ارزیابی عملکرد پزشکان مراکز خدمات جامع سلامت شهری و تبیین نقش آن ها در راستای اجرای طرح تحول سلامت بین سال های 1396 تا 1399در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان (مطالعه ترکیبی)

Assessing the Performance of Physicians in the comprehensive urban Health Service Center and Explaining Their Role in Implementing Health Transformation Plan between 2017- 2020 in Zahedan University of Medical Sciences


چاپ صفحه 		پژوهان
صفحه نخست سامانه		 مجری و همکاران
مجری و همکاران		 اطلاعات تفضیلی
اطلاعات تفضیلی		 دانلود
دانلود 		علوم پزشکی زاهدان
علوم پزشکی زاهدان

مجریان:

کلمات کلیدی: طرح تحول سلامت در حوزه بهداشت، پزشک خانواده، مرکز خدمات جامع سلامت شهری، ارجاع، زاهدان، خاش، سراوان

اطلاعات کلی طرح
hide/show

کد طرح 9655
عنوان فارسی طرح ارزیابی عملکرد پزشکان مراکز خدمات جامع سلامت شهری و تبیین نقش آن ها در راستای اجرای طرح تحول سلامت بین سال های 1396 تا 1399در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان (مطالعه ترکیبی)
عنوان لاتین طرح Assessing the Performance of Physicians in the comprehensive urban Health Service Center and Explaining Their Role in Implementing Health Transformation Plan between 2017- 2020 in Zahedan University of Medical Sciences
نوع طرح کاربردی
محل اجرای طرح دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
رسته مطالعاتی توصیفی(مطالعه کمی)
دانشکده/مرکز دانشکده بهداشت زاهدان
زمان اجرا -روز 180

اطلاعات مجری و همکاران
hide/show

نام و نام‌خانوادگی سمت در طرح نوع همکاری درجه‌تحصیلی پست الکترونیک
مهدی زنگنه بایگیاستاد راهنمانظارت بر اجرای طرحدکترای تخصصی dr.mzanganeh@hotmail.com
عباس شهابیان مقدمدانشجوتدوین طرحکارشناسی ارشدshahabianabbas@gmail.com
ابوالفضل پایندهمشاورمشاور آماردکترای تخصصی payandeh61@gmail.com

اطلاعات تفضیلی
hide/show

عنوان متن
خلاصه طرح به فارسی ارزیابی عملکرد پزشکان مراکز خدمات جامع سلامت شهری و تبیین نقش آن ها در راستای اجرای طرح تحول سلامت بین سال های 1396 تا 1399در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان (مطالعه ترکیبی)
خلاصه طرح به لاتینAssessing the Performance of Physicians in the comprehensive urban Health Service Center and Explaining Their Role in Implementing Health Transformation Plan between 2017- 2020 in Zahedan University of Medical Sciences
بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهش

برخورداری از خدمات بهداشتی درمانی با هدف ارتقاء، حفظ و تامین سلامت افراد یکی از ارکان مهم پیشرفت هر جامعه ای را تشکیل می دهد (1). با توجه به اینکه سلامت از حقوق اولیه افراد جامعه می باشد، دولت‏ها موظف به تامین آن به طور برابر با رعایت عدالت می‏باشند (2). در ایران طبق اصول 3، 21، 29 و 43 قانون اساسی بر موضوع سلامت تاکید شده است. اصل 29 قانون اساسی، تامین دسترسی عادلانه به خدمات سلامت را وظایف دولت بر شمرده است (3). همچنین، بند (ج) ماده 32 قانون برنامه پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را موظف نموده است که 'سامانه خدمات جامع و همگانی سلامت' را مبتنی بر خدمات اولیه سلامت، محوریت پزشک خانواده و نظام ارجاع، خرید راهبردی خدمات، واگذاری امور تصدی‌گری با رعایت ماده 13 قانون مدیریت خدمات کشوری و با تاکید بر پرداخت مبتنی بر عملکرد، بازطراحی کند و برنامه اجرایی آن را با اولویت بهره‌مندی مناطق کمتر توسعه‌یافته به‌ویژه روستاها، حاشیه شهرها و مناطق عشایری تصویب و عملیاتی کند (4–8). از دیگر اهداف مهم برنامه پنجم توسعه کشور در حوزه سلامت، اجرای برنامه پزشک خانواده در شهرها است که با توجه به شواهد موجود، یک استراتژی موثر برای بهبود ارائه کیفیت خدمات، کاهش هزینه اثربخشی و برقراری برابری در ارائه خدمات سلامت می باشد (9).

نظام های سلامت در کشورهای مختلف عهده دار ارائه خدمات بهداشتی درمانی با رویکردهای مختلف به مردم می باشند. اهداف اصلی در ارائه این خدمات می توانند دو جنبه اساسی را دربرگیرد: بهترین سطح میانگین قابل دستیابی برای خدمات سلامت (خوبی) و کمترین تفاوت ممکن میان افراد و گروه ها در این دستیابی (عادلانه بودن) (10). مروری بر نظام های سلامت کشورهای مختلف نشان می دهد که نظام سلامت کارآمد نظامی است که بتواند ساختار و شرایط ارائه خدمت در درون سازمان را با تغییرات موجود در محیط، هماهنگ سازد (11).یکی از بزرگترین اصلاحات نظام سلامت، سطح بندی خدمات است که پزشک خانواده در اولین سطح، خدمات پیشگیری و درمانی را به جمعیت ارائه نموده و در صورت نیاز جمعیت به خدمات تخصصی تر، از طریق سیستم ارجاع، آن ها را به سطوح بالاتر هدایت و سرنوشت آن ها را تا حصول نتیجه پیگیری می نماید (12,13). پزشک خانواده یک پزشک جامعه نگر است که وظیفه مراقبت از بیماران غیرمنتخب با مشکلات غیر متمایز را بر عهده دارد (14). دستاوردهای برنامه پزشک خانواده سبب شده است که سازمان جهانی بهداشت آن را مرکز تلاش های جهانی برای بهبود کیفیت، اثربخشی، برابری وکاهش هزینه ها در سیستمهای مراقبت سلامت معرفی نماید (15). این برنامه در دنیا و به ویژه در بعضی از کشورهای اروپایی قدمت طولانی دارد و بسیاری از کشورهای توسعه یافته تقریباً این سیستم را اجرا کرده اند (9,16).

در راستای افزایش کارآمدی نظام سلامت در ایران، از اردیبهشت 1393، مجموعه ای از اصلاحات با عنوان برنامه تحول بخش بهداشت (HTP)، در یک سیستم گام به گام در ساختار بهداشت و درمان آغاز شد و اولین نسخه تحول بهداشت اسفند 93 ابلاغ شد (17). از ابتدای سال 94 در مناطق حاشیه و سپس از مهرماه همان سال در شهرهای 20 تا 50 هزار نفر اجرایی گردید (18).در اجرای قانون طرح تحول سلامت شهری، چالش هایی نظیر معکوس شدن درصد جمعیت شهری و روستایی نسبت به سه دهه قبل و تراکم جمعیت در شهرها و حاشیه آن (یا سکونت‏گاه های غیررسمی)؛ کم توجهی به ظرفیت همکاری های بین بخشی و مشارکت مردم در بهبود وضعیت سلامت مردم؛ تغییر تقاضای عمومی جامعه به علت افزایش آگاهی- سواد و تغییر نگرش در تعریف دسترسی از ارایه دهنده خدمت به خود مراقبتی؛ پوشش ضعیف مراقبت های اولیه سلامت در شهرها و حاشیه شهرها، گستردگی مناطق شهری و برخوردار نبودن بخش وسیعی از مردم از خدمات ارائه شده در نظام شبکه موجب شد تا تغییراتی در نظام ارائه خدمات مناطق شهری ایجاد شده تا از این طریق بتوان مردم را در راستای مراقبت در مقابل مشکلات سلامت، توانمند ساخت (19,20).

در مناطق شهری، وظایف پزشک در تیم سلامت شامل: شناسایی محیط جغرافیایی محل خدمت، شناسایی جمعیت تحت پوشش از نظر تعداد نفرات به تفکیک سن و جنس، مدیریت سلامت در جمعیت تحت پوشش، اجرای برنامه های آموزش و ارتقای سلامت، اجرای برنامه ملی خودمراقبتی، هماهنگی‏های درون بخشی و برون بخشی، مراقبت از جامعه تحت پوشش براساس گروه‏های هدف تعیین شده و اجرای برنامه‏های سلامت تدوین و ابلاغ شده در نظام ارائه خدمات سلامت، پذیرش موارد ارجاعی و ارائه پسخوراند مناسب، درمان اولیه و تدبیر فوریت ها، ارجاع مناسب و به موقع، پیگیری موارد ارجاع شده به سطح بالاتر و دریافت پسخوراند از سطح بالاتر، انجام اقدامات مورد نیاز براساس پسخوراند، ارزیابی خطر و ظرفیت پاسخ واحدهای ارائه خدمات در مواقع بحران، ارزیابی امنیت غذایی در جمعیت تحت پوشش، اجرای برنامه‏های توانمندسازی مردم براساس ظرفیت‏های محلی، نظارت بر عملکرد تیم سلامت، پایش و ارزشیابی تعریف شده است (20).  در شهرها، نحوه کار قانون طرح تحول سلامت بدین گونه است که با تحت پوشش قرار دادن جمعیتی مشخص به یک مراقب سلامت که خدمات اولیه بهداشتی را بایستی به تمام گروه های سنی ارائه نماید، کنترل عوامل خطر بیماری های غیرواگیر، شناسایی افراد در معرض خطر (high risk)، ارجاع به کارشناسان تغذیه و روان (دستورالعمل ها و شرح وظایف) برای کنترل و مراقبت های بیشتر، و درنهایت تایید کننده تمام خدمات سطح یک توسط پزشک خانواده است (17,18). پزشک خانواده باید جهت عملکرد در زمینه های سازماندهی، کنترل و ارزشیابی، رهبری تیم سلامت، تصمیم گیری مناسب و منطقی بر اساس پروتکل ها و دستورالعمل های وزارتی، مهارت های ارتباطی لازم، غربالگری مراجعین، تشخیص و درمان بیماران، توان تجزیه و تحلیل ابعاد روانی، اجتماعی و اقتصادی موثر بر سلامت توانمندی های لازم را داشته باشد (17).

در این راستا خدمات پزشک در سه گروه تقسم بندی می شود. گروه اول؛ خدمات مراقبت مستقیم که عموماً شامل مراقبت مستقیم پزشک (بدون واسطه مراقب سلامت) از بیماران دیابتی و پرفشاری خون است. برای جمعیت حدود 12000 نفر تحت پوشش انتظار این است که ماهانه تعداد این خدمات 6000 مورد (معادل 600 خدمت) باشد. گروه دوم؛ خدمات پذیرش ارجاعات از مراقب سلامت یا سایر اعضای تیم سلامت، که این گروه خدمات برای جمعیت مشخص شده در ماه حدود 4612 مورد خدمت برآورد می‏شود. گروه سوم؛ ویزیت سرپایی بیماران، از آنجا که تاکید دستور العمل شرح وظایف بر این است که هر پزشک روزانه بیش از 15 مورد ویزیت سرپایی نداشته باشد، تعداد موارد این خدمت در ماه حدود 375 مورد، معادل 3750 خدمت است (20). باتوجه به نقش طرح پزشک خانواده در سلامتی جامعه، ارزیابی عملکرد پزشک خانواده شهری دارای اهمیت است. بدون ارزیابی و کسب آگاهی از میزان پیشرفت و بدون شناسایی چالش های پیش رو و کسب بازخورد و اطلاع از میزان اجرای سیاست های تدوین شده و شناسایی مواردی که بهبود جدی نیاز دارند، بهبود مستمر عملکرد میسر نخواهد شد (21). از طرفی در سازمان‏های بهداشتی و درمانی، ارزشیابی جهت اطمینان از کیفیت عملکرد و خدمات ارایه شده صورت می‏گیرد (22).

لذا با توجه به این که در جهت اجرای مطلوب برنامه های تحول سلامت شهری؛ نقش پزشک به عنوان تایید کننده نهایی مراقبت های انجام شده و ارجاع دهنده و پیگیری کننده اقدامات تکمیلی آتی حایز اهمیت می باشد (18)، و همچنین پژوهش های علمی اندکی بر روی عملکرد آن ها در حوزه شهری انجام شده است (23) و کم بودن اطلاعات موجود در زمینه‏ی مشکلات، چالش ها و وضعیت بهره وری برنامه پزشک خانواده شهری؛ این پژوهش به ارزیابی عملکرد پزشکان شاغل در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان و تبیین نقش آن ها از دیدگاه پزشکان شاغل در طرح، کارشناسان و مدیران ستادی حوزه بهداشت مرتبط با موضوع، و مراقبین سلامت شاغل در مراکز خدمات جامع سلامت شهری، براساس شرح وظایفی که در دستورالعمل ها تعیین شده و در سامانه سیب قابل ثبت است (خدمات سطح یک)، خواهد پرداخت. یافته های این پژوهش می تواند ضمن شناسایی نقاط قوت و چالش های موجود، میزان دستیابی به اهداف و نتایج را نیز مشخص کند و همچنین مسئولین و سیاستگزاران را در اجرای موفق طرح تحول نظام سلامت و دستیابی به هدف غایی نظام بهداشت و درمان، که رسیدن به بالاترین سطح سلامتی است، رهنمون سازد.

بررسی متون

متون داخلی

مطالعه کوه پیمای جهرمی و همکاران با عنوان 'ارزیابی برنامه پزشک خانواده شهری در ایران با استفاده از ابزار ارزیابی مراقبت های اولیه در سال های 1394 و 1395 در دو استان فارس و مازندران' انجام گرفت. داده ها به روش پرسشنامه از 141 نفر پزشک خانواده در مراکز بهداشتی درمانی و 710 نفر از بیماران جمع آوری شد. روش نمونه‌گیری چند مرحله ای برای انتخاب نمونه ها استفاده گردید. تحلیل داده ها با روش های توصیفی و تحلیلی انجام گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد برنامه پزشک خانواده شهری در ایران موجب افزایش فراهمی خدمات گردید که این امر با وجود تعداد جمعیت تحت پوشش متوسط، در تعداد مراجعات به پزشک خانواده موثر بوده و به صورت تعداد ویزیت بالا خود را نشان داد. با اجرای برنامه دسترسی جغرافیایی به خدمات بهبود یافت. در استمرار مراقبت که از طریق فن آوری اطلاعات فراهم می گردید امکان استفاه از نرم افزار های موجود برای مدیریت سلامت جمعیت تحت پوشش امکان پذیر نبود معیار جامعیت مراقبت در برنامه پزشک خانواده شهری نیز متوسط ارزیابی شد. بالاخره هرچند اجرای این برنامه در شاخص هایی موفق عمل کرد ولی در بخش هایی نیز با چالش هایی عمدتاً اجرایی همراه بود (24).

مطالعه درگاهی و همکاران با عنوان 'ارزیابی عملکرد مراکز بهداشتی و درمانی شبکه بهداشت جنوب شهر تهران در سال 1395' انجام شد. این پژوهش به صورت توصیفی- تحلیلی و مقطعی بر روی 360 نفر از مراجعین انجام شد. از بین 31  مرکز بهداشتی و درمانی، تعداد 15 مرکز به شیوه نمونه گیری تخصیص متناسب انتخاب شدند. به منظور جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه ارزیابی مراقبت اولیه ( Primary Care Assessment Tool (PCAT (سال 2007) استفاده شد که شامل 2 بخش سؤالات دموگرافیک و سؤالات مربوط به شاخص های ارزیابی مراکز، شامل شاخص دسترسی، اولین سطح مراقبت، تداوم مراقبت، جامعیت مراقبت، هماهنگی، خانواده محوری، جامعه محوری و ویژگی های ارایه دهنده بود. نتایج این مطالعه نشان داد با توجه به پایین بودن امتیاز شاخص های عملکرد مراکز مورد مطالعه نیاز به تغییر در بسته های خدماتی و تکمیل و ارتقای آن لازم و ضروری به نظر می رسد و به نوعی در بهبود عملکرد کلیه مراکز و شاخص های آن ها باید مداخله کرد و با بازبینی و اصلاح فعالیت ها، اهداف و خط مشی ها و فعالیت های مدیریت مراکز، به ارتقاء آن ها کمک نمود (25).

پژوهش کیفی فرزادفر و همکاران با عنوان 'دیدگاه مدیران، گیرندگان و ارائه دهندگان خدمات سلامت در زمینه مشکلات اجرای برنامه پزشک خانواده شهری در ایران' در سال 1396 انجام شد. داده ها از طریق 37 مصاحبه فردی با مدیران و 21  بحث گروهی با گیرندگان و ارائه دهندگان خدمات سلامت در بخش دولتی و خصوصی در سه استان البرز، آذربایجان غربی و کردستان در سال 1393جمع آوری گردید. یافته های مطالعه به روش آنالیز محتوا مورد تجزیه- تحلیل قرار گرفت. برمبنای این پژوهش، 7 طبقه پیرامون مشکلات در زمینه اجرای پزشک خانواده شهری در ایران به دست آمد که شامل: مشکلات مالی، مشکلات فرهنگی، مشکلات آموزشی، مشکلات انگیزشی، مشکلات ساختاری و برنامه نویسی، مشکلات اجرایی و مشکلات زمینه ای بود. براساس نتایج این مطالعه؛ تعریف و تثبیت منابع مالی وطراحی قوانین مناسب برای پرداخت ها برای حل مشکلات مالی، آموزش مردم و کارکنان و مشارکت رسانه ها در آموزش برای حل مشکلات فرهنگی پیشنهاد شد. اصلاح کریکولوم آموزش پزشکی برای حل مشکلات آموزشی، جلب مشارکت بخش خصوصی و متخصصان و تضمین تداوم برنامه برای حل مشکلات انگیزشی، پیشنهاد شد. طراحی تشکیلات مناسب و تهیه پروتکل ها برای حل مشکلات ساختاری، و هماهنگی بین بخشی و درون بخشی و حمایت طلبی سیاستگزاران برای حل مشکلات زمینه ای پیشنهاد گردید (9).

مطالعه بیژن گرایلی و همکاران با عنوان 'بررسی نظرات متخصصین سلامت در خصوص نقش های فعلی و مطلوب پزشکان در نظام سلامت ایران' در سال 1388 انجام شد. نوع مطالعه، کمی و از نوع پیمایشی- پرسشنامه‏ای است و 40 نفر از متخصصین سلامت، همکاری نمودند. انتخاب نمونه به صورت هدفمند و با روش نمونه گیری آسان صورت گرفت. برای جمع آوری داده ها از پرسش نامه ای نیمه ساختارمند و محقق ساخته استفاده شد. تحلیل آماری با نرم افزار spss و استفاده از آزمون مقایسه میانگین ها انجام شد. 30 درصد شرکت کنندگان زن و 70 درصد مرد بودند و اظهار داشتند که در حال حاضر پزشکان عمومی نقش های ارایه خدمات درمانی، مدیریت اجرایی مراکز سلامت و رهبری خدمات بالینی و هماهنگ کنندگی درمان بیماران را برعهده دارند، ولی لازم است به ترتیب اولویت، نقش های ارایه خدمات درمانی، رهبری خدمات بالینی و هماهنگ کنندگی درمان بیماران، ترویج بهداشت، آموزش بیمار و ارتقای سلامت فردی، مدیریت اجرایی مراکز سلامت و دروازه بان نظام سلامت را برعهده گیرند. با توجه به نتایج، شرکت کنندگان بر این عقیده بودند که درحال حاضر پزشکان عمومی به طور عمده به عنوان ارایه کننده خدمات درمانی به بیماران، ایفای نقش می‏کنند و لازم است علاوه بر این نقش سنتی، به نقش‏های دیگری نیز بپردازند تا نظام سلامت کشور قادر به پاسخگویی به نیازها و انتظارات جامع مشتریان خویش بوده و لذا باید در برنامه درسی آموزش پزشکی عمومی کشور مداخلاتی صورت گیرد (26).

در پژوهش ابراهیمی پور و همکاران با عنوان 'ارزیابی عملکرد تیم پزشک خانواده' که به صورت توصیفی-مقطعی در 7 مرکز بهداشتی- درمانی روستایی تحت پوشش مرکز بهداشت شهرستان بردسکن خراسان رضوی در سال 1391 به صورت تمام شماری انجام شد؛ اطلاعات مشتمل بر ویزیت پزشک و ماما، خدمات آزمایشگاهی و رادیولوژی، میزان ارجاع و پسخوراند از روی فرم­های ثبت اطلاعات مراجعات به مراکز مجری برنامه پزشک خانواده و بیمه روستایی مرکز بهداشت شهرستان گردآوری شده و با استفاده از آمار توصیفی و آزمون 'کای دو' و با نرم افزار SPSS18 تحلیل شد. نتایج نشان داد که روند عملکرد پزشک خانواده تغییرات زیادی را به لحاظ افراد ویزیت شده و همچنین خدمات آزمایشگاهی نشان نداده بود که این موضوع می­توانست ناشی از عدم برخورد فعال برای بیماری یابی و ارائه خدمات به مردم باشد. علاوه بر این روند نزولی، به حضور بیشتر پزشک متخصص و مراجعه مستقیم مردم به شهر برای دریافت خدمات نسبت داده شد (27).

جنتی و همکاران (1389)، در مطالعه ای که به منظور ارزیابی نقاط قوت و ضعف طرح پزشک خانواده روستایی انجام دادند، به مواردی همچون؛ تشکیل پرونده سلامت، مراقبت بهتر ومؤثرتر از مادران باردار و کودکان زیر 6 سال، دسترسی آسان به پزشک ودارو، کاهش هزینه های درمان به عنوان نقاط قوت و افزایش بار مراجعات به مراکز درمانی، عدم تأمین شغلی تیم درمان، تاخیر در پرداخت ها و محدودیت زمان دسترسی به پزشک خانواده روستا به عنوان نقاط ضعف برنامه اشاره کردند (28).

مطالعه عابدی و همکاران (1396)، نشان داد که طرح پزشک خانواده شهری از چه نقاط قوت و ضعفی برخوردار بوده و با چه فرصت ها و تهدیدهایی رو به رو است؛ نقاط قوت طرح، شامل فراهمی خدمات سلامت، دسترسی آسان به خدمات سلامت، سطح‏بندی خدمات وکاهش هزینه‏های غیرضروری؛ نقاط ضعف شامل مدیریت و برنامه‏ریزی، منابع انسانی، منابع فیزیکی، فرایند ارائه خدمات، نظام ارجاع، پرونده الکترونیک سلامت، مکانیسم پرداخت، سازمان‏های خریدار خدمت، هماهنگی درون‏بخشی، نظام کنترل و ارزشیابی شناسایی شدند. فرصت ها شامل حمایت های مسئولین، پشتوانه قانونی، نیروی انسانی آموزش‏دیده و دردسترس، ظرفیت بخش خصوصی در کنار بخش دولتی و تهدیدها شامل همگام نبودن بخش خصوصی و دولتی، بازار سلامت و نیازهای جامعه بودند. لذا بر ضرورت ارائه راهکارها و مداخلات موثر جهت رفع نقاط ضعف و تهدیدهای پیش روی برنامه با بهره گیری هرچه بیش تر از نقاط قوت و فرصت های موجود، قبل از توسعه برنامه به سراسر کشور به عنوان یکی از اهداف نظام سلامت، تاکید شد (13).

مطالعه کشاورزی و همکاران، که در سال 1396 با عنوان 'ارزیابی برنامه پزشک خانواده ایران از نقطه نظر مدیریتی و سازمانی' انجام شد؛ نشان داد که سطح عملکرد برنامه پزشک خانواده شهری از دیدگاه اکثر مدیران و مجریان در حد متوسط بود. آن ها با استفاده از پرسشنامه، در دو بخش فردی (11 سوال) و سازمانی (18 سوال با مقیاس لیکرت از 1 تا 5) داده های خود را گردآوری کردند. آن ها نمره نهایی عملکرد را در سه سطح ضعیف، متوسط و خوب طبقه بندی کردند. جامعه آماری آن ها 530 نفر از مدیران بود (29).

در پژوهش کشفی و همکاران (1395) که با هدف 'بررسی نحوه عملکرد پزشکان خانواده روستایی استان فارس در راستای اجرای طرح پزشک خانواده' انجام شد، نتایج نشان داد که به علت تنوع فعالیت پزشکان خانواده و گستره وسیع کشورمان، همچنین افزایش رضایتمندی پزشکان و افراد تحت پوشش این برنامه، بایستی تحقیقات و نظارت های بیشتری در این زمینه، صورت گیرد. آن ها 52 پزشک خانواده روستایی را به صورت طبقه ای با پرسشنامه عملکرد پزشکان خانواده در 5 حیطه مدیریت، عملکرد، قرارداد دستورالعمل، مشارکت جامعه و نتایج مورد ارزیابی قرار دادند و داده های گردآوری شده را با آنالیزهای تی‌تست، واریانس یکطرفه، ضریب همبستگی پیئرسون مورد تجزیه- تحلیل قرار دادند (30).

در مطالعه امیری و همکاران در سال 1390 که با عنوان 'پزشک خانواده: رضایت متقابل پزشکان و اعضای تیم سلامت' انجام گردید، مشخص شد که با توجه به رضایت نسبی پزشکان، در صورتی که مدیران و برنامه ریزان به دنبال کیفیت بهتر در ارائه خدمات و ایجاد انگیزش در کارکنان و علی الخصوص رهبر و افسران تیم بهداشتی باشند، باید اهتمام جدی در رفع مشکلات ستادی و هماهنگی های درون بخشی و بازآموزی پرسنل داشته باشند. جامعه آماری مطالعه آن ها شامل 24 پزشک و 224 مراقب سلامت بود که هر کدام پرسشنامه ای جهت این پژوهش تکمیل کردند (8).

یافته های پژوهش حافظی وهمکاران (1389) در مطالعه ای با هدف 'پایش عملکرد پزشکان خانواده در یزد'، لزوم مستند کردن و اولویت بندی تمام مشکلات منطقه و کمبودهای مراکز، رعایت نظام ارجاع مطابق با ضوابط استانی و کشوری توسط پزشک، تشکیل پرونده سلامت الکترونیکی برای تمام جمعیت تحت پوشش، افزایش ارتباط تیم سلامت با مردم و مسئولین محلی و استفاده از مشارکت مردم و حل مشکلات معیشتی اعضای تیم سلامت را نشان داد. آن ها 36 پزشک را به عنوان جامعه آماری انتخاب کردند و با پرسشنامه استاندارد وزارت بهداشت، اقدام به جمع آوری داده ها کردند و در نهایت با آنالیزهای کای‌دو و جداول توصیفی اقدام به تجزیه- تحلیل نمودند (31).

یافته های پژوهش کیفی مهرالحسنی و همکاران در سال 1391 با عنوان 'چالش های اجرای پزشک خانواده و سیاست های بیمه روستایی در استان کرمان' نشان داد که چالش های سیاست پزشک خانواده به هفت مقوله اصلی شامل مکانیزم های انگیزشی نامناسب، ضعف در اثربخشی آموزشی، ضعف در جامعیت دستورالعمل‏های اجرایی، ضعف در کفایت سرانه و تخصیص آن، کارآمدی پایین نظام مدیریت اطلاعات سلامت، نقص در زنجیره ارجاع و بسترسازی فرهنگی ناکافی تقسیم می گردد. آن ها نتیجه گیری کردند که موفقیت هر سیاست، مستلزم ارزیابی دوره‌ای چالش های اجرایی آن است و این فرصت مناسبی را برای ارتقای کارکرد سیاست در راستای اهداف از پیش تعیین شده، فراهم می‏آورد. همچنین با توجه به گسترش این سیاست برای مناطق شهری با جمعیت بزرگ، توجه بیشتر به برطرف نمودن موانع و محدودیت ها از سوی مسئولین ملی و محلی، ضروری است (32).

در مطالعه افکار و همکاران (1391) با موضوع 'بازتاب عملکرد پزشک خانواده در آیینه مشتریان گیلانی' به منظور رفع نقاط ضعف و بهبود کیفیت خدمات، پیشنهادهایی از قبیل آموزش کارکنان سطوح مختلف نظام شبکه، نظارت جامع تر و انجام ارزیابی های مقطعی به همراه نظارت موثر بر عملکرد صاحبان فرایندهای پزشک خانواده شده است. این مطالعه به روش توصیفی- مقطعی و از نوع کاربردی بوده و با مشارکت پزشکان خانواده، بهورزان، کاردان ها و کارشناسان بهداشتی و اعضای تیم های درمان و همچنین 856 نفر از گیرندگان خدمات که در آن مقطع به مراکز بهداشتی درمانی مراجعه و براساس معیارهای مشخص انتخاب شدند؛ انجام شد. از نظر ارائه دهندگان خدمت، مهمترین نقاط قوت؛ تامین دسترسی آسان مردم به خدمات درمانی،کاهش هزینه های درمانی بیماران و مهم ترین نقاط ضعف آن پایین بودن حقوق و دستمزد پزشکان، ارجاع معکوس و عدم دسترسی به پزشک خانواده در تمام ساعات شبانه روز و از دیدگاه گیرندگان خدمت مهم ترین نقاط قوت طرح دسترسی آسان به پزشک .و مهم ترین نقاط ضعف آن نیز برخورد نامناسب بیمارستان ها و عدم ارائه خدمت در طول شبانه روز بود (33).

در پژوهش بیاتی و همکاران با عنوان 'عوامل موثر بر پویا سازی برنامه پزشک خانواده از دیدگاه پزشکان شاغل در برنامه' که در سال 1394 و به صورت کیفی انجام شد؛ اطلاعات از طریق مصاحبه عمیق فردی با 15 نفر از پزشکان شاغل در برنامه پزشک خانواده و به صورت نمونه گیری مبتنی بر هدف و تجزیه وتحلیل از روش آنالیز محتوا با رویکرد قراردادی صورت گرفت. دیدگاه پزشکان شاغل در برنامه پزشک خانواده در زمینه پویاسازی شامل دو درون مایه عوامل مدیریتی (سازماندهی برنامه ریزی نیروی انسانی فرایند ارایه خدمت ارزشیابی، آشنا سازی، منافع بهداشتی و درمانی و منافع اقتصادی) و منافع عمومی (عوامل بازدارنده اداری عوامل بازدارنده رفاهی، عوامل بازدارنده انگیزشی، توجیه ناکافی نظام بهداشتی درمانی و توجیه ناکافی مردم) بود. براساس نتایج به دست آمده از این مطالعه، عوامل بازدارنده انگیزشی به عنوان یک مشکل اساسی در جهت پویاسازی برنامه پزشک خانواده از دیدگاه پزشکان شاغل در حوزه سلامت شناخنه شده است.  لذا هرگونه تلاش به منظور بهبود کیفیت و پویاسازی این برنامه، به اقدام های نظام مند (سیستماتیک) و هماهنگ با شناخت عمیق موانع، چالش ها و تسهیل کننده ها نیازمند است (34).

متون خارجی

                در مطالعه صورت گرفته در سال 2019 توسط عبدالباری بنر[1] و همکاران با عنوان 'مدیریت خدمات سلامت در ترکیه: عدم موفقیت یا موفقیت؟' با اشاره به اینکه در 18 سال گذشته، ترکیه دستخوش تحولات سریع اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی شده است، سبک زندگی و عادت های غذایی افراد آن نیز تغییر کرده است و در دو دهه گذشته میزان دیابت، چاقی، سرطان و سایر بیماری های مزمن به طرز چشمگیری افزایش یافته است. برنامه تحول سلامت (HTP) از سال 2003 سیستم مراقبت های بهداشتی ترکیه را بهبود بخشیده است. هدف اصلی HTP پیشرفت دولت، تأمین برابری بین شهروندان، جلب رضایت گیرندگان خدمات و ارائه دهندگان و یارانه دادن به سیستم مراقبت های بهداشتی در ترکیه بود. هدف از این مطالعه ارزیابی خدمات و کیفیت ارائه خدمات مراقبت های بهداشتی با تأکید ویژه بر مراکز بهداشتی- درمانی (PHC) و بیمارستان ها و مقایسه آن ها با کشورهای کم درآمد، متوسط و پردرآمد بود. روش کار در این مطالعه توصیفی و به صورت گذشته نگر بود. از گزارش‏های سالانه وزارت بهداشت، وب سایت های آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا، کتاب حقایق جهان، گزارش سازمان توسعه و همکاری های اقتصادی، مجموعه آمارهای بهداشت، موتور جستجوی گوگل و PubMed برای جمع آوری اطلاعات استفاده شد. نتایج نشان داد که ترکیه به ویژه پس از اجرای HTP در دو دهه گذشته اصلاحات برجسته ای را در وضعیت سلامت انجام داده است. (میانگین امید به زندگی در مردان در سال 2015 به 75.3 و برای زنان به 80.7 رسیده است. میزان مرگ و میر نوزادان از 117.5 در سال 1980 به 10.7 مورد در 1000 تولد زنده در سال 2015 کاهش یافته است) درک بیشتر پزشک نسبت به بیمار تاثیر زیادی بر طول زمان مشاوره و ویزیت بیمار دارد. طول زمان مشاوره تحت تاثیر عواملی همچون نوع بیماری جنسیت و سن بیمار و اقدامات پزشکی در مناطق شهری یا روستایی است. مطالعه حاضر نشان داد که افزایش حجم کار پزشک منجر به کاهش طول مدت مشاوره می شود. از نظر مطالعه کنندگان سیستم سلامت و ارائه خدمات مراقبت های بهداشتی ترکیه درمانی ترکیه طی یک دهه گذشته بهبود یافته است اما هنوز ایده آل نیست لذا نیاز به برنامه ریزی خاصی برای افزایش نیروی کار پزشکی در مراکز بهداشتی درمانی از جمله کارمندان دارای مهارت و آموزش دیده وجود دارد. به دست آوردن داده های دقیق تر و مطمئن تر از مراکز بهداشتی درمانی در ترکیه نیاز فوری بوده و برای ارزیابی کیفیت مراقبت های بهداشتی در رابطه با خدمات و فرایند باید تلاش های دیگری انجام شود (35).

توشیچیکا میتسویاما[2] و همکاران در مطالعه ای در سال 2018 با عنوان توانمندی های مورد نیاز برای پزشکان خانواده در مناطق شهری در مقایسه با مناطق غیر شهری، یک مطالعه مقدماتی؛ در کشور ژاپن به این موضوع پرداخته‏اند که عملکرد پزشکان خانواده در مناطق شهری با مناطق روستایی متفاوت است و علت آن تفاوت در توانمندی های خاص آن هاست. این مطالعه تلاش کرده است صلاحیت های لازم برای پزشکان خانواده در مناطق شهری را مشخص و با مناطق روستایی مقایسه نماید. روش کار به صورت مطالعه کیفی با مصاحبه های فردی و تحلیل داده های کیفی انجام شد. شرکت کنندگان به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و 10 نفر با تجربه 7  سال کار پزشکی پس از فارغ التحصیلی و تجربه کاری بیشتر از 1 سال در مناطق شهری و روستایی به عنوان پزشک خانواده در ژاپن انتخاب شدند. مصاحبه ها به صورت نیمه ساختار یافته، فردی و در یک اتاق خصوصی در محل کار مصاحبه شونده، از سپتامبر سال 2014 تا سپتامبر 2016 انجام شد. مصاحبه ها به روش کد گذاری موضوعی تنظیم و تا مارس 2018 تجزیه و تحلیل شدند. 10 موضوع به عنوان صلاحیت شامل توانایی مراقبت کامل و جامع در هر شرایط، ادغام مراقبتها، مشارکت فعال و پیگیری بیمارانی که مراقبت ادغام شده دریافت کرده اند، مراقبت کامل از بیماران خاص، درک سبک زندگی های گوناگون مردم در مناطق شهری، تعامل با بیماران با اعتقادات فردی مختلف، انتخاب بیمارستان و ارجاع مناسب، تلاش برای همکاری اجتماعی برای موضوعات بهداشتی، تعامل با سایر پرسنل مراقبت سلامت، ارتباط با اعضای غیر حاضر خانواده استخراج کردند و دریافتند که مشخصاً پزشکان خانواده در مناطق شهری علاوه بر شایستگی های مربوط به مناطق کم برخوردار شهری، جدیداً توانمندی های لازم جهت یکپارچه سازی مراقبت های بهداشتی معین شده و توانایی هماهنگی و تعامل با متخصصصان مختلف مراقبت های بهداشتی در مناطق شهری نیاز دارند. همچنین این گونه نتیجه گیری شد که چون این مطالعه از معدود مطالعاتی بود که صلاحیت های پزشکان شهری را توصیف می کرد؛ به طور خلاصه، صلاحیت لازم برای پزشکان عمومی در مناطق شهری این است که فرهنگ (بافت) شهری را درک کنند و مراقبت مناسب برای مناطق شهری صورت دهند. این مطالعه پیشنهادات مشخصی را برای آموزش مراقبت های اولیه و اقدامات ضروری در مناطق شهری در عصر جدید که جمعیت شهری و علاقمندی به بهداشت شهری رو به افزایش است، ارائه می دهد (36).

در مطالعه مقطعی سال 2019، یی جن وانگ[3] و همکاران با موضوع ارائه مراقبت های بهداشتی توسط پزشکان خانواده در تایوان با توجه به هرم جمعیتی؛ داده هایی از برنامه ملی بیمه سلامت تایوان در سال 2010 مورد استفاده قرار گرفت. در این برنامه بیمه شدگانی که در برنامه پزشک خانواده ثبت نام نکرده بودند با افرادی که از پزشک خانواده بهره مند بودند به منظور بررسی میزان تامین خدمات مورد بررسی قرار گرفتند. داده ها از پایگاه اطلاعات بیمه ملی سلامت تایوان (NHIRD) که منابع کاملی از برنامه NHI جمع آوری کرده و مجموعه داده ها را در صورت درخواست به محققان دانشگاهی ارائه میکند، تهیه شده است، که داده ها از اسناد یک میلیون بیمه شده از بین تمام افراد دارای بیمه در سال 2010 انتخاب شده بودند. روش مطالعه و فرایندهای اجرای آن به وسیله بورد متخصصان مجرب بیمارستان های تایوان تایید شد. نتایج این مطالعه نشان داد که میزان استفاده از مراقبت های بهداشتی اولیه در بین کل جمعیت بالا بود و توزیع سنی جنسی و استفاده از مراقبتها به صورت پیازی شکل بود. تقریباً نیمی از جمعیت مورد مطالعه در طول سال به یک پزشک خانواده مراجعه کرده بودند، در حالی که بیش از یک سوم بیماران به یک متخصص داخلی یا گوش و حلق و بینی و تقریباً یک چهارم آنها به یک متخصص کودکان مراجعه کرده بودند. در مورد بیماری مزمن فشار خون بالا ، دیابت و چربی خون، تنها یک سوم بیماران بزرگسال مبتلا به هر بیماری به پزشک خانواده مراجعه کرده اند. (از بین 919206 بیمه شده با تعداد کل 13713199 ویزیت سرپایی 49.1 درصد ویزیت ها مربوط به پزشکان خانواده بوده است. از بین 112289 بیمار با فشارخون بالا 63379 بیمار مبتلا به دیابت و 80090 بیمار مبتلا به چربی خون بالا به ترتیب فقط 35.3 درصد 32 درصد و 31.1 درصد به پزشکان خانواده مراجعه کرده بودند). در این مطالعه مشخص شد که بیش از نیمی از جمعیت مورد مطالعه به جای مراجعه به پزشک خانواده به متخصص مراجعه کرده بودند. علیرغم این واقعیت که تایوان جمعیت مسن رو به رشد و نرخ شیوع بالای بیماری های مزمن دارد، نسبت ویزیت های سرپایی انجام شده توسط پزشکان خانواده نسبت به پزشکان متخصص رضایت بخش نیست. استفاده از پزشکان خانواده در بین بیماران دارای سه بیماری مزمن فوق الذکر کم بود لذا اصلاحات مداوم برای تربیت پزشک خانواده و ایجاد مقررات تنظیم سیستم نگهبانی (پزشکان دروازه بان) و نظام ارجاع ضروری تشخیص داده شد تا استفاده بهینه از منابع مراقبت های بهداشتی ارتقا یابد (37).

فرانکوئیس گولت[4] و همکاران در  پژوهشی در سال 2002 با عنوان 'ارزیابی عملکرد، پزشکان خانواده در مونترال نمره قبولی گرفتند' عملکرد بالینی یک نمونه انتخاب شده هدفمند از پزشکان خانواده در کلانشهر مونترال را ارزیابی کردند. ارزیابی عملکرد بالینی این پزشکان خانواده، مبتنی  بر بازدید و بازرسی مطب، بررسی دقیق سوابق پزشکی و مصاحبه فراخوان تحریک شده توسط نمودار (chart- stimulated recall interview) بود. این روشی بود که معمولاً توسط کمیته بازرسی حرفه ای دانشگاه پزشکی کبک استفاده می شد. شرکت کنندگان شامل یکصد پزشک که به صورت تصادفی انتخاب شده بودند. برای هر پزشک ، 30 نمودار از  بیماران به طور تصادفی انتخاب شده که حاوی داده های مربوط به سه تا پنج مراجعه قبلی آنها بود با معیارهای صریح و مقیاس استاندارد که ار نمرات جهانی 1 تا 5 (ازغیرقابل قبول تا عالی) استفاده می کند مورد بررسی قرار گرفت. نمرات برای کارهای اداری شامل ثبت سوابق؛ میزان آموزش های ضمن خدمت (CME)؛ و کیفیت عملکرد بالینی ارزیابی شده از نظر برنامه تحقیق ، دقت تشخیص ، برنامه درمانی و اهمیت مراقبت( مربوط بودن) اختصاص داده شد. یافته ها حاکی از این بود که در کل 98٪ پزشکان در طبابت  خصوصی خود ، 90٪ پزشکان درخصوص فعالیتهای ضمن خدمت یا CME ،94٪ پزشکان در مورد عملکرد بالینی خود از نظر کیفیت مراقبت. و 75٪ پزشکان از نظر ثبت سوابق نمره ی خوب تا عالی گرفتند. بین نگهداری سوابق و کیفیت مراقبت و همچنین بین میزان آموزشهای ضمن خدمت یا CME و کیفیت مراقبت ارتباط وجود داشت. و در نتیجه عملکرد کلینیکی پزشکان خانواده در منطقه مونترال عالی گزارش شد (38).

چارلز بولن[5] در سال 2003، به منظور تعریف نقش های یک پزشک، 5 ستاره معرفی می‏کند که عبارتنداز؛ ارتباط برقرارکننده[6] (شاخص‏های نحوه زندگی مانند رژیم غذایی متعادل، ایمنی در کار، فرصت تفریح مناسب، توجه به محیط زیست و دیگر عوامل نقش مهمی بر سلامت دارند. مداخله افراد در حفظ و اعاده سلامت فردی نقشی حیاتی دارد چرا که مواجهه با خطرات بیماری به طور عمده با رفتارهای شخص مرتبط است. بنابراین پزشکان آینده باید افراد، خانواده ها و حتی جوامع را از نقش خویش در ایجاد زندگی سالم آگاه کرده و آن ها را در فعالیت‏های مرتبط با سلامت مشارکت دهند)، تصمیم گیرنده[7] (در فضایی مشخص و شفاف، پزشک باید با توجه به راه حل‏های موجود تصمیمی موثر و مقرون به صرفه بگیرد. از طرفی محدودیت منابع موجود سلامت ممکن است به نحوی باشد که امکان بهینه سازی منافع برای همه افراد جامعه را میسر نسازد)، ارائه دهنده خدمات سلامت[8] (در کنار درمان های فردی، پزشک پنج ستاره باید آثار مسائل جسمی، روانی و اجتماعی بر بیمار را در نظر بگیرد و متوجه باشد که در هر درمان، دوره ای کامل باید به صورت مستمر و مفید انجام شود تا مطمئن شویم که این درمان در نوع خود بهترین راه حل است)، مدیر[9] (پزشک پنج ستاره باید مهارت های مدیریتی داشته باشد.این مهارت ها آنها را قادر می‏سازد تا شرایط را به نحوی اداره کنند که بهترین تصمیم گرفته شود و از طرفی عناصر تیم با وظایف مشابه چنان هماهنگ کارکنند که زمینه پیشرفت اجتماعی و سلامتی فراهم آید)، رهبر اجتماعی[10] (مشکلات و نیازهای افراد جامعه را نباید فراموش کرد. با توجه به آثار دائمی شرایط فیزیکی و اجتماعی روی شاخص های سلامت، پزشک پنج ستاره باید در کنار درمان افراد نیازمند نقش عمده‏ای در فعالیت های اجتماعی مرتبط با سلامت ایفا کند تا گروه‏های بیشتری از این فعالیت سود ببرند) (39).

 

[1] - Abdolbari Bener

[2] - Toshichika Mitsuyama

[3] - Yi- Jen Wang

[4] - Francois Goulet

[5] - Charles Boelen

[6]- Communicator

[7]- Decision Maker

[8]- Care provider

[9]- Manager

[10]- Community leader

محل اول بکارگیری نتایج تحقیق
مشکل جاری که سیاست گزار با آن مواجه است کدام است؟
روش های موجود کدامها هستند؟
پیشنهاد اول نحوه کاربرد
محل دوم بکارگیری نتایج تحقیق
منافع و مضرات روشهای موجود کدامند؟
سوالات و / یا فرضیات پژوهش
  1. فراوانی ویزیت انجام شده (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان چقدر است؟
  2. فراوانی بیماران فشارخونی (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان چقدر است؟
  3. فراوانی بیماران دیابتی (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان چقدر است؟
  4. فراوانی بیماران مراقبت مستقیم (فشارخونی و دیابتی) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان چقدر است؟
  5. فراوانی کودکان مراقبت ارجاعی (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان چقدر است؟
  6. فراوانی نوجوانان مراقبت ارجاعی (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان چقدر است؟
  7. فراوانی جوانان مراقبت ارجاعی (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان چقدر است؟
  8. فراوانی میانسالان مراقبت ارجاعی (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان چقدر است؟
  9. فراوانی سالمندان مراقبت ارجاعی (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان چقدر است؟
  10. فراوانی مادران باردار مراقبت ارجاعی (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان چقدر است؟
  11. فراوانی مجموع مراقبت های ارجاعی در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان چقدر است؟
  12. فراوانی مجموع بیماران (ویزیت شده، مراقبت مستقیم و ارجاعی) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان چقدر است؟
  13. بین فراوانی خدمات ارائه شده توسط پزشکان (ویزیت، مراقبت مستقیم و ارجاعی) و متغیرهای دموگرافیک پزشکان رابطه وجود دارد.
  14. بین خدمات ارائه شده توسط پزشکان (ویزیت، مراقبت مستقیم و ارجاعی) و جمعیت تحت پوشش پزشکان رابطه وجود دارد.
  15. نقش پزشکان شاغل در مراکز خدمات جامع سلامت شهرهای زاهدان، خاش و سراوان در طرح تحول سلامت از دیدگاه خودشان، کارشناسان ستادی و مراقبین سلامت چگونه می باشد؟
هدف کلی طرح

تعیین عملکرد پزشکان مراکز خدمات جامع سلامت شهری و تبیین نقش آن ها در راستای اجرای طرح تحول سلامت در سال های 1396 تا 1399 در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

اهداف اختصاصی
  1. تعیین فراوانی ویزیت انجام شده (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان
  2. تعیین فراوانی بیماران فشارخونی (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان
  3. تعیین فراوانی بیماران دیابتی (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان
  4. تعیین فراوانی بیماران مراقبت مستقیم (فشارخونی و دیابتی) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان
  5. تعیین فراوانی کودکان مراقبت ارجاعی (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان
  6. تعیین فراوانی نوجوانان مراقبت ارجاعی (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان
  7. تعیین فراوانی جوانان مراقبت ارجاعی (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان
  8. تعیین فراوانی میانسالان مراقبت ارجاعی (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان
  9. تعیین فراوانی سالمندان مراقبت ارجاعی (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان
  10. تعیین فراوانی مادران باردار مراقبت ارجاعی (خدمت گرفته و مراجعین) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان
  11. تعیین فراوانی مجموع مراقبت های ارجاعی در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان
  12. تعیین فراوانی مجموع بیماران (ویزیت شده، مراقبت مستقیم و ارجاعی) در بازه های زمانی سه ماهه در طی سال های 1396، 1397 ، 1398 و شش‏ماهه اول سال 1399 در شهرهای زاهدان، خاش و سراوان
  13. تعیین ارتباط بین فراوانی خدمات ارائه شده توسط پزشکان (ویزیت، مراقبت مستقیم و ارجاعی) و متغیرهای دموگرافیک پزشکان
  14.  تعیین ارتباط بین خدمات ارائه شده توسط پزشکان (ویزیت، مراقبت مستقیم و ارجاعی) و جمعیت تحت پوشش آنها
  15. تبیین نقش پزشکان شاغل در مراکز خدمات جامع سلامت شهرهای زاهدان، خاش و سراوان در طرح تحول سلامت از دیدگاه خودشان، کارشناسان ستادی و مراقبین سلامت
چرا پیام تحقیق شما حلال مشکل جاری است؟
پیشنهاد دوم نحوه کاربرد
محل سوم بکارگیری نتایج تحقیق
پیام تحقیق شما چه منافعی از نظر هزینه، کارایی و بهره وری برای مدیر دارد؟
اهداف كاربردی
سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرح

معاونت بهداشت و معاونت توسعه مدیریت و منابع وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی، سازمان مدیریت و برنامه ریزی (نیروی انسانی و امور استخدامی)، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی زاهدان، سایر دانشگاه های علوم پزشکی سراسر کشور، سازمان بیمه سلامت و اداره کل بیمه سلامت استان سیستان و بلوچستان و سایر استان‏ها، پژوهشکده ها و سازمان های تحقیقاتی

تعریف واژه های تخصصی

رشته پزشکی عمومی/پزشکی خانواده:

معمولاً نقطه اولین تماس با تشکیلات پزشک خانواده بوده که دسترسی باز و نامحدودی برای استفاده کننده فراهم می‏سازد و صرف نظر از سن جنسیت و یا هر ویژگی خاص دیگر با تمام مسائل پزشکی مربوط سرو کار دارد (42).

پزشک عمومی/پزشک خانواده:

پزشکان عمومی/خانواده متخصصینی هستند که اصول این رشته را آموخته‏اند و در درجه اول مسئول فراهم کردن مراقبت‏های جامع و مستمر برای افراد خواهان مراقبت پزشکی فارغ از سن، جنس و نوع بیماری هستند. آنان افراد را در متن خانواده، جامعه و فرهنگ آنها در نظر می‏گیرند و همواره حق انتخاب و اختیار بیماران را محترم می شمارند، نسبت به مسئولیت حرفه‏ای خود در قبال جامعه واقفند، با تلفیق عوامل جسمانی، روانی، اجتماعی، فرهنگی و با استفاده از اطلاعات و اعتماد حاصل از تعامل با بیمار به درمان بیماری می‏پردازند. همچنین با ارتقاء سطح سلامت، پیشگیری از بیماری، مراقبت، درمان و تسکین درد، نقش حرفه ای خود را ایفا می‏کنند. این مهم یا مستقیماً و یا از طریق خدمات سایر بخشها بسته به نیازهای پزشکی و امکانات موجود در جامعه انجام می‏گیرد و پزشکان به افراد در دستیابی به این خدمات کمک می‏کنند. پزشکان باید مسئولیت حفظ و ارتقاء مهارتهای خود، تعادل شخصیتی و ارزش ها رابه عنوان مبنای ارائه خدمات صحیح و مؤثر برای بیماران بپذیرند (42).

خدمات سلامت:

فعالیت‌هایی است که منجر به ارتقاء سلامت، پیشگیری، تشخیص، درمان و مراقبت از ناخوشی و بیماری، جراحت و سایر اختلالات جسمی، روانی، اجتماعی و (معنوی) در انسان می‌شود. مجموعه فعالیت‌ها و فرایند‌هایی است که بستر لازم به منظور حصول سلامت همه جانبه را برای فرد و اجتماع فراهم می‌کند. خدمات سلامت به طور اعم در برگیرنده امور مربوط به تغذیه، بهداشت، پیشگیری، تشخیص، درمان، بازتوانی، بیمه خدمات سلامت، آموزش و تحقیقات و فناوری در حوزه‌های ذیربط  و همچنین، کنترل کیفیت و ایمنی مواد و فرآورده‌های دارویی، بیولوژیک، خوردنی، آرایشی، بهداشتی و ملزومات و تجهیزات پزشکی و اثربخشی فرآورده‌های دارویی و بیولوژیک می‌باشند (43).

مدیریت سلامت در جمعیت تحت پوشش

- آموزش و ارتقای سلامت جمعیت تحت پوشش

- هماهنگی های درون بخشی و برون بخشی

- مراقبت از جامعه تحت پوشش براساس گروه های هدف تعیین شده و اجرای برنامه های سلامت تدوین و ابلاغ شده در نظام ارائه خدمات سلامت

- پذیرش موارد ارجاعی و ارائه پس خوراند مناسب

- درمان اولیه و تدبیر فوریتها

- ارجاع مناسب و بموقع، پیگیری موارد ارجاع شده به سطح بالاتر و دریافت پس خوراند از سطح بالاتر

- انجام اقدامات مورد نیاز بر اساس پس خوراند

- ارزیابی خطر و ظرفیت پاسخ واحدهای ارائه خدمات در مواقع بحران

ارزیابی امنیت غذایی در جمعیت تحت پوشش و اجرای برنامه های توانمندسازی مردم براساس ظرفیت های محلی

نظارت بر عملکرد تیم سلامت

پایش و ارزشیابی

نظام ارجاع:

فرآیندهایی که نحوه ارتباط فرد با نظام سلامت و استفاده وی از سطوح خدمات این نظام را تعیین می‌کند. ارجاع درون سطح به عنوان ارجاع افقی و ارجاع در بین سطوح به عنوان ارجاع عمودی نامیده می‌شود.

سازوکاری برای ارائه خدمات سلامت است که متقاضیان (آحاد مردم شناسایی‌شده/تحت پوشش) برای دریافت خدمات مزبور به پایگاه سلامت مراجعه کرده و تشکیل پرونده ‌می­دهند. مراجعه کننده در نقطه تماس اول، توسط تیم سلامت (کارشناس مراقب سلامت خانواده و در شرایط خاص، پزشک عمومی)، ویزیت شده و اقدامات لازم برای وی صورت می‌گیرد. در صورت نیاز به خدمات تخصصی­تر (در همان سطح یا سطح بالاتر)، وی به صورت هدایت‌شده با رعایت سلسله مراتب پس از تکمیل فرم ارجاع (مطابق با فرمت هر برنامه موجود در بسته خدمت) برای دریافت آن خدمات در همان سطح (مانند خدمات مشاوره تغذیه و سلامت روان) یا به سطوح بالاتر سرپایی و بستری (پزشک، متخصص، فوق تخصص، مراکز پاراکلینیکی خاص و بیمارستان) ارجاع داده می شود و مسوولیت پیگیری و تداوم خدمات سلامت او در هر صورت با تیم سلامت است (17).

سطح بندی خدمات:

چیدمان خاص واحدهای ارایه دهنده خدمت­ها و مراقبت­های سلامت برای آنکه دسترسی مردم به مجموعه­ی خدمات مورد نیاز تا جایی که ممکن است سهل و سریع، عادلانه، با کمترین هزینه و با بیشترین کیفیت باشد. سطح بندی قراردادی است و به مقتضای شرایط توسط برنامه ریزان انجام می­گیرد (17).

تیم سلامت:

گروهی از صاحبان دانش و مهارت در حوزه خدمات بهداشتی و درمانی هستند که بسته خدمات پایه سلامت را در اختیار افراد قرار می­دهند. اعضای تیم سلامت شامل: مدیر مرکز، کاردان/کارشناس مراقب سلامت خانواده؛ کاردان/کارشناس سلامت محیط و کار؛ کارشناس تغذیه و رژیم غذایی؛ کارشناس سلامت روان؛ پرستاران/بهیاران؛ کاردان­های پذیرش؛ پزشکان و در صورت لزوم دندانپزشکان و کارکنان آزمایشگاه هستند. باتوجه به اتخاذ راهکار خودمراقبتی، جمعیت تحت پوشش و افراد و نمایندگان مردم و سازما­ن­ها از جمله داوطلبان سلامت و متخصص نیز جزو این گروه محسوب می­شوند (17).

برای اجرای راه حل پیشنهادی شما چه موانع و حمایتهایی وجود دارند؟
پیشنهاد سوم نحوه کاربرد
محل چهارم بکارگیری نتایج تحقیق
نوع مطالعه

این مطالعه در دو بخش کمی و کیفی به صورت توصیفی بوده و از لحاظ طبقه بندی بر مبنای هدف، از نوع کاربردی می‏ باشد.

این مطالعه با هدف ارزیابی عملکرد پزشکان مراکز خدمات جامع سلامت شهری و تبیین نقش آن ها در راستای اجرای طرح تحول سلامت در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان انجام خواهد شد. این مطالعه در دو بخش کمی و کیفی انجام می پذیرد. پژوهش حاضر به صورت توصیفی بوده که به آنالیز مقطع زمانی بین سال های 1396 تا 1399 می پردازد. پژوهشگر در بخش کمی آن به شناسایی فعالیت های صورت گرفته توسط پزشکان مراکز در چارچوب وظایف مندرج در دستورالعمل های موجود می پردازد. این فعالیت ها به طور کامل در سامانه سیب ثبت می شود و براساس نوع فعالیت ها و مراقبت های انجام گرفته در بازه های زمانی مشخص، قابل گزارش گیری است (27,30).

پژوهشگر در بخش کیفی آن با استفاده از ابزار مصاحبه، با هدف درک تجارب سایر افراد و درک معنای آن تجربه، به آنالیز تجارب می پردازد (42). همچنین ابزار تبیین این نقش به صورت مصاحبه نیمه ساختاریافته است؛ کلمه مصاحبه ریشه در فرانسه قدیم دارد و به معنای دیدن فرد دیگر است. این کلمه به معنای 'بودن با' و مراجعه به جلسه ای با مردم به صورت چهره به چهره است. این کلمه منشأ لاتین با پیشوند Inter به معنای 'در میان' و 'با' و View به معنای 'دیدن'، 'نگاه کردن' یا 'بازدید' دارد. هدف مصاحبه درک تجارب زیسته سایر افراد و درک معنایی است که آن ها از آن تجربه دارند. به عبارت دیگر در صورتی که هدف محقق، درک معنای تجربه است، مصاحبه در این زمینه بسیار کمک کننده است (42). داده های حاصل از مصاحبه با روش تحلیل محتوا، مورد ارزیابی و تحلیل منظم تر، دقیقتر و با درجات بالاتری از پایایی قرار دارد. تحلیل محتوا، روشی است که در آن، پژوهشگران به آزمون دستاوردهای ارتباطات اجتماعی انسان ها که نوعاً از جنس اسناد و مدارک (نوشته و نانوشته) است، می پردازد. در واقع، پژوهشگران می توانند محتوای نامه ها، دفترهای خاطرات، مقاله ها، مجله ها، صورت جلسه ها، کتاب ها و روزنامه ها، اشعار، ترانه ها، نقاشی ها، سخنرانی ها، قوانین و هر نوع متن و سند دیگری را تحلیل کنند (43).

بر این اساس، پژوهشگر اقدام به انجام مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان مرتبط خواهد نمود تا با بیان نظرات کاربردی و کارشناسی، جایگاه پزشکان طرح تحول سلامت و عوامل تاثیرگذار بر فعالیت ایشان در حوزه بهداشت و پیشگیری شناسایی شود (26,42).

جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند)

جامعه مورد مطالعه در بخش کمی شامل پزشکان عمومی شاغل در مراکز خدمات جامع سلامت شهری شهرستان های زاهدان، خاش و سراوان که طرح تحول سلامت شهری (شهرهای بالای 20 هزار نفر) در آن شهرها در حال اجرا می‏باشد. معیار ورودی جامعه مورد مطالعه داشتن حداقل 3 ماه سابقه کار به عنوان پزشک در مراکز خدمات جامع سلامت خواهد بود (مدت زمان معیار ورودی به دلیل حداقل زمان ارزشیابی پزشکان است که به صورت فصلی است) (27,30). لذا پزشکانی که کمتر از 3 ماه سابقه کار داشته باشند مورد مطالعه قرار نخواهند گرفت.

جامعه مورد مطالعه در بخش کیفی شامل سه گروه است. گروه اول مراقبین سلامت شاغل در مراکز خدمات جامع سلامت هستند که به طور مستقیم با پزشک مرکز ارتباط کاری دارند و فعالیت ها و مراقبت های بهداشتی مرحله قبل از مراجعه افراد به پزشک را انجام می‏دهند و سپس ارجاع دهنده به پزشک هستند. گروه دوم کارشناسان ستادی (مدیران و کارشناسان نظارت کننده بر عملکرد پزشکان) می‏باشند و گروه سوم، پزشکان طرح تحول نظام سلامت شاغل در مراکز خدمات جامع سلامت می باشند که هدف اصلی پژوهش هستند. قابل ذکر است که معیار ورود به مطالعه داشتن سمت در زمان انجام مطالعه؛ داشتن رضایت آگاهانه، داشتن حداقل 1 سال سابقه کار در حوزه بهداشت و ترجیحا مرتبط با مراکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی و تسلط به موضوع مورد پزوهش خواهد بود (26,29). همچنین توانایی برقراری ارتباط و درک مفاهیم، توانایی بیان کلامی به سادگی، توانایی حس و بیان احساسات و عواطف درونی بدون خجالت یا مهار احساسات، داشتن امکان یادآوری وضعیت واحد تحت مطالعه در زمان به نسبت نزدیک(قابل یادآوری) و علاقه به بیان تجربه و توانایی نوشتن یا گزارش عقاید و افکار خود از ویژگی‏های پزشکان انتخاب شده در بخش کیفی خواهد بود(34).

پیشنهاد چهارم نحوه کاربرد
حجم نمونه و روش محاسبه آن

در بخش کمی مطالعه، حجم نمونه شامل تمامی پزشکان عمومی شاغل در مراکز خدمات جامع سلامت شهری شهرستان های زاهدان، خاش و سراوان؛ که طرح تحول سلامت شهری (شهرهای بالای 20 هزار نفر) در آن شهرها در حال اجرا می‏باشد، هستند.

در بخش کیفی، تعداد افراد در ابتدا از هر گروه 3 نفر در نظر گرفته خواهد شد؛ و در ادامه به صورت هدفمند و در صورت لزوم با شیوه گلوله برفی تا رسیدن به اشباع داده ها افزایش خواهد یافت (44).

روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود)

در بخش کمی مطالعه، از روش سرشماری استفاده خواهد شد.

در بخش کیفی،  شروع مصاحبه با 3 نفر از گروه‏های سه‏گانه شروع خواهد شد و اولویت پس از بررسی و تحقیق از حوزه معاونت بهداشتی دانشگاه انتخاب خواهند شد؛ همچنین پزشکانی که در بخش کمی عملکرد بالاتری کسب کرده باشند، در اولویت بوده و به صورت هدفمند و در صورت لزوم با شیوه گلوله برفی تا رسیدن به اشباع داده ها افزایش خواهد یافت (44). با توجه به هدفمند بودن مصاحبه ها سعی خواهد شد از پزشکانی که امتیاز عملکردی پایین و متوسطی کسب کرده اند نیز به منظور درج تجارب آنها و کامل تر شدن و جامعیت قسمت کیفی پژوهش بهره گرفته شود.

روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود)

در بخش کمی، روش جمع آوری داده ها، استفاده از داده های ثبت شده در سامانه سیب می باشد. هر یک از پزشکان کاربری سامانه سیب داشته و بایستی تمامی فعالیت های روزانه خود را اعم از ویزیت بیماران، مراقبت های ارجاع شده از مراقبین سلامت و کارشناسان تغذیه و روانشناسان و مراقبت های مستقیم بیماران فشار خونی و دیابتی خود را در داخل سامانه ثبت نمایند. این اطلاعات بعد از ثبت شدن قابل ویرایش و یا حذف نمی باشد. ابزار جمع آوری داده ها فرم محقق ساخته می باشد که در یک فرم اطلاعات دموگرافیک و در فرم دیگر فعالیت ها و خدمات ارائه شده توسط پزشکان ثبت خواهد شد.

در بخش کیفی نیز، روش جمع آوری داده ها، انجام مصاحبه نیمه ساختاریافته به همراه راهنمای مصاحبه با گروه های ذکر شده است (45).در این بخش سوالاتی طراحی شده است که به عنوان مبنا و شروع مصاحبه از گروه های هدف که شامل پزشکان شاغل در مراکز خدمات جامع سلامت شهری تحت پوشش زاهدان، مدیران و کارشناسان ستادی که وظیفه نظارت و پایش را برعهده دارند و مراقبین سلامت شاغل در مراکز خدمات جامع سلامت که مسئولیت مراقبت از جمعیت و ارجاع به پزشکان را دارند، پرسیده خواهد شد و سپس در جهت تبیین نقش پزشکان در طرح تحول سلامت در حوزه بهداشت مصاحبه ادامه خواهد یافت. این سوالات عبارتند از:

 

  • به نظر شما هدف از طرح تحول سلامت در حوزه بهداشت چیست؟
  • به عنوان پزشک شاغل، نظر شما در مورد جایگاه پزشک شهری در طرح تحول سلامت چیست؟
  • به عنوان مراقب سلامت، عملکرد پزشکان طرح تحول سلامت چگونه ارزیابی می کنید؟
  • به عنوان مراقب سلامت، عملکرد پزشکان طرح تحول سلامت  چه میزان منجر به ارتقای شاخص های مراقبتی شده است؟
  • به عنوان مدیر/ ناظر عملکرد پزشکان شهری چه میزان به اهداف تعین شده در حوزه بهداشت نزدیک شده است؟
  • به عنوان مدیر/ ناظر عملکرد پزشکان شهری، تاکنون چه میزان انتظارات نظام سلامت را برآورده کرده است؟
  • نقاط قوت و نقاط ضعف اجرای این طرح در مراکز خدمات جامع سلامت شهری چه می‏باشد؟(این سوال از هر سه گروه مصاحبه شونده پرسیده خواهد شد.)
  • فرصتها و تهدیدهای اجرای این طرح در مراکز خدمات جامع سلامت شهری چه می‏باشد؟(این سوال از هر سه گروه مصاحبه شونده پرسیده خواهد شد.)
  • چه موانع و مشکلاتی در زمینه اجرای این طرح و با این شیوه فعالیت وجود دارد؟(این سوال از هر سه گروه مصاحبه شونده پرسیده خواهد شد.)
  • پزشکان شاغل در طرح تحول سلامت شهری در بهبود وضعیت بهداشت جامعه چه نقشی دارند؟

نمونه پرسشنامه نیمه محقق ساخته، پیوست شده است.

با توجه به این که اغلب محققان کیفی ترجیح می‏ دهند با استفاده از فناوری صوتی یا تصویری مصاحبه ‏ها را ضبط کنند. استفاده از فناوری ضبط و ثبت کمک می‏ کند که محقق از ثبت کامل داده‏ ها مطمئن شود.  به همین دلیل، آنها می توانند رونوشتی از مصاحبه تهیه کنند که همین امر فرایند تحلیل داده‏ ها را تسهیل می‏ کند. فناوری که فرد استفاده می ‏کند به روش جمع ‏آوری داده ‏ها بستگی دارد. سودمندی ابزارهای دیجیتال ضبط مصاحبه از این جهت است که فایل‏های صوتی به راحتی به رایانه منتقل شده و این امر فرایند پیاده‏ سازی، مدیریت و تحلیل را تسهیل می‏ کند(42). به همین دلیل از دستگاه مخصوص ضبط صدا(رکوردر) برای ضبط مصاحبه به عنوان ابزار جمع آوری داده ها استفاده خواهد شد.

روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود)

ابتدا در بخش کمی، با مراجعه به گروه مدیریت شبکه و کارگزینی مستقر در معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، اطلاعات پرسنلی پزشکان شاغل در مراکز خدمات جامع سلامت شهری و نیز آدرس مراکز خدمات جامع سلامت شهری در شهرستان های زاهدان، خاش و سراوان دریافت و در فرم هایی که به همین منظور طراحی شده، گردآوری شده و در صورت نقص، در حین مراجعه به محل کار پزشکان نسبت به تکمیل اطلاعات، اقدام خواهد شد. سایر اطلاعات مورد نیاز همچون جمعیت تحت پوشش هر پزشک از سامانه سیب و درصورت لزوم از گروه مدیریت شبکه معاونت بهداشتی و یا واحد گسترش مرکز بهداشت شهرستان های زاهدان، خاش و سراوان اخذ خواهد شد. با توجه به اینکه برای هر کدام از پزشکان با نقش پزشک شهری، کاربری استفاده از سامانه سیب ایجاد شده است و آن ها موظفند اقدامات انجام شده در چارچوب وظایف محوله را در این سامانه ثبت نمایند، با همکاری و مساعدت معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، خدمات انجام شده جمع آوری خواهد شد. براساس امکانات موجود در سامانه سیب که گزارش گیری از خدمات ثبت شده توسط پزشکان در بازه های زمانی مورد نظر فراهم است، نسبت به ثبت کلیه خدمات پزشکان مورد مطالعه در داخل فرم محقق ساخته اقدام خواهد شد. نمونه این فرم ها در جداول شماره 1 و 2 نشان داده شده است (24,45). همانطور که در جدول 1 نشان داده شده است، خدمات به ترتیب زیر عبارتنداز:

گروه اول؛ ویزیت سرپایی بیماران را دربر می‏گیرد که در این حوزه تعداد بیماران و تعداد خدمت ارائه شده جمع آوری خواهد شد.

گروه دوم؛ خدمات مراقبت مستقیم که عموماً شامل مراقبت مستقیم پزشک (بدون واسطه مراقب سلامت) از بیماران دیابتی و پرفشاری خون است؛ دو آیتم تعداد خدمت و تعداد مراجعین در بازه های زمانی سه ماهه، شش ماهه و یک ساله قابل جمع آوری خواهد بود.

گروه سوم؛ خدمات پذیرش ارجاعات از مراقب سلامت یا سایر اعضای تیم سلامت؛ که خدمات ارائه شده توسط پزشک به تفکیک تعداد مراجعین و تعداد خدمات قابل احصاء می باشد.

همچنین اطلاعات دموگرافیک و سوابق کاری و دیگر اطلاعات مورد نیاز از پرونده پرسنلی پزشکان موجود در گروه مدیریت شبکه معاونت بهداشتی دانشگاه و همچنین با پرسش از پزشکان مورد مطالعه دریافت خواهد شد.

 

جدول 1: فرم محقق ساخته برای ثبت داده‌های عملکرد پزشکان

کد اختصاصی پزشک:

نام مرکز خدمات جامع سلامت شهری:

ردیف

عنوان خدمت

تعداد

1

ویزیت

 

2

مراقبت مستقیم

فشارخون

 

دیابت

 

3

مراقبت ارجاعی

کودکان

 

نوجوانان

 

جوانان

 

میانسالان

 

سالمندان

 

مادران باردار

 

4

مجموع

 

5

کارکرد

 

 

 

جدول 2: اطلاعات دموگرافیک

ردیف

عنوان متغیر

توضیحات

1

سن

...... سال

2

جنسیت

مونث / مذکر

3

وضعیت تاهل

متاهل / مجرد

4

سابق کاری

....... سال

5

وضعیت استخدام

رسمی یا پیمانی/ قراردادی/ طرح و لایحه/ پیام آور

6

جمعیت تحت پوشش

....... نفر

 

در بخش کیفی، مصاحبه نیمه ساختاریافته با محتوای شرح وظایف مشخص شده برای پزشک (متناظر با هدف پژوهش که تبیین نقش آن ها در طرح تحول سلامت) خواهد بود. بر این اساس، پرسش نامه ای با تعدادی سوال کلی طراحی شده است(13) که از مصاحبه شونده پرسیده خواهد ‏شد.

در ابتدا ، 3 مصاحبه عمیق برای درک موضوع و شناخت مواردی که در طی مصاحبه های نیمه ساختار یافته مورد بررسی قرار خواهد گرفت ، انجام خواهد شد..(2) بر این اساس ، نحوه ی انجام مصاحبه طراحی خواهد شد. در این مرحله، پژوهشگر بر مبنای سوالات طراحی شده، شخصاً اقدام به انجام مصاحبه نیمه ساختاریافته با افراد تعیین شده خواهد نمود تا عوامل موثر بر ایفای نقش پزشکان شاغل در طرح تحول سلامت شناسایی شود. در مصاحبه نیمه ساختاریافته لیستی از سوالات و مسائل در طی مصاحبه مدنظر قرار می‏گیرد. ترتیب سوالات برای هر مشارکت کننده براساس فرایند مصاحبه و پاسخ‏هایی که افراد می‏دهند، می‏تواند متفاوت باشد(42). برای انجام مصاحبه پژوهشگر پس از هماهنگی حضوری یا تلفنی، وقت مصاحبه را تعیین خواهد نمود. قبل از مصاحبه، نتایج به دست آمده از مطالعه کمی به صورت خلاصه در اختیار مصاحبه شوندگان قرار خواهد گرفت و مکان مصاحبه با نظر ایشان تعیین خواهد شد. سعی بر این خواهد بود که مصاحبه شونده در زمان پاسخ گویی تمرکز کافی داشته باشد و چون سوالات مصاحبه طوری طراحی شده است که انعطاف پذیری لازم را داشته باشد؛ نوع سوالات، ترتیب آن ها و نحوه پرسیدن پس از انجام چند مصاحبه پایلوت، قطعی خواهد شد (26,42,46). در روند کار، در حد امکان سعی خواهد شد تا مصاحبه به صورت غیررسمی، بدون قضاوت، به صورت باز و با سوالات واضح متمرکز قابل درک و قابل پاسخگویی و با پرهیز از هرگونه اظهار نظر درباره درست یا غلط بودن پاسخ ها صورت گیرد. تاکید در مصاحبه بر بیشتر گوش دادن و کمتر صحبت کردن به عنوان یکی از مهارت های مهم مصاحبه، خواهد بود. شفاف سازی و بیان جزئیات مرتبط با هر سوال پیگیری خواهد شد.مباحث جلسات با تاکید بر محرمانه بودن مطالب مطرح شده و گمنامی مصاحبه شونده، پس از اخذ رضایت از طریق دستگاه مخصوص، ضبط خواهد شد. یادداشت برداری توسط پژوهشگر در حین مصاحبه انجام خواهد شد تا در صورت احتمال وقفه در حین مصاحبه، امکان ادامه آن به صورت مطلوب انجام شود. (26,42,46).

بعد از پایان هر مصاحبه، نوار آن توسط پژوهشگر شنیده و نکات مهم به همراه موارد یادداشت شده در یک فرم ثبت خواهد شد. کار پیاده سازی مصاحبه به این شکل خواهد بود که بخش کوتاهی از نوار ضبط شده را گوش داده و سپس آنچه گفته شده رونوشت خواهد شد. البته هر 6 ثانیه مجدد برگشته و دوباره مصاحبه گوش داده شده و با رونوشت مقایسه خواهد شد و  در صورتی که هر گونه اشکال در رونوشت وجود داشته باشد، بازنگری و اصلاح خواهد شد. این فرایند مرتباً تکرار می‏شود. این فرایند تا پایان مصاحبه دنبال خواهد شد. رونوشت‏ها باید به دقت با شماره یا کد مشارکت کننده، زمان انجام مصاحبه، نام مصاحبه کننده، محل مصاحبه، طول مدت مصاحبه مشخص شود(42).

علاوه بر این، اطلاعات دیگر شامل نام و سمت مصاحبه شونده، تاریخ و مکان و سایر موارد در فرم ثبت می گردد. فرم مذکور که حاوی خلاصه موضوعات مطرح شده در طی مصاحبه می‏باشد، به رؤیت مصاحبه شونده خواهد رسید تا مورد تایید قرار گرفته و یا در صورت لزوم نسبت به اصلاح آن اقدام شود. در ادامه برای کامل شدن مصاحبه و برمبنای پاسخ های مصاحبه شوندگان اولیه، سوالات بیشتری در صورت لزوم طرح و از مصاحبه شوندگان بعدی پرسیده خواهد شد. این روش تا انتهای کار پیگیری خواهد شد.

با توجه به شرایط حال حاضر و شیوع کروناویروس در سطح جهانی و نیز لزوم رعایت پروتکل های مربوطه، مصاحبه حتی المقدور به روش مکالمه تصویری، با استفاده از شبکه های مجازی انجام خواهد شد (47).

قابلیت اعتماد: مقبولیت سازی در مطالعات کیفی با هدف حمایت از ادعای ارزشمند بودن داده‏های جمع آوری شده انجام می‏شود به این معنا که اعتبار و تکرار پذیری داده‏ها مورد تایید است. مقبولیت سازی در مطالعات کیفی با در نظر گرفتن 4 عامل وابستگی[1]، اعتبارپذیری[2]، انتقال پذیری[3] و تاییدپذیری[4] محقق می‏گردد(48). به منظور دست یافتن به امر وابستگی از رویکردهای یادداشت برداری در جلسات مصاحبه، ضبط مصاحبات با استفاده از ضبط صوت با کیفیت، استفاده از نرم افزار در تحلیل داده ها و کدگذاری توسط محقق در طول پژوهش استفاده می‏شود. اعتبارپذیری با انجام اقداماتی از قبیل تکنیک کنترل اعضا با ارائه خلاصه‏ای از مصاحبه و نتیجه تفسیر محقق از آن بخش  به مشارکت کننده، تکنیک کسب اطلاعات دقیق موازی با ارائه تحلیل‏های داده‏ای و نتایج آن به متخصصان امر، استفاده از سوالات کاوشی[5] برای عمق بخشیدن به پاسخ‏ها و ایجاد فضای ارتباطی بر مبنی دوستی و صمیمیت توسط مصاحبه کننده صورت می‏گیرد. در راستای قابلیت انتقال در این پژوهش اطلاعات زمینه از جمله تعداد شرکت کنندگان در پژوهش، روش جمع آوری داده‏ها، تعداد و مدت زمان برگزاری جلسات، سال جمع آوری داده ها گزارش خواهد شد و نهایتا به منظور تحقق تاییدپذیری از تکنیک مثلث سازی[6] استفاده می‏شود. به این معنی که گروه‏های مختلفی از ارائه دهندگان خدمت جهت پاسخ به سوال پژوهش شرکت نمودند(48,9) به منظور افزایش قوام و صحت داده ها بعد از پایان هر بخش از پیاده سازی مصاحبه ها، برداشت های صورت گرفته به رویت و تأیید مصاحبه شوندگان رسید و بدین ترتیب مورد بازبینی قرار گرفت(13).

 

[1] Dependability

[2] Credibility

[3] Transferability

[4] Confirmability

[5] probe question

[6] Triangulation

روش تجزیه، تحليل و توصیف داده‌ها (نمونه‌اي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی)

پس از جمع آوری داده ها، اطلاعات از نظر کیفیت مورد بررسی قرار می‏گیرند. برای پاسخ به اهداف پژوهش، با توجه به توصیفی بودن مطالعه و روش نمونه گیری (سرشماری)، از روش‏های آمار توصیفی برای خلاصه سازی اطلاعات استفاده خواهد شد. برای این منظور، از نمودارهای متداول آماری (میله‏ای، دایره‏ای، جعبه‏ای و ...)، جداول توزیع فراوانی و شاخص‏های آماری (میانگین، میانه، انحراف معیار و ... استفاده خواهد شد.

در تمام مراحل توصیف داده‏ها در بخش کمی مطالعه، از نرم افزار SPSS نسخه 24 استفاده می‏شود.

و در بخش کیفی، داده های حاصل از مصاحبه ها پس از یادداشت برداری و تبدیل به متن و بازخوانی چندین باره و خلاصه سازی چند مرحله ای، مضمون اصلی یکایک عبارات مصاحبه کدگذاری خواهند شد و سپس زیر تم یا کدهایی که به لحاظ معنایی مشابه باشند، در تم ها یا طبقات یکسان قرار خواهند گرفت و این عمل چندین نوبت تکرار می‏شود تا تم های نهایی حاصل گردد. در ادامه مدیریت داده ها با استفاده از نرم افزار MAXqda V.10 (مکس کیو دی ای) در دسترس قرار خواهد گرفت و سپس به روش تحلیل محتوا توسط محقق مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت. این روش رویکردی برای تحلیل داده های کیفی بوده و مشتمل بر پنج مرحله شامل: آشناسازی[1]، تعیین یک چارچوب موضوعی[2]، نمایه سازی[3]، نمودار سازی و انگاره نگاری[4] و تفسیر[5] می‏باشد. در نهایت با کدگذاری داده ها و صرف زمان کافی و نیز بهره گیری از اساتید و صاحب نظران، فهرستی از تم ها و زیر تم ها شناسایی و استخراج خواهد شد (43,49). ساختار کلی تحلیل محتوا در شکل 1 نشان داده شده است.

 

[1]- Familiarization

[2]- Identifying a Thematic Framework

[3]- Indexing

[4]- Charting

[5]- Mapping and Interpretation

ملاحظات اخلاقی

در این مطالعه کدهای اخلاقی 1،2،4،11،13،14،15،16،25،28 مربوط به بخش general  رعایت خواهد شد.

  1. هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقاء سلامت انسان ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.
  2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.
  1. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه ی پایین تر و یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.
  1. هر پژوهشی باید براساس و منطبق بر یک طرحنامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرحنامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده ها، وابستگی های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه ی دیگر، مشوق های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایتنامه ی آگاهانه به صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایتنامه باید تدوین و به طرحنامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرحنامه از سوی کمیته ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.
  2. کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته ی اخلاق درخواست میشود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.
  1. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌ نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.
  2. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.
  3. پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیم گیری او مؤثر باشند، به نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان هایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره ی خطرات و زیان های بالقوه ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامه ی آگاهانه منعکس شود.
  4. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهش هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.
  1. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.
  1. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.
محدودیتهای اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آنها

با توجه به جدید بودن موضوع و مسلط نبودن پزشکان به سامانه سیب و حتی آگاهی ناکافی کارشناسان و مدیران نظارت کننده، تغییرات ایجاد شده در سامانه سیب، ایرادات احتمالی سامانه سیب، جابجایی متعدد پزشکان بین مراکز، عدم همکاری احتمالی بعضی از پزشکان که با تعامل و توجیه، ان شاء ا... برای همکاری در این پژوهش ترغیب خواهند شد. همچنین از ارتباطات موثر استاد محترم راهنما و سایر اساتید معزز و همکاران گرامی حوزه معاونت بهداشتی دانشگاه بهره برداری خواهد شد. علاوه بر این از مستندات فعالیت های پزشکان که در واحدهای گسترش مراکز بهداشت شهرستان و استان وجود دارد در صورت لزوم استفاده خواهد شد.

همچنین ممکن است بایگانی آمار های قبل ازایجاد سامانه سیب(سال 1396) در مراکز موجود نباشد. در این صورت از بایگانی امارهای کاغذی استفاده خواهد شد.

عدم همکاری دانشگاها ویا شهرستان های مورد پژوهش که جهت برطرف کردن آن مکاتبه کنیم.

عدم وجود بانک اطلاعاتی مفید و منابع جهت جمع آوری داده ها در مورد بعضی از شاخص ها؛ ممکن است تصمیم گرفته شود شاخصی که داده های کافی ندارد از مطالعه حذف گردد.

کلمات کلیدی

طرح تحول سلامت در حوزه بهداشت، پزشک خانواده، مرکز خدمات جامع سلامت شهری، ارجاع، زاهدان، خاش، سراوان

فهرست منابع و مراجع

References

1.        Hatami H, Razavi M, EftekharArdabili H, Majlesi F. The Textbook of public health. 3rd ed. tehran: Arjmand; 2013.

2.        Dehnavieh R, Kalantari AR, Sirizi MJ. Urban family physician plan in Iran: challenges of implementation in Kerman. Med J Islam Repub Iran. 2015;29:303.

3.        Council CR. Full text of the constitution of the Islamic Republic of Iran along with the amendments. 2nd ed. Council of Experts; 1368. 1–32 p.

4.        Movahedi M, Hajarizadeh B, Rahimi A, Arshinchi M, Amirhosseini K, Haghdoost AA. Trends and geographical inequalities of the main health indicators for rural Iran. Health Policy Plan. 2009;24(3):229–37.

5.        IR. Iran P of the. The 5th Five Year Development Plan. 5th ed. 2000. 1–834 p.

6.        Barati O, Maleki M, Gohari M, Kabir M, Amiresmaili M, Abdi Z. The impact of family physician program on health indicators in Iran (2003-2007). Payesh (Health Monit. 2012;11(3):361–3.

7.        Mansourian M, Rastgari Mehr B, Kalantari Z, Mahram M, Hosainzadeh Milani M, Shafieyan Z, et al. The Effect of family physician program on health indicators in rural population of Qazvin province, 2004-2010. Razi J Med Sci. 2014;21(126):27–32.

8.        Amiri M, Raei M, Chaman R, Nasiri E. Family physician: The mutual satisfaction of physicians and health care team members. Razi J Med Sci. 2012;18(92).

9.        Farzadfar F, Jafari S, Rahmani K, Valiee S, Bidarpour F, Molasheikhi M, et al. Views of managers, health care providers, and clients about problems in implementation of urban family physician program in Iran: A qualitative study. Sci J Kurdistan Univ Med Sci. 2017;22(5):66–83.

10.      Zanganeh Baygi M. Designing a model for the organizational structure of the Iranian health system in the field of health at the first and second levels. 2014.

11.      Zanganeh Baygi M, Seyadin SH, Rajabi Fard Mazrae No F, Kouhsari Khameneh A. Adaptation of goals and organizational structure in Iran’s primary healthcare system, a systematic review. J Payavard Salamat. 2016;9(5):446–58.

12.      Shahrokh R, Maryam E, Mohammad A, Peivand B, Rohollah K. Assessment Of Urban Family Physician Program In Pilot Centers Covered By Ahvaz Jundishapur University Of Medical Sciences. Payavard Salamat. 2013;7(1).

13.      Abedi G, Marvi A, Soltani Kentaie SA, Abedini E, Asadi Aliabadi M, Safizadehe Chamokhtari K, et al. SWOT analysis of implementation of urban family physician plan from the perspective of beneficiaries: A qualitative study. J Maz Univ Med Sci. 2017;27(155):79–93.

14.      Jogerst GJ, Lenoch S, Ely JW. Russian family practice training program: a single step on a long journey. Fam Med CITY-. 1998;30:372–7.

15.      Rivo ML. Practicing in the new millennium: do you have what it takes? Fam Pract Manag. 2000;7(1):35.

16.      Macinko J, Starfield B, Shi L. Quantifying the health benefits of primary care physician supply in the United States. Int J Heal Serv. 2007;37(1):111–26.

17.      MOHME. Executive instructions for rural health insurance and family physicians program in rural areas. 15th ed. 2014. 1–54 p.

18.      Education M of H, Medical. Implementing instructions for the program to provide and promote primary health care in urban and suburban areas. 3rd ed. 2015. 1–54 p.

19.      Organization WH. The world health report 2008: primary health care now more than ever: introduction and overview. World Health Organization; 2008.

20.      MOHME. Guideline of program the “family physician and referral system” in urban areas. 4nd ed. tehran; 2012. 1–54 p.

21.      Yazdi Feyzabadi V, Khosravi S, Amiresmaili MR. Performance evaluation of rural family physician plan: a case of Kerman University of Medical Sciences. Tolooebehdasht. 2014;12(4):48–59.

22.      Nikpeyma N, Abed-Saeedi J, Azargashb E, Alavi Majd H. A review of nurses’ performance appraisal in Iran. J Heal Promot Manag. 2014;3(1):74–83.

23.      Khedmati J, Davari M, Aarabi M, Soleymani F, Kebriaeezadeh A. Evaluation of urban and rural family physician program in Iran: a systematic review. Iran J Public Health. 2019;48(3):400.

24.      Kohpeima Jahromi V, Dehnavieh R, Mehrolhasani MH. Evaluation of urban family physician program in Iran using primary care evaluation tool. Iran J Epidemiol. 2018;13:134–44.

25.      Dargahi H, Darrudi AR. Performance assessment of health care centers in South Tehran Health Network. Manag Strateg Heal Syst. 2019;3(4):264–75.

26.      Geraili B, Azizi F, Yazdani S, Amini A, Mortazavi A, Hosseinzadeh M. A Survey of University of Medical Sciences’ Health Care Professionals on the Current and Ideal Role of General Practitioners in Iran. J Med Educ. 2009;12(3, 4).

27.      Ebrahimipour H, Hosseini SE, Mahmoudian P, Vafaee A, Najar HZN, Emamian H, et al. Evaluating the performance of family physician in rural health centers, Bardaskan, 2013. Beyhagh. 2015;20(2):26–34.

28.      Janati A, MALEKI MR, GHOLIZADEH M, Narimani MR, VAKILI S. Assessing the strengths & weaknesses of family physician program. 2010;

29.      Keshavarzi A, Kabir MJ, Ashrafian H, Rabiee SM, Hoseini S, Nasrollahpour Shirvani SD. An Assessment of the Urban Family Physician Program in Iran from the Viewpoint of Managers and Administrators. J Babol Univ Med Sci. 2017;19(11):67–75.

30.      Kashfi M, Nejat G, Yazdankhah M, Hasanzadeh J, Rakhshani T, ManoochehriKhorammakani M, et al. Investigating performance of rural family physicians in Fars province working as part of Family Physician Program. J Fasa Univ Med Sci. 2016;6(2):202–9.

31.      Hafezi Z, Asqari R, Momayezi M. Monitoring performance of family physicians in Yazd. 2009;

32.      MEHROLHASANI MH, JAFARI SM, Poorhoseini SS, YAZDI FV. The challenges of implementing family physician and rural insurance policies in Kerman province, Iran: a qualitative study. 2012;

33.      Afkar A, Pourrza A, Mehrabian F. Family physician performance from the perspective of Gilani customers. J Hosp. 2013;12(1):39–48.

34.      BAYATI A, GHANBARI F, MALEKI A, SHAMSI M, JAFARI M. EFFECTIVE FACTORS INFLUENCING FAMILY MEDICINE PROGRAMME DYANMICS WITH REGARD TO VIEWPOINTS OF INVOLVED PHYSICIANS: A QUALITATIVE STUDY. 2015;

35.      Bener A, Alayoglu N, Çatan F, Torun P, Yilmaz ES. Health services management in Turkey: Failure or success? Int J Prev Med. 2019;10.

36.      Mitsuyama T, Son D, Eto M. Competencies required for general practitioners/family physicians in urban areas versus non-urban areas: a preliminary study. BMC Fam Pract. 2018;19(1):1–9.

37.      Wang Y-J, Liu H-Y, Chen T-J, Hwang S-J, Chou L-F, Lin M-H. The Provision of Health Care by Family Physicians in Taiwan as Illustrated With Population Pyramids. Inq J Heal Care Organ Provision, Financ. 2019;56:0046958019834830.

38.      Goulet F, Jacques A, Gagnon R, Bourbeau D, Laberge D, Melanson J, et al. Performance assessment. Family physicians in Montreal meet the mark! Can Fam physician. 2002;48(8):1337–44.

39.      Boelen C. THE FIVE-STAR DOCTOR: An asset to health care reform? 2003;(1):6–8.

40.      MOHME. The roles of general practitioners in the health systems of different countries. tehran; 2016. 1–47 p.

41.      Chaman R, Amiri M, Raei M, Alinejad M, SD NS. National family physician program in Shahroud: assessing quality of implementation and condition of settings. Hakim Res J. 2011;14(2):123–9.

42.      Rambod M. Interviewing: The most Common Methods of Data Collection in Qualitative Studies. Sadra Med Sci J. 2018;6(4):303–16.

43.      Ghaedi M, Golshani A. Content analysis method, from quantitative to qualitative. Psychol methods Model. 2016;7(23):57–82.

44.      Mosadeghrad A, Tajvar M, Taheri S. Female managers’ decision-making in healthcare organizations: Challenges and solutions. Mod Res Decis Mak Q. 2020;5(1):51–94.

45.      MOHME. Guideline of the Apple System; Special for GP. 1.7. tehran; 2016. 1–56 p.

46.      BARATI O, KHAMARNIA M, SADEGHI A, SIAVASHI E. Skills, capabilities, and requirements of hospital managers: A qualitative study. 2016;

47.      Rahman zadeh S. Functions of Virtual Social Network In Globalization Period. J Strateg Stud public policy. 2010;1(1):49–78.

48.      Tabibi, S, J;Maleki, M.R;Delgoshaei B. Writing successful: Theses, Dissertations, research projects and Scientific articles. tehran: ferdows; 1393.

49.      MAXqda; content analysis software [Internet]. 2015. Available from: http://maxqda.ir

پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی

پیوست شده است.

معرفی پژوهش/ اهداف پژوهش
(عین عبارت هدف پروپوزال را کپی نکنید. بلکه با جملاتی که برای مردم قابل فهم باشد (برای سواد حدود پنجم ابتدایی )هدف را برای شرکت کنندگان توضیح دهید.) در تمام این متن در صورتیکه شرکت کننده کودک یا فرد فاقد ظرفیت تصمیم گیری است باید مواردیکه منظور از "من"، فرد شرکت کننده بوده است به "کودک" یا "فرد تحت سرپرستی من" اصلاح شود و مواردیکه منظور از "من"، رضایت دهنده است به من به عنوان "ولی" یا "قیم قانونی" اصلاح شود.

با توجه به گروه هدف که همگی دست اندر کاران حوزه بهداشت(پزشک و مراقب سلامت و کارشناس ستادی) هستند؛ علی ایحال نسبت به معرفی پژوهش اقدام خواهد شد. 

خون گیری
(آیا طرح شما نیاز به خونگیری دارد یا خیر)

ندارد

نحوه همکاری/ مزایا ی طرح
(در این بخش برای شرکت کنندگان به زبان ساده توضیح دهید که: چه مداخله ای بر روی آنها صورت میگیرد. چه اقدامات پاراکلینیکی بر روی آنها انجام میشود. چه نمونه ای و با چه حجمی از آنها میگیرید در این مدت چند نوبت مراجعه باید داشته باشند و به چه فواصلی چه اقداماتی را در پیگیری آنها انجام میدهید. (حتی میتوانید سود بالقوه ای که شرکت کنندگان میتوانند از شرکت در این پژوهش ببرند بنویسید. این سود میتواند شرح احتمال درمان یا تشخیص بهتر بیماریشان، دریافت خدمات سلامت رایگان و یا پرداخت مشوق مالی در ازای جبران همکاریشان باشد)

به اصلاح امور کمک خواهد کرد.

عوارض جانبی
(منظور عوارض و میزان احتمال بروز آنها در این مطالعه است)

ندارد

جبران عوارض احتمالی
(برای آنکه شرکت کننده بتواند ارزیابی مناسبی از سود و زیان شرکت در پژوهش شما داشته باشد لازم است بتواند سود و زیان مداخلات معمول و مداخلات این پژوهش را مقایسه کند. به عنوان مثال میزان موفقیت و میزان عوارض هریک را مقایسه کند.) - او باید بداند كه اگر در حين و بعد از انجام پژوهش هم هر مشكلي اعم از جسمي و روحي به علت شرکت در اين پژوهش برایش پيش آمد درمان عوارض، و هزينه‌هاي آن و غرامت مربوطه بر عهده مجري خواهد بود.

-

هزینه های مربوط به انجام طرح تحقیقاتی
(تمام مداخلات پژوهشی باید برای بیمار رایگان باشد و بیمار بداند شامل چه مواردی هستند. )

تکثیر پرسشنامه

روش های جایگزین
در صورت عدم تمایل به شرکت در مطالعه چه روش های درمانی برای بیمار ارائه خواهد شد

با توجه به روش اشباع داده ها، از افراد جانشین کمک گرفته خواهد شد.

محرمانه بودن
بیمار باید بداندکه دست اندر كاران اين پژوهش، كليه اطلاعات مربوط به او را نزد خود به صورت محرمانه نگه‌داشته و فقط اجازه دارند نتايج كلي و گروهي اين پژوهش را بدون ذکر نام و مشخصات بیمار منتشر كنند. و كميته اخلاق در پژوهش با هدف نظارت بر رعایت حقوق وی مي‌تواند به اطلاعات ایشان دسترسي داشته باشد.

به مصاحبه شوندگان درخصوص محرمانه بودن اطلاعاتشان اطمینان داده خواهد شد.

پاسخگویی به پرسش ها
در این بخش نام و اطلاعات دسترسی فردی از عوامل پژوهش را که بتواند اطلاعات صحیح و کافی در اختیار شرکت کنندگان قرار دهند و در مورد عوارض و نگرانیها راهنمایی لازم را ارائه دهند ذکر شود

مصاحبه شوندگان اجازه خواهند داشت در صورت تمایل به سوالات پاسخ دهند.

حق نپذیرفتن یا انصراف
بیمار باید بداند که شرکت اودر اين پژوهش کاملاً داوطلبانه است و مجبور به شرکت در اين پژوهش نيست و در صورت عدم شرکت از مراقبت‌هاي معمول تشخيصي و درماني محروم نخواهد شد او باید بداند كه حتي پس از موافقت با شركت در پژوهش مي‌تواند هر وقت كه بخواهد، پس از اطلاع به مجري، از پژوهش خارج شود و خروج اواز پژوهش باعث محرومیت از دریافت خدمات درمانی معمول برای اونخواهد شد.

مصاحبه شوندگان می توانند همکاری با این پژوهش را نپذیرفته و نیز در هر مرحله ای از مصاحبه اجازه خواهند داشت که از ادامه کار انصراف دهند.

رضایت
او باید بداند که اگر اشکال يا اعتراضي نسبت به دست اندركاران يا روند پژوهش دارد مي تواند با كميته اخلاق در پژوهش دانشگاه تماس گرفته و مشکل خود را به صورت شفاهي يا كتبي مطرح نمايد. در انتهای فرم قید گردد : اينجانب موارد فوق‌الذکر را خواندم و فهميدم و بر اساس آن رضايت آگاهانه خود را براي شركت در اين پژوهش اعلام مي‌کنم. اينجانب ……………… خود را ملزم به اجراي تعهدات مربوط به مجري در مفاد فوق دانسته و متعهد مي‌گردم در تأمين حقوق و ايمني شركت كننده در اين پژوهش تلاش نمايم

فرم رضایت از همکاری تحویل و امضا اخذ خواهد شد.

پیوست ها
hide/show

نام فایل تاریخ درج فایل اندازه فایل دانلود