بدنی محاسبه شده بودند. 8/43٪ از زنان و 7/20٪ از مردان چاقی شکمی داشتند. این بزرگترین غربالگری BP در ونزوئلا بود که در آن 9/48 درصد افراد مبتلا به فشار خون بالا داشتند ، فشار خون بالا درمان نشده 2/12 درصد و یک سوم افراد تحت معالجه تحت کنترل نبودند. از نظر شاخص توده بدنی حدود 16٪ چاقی داشتند و چاقی شکم در زنان شایع تر است. این نتایج نشان می دهد که غربالگری مکرر می تواند فشار خون را به موقع تشخیص دهد و همچنین می تواند برنامه های درمانی و کنترل فشار خون در ونزوئلا را ارزیابی کند(23).

نقاط ضعف کمپین فشار خون از دیدگاه خبرگان نظام سلامت چیست؟

نقاط قوت کمپین فشار خون از دیدگاه خبرگان نظام سلامت چیست؟

پیشتهادات در مورد نحوه اجرای کمپین های آینده چیست؟

تعیین  نقاط ضعف و قوت کمپین فشار خون از دیدگاه خبرگان نظام سلامت

شناسایی تجارب  نقاط ضعف کمپین فشار خون از دیدگاه خبرگان نظام سلامت

شناسایی تجارب نقاط قوت کمپین فشار خون از دیدگاه خبرگان نظام سلامت

شناسایی پیشتهادات در مورد نحوه اجرای کمین های آینده

1. تمامی واحد های  بهداشتی شهری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
2. شرکت‏ها و سازمان‏های خصوصی ارایه‏ دهنده خدمت در مراکز خدمات جامع سلامت شهری

کمپین:

مفهوم کمپین به معنای انجام وظیفه جهت موارد بسیار مهمی است که درحالت عادی بصورت مطلوب توسط سیستم انجام نشده است، یک حالت موقت و تسکینی دارد در واقع نشان دهنده عدم انجام وظیفه در سیستم بصورت مطلوب  می باشد(24).

تعریف عملی: در این مطالعه تعریف عملی همان تعریف نظری می باشد.

فشار خون: فشار خون به مقدار فشاری گفته می‌شود که توسط خون در جریان، به دیواره رگ‌ها وارد می‌آید و یکی از علائم حیاتی است. فشار یک مفهوم فیزیکی است، مقصود از فشار اشاره به «قدرت» یک مایع متحرک است. فشار خون در نواحی نزدیک قلب، بیشتر و نسبت فاصله گرفتن از قلب کم تر می‌شود(25).

تعریف عملی: در این مطالعه تعریف عملی همان تعریف نظری می باشد.

تجارب: تجارب توصیفی از یک موقعیت واقعی شامل یک تصمیم ، چالش، فرصت مساله و یا یک موضوع خاص که فرد یا افرادی در یک سازمان با آن مواجه هستند. معمولا تجربه مدیریتی خواننده را وامی دارد تا خود در نقش تصمیم گیرنده قرار دهد. در این تحقیق منظور از تجربه مدیریتی :یک موقعیت واقعی شامل یک تصمیم، چالش ،فرصت، مساله و یا یک موضوع خاص که مدیر در دانشگاه با آن مواجه می باشد است(17).

تعریف عملی: در این مطالعه تعریف عملی همان تعریف نظری می باشد.

 طرح تحول نظام سلامت:

تعریف نظری: طرح تحول نظام سلامت طرحی برای بهبود سیستم‌های سلامت ایران است که از ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۳ در دولت یازدهم جمهوری اسلامی ایران در بیمارستان‌های وزارت بهداشت آغاز به کار کرد. تحول در نظام سلامت با سه رویکرد حفاظت مالی از مردم، ایجاد عدالت در دسترسی به خدمات سلامت و نیز ارتقای کیفیت خدمات اجرا می‌شود (26).

تعریف عملی: در این مطالعه تعریف عملی همان تعریف نظری می باشد.

این مطالعه از نوع پژوهش های کیفی به روش تحلیل محتوا می باشد که با هدف کاربردی در سال 1398 انجام خواهد شد.

جامعه مورد مطالعه  شامل تمام خدمت دهندگان واحد های تابعه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان شامل: (مدیران و معاونین معاونت بهداشتی، روئسای شبکه های بهداشت شهرستان، معاونین آنها، روئسای واحد های گسترش، کارشناسان ستادی، مدیران گروه و مراقبین سلامت)  که در کمپین فشار خون همکاری داشته اند و افراد مراجعه کننده که فشار خون آنها در کمپین گرفته شده است می باشند.

معیار ورود:

خدمت دهندگان:  حداقل سابقه سه سال کار در واحد های تابعه دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، رضایت در مورد شرکت در مطالعه داشتن زمان مناسب کافی و توانایی صحبت کردن در حد مطلوب می باشد و خدمت گیرندگانی که حداقل یک بار در کمپین فشار خون آنها گرفته شده است.

معیار خروج: عدم تمایل  همکاری، عدم دسترسی به فرد، ابتلا به بیماری های روحی و روانی

در این مطالعه در دانشگاه علوم پزشکی شهرستان زاهدان انجام خواهد شد بدین صورت که با توجه به پست سازمانی خدمت دهنده و مراجعین به تناسب پراکندگی مناطق شهری تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی زاهدان (حاشیه و مرکز شهر) برای شروع تعداد 3 نفر خدمت دهنده (سه نفر مدیر معاونت بهداشتی، سه مدیر شبکه بهداشت شهرستان ، سه مدیر گروه یا کارشناس ستادی و سه مراقب سلامت ترجیحا (مسئول پایگاه سلامت) )  و 3 نفر از مردم مراجعه کننده که حداقل یک بسته خدمتی دریافت کرده اند انتخاب خواهند شد و با توجه به موضوع مطالعه نمونه گیری بصورت 360 درجه تا زمان اشباع داده ها(بدین معنی که شرکت کننده گان مطلب جدیدی را به اطلاعات جمع آوری شده اضافه نکنند) ادامه یابد.

.  لازم به یادآوری است که در این قسمت برایmaximum variation ،(انتخاب از تمامی ذینفعان) خواهند شد و با آنها مصاحبه می شود که بیشترین اطلاعات را در اختیار ما بگذارند و دارای تجربه زیادی در این زمینه باشند (27).

روش نمونه گیری به روش  مبتنی بر هدف (با در نظر گرفتن معیارهای ورود) تا اشباع داده ها (بدین معنی که شرکت کننده گان مطلب جدیدی را به اطلاعات جمع آوری شده اضافه نکنند) خواهد بود.

روش جمع‏آوری داده‏ها در این مطالعه، مصاحبه نیمه‏ ساختاریافته، بر اساس راهنمای مصاحبه خواهد بود؛ بدین صورت که پژوهشگران، با توجه مطالعات و مشاهدات قبلی خود، لیستی کوتاه از سوالات مرتبط با موضوع را تهیه خواهند کرد. در مرحله بعد، با توجه به نظرات اساتید و افراد با سابقه و نیز پس از تعدادی مصاحبه به‏صورت پایلوت، این راهنما به مرور اصلاح خواهد شد. نسخه اولیه راهنما مصاحبه پیوست پروپوزال می‏باشد (پیوست یک) راهنمای مصاحبه به صورت نیمه ساختار یافته با سوالات باز می باشد بدین صورت که  مصاحبه با سوال نظر شما در مورد اجرای کمپین چیست آغاز میشود و سپس سایر سوالات پرسیده میشود سوالات با  و چنانچه اگر در حین مصاحبه با افراد به عللی غیر از سوالات راهنمای مصاحبه اشاره کردند، آن علل نیز مورد بررسی قرار می گیرد و در مصاحبه های بعدی نیز مورد پرسش قرار خواهد گرفت(28).

جهت دستیابی به صحت (Trustworthiness)) و استحکام داده ها (Rigor) مقبولیت آنها با استفاده از مطالعه و بررسی مستمر داده ها، پیاده کردن مصاحبه ها و بررسی مرور آنها تا پیدایش درون مایه های اصلی، بازنگری تجزیه و تحلیل انجام شده توسط همکاران طرح (Peer check) و بازنگری نوشته ها توسط شرکت کننده گان مطالعه (Member check) انجام گرفت. جهت تحلیل داده های هر مرحله از روش تحلیل محتوا (Content analysis) استفاده گردید. تحلیل محتوای کیفی شیوه ای تخصصی در پردازش داده های علمی است که به منظور تعیین وجود کلمات و مفاهیم معین در متن مورد استفاده قرار می گیرد تا داده ها خلاصه توصیف و تفسیر شود (24).

پس از تصویب طرح در معاونت تحقیقات و کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و کسب مجوز های لازم، پژوهشگران  با توجه به روش نمونه گیری ابتدا مصاحبه شده گان (مدیران، کارشناسان ستادی و مراقبین سلامت) مورد نظر در شهرستان زاهدان را مورد شناسایی قرار می دهند و سپس با هر کدام از افراد ابتدا تلفنی یا حضوری ارتباط برقرار میشود و هدف از مطالعه توضیح داده میشود و خلاصه ای از مطالعه شامل اهداف و راهنمای مصاحبه ارسال میشود و جهت انجام مصاحبه وقت تعیین میشود و در زمان مشخص شده به دفتر افراد مراجعه و مصاحبه ها انجام خواهد شد. جهت مصاحبه با مدیران و خدمت دهندگان سایر شهرستان های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی زاهدان ضمن هماهنگی تلفنی با آنها، در زمانی که جهت شرکت در  جلسات به معاونت بهداشتی مراجعه خواهند کرد، مصاحبه با آنها انجام خواهد گرفت.

جهت خدمت گیرندگان نیز با مراجعه حضوری به مراکز خدمات جامع سلامت شهری تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و شناسایی افراد مشارکت کننده در محیطی آرام اقدام به مصاحبه خواهد شد. در ابتدای مصاحبه فرم رضایت نامه جهت مطالعه و امضا تقدیم فرد می شود (پیوست 2) و سپس اطلاعات دموگرافیک (پیوست یک) را در فرم مربوطه ثبت خواهیم کرد.

در صورت موافقت مصاحبه ضبط میشود. پس از انجام مصاحبه در اولین فرصت نکات کلیدی مصاحبه یادداشت میشود، در پایان روز تمام اطلاعات ضبط شده در یک فایل رایانه ای مکتوب می شود. پس از نوشتن متن مصاحبه از روی صدا، متن به فرد ارسال میشود تا خوانده شود و در صورت نیاز به تغییر توسط فرد تایید و امضا شود، جهت خدمت گیرندگان نیز با مراجعه مجدد به پایگاه سلامت و دعوت از فرد، فایل مکتوب تحویل فرد شده و پس از مطالعه،  امضا و تایید مصاحبه ها وارد فرایند کدگذاری خواهد شد. در مواردی که مشارکت کننده اجازه ضبط صدا را ندهد، مصاحبه ها بر روی کاغذ، مکتوب می شوند (29).

بعد از انجام هر مصاحبه، سریعا مصاحبه ها رو شنیده خواهد  شد و رونویسی  و سپس با استفاده از نرم افزار microsoft word 2016 در یک فایل کامپیوتر تایپ و ذخیره می شود.در مرحله بعد متن  مصاحبه ها چندین بار خوانده  و مرور خواهد شد،به طوری که پژوهشگران بر داده ها تسلط کافی پیدا کنند. در مرحله سوم داده ها به واحد هایی معنایی (کد) در قالب جملات و پاراگراف های مرتبط با معنای اصلی شکسته می شوند. واحد های معنایی نیز چندین بار مرور و سپس کد های مناسب هر واحد معنایی نوشته خواهد شد. به این صورت که در هر کدام از مصاحبه ها، زیر موضوعات در هم ادغام خواهند شد و تقلیل گرایی (Reductionism) صورت خواهد گرفت و نهایت موضوعات اصلی مشخص خواهد شد. تحلیل اولیه پس از اولین مصاحبه با اولین نمونه شروع خواهد شد. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل محتوا استفاده خواهد شد . بدین صورت که درون محتوای هر جمله یک کد(کلمه کلیدی ) وجود دارد، تمام کد های مشابه در یک زیر طبقه دسته بندی شده و سپس زیر طبقه های مشابه را در یک طبقه و پس از آن طبقات مشابه به صورت یک زیر مضمون طبقه بندی مشوند و در نهایت مضمون (Theme) شناسایی خواهد شد (32).

کدهای  2، 4، 7، 10 ، 13، 22، 25 و 27 تا 31 از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران مد نظر است که شامل موارد زیر است : کد 1: هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

کد 2: در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد.

  کد 4: مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

کد 7: اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

کد 10: هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود

کد 13: کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

کد 22: از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.

کد 25: پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

کد 27: در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

کد28: پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

کد29: نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد

کد 30: گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

کد 31: روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

عدم همکاری و عدم دسترسی  بعضی مدیران و افراد مراجعه کننده که در این صورت یا شخص توجیه شده و یا یک شخص دیگر جایگزین خواهد شد.

کمپین، فشار خون، خبرگان نظام سلامت

1.Twetman S. Prevention of dental caries as a non‐communicable disease. European journal of oral sciences. 2018 Oct;126:19-25.

2.Benziger CP, Roth GA, Moran AE. The global burden of disease study and the preventable burden of NCD. Global heart. 2016 Dec 1;11(4):393-7.

3.https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension

4.https://www.who.int/chp/chronic_disease_report/media/impact/iran.pdf

5.Vischer AS, Burkard T. Principles of Blood Pressure Measurement–Current Techniques, Office vs Ambulatory Blood Pressure Measurement. InHypertension: from basic research to clinical practice 2016 (pp. 85-96). Springer, Cham.

6-Piroozi B, Mohamadi Bolban Abad A, Moradi G. Assessing Health System Responsiveness after the Implementation of Health System Reform: A Case Study of Sanandaj, 2014- 2015. irje. 2016; 11 (4) :1-9

7.Molavi M, Shekarriz– Foumani R, Ahmadi A, Abadi A, Abdi Zh, Hanani Kh. The View Points of the Medical Faculty  Members  and  Residents  about  Health  Sector  Evolution  in  Hospitals Affiliated  to  Shahid  Beheshti University of Medical Sciences Community Health. 2017;4(4):306-16.

8-Farid Gharibi , Ali Janati ,Mohsen Farajollah Beiknoori,Behnam Amini Daghalian, A Survey of Health System Reform Circumstances from the Experiences of Managers and Nurses of Tabriz Taleqani Hospital, Health Care System Management, 2015 , 6 , 1 Persian article

9.Molavi M, Shekarriz– Foumani R, Ahmadi A, Abadi A, Abdi Zh, Hanani Kh. The View Points of the Medical Faculty  Members  and  Residents  about  Health  Sector  Evolution  in  Hospitals Affiliated  to  Shahid  Beheshti University of Medical Sciences Community Health. 2017;4(4):306-16.

10.Sajadi  HS,  Zaboli  R.  An  Assessment  of  the  Positive  Effects  of  Health  Reform  Plan  Implementation  from the ‎ Perspective ‎ of Hospital Directors. Health Inf Manage 2016; 13(1): 55-60

11. Fadakar Davarani M M, Aghabozorgi Davarani M M, Daliri L. A Study on Perceived Discrimination from Implementation of the Health Reform Program among Employees of Training Organizations in Rafsanjan City, 2015 . Health Develop J. 2018; 7 (1) :23-32

12. Gharibi Farid, Janati Ali, Farajollah Beiknoori Mohsen, Amini Daghalian Behnam. A Survey of Health System Reform Circumstances from the Experiences of Managers and Nurses of Tabriz Taleqani Hospital. Depiction of Health journal, 2015, Volume 6, Issue 1. page 1-9

13.http://health.behdasht.gov.ir/page/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87+%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%AC+%D9%85%D9%84%DB%8C+%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84+%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1+%D8%AE%D9%88%D9%86

14.Zanganeh Bagigh M, Khammarnia M, Payvand M, Ravangard R, Azarang M. A Review of the Timing and Performance Calibration of Health Care Workers' Activities of Health Homes in 2018. Sadra Med Sci J 2019; 7(1): 11-22.

15- Sha'ban A, Adil A, Qatar Ali R,Designing an Organizational Experience Model for Managers and Explaining Its Main Elements, Daneshvar Behavior Journal: December 2004,

16- Elahi S, Baharifar A. Designing a structure for the documentation of managers organizational experiences. IQBQ. 2005; 9 (20) :23-52

17-Zamani A, Qualitative Analysis of Principles of Documenting the Organizational Experiences of University Directors: A Step to Creating Value Organizational Experiences, Journal of Research in Educational Systems, Vol. 10, No. 35, Winter 2009, Page 201-228

18-Mehrabian F, Farmanbar R, Mahdavi Roshan M, Omidi S, Aghebati R. Investigating the Status of Blood Pressure and Its Related Factors in Individuals with Hypertension Visiting Urban and Rural Health Centers in Rasht City During 2014 . j.health. 2017; 8 (3) :328-335 URL: http://healthjournal.arums.ac.ir/article-1-1278-fa.html

19.Ramezankhani A, Pooresmaeili A, Rakhshandehrou S. The Effect of group discussion method Educational on Knowledge, Attitude and Preventive Behaviors of high blood pressure in women 20-49 years old Islamshahr Cit. RJMS. 2017; 24 (155) :11-19

20-Poormuhamad S, Jalili Z. Related factors to self-care behaviors in elderly with hypertension based on the Health Belief Model in Uremia County . joge. 2017; 2 (1) :41-50
URL: http://joge.ir/article-1-135-fa.html

21.Nwokocha M, Romero CA, Holder C, Whylie N, Wong H, Lietch J, Wilks R, Hosang M, Francis S, Brown PD, Paul T. Blood Pressure Screening Campaign in Jamaica: May Measurement Month 2017. American journal of hypertension. 2019 Jul 27.

22.Beaney T, Burrell LM, Castillo RR, Charchar FJ, Cro S, Damasceno A, Kruger R, Nilsson PM, Prabhakaran D, Ramirez AJ, Schlaich MP. May Measurement Month 2018: a pragmatic global screening campaign to raise awareness of blood pressure by the International Society of Hypertension. European heart journal. 2019 May 1;40(25):2006-17.

23.Hernández-Hernández R, Octavio-Seijas JA, Morr I, López-Rivera J, Gúzman-Franolic ML, Costantini-Olmos AP, Silva E, Méndez-Amaya NC, Duín A, Vásquez D, Ruíz-Lugo JF. Results of the May Measurement Month 2017: blood pressure campaign in Venezuela—Americas. European Heart Journal Supplements. 2019 Apr 1;21(Supplement_D):D124-6.

24.Spiegel R, Farkas JD, Rola P, Kenny JE, Olusanya S, Marik PE, Weingart SD. The 2018 surviving sepsis campaign’s treatment bundle: when guidelines outpace the evidence supporting their use. Annals of emergency medicine. 2018 Aug.

25.Poulter NR, Lackland DT. May Measurement Month: a global blood pressure screening campaign. The Lancet. 2017 Apr 29;389(10080):1678-80.

26-Khammarnia M, Barfar E, Ansari-Moghadam A, Setoodehzadeh F, Zanganeh Baygi M, et al. The Households Health Spending and Impoverishment: A Study After Iran's Health Transformation Plan, Health Scope. 2018 ; 7(S):e62316. doi: 10.5812/jhealthscope.62316.

27. Barati O, Khamarni M, Sadeghi A, Slavish E. Skills, Capabilities, and Requirements of Hospital Managers: A Qualitative Study. J Qual Res Health Sci 2016; 5(1): 17-28. (Persian)

28.Khammarnia M, Peyvand M. The Reasons of Return to Drug Addiction and Suggested Solutions Among the People Referring to Rehabilitation Centers: A Qualitative Study. Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences. 2018;17(6):523-38.

29. Keshvari M, Shirdel A, Taheri Mirghaedi M, Yusefi A R. Challenges in the Optimal Management of Human Resources in Hospitals: A Qualitative Study. J Qual Res Health Sci. 2019; 7 (4) :349-360

ندارد

استفاده از تجارب افراد  جهت پیشبرد کمپین های آینده و بهبود طرح تحول نظام سلامت

صرف زمان برای انجام مصاحبه

دارد و بر عهده مجری طرح می باشد 

بودجه پژوهشی

ندارد

اطلاعات تمام افراد به صورت محرمانه و برای انجام این پژوهش علمی استفاده خواهد شد.

شرکت در پژوهش و پاسخ به سوالات به صورت کاملا داوطلبانه می باشد،  و در بالای راهنمای مصاحبه ذکر شده است که شرکت در مطالعه کاملا اختیاری می باشد .

شرکت کننده در طرح در ابتدا و در  حین مصاحبه حق انصراف از طرح را دارد

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

پیوست شماره یک: راهنمای مصاحبه

راهنمای مصاحبه:

• نظر شما در مورد کمپین کنترل فشار خون چیست؟
• به نظر شما دلیل اجرای این کمپین چیست؟
• نکات مثبت این طرح از نظر شما چیست؟
• نکات منفی این طرح از نظر شما چیست؟
• پیشنهادات شما در مورد بهبود این طرح چیست؟
• پیشنهادات شما در مورد بهبود کمپین های آینده چیست؟
• و.......