مقایسه سطح سرمی ویتامینD در افراد مبتلا به علایم افسردگی و افراد سالم مراجعه کننده به کلینیک روانپزشکی شهر زاهدان در سال 1399

وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D ﻳﻚ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ ﻣﺤﻠﻮل در ﭼﺮﺑﻰ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻘﺶ دوﮔﺎﻧﻪای را ﺑﻪﻋﻨﻮان وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ و ﻫﻮرﻣﻮن ایفا ﻣﻰﻛﻨﺪ(1). و ﻧﺎم دﻳﮕﺮ آن، ﻛﻠﺴﻴﻔﺮول ﻣﻰﺑﺎﺷﺪ(2). وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D ﻫﻨﮕﺎم ﻣﻮاﺟﻬﻪ ﺑﺎ ﻧﻮر ﺧﻮرﺷﻴﺪ در ﭘﻮﺳﺖ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻰ ﺷﻮد. ﺑﺮای اﻳﻨﻜﻪ اﻳﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺑﻴﻮﻟﻮژﻳﻜﻰ ﻓﻌﺎل ﺷﻮد اﺑﺘﺪا ﺑﺎﻳﺪ در ﻛﺒﺪ ﺑﻪ ٢٥ﻫﻴﺪروﻛﺴﻰ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D ﻫﻴﺪروﻛﺴﻴﻠﻪ ﺷﺪه ﺳﭙﺲ در ﻛﻠﻴﻪ ﺑﻪ ١و ٢٥ ﻫﻴﺪروﻛﺴﻰ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D، ﻛﻪ ﻓﺮم ﻓﻌﺎل اﻳﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ اﺳﺖ، ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻮد(1). در اﻏﻠﺐ ﻣﻮارد ﻣﻴﺰان وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D ﻛﻪ از ﻃﺮﻳﻖ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻏﺬاﻳﻰ در اﺧﺘﻴﺎر ﺑﺪن ﻗﺮار ﻣﻰﮔﻴﺮﻧﺪ ﻛﺎﻓﻰ ﻧﻴﺴﺖ، از ﻃﺮﻓﻰ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻏﺬاﻳﻰ ﻏﻨﻰ ﺷﺪه ﻣﺤﺪود است، ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻏﻨﻰ آن روﻏﻦ ﻛﺒﺪ ﻣﺎﻫﻰ ﻣﻰ ﺑﺎﺷﺪ و در ﻣﻘﺪار ﻛﻢ و ﻣﺘﻐﻴﺮی در ﻛﺮه، ﺧﺎﻣﻪ، زرده ﺗﺨﻢ ﻣﺮغ و ﺟﮕﺮ ﻳﺎﻓﺖ ﻣﻰ ﺷﻮد. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻛﻤﺒﻮد ﻧﺴﺒﻰ آن ﺑﻪ ﺧﺼﻮص در ﻛﺸﻮرﻫﺎﻳﻰ ﻛﻪ ﻣﻮاد ﻏﺬاﻳﻰ ﺑﺎ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D ﻏﻨﻰ ﺳﺎزی ﻧﻤﻰ ﺷﻮﻧﺪ، ﺑﺴﻴﺎر ﺷﺎﻳﻊ اﺳت(3). اﻳﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻋﻠﺖ اﭘﻴﺪﻣﻰ ﻛﻤﺒﻮد وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D ﺣﺘﻰ در ﻛﺸﻮرﻫﺎی آﻣﺮﻳﻜﺎﻳﻰ و اروﭘﺎﻳﻰ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻰﺷﻮد(4).

در ﺳﺎل ﻫﺎی اﺧﻴﺮ ﮔﺰارش ﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪدی ﻣﺒﻨﻰ ﺑﺮ ﺷﻴﻮع ﺑﺎﻻی ﻛﻤﺒﻮد وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D در ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ و در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ(5, 6). ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻰ ﻛﻪ در ﻣﻮرد وﺿﻌﻴﺖ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D در اﻳﺮان اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﻧﻴﺰ ﻧﺸﺎﻧﮕﺮ ﺷﻴﻮع ﺑﺎﻻی ﻛﻤﺒﻮد اﻳﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ در ﻛﺸﻮر ﻣﺎ ﻣﻰ ﺑﺎﺷﺪ. در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﻴﻮع ﻛﻤﺒﻮد اﻳﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ در اﻳﺮان از ٨/٤٤% ﺗﺎ ٦/٧٩% ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ(7, 8). ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻰ ﻛﻪ در ﺷﻬﺮهای جنوبی کشور اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻋﻠﻰ رﻏﻢ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ های ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻰ و آب و ﻫﻮای آﻓﺘﺎﺑﻰ این شهرها، ﺷﻴﻮع ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺎﻻی ﻛﻤﺒﻮد وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D را ﻧﺸﺎن ﻣﻰ دﻫﻨﺪ. ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﻴﻮع ﻛﻤﺒﻮد اﻳﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ در شهرهای جنوبی کشور در ﮔﺮوه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ٦٠% ﺗﺎ ٥/٩١% ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ(9, 10).

وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D ﻳﻚ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ ﻣﺤﻠﻮل در ﭼﺮﺑﻰ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻘﺶ دوﮔﺎﻧﻪای را ﺑﻪﻋﻨﻮان وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ و ﻫﻮرﻣﻮن ایفا ﻣﻰﻛﻨﺪ(1). و ﻧﺎم دﻳﮕﺮ آن، ﻛﻠﺴﻴﻔﺮول ﻣﻰﺑﺎﺷﺪ(2). وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D ﻫﻨﮕﺎم ﻣﻮاﺟﻬﻪ ﺑﺎ ﻧﻮر ﺧﻮرﺷﻴﺪ در ﭘﻮﺳﺖ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻰ ﺷﻮد. ﺑﺮای اﻳﻨﻜﻪ اﻳﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺑﻴﻮﻟﻮژﻳﻜﻰ ﻓﻌﺎل ﺷﻮد اﺑﺘﺪا ﺑﺎﻳﺪ در ﻛﺒﺪ ﺑﻪ ٢٥ﻫﻴﺪروﻛﺴﻰ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D ﻫﻴﺪروﻛﺴﻴﻠﻪ ﺷﺪه ﺳﭙﺲ در ﻛﻠﻴﻪ ﺑﻪ ١و ٢٥ ﻫﻴﺪروﻛﺴﻰ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D، ﻛﻪ ﻓﺮم ﻓﻌﺎل اﻳﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ اﺳﺖ، ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻮد(1). در اﻏﻠﺐ ﻣﻮارد ﻣﻴﺰان وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D ﻛﻪ از ﻃﺮﻳﻖ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻏﺬاﻳﻰ در اﺧﺘﻴﺎر ﺑﺪن ﻗﺮار ﻣﻰﮔﻴﺮﻧﺪ ﻛﺎﻓﻰ ﻧﻴﺴﺖ، از ﻃﺮﻓﻰ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻏﺬاﻳﻰ ﻏﻨﻰ ﺷﺪه ﻣﺤﺪود است، ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻏﻨﻰ آن روﻏﻦ ﻛﺒﺪ ﻣﺎﻫﻰ ﻣﻰ ﺑﺎﺷﺪ و در ﻣﻘﺪار ﻛﻢ و ﻣﺘﻐﻴﺮی در ﻛﺮه، ﺧﺎﻣﻪ، زرده ﺗﺨﻢ ﻣﺮغ و ﺟﮕﺮ ﻳﺎﻓﺖ ﻣﻰ ﺷﻮد. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻛﻤﺒﻮد ﻧﺴﺒﻰ آن ﺑﻪ ﺧﺼﻮص در ﻛﺸﻮرﻫﺎﻳﻰ ﻛﻪ ﻣﻮاد ﻏﺬاﻳﻰ ﺑﺎ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D ﻏﻨﻰ ﺳﺎزی ﻧﻤﻰ ﺷﻮﻧﺪ، ﺑﺴﻴﺎر ﺷﺎﻳﻊ اﺳت(3). اﻳﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻋﻠﺖ اﭘﻴﺪﻣﻰ ﻛﻤﺒﻮد وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D ﺣﺘﻰ در ﻛﺸﻮرﻫﺎی آﻣﺮﻳﻜﺎﻳﻰ و اروﭘﺎﻳﻰ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻰﺷﻮد(4).

در ﺳﺎل ﻫﺎی اﺧﻴﺮ ﮔﺰارش ﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪدی ﻣﺒﻨﻰ ﺑﺮ ﺷﻴﻮع ﺑﺎﻻی ﻛﻤﺒﻮد وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D در ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ و در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ(5, 6). ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻰ ﻛﻪ در ﻣﻮرد وﺿﻌﻴﺖ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D در اﻳﺮان اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﻧﻴﺰ ﻧﺸﺎﻧﮕﺮ ﺷﻴﻮع ﺑﺎﻻی ﻛﻤﺒﻮد اﻳﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ در ﻛﺸﻮر ﻣﺎ ﻣﻰ ﺑﺎﺷﺪ. در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﻴﻮع ﻛﻤﺒﻮد اﻳﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ در اﻳﺮان از ٨/٤٤% ﺗﺎ ٦/٧٩% ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ(7, 8). ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻰ ﻛﻪ در ﺷﻬﺮهای جنوبی کشور اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻋﻠﻰ رﻏﻢ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ های ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻰ و آب و ﻫﻮای آﻓﺘﺎﺑﻰ این شهرها، ﺷﻴﻮع ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺎﻻی ﻛﻤﺒﻮد وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D را ﻧﺸﺎن ﻣﻰ دﻫﻨﺪ. ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﻴﻮع ﻛﻤﺒﻮد اﻳﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ در شهرهای جنوبی کشور در ﮔﺮوه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ٦٠% ﺗﺎ ٥/٩١% ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ(9, 10).

ﻧﻘﺶ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺑﻴﻤﺎری ﻫﺎﻳﻰ ﻣﺜﻞ اﺳﺘﺌﻮﭘﺮوز، ﺳﺮﻃﺎن، ﺑﻴﻤﺎرﻳﻬﺎی ﻗﻠﺒﻰ ﻋﺮوﻗﻰ، ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻳﻤﻨﻰ و دﻳﺎﺑﺖ در مطالعات مختلف شناخته شده و اخیرا نقش این وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ در ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﻐﺰ، ﻣﺜﻞ ﻋﻤﻠﻜﺮدﻫﺎی ﺷﻨﺎﺧﺘﻰ و ﺳﻼﻣﺖ رواﻧﻰ ﻣﻄﺮح ﮔﺸﺘﻪ اﺳت(4, 11). ﺑﺮرﺳﻰﻫﺎ ﻧﺸﺎن ﻣﻰدﻫﺪ اﻳﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ ﻧﻘﺶ ﮔﺴﺘﺮده ای در ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻋﺼﺎب ﻣﺮﻛﺰی و ﻣﺤﻴﻄﻰ دارد. ﻛﺸﻒ ﮔﻴﺮﻧﺪه اﻳﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ ﻳﺎ VDR[1] در ﻧﻮاﺣﻰ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻐﺰ و ﺑﻪوﻳﮋه در ﻧﺨﺎع، ﻣﻰﺗﻮاﻧﺪ ﺷﺎﻫﺪی ﺑﺮ اﻳﻦ ﻣﺪﻋﺎ و دﻟﻴﻞ ﻗﺎﻧﻊ ﻛﻨﻨﺪه ای ﺑﺮای اﺛﺒﺎت ﻋﺒﻮر اﻳﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ از ﺳﺪ ﺧﻮﻧﻰ ﻣﻐﺰی ﺑﺎﺷﺪ(12).

ﻣﻄﺎﻟﻌات ﻣﺨﺘﻠﻔﻰ در ﻣﻮرد ارﺗﺒﺎط ﺑﻴﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D و اﻓﺴﺮدﮔﻰ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه، ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺘﻨﺎﻗﺾ ﻣﻰ ﺑﺎﺷﻨﺪ(13-15) وﻟﻰ دﻻﻳﻞ ﺑﻴﻮﻟﻮژﻳﻜﻰ ﻓﺮاواﻧﻰ ﺑﺮای وﺟﻮد ﻧﻘﺶ اﺣﺘﻤﺎﻟﻰ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D در ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﻐﺰی وﺟﻮد دارد. از دﻻﻳﻞ ﺑﻴﺎن ﺷﺪه ﺑﺮای وﺟﻮد ﻧﻘﺶ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D در اﻓﺴﺮدﮔﻰ ﺣﻀﻮر١ ٢٥ دی ﻫﻴﺪروﻛﺴﻰ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦD، ﻓﺮم ﻓﻌﺎل اﻳﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ، در ﺑﺎﻓﺖ ﻣﻐﺰ و وﺟﻮد ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻫﺎی وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D و آﻧﺰﻳﻢ ﻓﻌﺎل ﻛﻨﻨﺪه اﻳﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ (ﻳﻚ آﻟـﻔﺎ ﻫﻴﺪروﻛﺴــﻴﻼز) و ﺳﻴـﺘـﻮﻛــﺮوم p450، ﻛﻪ ﻫﻴﺪروﻛﺴﻴﻼﺳﻴﻮن ﻛﻠﺴﻰ دﻳﻮل را ﺑﻪ ﻓﺮم ﻓﻌﺎل وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D ﻛﺎﺗﺎﻟﻴﺰ ﻣﻰ ﻛﻨﺪ، در ﻧﻮاﺣﻰ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻋﺼﺒﻰ ﻣﺮﻛﺰی از ﺟﻤﻠﻪ آﻣﻴﮕﺪال اﺳﺖ. آﻣﻴﮕﺪال، ﻧﺎﺣﻴﻪ ای اﺳﺖ ﻛﻪ اﺣﺴﺎﺳﺎت و رﻓﺘﺎر را در اﻧﺴﺎن ﻛﻨﺘﺮل ﻣﻰ ﻛﻨﺪ(12, 16). ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ دﻻﻳﻞ ﻓﻮق و ﺑﺮﺧﻰ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻰ رﺳﺪ ﻛﻤﺒﻮد وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D در ﺑﺮوز اﻓﺴﺮدﮔﻰ ﻣﻰ ﺗﻮاﻧﺪ ﻧﻘﺶ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ(17, 18).

سـازمان بهداشـت جهـانی در سال   2015 طی بیانه ای اعلام کرد که افسردگی تا سال  2020 پـس از بیمـاریهـای قلبـی و عروقـی دومین بیماری شـایع جهـان و اصـلی تـرین عامـل نــاتوانی و بیمــاری در جوانــان خواهــد بــود(19). اختلال افسردگی اساسی شدید ترین نوع افسردگی بوده و با وجود خلق افسرده و یا از بین رفتن علاقه یا لذت در کارها که از  علایم کلیدی افسردگی هستند برای مدت حداقل 2 هفتـه مشخص می شود که باید همراه با پنج مورد دیگر از علائم و نشانه های مهم افسردگی برای تقریبا هر روز باشد (کاهش یا افزایش وزن  یا کاهش یا افزایش اشتها تقریبا - بی خوابی یا پر خوابی - سراسیمگی یا کندی روانی حرکتی قابل مشاهده- خستگی یا فقدان انرژی - احساس بی ارزشی یا احساس گناه - کاهش توانایی فکر یا تمرکز کردن یا دو دلی - افکار مکرر مرگ ، افکار خود کشی بدون برنامه ریزی ویا اقدام به خود کشی یا برنامه خاص برای دست زدن به خود کشی)(20).

میزان شیوع این بیماری در کشورهای کــم درامــد برابــر  7.2 درصد در عراق، 14.6 درصد در اکراین، 3.5 درصد در چین، و 3.3 درصد در نیجریه می باشد. میزان شیوع افسردگی در کشورهای غنی   10.5درصد در اسپانیا، 6.5 درصد در ژاپـن و 16.2درصد در امریکــا مــیباشــد(21, 22). میــزان شــیوع افســردگی در ایــران نیــز7.2 درصد مــی باشــد(23). اﺧﺘﻼل اﻓﺴﺮدﮔﻰ ﺑﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻰ، اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﺮگ وﻣﻴﺮ و اﺣﺘﻤﺎل اﻓﺰاﻳﺶ اﺑﺘﻼ ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎری های ﻣﺨﺘﻠﻒ در ارﺗﺒﺎط اﺳﺖ و ﻋﺪم درﻣﺎن اﻳﻦ اﺧﺘﻼل آﺳﻴﺐ ﻫﺎی رواﻧﻰ و ﻋﻮارض اﺟﺘﻤﺎﻋﻰ و اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﺴﻴﺎری ﺑﺮای ﺑﻴﻤﺎران اﻳﺠﺎد ﻣﻰ ﻛﻨﺪ(24).

ﻣﻄﺎﻟﻌﻪای ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺮﻛﺰ ﻣﻠﻰ ﻛﻨﺘﺮل و ﭘﻴﺸﮕﻴﺮی از ﺑﻴﻤﺎریﻫﺎی آﻣﺮﻳﻜﺎ در ﺳﺎلﻫﺎی ١٩٩٨-١٩٩٤ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ، ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ اﻓﺮاد ﺑﺎ ﻛﻤﺒﻮد وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ اﻓﺮاد ﺑﺎ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D ﻧﺮﻣﺎل، ﻋﻼﺋﻢ اﻓﺴﺮدﮔﻰ ﺑﻴﺸﺘﺮی داﺷﺘﻨﺪ(25). ﺳﻼﻣﺖ ﺳﺎﺧﺘﺎری و ﻋﻤﻠﻜﺮدی ﻧﻮرونﻫﺎ در ﺗﺸﻜﻴﻞ ﭘﺪﻳﺪهﻫﺎی ﺣﺎﻓﻈﻪ و ﻳﺎدﮔﻴﺮی، از اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺴﺰاﻳﻰ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ و ﻧﻘﺶ اﻳﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ در ﺣﻔﻆ ﺳﻼﻣﺖ ﻧﻮرونﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ(26).

مطالعه ی خسروی و همکاران در سال 1390 با عنوان بررسی وضعیت ویتامین D در بیماران مبتلا به افسردگی مراجعه کننده به کلینیک های تخصصی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی یزد انجام گرفت، در این مطالعه توصیفی مقطعی از 211 بیمار مبتلا به افسردگی با نمره بک بالای 17، نمونه ی ناشتای سرمی جهت تعیین غلطت سرمی 25-هیدروکسی ویتامین D گرفته شد. میانه سطح سرمی ویتامین D در این مطالعه در کل، مردان و زنان به ترتیب 4/26، 36 و 6/22 نانو مول در لیتر بدست آمد. 7/65 درصد افراد به درجاتی از کمبود ویتامین D مبتلا بودند. با توجه به این نتایج این مطالعه شیوع کمبود ویتامین D در میان افراد افسرده مثل سایر طبقات جمعیتی در منطقه مورد مطالعه، بالاست و نیازمند مطالعه بیشتر در خصوص شناسایی علت آن و نیز بررسی اثر رفع کمبود آن بر وضعیت افسردگی می باشد(27).

در مطالعه ی میرمحمدخانی و همکاران با عنوان وضعیت سطح خونی ویتامین دی در پرستاران شاغل در بیمارستان های آموزشی شهرستان سمنان و ارتباط آن با افسردگی که در سال 1394 انجام گرفت، 182 پرستار حائز شرایط مورد مطالعه قرار گرفتند. توسط سطح ویتامین دی این افراد، 5.865±13.10 نانوگرم بر میلی لیتر بود. از نظر میزان افسردگی متوسط نمره ی افسردگی افراد 6.404±10.45 بود. همبستگی معکوس و معنی داری میان سطح سرمی ویتامین دی و نمره افسردگی پرستاران قابل گزارش بود(P=0.001).  نتایج این مطالعه نشان داد که هر چه قدر میزان ویتامین دی افراد بیشتر باشد، نمره فرد از پرسشنامه بک کم تر، و بنابر این میزان افسردگی وی کم تر خواهد بود(28).

جمیلیان و همکاران در مطالعه سطح سرمی ویتامینD و سایر فاکتورها در افراد اسکیزوفرنی وافسرده و سالم تعداد 100 بیمار افسرده و سالم را مورد مطالعه قرار داده که میزان سطح سرمی پاراتیروئید،کلسیم و فسفر اندازه گیری شد.نتایج نشان داد افسردگی با کاهش سطح سرمی ویتامینD و افزایش سطح سرمی هورمون پاراتیروئید ارتباط داشت اما از نظر کلسیم و فسفر سرم بین گروه بیماران افسرده و سالم تفاوتی مشاهده نشد در این مطالعه توصیه شده مکمل های ویتامینD میتواند در درمان بیماران فوق موثر باشد(29).

Anglin و همکاران در مطالعه ای سیستماتیک ریویو با عنوان رابطه ی کمبود ویتامین D و افسردگی در بزرگسالان که در سال 2013 گرفت، 3 مطالعه ی کوهرت همراه با 10 مطالعه کراس-سکشنال و یک مطالعه کیس کنترل در مجموع با 31424 شرکت کننده را مورد مطالعه و بررسی قرار گرفتند، نتایج نشان داد سطح ویتامین D  پایین تر در افراد مبتلا به افسردگی در مقایسه با گروه کنترل مشاهده شد. تجزیه و تحلیل‌های مطالعه، این فرضیه که غلظت کم ویتامین D با افسردگی همراه است را تایید نمود، و نیاز به آزمایش های کنترل شده تصادفی ویتامین D  را برای پیشگیری و درمان افسردگی در جهت تعیین علیت توصیه کرده اند(30).

مطالعه ی خسروی و همکاران در سال 1390 با عنوان بررسی وضعیت ویتامین D در بیماران مبتلا به افسردگی مراجعه کننده به کلینیک های تخصصی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی یزد انجام گرفت، در این مطالعه توصیفی مقطعی از 211 بیمار مبتلا به افسردگی با نمره بک بالای 17، نمونه ی ناشتای سرمی جهت تعیین غلطت سرمی 25-هیدروکسی ویتامین D گرفته شد. میانه سطح سرمی ویتامین D در این مطالعه در کل، مردان و زنان به ترتیب 4/26، 36 و 6/22 نانو مول در لیتر بدست آمد. 7/65 درصد افراد به درجاتی از کمبود ویتامین D مبتلا بودند. با توجه به این نتایج این مطالعه شیوع کمبود ویتامین D در میان افراد افسرده مثل سایر طبقات جمعیتی در منطقه مورد مطالعه، بالاست و نیازمند مطالعه بیشتر در خصوص شناسایی علت آن و نیز بررسی اثر رفع کمبود آن بر وضعیت افسردگی می باشد(27).

در مطالعه ی میرمحمدخانی و همکاران با عنوان وضعیت سطح خونی ویتامین دی در پرستاران شاغل در بیمارستان های آموزشی شهرستان سمنان و ارتباط آن با افسردگی که در سال 1394 انجام گرفت، 182 پرستار حائز شرایط مورد مطالعه قرار گرفتند. توسط سطح ویتامین دی این افراد، 5.865±13.10 نانوگرم بر میلی لیتر بود. از نظر میزان افسردگی متوسط نمره ی افسردگی افراد 6.404±10.45 بود. همبستگی معکوس و معنی داری میان سطح سرمی ویتامین دی و نمره افسردگی پرستاران قابل گزارش بود(P=0.001).  نتایج این مطالعه نشان داد که هر چه قدر میزان ویتامین دی افراد بیشتر باشد، نمره فرد از پرسشنامه بک کم تر، و بنابر این میزان افسردگی وی کم تر خواهد بود(28).

مطالعه ی خسروی و همکاران در سال 1390 با عنوان بررسی وضعیت ویتامین D در بیماران مبتلا به افسردگی مراجعه کننده به کلینیک های تخصصی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی یزد انجام گرفت، در این مطالعه توصیفی مقطعی از 211 بیمار مبتلا به افسردگی با نمره بک بالای 17، نمونه ی ناشتای سرمی جهت تعیین غلطت سرمی 25-هیدروکسی ویتامین D گرفته شد. میانه سطح سرمی ویتامین D در این مطالعه در کل، مردان و زنان به ترتیب 4/26، 36 و 6/22 نانو مول در لیتر بدست آمد. 7/65 درصد افراد به درجاتی از کمبود ویتامین D مبتلا بودند. با توجه به این نتایج این مطالعه شیوع کمبود ویتامین D در میان افراد افسرده مثل سایر طبقات جمعیتی در منطقه مورد مطالعه، بالاست و نیازمند مطالعه بیشتر در خصوص شناسایی علت آن و نیز بررسی اثر رفع کمبود آن بر وضعیت افسردگی می باشد(27).

در مطالعه ی میرمحمدخانی و همکاران با عنوان وضعیت سطح خونی ویتامین دی در پرستاران شاغل در بیمارستان های آموزشی شهرستان سمنان و ارتباط آن با افسردگی که در سال 1394 انجام گرفت، 182 پرستار حائز شرایط مورد مطالعه قرار گرفتند. توسط سطح ویتامین دی این افراد، 5.865±13.10 نانوگرم بر میلی لیتر بود. از نظر میزان افسردگی متوسط نمره ی افسردگی افراد 6.404±10.45 بود. همبستگی معکوس و معنی داری میان سطح سرمی ویتامین دی و نمره افسردگی پرستاران قابل گزارش بود(P=0.001).  نتایج این مطالعه نشان داد که هر چه قدر میزان ویتامین دی افراد بیشتر باشد، نمره فرد از پرسشنامه بک کم تر، و بنابر این میزان افسردگی وی کم تر خواهد بود(28).

ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻓﻘﺪان اﻃﻼﻋﺎﺗﻰ در ﺧﺼﻮص وﺿﻌﻴﺖ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D در ﺑﻴﻤﺎران مبتلا به افسردگی و ﻧﻴﺰ احتمال ﻛﻤﺒﻮد وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D در جامعه مورد مطالعه وارتباط آن با افسردگی  و یا علائم آن در بیماران، این مطالعه با هدف بررسی سطح سرمی ویتامین D در بیماران مبتلا به افسردگی مراجعه کننده به کلینیک روانپزشکی سطح شهر زاهدان طراحی شده است.

-سطح سرمی ویتامین D  در گروه افراد مبتلا به علائم افسردگی چقدر است؟

2-سطح سرمی ویتامین D  در گروه افراد سالم چقدر است؟

3- سطح سرمی ویتامین D  در افراد مبتلا به علائم افسردگی و افراد سالم تفاوت معنی داری دارد.

-سطح سرمی ویتامین D  در گروه افراد مبتلا به علائم افسردگی چقدر است؟

2-سطح سرمی ویتامین D  در گروه افراد سالم چقدر است؟

3- سطح سرمی ویتامین D  در افراد مبتلا به علائم افسردگی و افراد سالم تفاوت معنی داری دارد.

 ا ست؟

تعیین و مقایسه سطح سرمی ویتامین D  در افراد مبتلا به علائم افسردگی و افراد سالم مراجعه کننده به کلینیک روانپزشکی شهر زاهدان در سال 1399

1. تعیین سطح سرمی ویتامین D  در افراد مبتلا به علائم افسردگی مراجعه کننده به کلینیک روانپزشکی شهر زاهدان
2. تعیین سطح سرمی ویتامین D  در افراد  افراد سالم مراجعه کننده به کلینیک روانپزشکی شهر زاهدان
3. مقایسه سطح سرمی ویتامین D  در افراد مبتلا به علائم افسردگی و افراد سالم مراجعه کننده به کلینیک روانپزشکی شهر زاهدان

موسسات آموزشی، پژوهشی و درمانی، مراکز خدمات بهداشتی-درمانی،  مراکز آموزشی تحقیقاتی پزشکی، پزشکان عمومی و روانپزشکان

تعریف افسردگی:

اختلال افسردگی اساسی شدید ترین نوع افسردگی بوده و با وجود خلق افسرده و یا از بین رفتن علاقه یا لذت در کارها که از  علایم کلیدی افسردگی هستند برای مدت حداقل 2 هفتـه مشخص می شود که باید همراه با پنج مورد دیگر از علائم و نشانه های مهم افسردگی برای تقریبا هر روز باشد (کاهش یا افزایش وزن  یا کاهش یا افزایش اشتها تقریبا - بی خوابی یا پر خوابی - سراسیمگی یا کندی روانی حرکتی قابل مشاهده- خستگی یا فقدان انرژی - احساس بی ارزشی یا احساس گناه - کاهش توانایی فکر یا تمرکز کردن یا دو دلی - افکار مکرر مرگ ، افکار خود کشی بدون برنامه ریزی ویا اقدام به خود کشی یا برنامه خاص برای دست زدن به خود کشی

مورد شاهدی،مقطعی

در این مطالعه جامعه هدف در دو گروه مورد و شاهد مورد بررسی قرار خواهند گرفت. گروه مورد از بین بیمارانی که با علائم افسردگی به کلینیک روانپزشکی بهاران زاهدان مراجعه کرده اند، برحسب معیارهای ورود و خروج انتخاب خواهند شد.

معیارهای ورود گروه مورد: افراد در محدوده ی سنی 60-20 سال، وجود علائم افسردگی حداقل از 2 هفته قبل از مراجعه، نداشتن بیماری روحی روانی دیگر غیر از افسردگی

ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺧﺮوج گروه مورد : ﻋﺪم اﺑﺘﻼء ﺑﻪ اﻓﺴﺮدﮔﻰ، وجود افسردگی شدید،وجود بیماری های ﻧﺎرﺳﺎﻳﻰ ﻛﻠﻴﻪ، ﻧﺎرﺳﺎﻳﻰ ﻛﺒﺪ، ﺑﻴﻤﺎریﻫﺎی ﭘﺎراﺗﻴﺮوﺋﻴﺪ، و ﻣﺼﺮف ﻣﻜﻤﻞﻫﺎی ﻛﻠﺴﻴﻢ، ﻓﺴﻔﺮ، وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ D و ﻫﻮرﻣﻮن ﭘﺎراﺗﻴﺮوﺋﻴﺪ ﺑﻪ ﻫﺮ دﻟﻴﻞ طی 3 ماه گذشته.

گروه شاهد نیز از بین افراد سالم جامعه که افسردگی در آن ها از طریق پرسشنامه افسردگی بک رد شده باشد، مطابق جامعه بیماران برحسب معیارهای گفته شده  انتخاب و  از نظر سایر شاخصهای دموگرافیکی با گروه بیماران میتلا به علائم افسردگی  با همسان سازی خواهند شد.

با استفاده از فرمول محاسبه حجم نمونه جهت مقایسه  میانگین بین دو گروه و براساس اطلاعات بدست آمده از مطالعه جمیلیان و همکاران که در آن میانگین و انحراف معیار سطح سرمی ویتامین D در گروه بیماران افسرده برابر بود با 3/11 ± 2/45 نانومتر و در گروه نرمال4/10 ± 2/53  در هر گروه 40 نفر که با احتساب 10 درصد افت نمونه 45 نفر برای هر گروه و در مجموع 90 نفر در نظر گرفته شد.

Z1-α/2 = 1/96

Z1-β= 0.84

11.3 s1=

m1= 45.2

s2=10.4

m2= 53.2

α= 0/05

0/8= β 

نمونه گیری به روش در دسترس انجام خواهد گردید.

نمونه گیری به روش در دسترس انجام خواهد گردید.

پرسشنامه افسردگی بک : این مقیاس در سال 1961 توسط بک  تدوین شد، دارای 21 ماده است و جنبه‌های مختلف افسردگی را بررسی می‌کند. برای محاسبه نمره آزمونی در این پرسشنامه، مجموع درجه‌بندی‌های مشخص شده با یکدیگر جمع می‌شود. چنانچه آزمودنی در یک قسمت چند جمله را علامت زده باشد، باید نمره یک جمله را به حساب آورد (جمله‌ای که بالاترین نمره را دارد). اگر نمره آزمودنی بین صفر تا 9 باشد بهنجار تلقی می‌شود. نمره 10 تا 18 افسردگی خفیف تا متوسط، نمره 19 تا 29 افسردگی متوسط تا شدید و نمره 30 تا 63 نشاندهنده افسردگی بسیار شدید در نظر گرفته می‌شود ، بک (1972) پایایی کلی سوال‌ها را در حدود 31/0 تا 68/0 و پایایی کلی سوال‌ها با روش همبستگی  اسپیرمن – براون(Spearman-Brawn) در حدود 93/0 گزارش کرده است، ویکوویکز( weckowicz) با استفاده از روش کودر ریچادسون( corder- Richardson) پایایی نمرات دو بار اجرای این آزمون را با فاصله یک ماه 78/0 ، با فاصله 3 ماه 74/0 و برای 59 بیمار روانی با فاصله 3 هفته 48/0 گزارش شده است ؛ ضریب همبستگی بین نمرات پیش‌آزمون پرسشنامه افسردگی بک  و مقیاس درجه‌بندی افسردگی همیلتون( Hamilton) تقریبا 66/0= r گزارش شده است(17, 30).

پرسشنامه افسردگی بک

پاسخ دهندۀ گرامی با توجه به  احساس غمگینی و ناراحتی هایتان در هر سوال فقط دور یک گزینه خط بکشید.

1. 0- من غمگین نیستم.
   ۱- من غمگینم.
   ۲- غم از زندگی من دست بر نمی دارد.
   ۳- دیگر تحمل این زندگی را ندارم.
2. 0- من به آینده خوش بینم.
   ۱- امیدی به آینده ندارم.
   ۲- احساس می کنم که آینده خوبی در انتظارم نیست.
   ۳- هیچ روزنه امیدی در این زندگی نمی بینم.
3. 0 من ناکام نیستم
   ۱من از دیگران ناکامترم.
   ۲وقتی به گذشته نگاه می کنم، می بینم زندگی ام سراسر شکست و ناکامی بوده است.
   ۳ من یک شکست  خورده تمام عیارم.
4. 0مثل گذشته از زندگی ام رضایت دارم.
   ۱مثل گذشته از زندگی لذت نمی برم.
   ۲از زندگی ام رضایت واقعی ندارم.
   ۳از همه چیز و همه کس ناراضی ام.
5. 0-احساس گناه و تقصیر نمی کنم.           
   ۱- گاهی اوقات احساس گناه می کنم.
   ۲اغلب اوقات احساس گناه و تقصیر دارم.
   ۳همیشه احساس گناه و تقصیر در من هست.
6. 0انتظار مجازات ندارم.
   ۱احساس می کنم ممکن است مجازات شوم.
   ۲انتظار مجازات دارم.
   ۳مطمئنم که مجازات می شوم.
7. 0من از خودم رضایت دارم.
   ۱من از خودم ناراضی ام.
   ۲از خودم بدم می آید.
   ۳من از خودم متنفرم.
8. 0من بدتر از دیگران نیستم.
   ۱گاهی از خودم به خاطر خطاهایم انتقاد می کنم.
   ۲همیشه به خاطر خطاهایم خودم را سرزنش می کنم.
   ۳برای هر اتفاق و حادثه ای خودم را سرزنش می کنم
9. 0هیچ وقت به خودکشی فکر نمی کنم.
   ۱فکر خودکشی به سرم زده، ولی هیچ وقت اقدام به خودکشی نکرده ام.
   ۲به فکر خودکشی هستم.
   ۳اگر بتوانم خودکشی می کنم.
10. 0بیش از حد معمول گریه نمی کنم.
    ۱بیشتر از گذشته گریه می کنم.
    ۲همیشه در حال گریه کردنم.
    ۳قبلا زیاد گریه می کردم، اما حالا با آن که دلم می خواهد، نمی توانم گریه کنم
11. 0کم حوصله تر از گذشته نیستم.
    ۱از گذشته، کم حوصله ترم.
    ۲اغلب اوقات کم حوصله ام.
    ۳همیشه کم حوصله ام.
12. ۰مثل همیشه مردم را دوست دارم.
    ۱کمتر از گذشته به مردم علاقه مندم.
    ۲تا حدود زیادی علاقه ام را به مردم از دست داده ام.
    ۳از همه مردم سیر شده ام و دیگر به هیچ کس علاقه ای ندارم.
13. مثل گذشته تصمیم می گیرم.
    ۱کمتر از گذشته تصمیم می گیرم.
    ۲نسبت به گذشته، تصمیم گیری برایم سختتر شده.
    ۳قدرت تصمیم گیری ام را کاملا از دست داده ام.
14. ۰جذابیت گذشته را ندارم.
    ۱نگرانم که جذابیتم را از دست بدهم.
    ۲احساس می کنم که جذابیتم را روز به روز بیشتر از دست می دهم.
    ۳من زشت هستم.
15. به خوبی گذشته کار می کنم.
    ۱به خوبی گذشته کار نمی کنم.
    ۲برای هر کاری مجبورم به خودم فشار زیادی بیاروم.
    ۳دستم به هیچ کاری نمی رود.
16. 0-مثل همیشه خوب می خوابم.
    ۱مثل گذشته خوابم نمی برد.
    ۲یکی دو ساعت زودتر از معمول از خواب می پرم و دوباره خوابیدن برایم خیلی سخت است.
    ۳چند ساعت زودتر از معمول از خواب می پرم و بعدش دیگر خوابم نمی برد.
17. 0بیشتر از گذشته خسته نمی شوم.
    ۱بیشتر از گذشته خسته می شوم.
    ۲از انجام هر کاری خسته می شوم.
    ۳از شدت خستگی هیچ کاری نمی توانم بکنم.
18. ۰اشتهایم هیچ تغییری نکرده است.
    ۱اشتهایم به خوبی گذشته نیست.
    ۲اشتهایم خیلی کم شده.
    ۳تازگی ها هیچ اشتهایی به غذا ندارم.
19. اخیرا وزن کم نکرده ام.
    ۱تازگی ها بیش از دو و نیم کیلو وزن کم کرده ام.
    ۲تازگی ها بیش از پنج کیلو وزن کم کرده ام.
    ۳تازگی ها بیش از هفت کیلو وزن کم کرده ام.
20. ۰بیش از گذشته بیمار نمی شوم.
    ۱سردرد و دل درد و یبوست دارد اذیتم می کند.
    ۲به شدت نگران سلامتی خودم هستم.
    ۳آن قدر نگران سلامتی ام هستم که دست و دلم به هیچ کاری نمی رود.
21. 0میل جنسی ام هیچ تغییری نکرده است.
    ۱میل جنسی ام تازگی ها کمتر شده است.
    ۲میل جنسی ام تازگی ها خیلی کم شده  است.
    ۳اصلا هیچ میل جنسی در من باقی نمانده است.

در ابتدای مطالعه ، پس از تصویب و تایید طرح توسط کمیته اخلاق و کسب مجوزهای لازم از معاونت تحقیقات دانشگاه، چک لیست جمع آوری اطلاعات به همراه پرسشنامه افسردگی به تعداد افراد دو گروه مورد و شاهد پرینت می گردد .لازم به ذکر است مشخصات دموگرافیکی نمونه ها شامل سن ، جنس ، شغل ، سطح تحصیلات ، بعد خانوار ، سابقه بیماری و تاهل و یا مجرد بودن به شکل کد دار و محرمانه برای هر فرد ثبت خواهد شد.

گروه مورد از بین بیماران مراجعه کننده با شکایت علائم افسردگی به کلینیک روانپزشکی بیمارستان بهاران زاهدان در سال 99 انتخاب خواهند شد و پس از کسب رضایت آگاهانه از آن ها و با راهنمایی متخصص روانپزشک بالینی در صورت دارا بودن معیار های لازم، پرسشنامه افسردگی بک در اختیار آن ها قرار خواهد گرفت. و درصورت کسب نمره 10 و بالاتر در پاسخ به پرسشنامه، این افراد وارد مطالعه خواهند شد. سپس از آن ها جهت نمونه خون جهت تعیین سطح سرمی ویتامین D گرفته خواهد شد.گروه شاهد نیز از بین افراد سالم بدون شکایت علائم افسردگی انتخاب خواهند شد و پس از کسب رضایت آگاهانه از آن ها در صورت دارا بودن معیار های لازم، پرسشنامه افسردگی بک در اختیار آن ها قرار خواهد گرفت.درصورت کسب نمره زیر 10 در پاسخ به پرسشنامه که به عنوان نقطه برش پرسشنامه بک در مطالعات مشابه در نظر گرفته شده است این افراد به عنوان گروه شاهد وارد مطالعه خواهند شد. سپس از آن ها جهت نمونه خون جهت تعیین سطح سرمی ویتامین D₃ گرفته خواهد شد. کلیه اقدامات فوق  زیر نظر متخصص روانپزشک بالینی انجام خواهد شد.

از هر دو گروه به مقدار 3 میلی لیتر خونگیری توسط کارشناس علوم آزمایشگاهی مستقر در بیمارستان بهاران که مبلغ 3000000 ریال به عنوان حق الزحمه دریافت خواهد نمود انجام خواهد گرفت و پس از جدا نمودن سرم در فریزر -20 درجه  سانتیگراد نگهداری شده تا کامل شدن حجم نمونه ها انجام گردد .سپس با استفاده از کیت تجاری و به روش الیزا ویتامینD₃ سرم ( کوله کلسی فرول) در هر نمونه در هر گروه تعیین میگردد.

داده ها ی مربوط به سطح سرمی ویتامین D3 ، در پایان از آزمایشگاه به شکل کد دارجمع آوری شده و اطلاعات ثبت شده در چک لیست ها وارد نرم افزار آماری  21  SPSS  می شوند. و تجزیه تحلیل های آماری بر روی آن ها انجام خواهد گرفت.

آنالیز داده ها با نرم افزارspss بشکل توصیفی شامل میانگین ، انحراف معیار ، دامنه تغییرات (حداقل – حداکثر ) استفاده می شود . برای آنالیز تحلیلی از آزمونT-test مستقل استفاده می شود که ارتباط بین شاخص های مختلف توسط آزمون همبستگی مورد مطالعه قرار خواهد گرفت. (P-value  کمتر از 05/0 معنی دار در نظر گرفته می شود )

جدول 1-میانگین و انحراف معیار و دامنه تغییرات مقادیر ویتامین D سرم در گروههای مورد مطالعه

لازم بذکر است شرکت در تحقیق اجباری نبوده و با رضایت افراد مودرد مطالعه توام است و هر موقع که بخواهند از مطالعه خارج خواهند شد.

این تحقیق مطابق بندهای 5-1 و20 -7 و 24-31 راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران می باشد.

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.
2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.
3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.
4. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.
5. قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.
6. اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.
7. طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.
8. در پژوهش‌های پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاط‌های لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط زیست انجام گیرد.
9. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.
10. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    
11. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.
12. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.
13. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.
14. پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.
15. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.
16. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.
17. در پژوهش‌هایی که از مواد بدنی (شامل بافت‌ها و مایعات بدن انسان)  یا داده‌هایی استفاده می‌شود که هویت صاحبان آن‌ها معلوم یا قابل کشف و ردیابی است، باید برای جمع‌آوری، تحلیل، ذخیره‎سازی و /یا استفاده‌ی مجدد از آن‌ها رضایت آگاهانه گرفته شود. در مواردی که اخذ رضایت غیرممکن باشد یا اعتبار پژوهش را خدشه‌دار کند، می‌توان در صورت بررسی مورد و تصویب کمیته‌ی اخلاق ، از داده‌ها یا مواد بدنی ذخیره شده، بدون اخذ رضایت آگاهانه استفاده کرد.
18. عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.
19. در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.
20. برخی از افراد یا گروه‌هایی از مردم، نظیر ناتوانان ذهنی، کودکان، جنین و نوزاد، بیماران اورژانسی، یا زندانیان‌که ممکن است به‌عنوان آزمودنی در پژوهش شرکت کنند، نمی‌توانند برای دادن رضایت، آگاهی یا آزادی لازم را داشته باشند. این افراد یا گروه‌ها آسیب‌پذیر دانسته می‌شوند و باید مورد حفاظت ویژه قرار گیرند.
21. از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.
22. در پژوهش بر روی گروه‌های آسیب‌پذیر، وظیفه‌ی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمی‌شود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. در هر حال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود.
23. اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 
24. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.
25. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.
26. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.
27. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.
28. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.
29. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.
30. روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

    همچنین در این پژوهش کدهای اخلاقی زیر که مرتبط با دفترچه راهنمای اخلاق پژوهشی بر روی عضو و بافت انسانی می باشند رعایت خواهند شد:

    1- پژوهشگر باید به این امر مهم توجه داشته باشد که بافت‌ها و اعضای مورد استفاده، دارای منشأ انسانی‌اند و کرامت انسانی اقتضا می‌کند که جمع‌آوری، نگه‌داری، استفاده و نابودسازی آن‌ها توأم با رعایت ملاحظات و شؤون مرتبط باشد.

    2- از اجزای بدنی دارای منشأ انسانی باید تنها در پژوهش‌هایی استفاده شود که اهداف ارزشمندی را در راستای مبارزه با بیماری‌ها و ارتقای سلامت انسان‌ها دنبال می‌کنند.

    3- تمامی پژوهش‌ها بر روی عضو و بافت انسانی، پیش از اجرا، باید مورد تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش مرتبط قرار گیرد. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق دارد که در تمامی مراحل پژوهش بر آن نظارت داشته باشد. پژوهشگران باید در این زمینه با کمیته‌ی اخلاق در پژوهش همکاری کنند.

    4- رضایت آگاهانه‌ی فرد دهنده‌ی عضو یا بافت، یا جانشین قانونی او، شرط اساسی در تأیید اخلاقی هر پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی است. رضایت‌نامه باید با رعایت تمامی اصول مرتبط تهیه و هنگام ارسال طرح‌نامه برای تصویب، به آن پیوست شده باشد.

    5- در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه از دهنده‌ی نمونه‌ی ذخیره‌شده یا جانشین قانونی او امکان‌پذیر نباشد، به‌شرط وجود رضایت کلی اولیه بر استفاده‌ی پژوهشی، در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش می‌توان از آن نمونه برای پژوهش استفاده کرد. در چنین مواردی باید از نمونه‌هایی استفاده شود که به ‌نحو برگشت‌ناپذیر بی‌نام ‌شده باشد. ‌

    6- تمامی اطلاعاتی که از صاحبان عضو یا بافت مورد پژوهش، جمع‌آوری و ثبت می‌شود، راز حرفه‌ای تلقی می‌‌شود؛ از این ‌رو، تمامی اصول و ملاحظات مربوط به رازداری و حفظ حریم شخصی، باید در مورد آن‌ها مراعات شود.

    7- مرکز انجام دهنده‌ی پژوهش بر روی عضو و بافت باید مهارت و امکانات لازم برای حفظ رازداری را داشته باشد؛ در غیر این صورت، اطلاعات باید به شکل بی‌نام و غیرقابل ردیابی ثبت و ذخیره شود.

    8- پژوهشگر باید از اعضاء و بافت‌هایی که به منظور پژوهش در اختیار او قرار می‌گیرد استفاده‌ی بهینه کرده، از هدر رفتن آن‌ها جلوگیری کند

    9- پژوهشگر موظف است که تمهیدات لازم ایمنی، از جمله آزمون‌های غربالگری و وسایل محافظت‌کننده را برای جلوگیری از انتقال آلودگی از اجزای بدنی مورد استفاده به هر فرد دیگر، اعم از پژوهشگران، آزمودنی‌ها یا سایر افرادی که در فرایند پژوهش با این مواد سروکار خواهند داشت، پیش‌بینی و تأمین کند.

    10- پژوهش بر روی عضو و بافت ممکن است به ایجاد روش‌ها و محصولاتی منجر شود که به استفاده‌ی تجاری از آن‌ها بینجامد. حقوق مالکیت معنوی نتایج حاصل از این‌گونه پژوهش‌ها باید مورد تأیید و حمایت قرار گیرد. احتمال استفاده‌ی تجاری از نتایج پژوهش و اشخاصی که احتمالاً از آن منتفع خواهند شد باید در رضایت‌نامه‌آورده شود.

    11- زمان، نحوه و میزان اطلاع آزمودنی‌ها از نتایج پژوهش باید در رضایت‌نامه آورده شود. در هر حال، آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او باید به تمامی اطلاعاتی که در طول پژوهش درباره‌ی او به‌دست می‌آید، دسترسی داشته باشد.

    12- در صورت کمبود بافت یا عضو، باید استفاده‌های درمانی بر استفاده‌های پژوهشی اولویت داده شود. 

عدم همکاری بیماران ؛

که میتوان این مشکل را با توضیح بیشتر برای بیماران، و بیان اهمیت اجرای این مطالعه ، تاحدودی برطرف نمود.

ویتامین D- افسردگی- روانپزشکی- حالت روانی

Vitamin D – Depression – Psychiatric-Mood-mental

• 1.       Gallagher M. Intake: the nutrients and their metabolism. Krause's Food & the Nutrition Care Process 13th ed St Louis (MO): Elsevier/Saunders. 2012:80-1.
• 2.       Lemire JM. Immunomodulatory actions of 1, 25-dihydroxyvitamin D3. The Journal of steroid biochemistry and molecular biology. 1995;53(1-6):599-602.
• 3.       Calvo MS, Whiting SJ, Barton CN. Vitamin D intake: a global perspective of current status. The Journal of nutrition. 2005;135(2):310-6.
• 4.       Holick MF, Chen TC. Vitamin D deficiency: a worldwide problem with health consequences. The American journal of clinical nutrition. 2008;87(4):1080S-6S.
• 5.       Gordon CM, DePeter KC, Feldman HA, Grace E, Emans SJ. Prevalence of vitamin D deficiency among healthy adolescents. Archives of pediatrics & adolescent medicine. 2004;158(6):531-7.
• 6.       Hickey L, Gordon CM. Vitamin D deficiency: new perspectives on an old disease. Current Opinion in Endocrinology, Diabetes and Obesity. 2004;11(1):18-25.
• 7.       Azizi F, Raees Zadeh F, Mir Saeed Ghazi A. Vitamin D deficiency in a population of Tehran’s residents. Journal of the Faculty of Medicine. 2000;24:291-303.
• 8.       Hashemipour S, Larijani B, Adibi H, Javadi E, Sedaghat M, Pajouhi M, et al. Vitamin D deficiency and causative factors in the population of Tehran. BMC Public health. 2004;4(1):38.
• 9.       Shakiba M, Nafei Z, Lotfi MH, Shajari A. Prevalence of vitamin D deficiency among female students in secondary guidance school in Yazd City. Acta Medica Iranica. 2009:209-14.
• 10.     Mozaffari-Khosravi H, Hosseinzadeh-Shamsi-Anar M, Salami M, Hadi Nodoushan H, Fallahzadeh H. The Effect a Single Mega Dose of Vitamin D on Pro-inflammatory Factors in Mothers with Gestational Diabetes Mellitus after Delivery. SSU_Journals. 2011;19(2):242-56.
• 11.     Wagner CL, Greer FR. Prevention of rickets and vitamin D deficiency in infants, children, and adolescents. Pediatrics. 2008;122(5):1142-52.
• 12.     Prüfer K, Veenstra TD, Jirikowski GF, Kumar R. Distribution of 1, 25-dihydroxyvitamin D3 receptor immunoreactivity in the rat brain and spinal cord. Journal of chemical neuroanatomy. 1999;16(2):135-45.
• 13.     Wilkins CH, Sheline YI, Roe CM, Birge SJ, Morris JC. Vitamin D deficiency is associated with low mood and worse cognitive performance in older adults. The American Journal of Geriatric Psychiatry. 2006;14(12):1032-40.
• 14.     Przybelski RJ, Binkley NC. Is vitamin D important for preserving cognition? A positive correlation of serum 25-hydroxyvitamin D concentration with cognitive function. Archives of Biochemistry and Biophysics. 2007;460(2):202-5.
• 15.     Jorde R, Waterloo K, Saleh F, Haug E, Svartberg J. Neuropsychological function in relation to serum parathyroid hormone and serum 25–hydroxyvitamin D levels. Journal of neurology. 2006;253(4):464-70.
• 16.     Eyles DW, Smith S, Kinobe R, Hewison M, McGrath JJ. Distribution of the vitamin D receptor and 1α-hydroxylase in human brain. Journal of chemical neuroanatomy. 2005;29(1):21-30.
• 17.     Hoogendijk WJ, Lips P, Dik MG, Deeg DJ, Beekman AT, Penninx BW. Depression is associated with decreased 25-hydroxyvitamin D and increased parathyroid hormone levels in older adults. Archives of general psychiatry. 2008;65(5):508-12.
• 18.     Milaneschi Y, Shardell M, Corsi AM, Vazzana R, Bandinelli S, Guralnik JM, et al. Serum 25-hydroxyvitamin D and depressive symptoms in older women and men. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2010;95(7):3225-33.
• 19.     Huang R, Wang K, Hu J. Effect of probiotics on depression: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrients. 2016;8(8):483.
• 20.     Baldwin DS, Florea I, Jacobsen PL, Zhong W, Nomikos GG. A meta-analysis of the efficacy of vortioxetine in patients with major depressive disorder (MDD) and high levels of anxiety symptoms. Journal of affective disorders. 2016;206:140-50.
• 21.     Alhasnawi S, Sadik S, Rasheed M, Baban A, Al-Alak MM, Othman AY, et al. The prevalence and correlates of DSM-IV disorders in the Iraq Mental Health Survey (IMHS). World psychiatry. 2009;8(2):97.
• 22.     Tsuchiya M, Kawakami N, Ono Y, Nakane Y, Nakamura Y, Tachimori H, et al. Lifetime comorbidities between phobic disorders and major depression in Japan: results from the World Mental Health Japan 2002–2004 Survey. Depression and anxiety. 2009;26(10):949-55.
• 23.     HASSAN SM, GOUDARZI M, MIRJAFARI S, FARNAM F. PREVALENCE OF PSYCHIATRIC DISORDERS IN THE CITY OF ARSANJAN.
• 24.     Sadock BJ, Sadock VA, Ruiz P. Comprehensive textbook of psychiatry: lippincott Williams & wilkins Philadelphia; 2000.
• 25.     Ganji V, Milone C, Cody MM, McCarty F, Wang YT. Serum vitamin D concentrations are related to depression in young adult US population: the Third National Health and Nutrition Examination Survey. International Archives of Medicine. 2010;3(1):29.
• 26.     Hoenderop JG, Nilius B, Bindels RJ. Calcium absorption across epithelia. Physiological reviews. 2005;85(1):373-422.
• 27.     لاله نزا, حسن مخ, سیدمجتبی یا, حسین هن, حسین فز. بررسی وضعیت ویتامین D در بیماران مبتلا به افسردگی مراجعه کننده به کلینیک های تخصصی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی یزد 1390.
• 28.     بهناز ب, وحید س, فائزه ح, مجید م. وضعیت سطح خونی ویتامین دی در پرستاران شاغل در بیمارستان های آموزشی شهرستان سمنان و ارتباط آن با افسردگی.
• .29   جمیلیان حمید رضا، باقرزاده کامران، ناظری زینب. مقایسه سطح سرمی ویتامین D، هورمون پاراتیروئید، کلسیم و فسفر در اسکیزوفرنی، افسردگی اساسی و افراد سالم. مجله دانشگاه علوم پزشکی اراک. ۱۳۹۰; ۱۴ (۶) :۱۹-۲۶       
• .30     Anglin RE, Samaan Z, Walter SD, McDonald SD. Vitamin D deficiency and depression in adults: systematic review and meta-analysis. The British journal of psychiatry. 2013;202(2):100-7.

تعیین و مقایسه سطح سرمی ویتامین D  در افراد مبتلا به علائم افسردگی و افراد سالم مراجعه کننده به کلینیک روانپزشکی شهر زاهدان در سال 1399

بر اساس نظر پزشک متخصص روانپزشک 5 سی سی خون که در معاینه بالینی و روتین بیمار می باشد با رضایت او انجام می شود

نتایج حاصل از یافته ها ی آزمایشگاهی را می توان در جهت درمان و پایش سلامتی بیمار به کار برد و در صورت وجود ارتباط بین  .

ندارد

شرکت در تحقیق اجباری نبوده و با حمایت پزشک و رضایت بیماربدون ضرر و زیان برای او اجرا میشود

این تحقیق عوارض نداشته و اگر مشکلاتی ایجاد شود نمونه مورد مطالعه مجازاست از تحقیق خارج شود

 این تحقیق مطابق پروتکل اخلاقی دانشگاه و براساس روش های روتین بیمارستانی که در جهت تشخیص و درمان بیمار به کار گرفته می شود اجرا خواهد شد

نتایج آزمایشها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند

در صورت هرگونه سوال یا ابهام به اینجانب ، فاطمه سادات طباطبایی ،شماره همراه 09913901104 تماس حاصل فرمائید.

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

پرسشنامه افسردگی بک

پاسخ دهندۀ گرامی با توجه به  احساس غمگینی و ناراحتی هایتان در هر سوال فقط دور یک گزینه خط بکشید.

1. 0- من غمگین نیستم.
   ۱- من غمگینم.
   ۲- غم از زندگی من دست بر نمی دارد.
   ۳- دیگر تحمل این زندگی را ندارم.
2. 0- من به آینده خوش بینم.
   ۱- امیدی به آینده ندارم.
   ۲- احساس می کنم که آینده خوبی در انتظارم نیست.
   ۳- هیچ روزنه امیدی در این زندگی نمی بینم.
3. 0 من ناکام نیستم
   ۱من از دیگران ناکامترم.
   ۲وقتی به گذشته نگاه می کنم، می بینم زندگی ام سراسر شکست و ناکامی بوده است.
   ۳ من یک شکست  خورده تمام عیارم.
4. 0مثل گذشته از زندگی ام رضایت دارم.
   ۱مثل گذشته از زندگی لذت نمی برم.
   ۲از زندگی ام رضایت واقعی ندارم.
   ۳از همه چیز و همه کس ناراضی ام.
5. 0-احساس گناه و تقصیر نمی کنم.           
   ۱- گاهی اوقات احساس گناه می کنم.
   ۲اغلب اوقات احساس گناه و تقصیر دارم.
   ۳همیشه احساس گناه و تقصیر در من هست.
6. 0انتظار مجازات ندارم.
   ۱احساس می کنم ممکن است مجازات شوم.
   ۲انتظار مجازات دارم.
   ۳مطمئنم که مجازات می شوم.
7. 0من از خودم رضایت دارم.
   ۱من از خودم ناراضی ام.
   ۲از خودم بدم می آید.
   ۳من از خودم متنفرم.
8. 0من بدتر از دیگران نیستم.
   ۱گاهی از خودم به خاطر خطاهایم انتقاد می کنم.
   ۲همیشه به خاطر خطاهایم خودم را سرزنش می کنم.
   ۳برای هر اتفاق و حادثه ای خودم را سرزنش می کنم
9. 0هیچ وقت به خودکشی فکر نمی کنم.
   ۱فکر خودکشی به سرم زده، ولی هیچ وقت اقدام به خودکشی نکرده ام.
   ۲به فکر خودکشی هستم.
   ۳اگر بتوانم خودکشی می کنم.
10. 0بیش از حد معمول گریه نمی کنم.
    ۱بیشتر از گذشته گریه می کنم.
    ۲همیشه در حال گریه کردنم.
    ۳قبلا زیاد گریه می کردم، اما حالا با آن که دلم می خواهد، نمی توانم گریه کنم
11. 0کم حوصله تر از گذشته نیستم.
    ۱از گذشته، کم حوصله ترم.
    ۲اغلب اوقات کم حوصله ام.
    ۳همیشه کم حوصله ام.
12. ۰مثل همیشه مردم را دوست دارم.
    ۱کمتر از گذشته به مردم علاقه مندم.
    ۲تا حدود زیادی علاقه ام را به مردم از دست داده ام.
    ۳از همه مردم سیر شده ام و دیگر به هیچ کس علاقه ای ندارم.
13. مثل گذشته تصمیم می گیرم.
    ۱کمتر از گذشته تصمیم می گیرم.
    ۲نسبت به گذشته، تصمیم گیری برایم سختتر شده.
    ۳قدرت تصمیم گیری ام را کاملا از دست داده ام.
14. ۰جذابیت گذشته را ندارم.
    ۱نگرانم که جذابیتم را از دست بدهم.
    ۲احساس می کنم که جذابیتم را روز به روز بیشتر از دست می دهم.
    ۳من زشت هستم.
15. به خوبی گذشته کار می کنم.
    ۱به خوبی گذشته کار نمی کنم.
    ۲برای هر کاری مجبورم به خودم فشار زیادی بیاروم.
    ۳دستم به هیچ کاری نمی رود.
16. 0-مثل همیشه خوب می خوابم.
    ۱مثل گذشته خوابم نمی برد.
    ۲یکی دو ساعت زودتر از معمول از خواب می پرم و دوباره خوابیدن برایم خیلی سخت است.
    ۳چند ساعت زودتر از معمول از خواب می پرم و بعدش دیگر خوابم نمی برد.
17. 0بیشتر از گذشته خسته نمی شوم.
    ۱بیشتر از گذشته خسته می شوم.
    ۲از انجام هر کاری خسته می شوم.
    ۳از شدت خستگی هیچ کاری نمی توانم بکنم.
18. ۰اشتهایم هیچ تغییری نکرده است.
    ۱اشتهایم به خوبی گذشته نیست.
    ۲اشتهایم خیلی کم شده.
    ۳تازگی ها هیچ اشتهایی به غذا ندارم.
19. اخیرا وزن کم نکرده ام.
    ۱تازگی ها بیش از دو و نیم کیلو وزن کم کرده ام.
    ۲تازگی ها بیش از پنج کیلو وزن کم کرده ام.
    ۳تازگی ها بیش از هفت کیلو وزن کم کرده ام.
20. ۰بیش از گذشته بیمار نمی شوم.
    ۱سردرد و دل درد و یبوست دارد اذیتم می کند.
    ۲به شدت نگران سلامتی خودم هستم.
    ۳آن قدر نگران سلامتی ام هستم که دست و دلم به هیچ کاری نمی رود.
21. 0میل جنسی ام هیچ تغییری نکرده است.
    ۱میل جنسی ام تازگی ها کمتر شده است.
    ۲میل جنسی ام تازگی ها خیلی کم شده  است.
    ۳اصلا هیچ میل جنسی در من باقی نمانده است.

ضمیمه2

 دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

فرم پرسشنامه پایان نامه:  مقایسه سطح سرمی ویتامین D  در افراد مبتلا به علائم افسردگی و افراد سالم مراجعه کننده به کلینیک روانپزشکی شهر زاهدان در سال 13991398

1)نام و نام خانوادگی:                                                             کد:󠄀󠄀󠄀

2)سن(سال):

3) سطح تحصیلات:  الف)بیسواد󠄀󠄀   ب)ابتدایی 󠄀󠄀         ج)راهنمایی󠄀   د)دیپلم󠄀    ه)فوق دیپلم وبالاتر󠄀󠄀

4)شغل:  الف)خانه دار󠄀󠄀     ب)شاغل 󠄀󠄀       ج)کارگر󠄀󠄀

نام پرسشگر:

(ng/ml)Vit D

تاریخ:

امضا: