بررسی شیوع دندان های مولر اول نکروزه نابالغ در کودکان ۱۲ ساله در شهر زاهدان ، سال 1398

پوسیدگی دندان یکی از شایعترین بیماریهای قابل پیشگیری در دوران کودکی است. افراد در طول زندگی مستعد ابتلا به این بیماری هستند (1).

پوسیدگی دندان یک بیماری چند عاملی است که در آن می توان علائم دمینرالیزاسیون خفیف روی بافتهای سخت دندان را مشاهده کرد . روند بیماری در داخل بیوفیلم باکتریایی (پلاک دندانی) که سطح دندان را می پوشاند ، آغاز می شود. از جمله عوامل دیگر ، مصرف قند ، جریان و ترکیب بزاق ، تمیز کردن دندانها و قرار گرفتن در معرض فلوراید است.  در سطح جامعه ، اشکال مزمن پوسیدگی دندان غالب می باشد(2).

در کودکان بومی استرالیا ، پوسیدگی دندانی ، ششمین بیماری مسبب بستری کودکان دبستانی (5 تا 12 سال) در بیمارستان است(1).

پالپیت برگشت ناپذیر به التهاب شدید پالپ اشاره دارد که بهبود نخواهد یافت و در صورت عدم درمان منجر به نکروز پالپ و به دنبال آن پریودنتیت آپیکال می شود (3).

نتیجه نهایی پالپیت برگشت ناپذیر (بدون علامت یا علامت دار) در بسیاری از تروماهای دندانی و پوسیدگی ها ، نکروز بافت پالپ است. از آنجا که این رویداد به ندرت به طور ناگهانی اتفاق می افتد (بجز موارد تروما دندان) ، یک دوره زمانی متغیر به طول می انجامد که پالپ تا حدی نکروز شود . ناحیه مرگ سلولی تا زمانی که کل پالپ نکروز گردد ، گسترش می یابد. تهاجم باکتریایی بعدی در نهایت منجر به یک سیستم ریشه آلوده و در صورت رهاکردن بدون درمان ، منجر به پریودنتیت آپیکال خواهد شد(3) .

شروع به تشکیل بافت سخت در دندان های مولر اول دائمی (فک بالاو پایین) ، در هنگام تولد است . مینای این دندان ها در سن 2.5 تا 3 سالگی تکمیل می گردد و در سن 6 تا 7 سالگی رویش می یابند .  زمان کامل شدن ریشه در این دندان ها ، معمولا 9 تا 10 سالگی است(4) .

بنابر مطالعه Wigler و همکاران ، دندان های با ریشه ناکامل که قطر کانال ریشه در اپیکالی ترین محل ، 1 میلی متر و بزرگتر باشد ، را به عنوان دندان با آپکس باز در نظر میگیریم (5).

مدیریت اندودنتیک دندانهای دائمی نابالغ با پالپ نکروز و آپکس باز ، به دلیل وجود دیواره های نازک عاجی و عدم وجود تنگه ی آپیکال طبیعی برای قرارگیری ماده پرکردگی در داخل کانال ، یک چالش مهم است(6) .

درمان کانال ریشه بر روی دندان با کانال ' blunderbuss' ( کانالی که درناحیه آپکس عریض تر از ناحیه کرونال باشد ) بسیار وقت گیر و دشوار است. بنابراین ، از اهمیت بیشتری برخوردار است. نکروز یک دندان نابالغ سبب نازک باقی ماندن دیواره های دندانی آن می شود ، لذا این دندان ها مستعد شکستگی در حین اپکسیفیکاسیون و بعد از آن می باشند (7). بنابراین ، باید هر تلاشی را به کاربست تا دست کم ، حیات پالپ را تا زمان اتمام تکامل ریشه حفظ نمود (8).

از آنجا که مطالعه ای به منظور تعیین میزان شیوع دندان های مولر اول دائمی نابالغ نکروز انجام نشده است و با توجه به اهمیت دندان های مولر اول دائمی در کودکان و  روش های درمانی متفاوت در دندان های نابالغ نکروز  برآن شدیم تا میزان شیوع این دندان ها را در کودکان زاهدانی برآورد کنیم ، لذا مطالعه حاضر با هدف تعیین شیوع دندان های مولر اول دائمی نابالغ نکروزه در کودکان 12 ساله شهر زاهدان انجام خواهد گرفت .

1. فراوانی دندان های مولر اول نابالغ نکروز در کودکان 12 ساله زاهدانی چه میزان است ؟
2. فراوانی دندان های مولر اول نابالغ نکروز در کودکان 12 ساله زاهدانی به تفکیک جنس چقدر است ؟
3. فراوانی دندان های مولر اول نابالغ نکروز در کودکان 12 ساله زاهدانی به تفکیک جنس متفاوت است.

تعیین شیوع دندان های مولر اول نکروزه نابالغ در کودکان ۱۲ ساله در شهر زاهدان ، سال 1398

1. تعیین فراوانی دندان های مولر اول نابالغ نکروز در کودکان دختر 12 ساله زاهدانی .
2. تعیین فراوانی دندان های مولر اول نابالغ نکروز در کودکان پسر 12 ساله زاهدانی .
3. مقایسه فراوانی دندان های مولر اول نابالغ نکروز در کودکان 12 ساله زاهدانی به تفکیک جنس .

دندانپزشکان

دندان نکروز نابالغ :

تعریف نظری : مرگ سلول ها یا بافت های ناحیه پالپ در دندان با ریشه تکامل نیافته (آپکس باز) از طریق آسیب یا بیماری را گویند (3, 7).

تعریف عملی: در این پژوهش با کمک آزمایش Cold Test (تست سرما) به وسیله اسپری سرما DC Kältespray-  , DC DENTAL CENTRAL)آلمان)،  دندان نکروزه نابالغ تشخیص داده می شود .

مقطعی (توصیفی)

کودکان 12 ساله مدارس ابتدایی شهر زاهدان

معیارهای ورود: 

1. سن تقویمی 12 سال
2. حضور دندان های مولر اول دائمی در محیط دهان
3. عدم وجود بیماری سیستمیک
4. عدم وجود سابقه درمان اندو در دندان مورد نظر
5. عدم مصرف داروهای سیستمیک
6. عدم نیاز به خارج کردن دندان مورد نظر

معیارهای خروج :

هر گونه عاملی که مانع ادامه حضور بیمار در مطالعه گردد .

با توجه به رفرنس (9) و هدف این پژوهش که تعیین شیوع دندان های نکروزه نابالغ در کودکان 12 ساله می باشد ، از فرمول زیر برای تعیین حجم نمونه استفاده می شود .

z1-α22 P 1-Pd2

با در نظر گرفتن مقادیر زیر تعداد حداقل  196 نمونه لازم است .

d=0.07                        α=0.05                         P=0.5  

آموزش و پرورش شهر زاهدان دارای 2 ناحیه است . مدارس هر ناحیه به تفکیک و تعداد نمونه لازم از هر کدام در جدول زیر آورده شده است .

با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای ، یک مدرسه به تصادف از بین مدارس تفکیک شده در جدول بالا انتخاب شده و دانش آموزان 12 ساله  آن مورد بررسی قرار می گیرند .

ضمیمه 1- فرم جمع آوری اطلاعات

در این مطالعه توصیفی، پس از دریافت مجوز انجام طرح از کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی زاهدان   ، 268 کودک 12 ساله از مدارس ابتدایی زاهدان در سال تحصیلی 99-1398 به صورت تصادفی انتخاب خواهند شد . توضیحات لازم جهت تشریح مراحل مطالعه ، به بیماران ارائه و رضایت نامه کتبی از والدین آنها اخذ خواهد شد (ضمیمه 2) . سابقه پزشکی کودکان از والدین پرسیده می شود .

دندان های دانش آموزان توسط دانشجو دندانپزشکی به وسیله آینه و سوند بررسی می شود . به این صورت که ابتدا بافت نرم از جهت وجود آبسه و حساسیت به لمس بررسی شده و سپس تمامی دندان های مولر اول دائمی ، از جهت وجود پوسیدگی ( مینا و عاج  دکلسیفیه ، مینا و عاج حفره دار و ... ) و شکستگی ( عاج اکسپوز شده ) مورد بررسی قرار می گیرند و در صورت وجود پوسیدگی عمیق حفره دار در دندان های مولر اول دایمی، بیمار به دانشکده دندانپزشکی زاهدان جهت تشخیص وضعیت دندان ارجاع داده خواهند شد . پس از بررسی رادیوگرافی و ایزوله دندان مورد نظر ، تست وایتالیتی پالپ ، Cold Test (تست سرما) بوسیله اسپری سرما DC Kältespray- (ساخت شرکت   DC DENTAL CENTRAL کشور آلمان) به مدت 5 ثانیه توسط دانشجو و زیر نظر اندودونتیست انجام و بیماری پالپ تعیین می گردد. . گرافی پری اپیکال از دندان های نابالغ ، با استفاده از دستگاه RVG ( Model EZ Sensor 1.5- Vatech ساخت کشور کره جنوبی)  و با تکنیک موازی توسط XCP (جهت به حداقل رساندن بزرگنمایی و دیستورشن)  توسط دانشجو و زیر نظر اندودونتیست تهیه خواهد شد و قطر اپیکالی ترین ناحیه کانال ریشه توسط نرم افزار EazyDent4.0+ از روی گرافی تعیین میگردد و  در صورتیکه قطر اپیکالی ترین ناحیه از کانال ریشه ، 1 میلی مترو بزرگتر باشد ، به عنوان دندان با آپکس باز در نظر می گیریم (5) .  

در ضمن باز بودن آپکس در سن 12 سالگی تاییدی بر سابقه وجود بیماری پالپ در 2 سال اخیر است چراکه میانگین سن بسته شدن آپکس در دندان های مولر اول دائمی 9 تا 10 سالگی می باشد و به احتمال فراوان دندان مورد نظر  پس از 2 سال بیماری پالپ درمان نشده، نکروز می باشد.

فرم جمع آوری اطلاعات-ضمیمه 1- برای تمامی بیماران تکمیل می گردد .

تمامی بیماران جهت درمان ریشه دندان مربوطه بسته بهپیچیدگی درمان به دندانپزشک عمومی باتجربه یا متخصص ارجاع داده خواهند شد.

جهت توصیف داده ها از آمار توصیفی شامل جداول و نمودار های فراوانی و نمودار های آماری،فراوانی های درصد ها استفاده خواهد شد. همچنین جهت برآورد شیوع از برآورد نقطه ای و برآورد فاصله ای 95% استفاده خواهد شد . برای تحلیل داده ها از آزمون مجذور کای یا دقیق فیشر استفاده خواهد شد .سطح معنی داری 05/ در نظر گرفته می شود.

فراوانی دندان نکروز نابالغ با توجه به جنسیت

قبل از مطالعه از والدین بیماران رضایت به عمل می آید .

مجوز کمیته اخلاق دانشگاه اخذ  خواهد شد.

1- براساس راهنمای آزمودنی انسانی کدهای 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7، 8، 9، 10، 11، 12، 13، 14، 15، 16، 17، 18،19، 20 ،21 ، 22 ،23 ، 24، 25 ، 26 ، 27، 28، 29 ،30 ،31 رعایت خواهد شد .

2- بر اساس راهنمای اخلاقی پژوهش بر گروه های آسیب پذیر در جمهوری اسلامی ایران ، فصل دوم ، نوزادان و کودکان ، کد های 1 ، 2 ، 4 ، 5 ، 6 ، 7 ، 11 ، 12 ، 13 ، 14 ، 15 ، 16 ، 17 ، 18 ، 19 ، 20 و 21 رعایت خواهد شد .

1-بررسی تعداد زیاد نمونه ها جهت بدست آوردن نتایج قابل اعتماد

2-عدم همکاری کودکان

3-پاسخ غیر قابل اعتماد به تست های حیاتی در کودکان

راه حل1 : با صرف زمان بیشتر جهت بررسی نمونه ها ، می توان نمونه های بیشتری را مورد بررسی قرار داد.

راه حل2: استفاده از روش های کنترل رفتاری

راه حل3: استفاده از پالس اکسی متری جهت تایید نتایج تست های حیاتی(تست سرما)

پوسیدگی دندانی ، نکروزه ، نابالغ ، کودکان ، مولر .

Dental caries , Necrotic, Immature,Children ,Molar.

1.       Selwitz RH, Ismail AI, Pitts NB. Dental caries. The Lancet. 2007;369(9555):51-9.

2.       Frazão P. Epidemiology of dental caries: when structure and context matter. Brazilian oral research. 2012;26(SPE1):108-14.

3.       Levin LG, Law AS, Holland G, Abbott PV, Roda RS. Identify and define all diagnostic terms for pulpal health and disease states. Journal of Endodontics. 2009;35(12):1645-57.

4.       Shanthala B. McDonald and Avery's Dentistry for the Child and Adolescent--E Book: Second South Asia Edition: Elsevier Health Sciences; 2019.

5.       Ronald Wigler AYK, Shaul Lin,  Nelly Steinbock,Hagai Hazan-Molina and Calvin D. Torneck. Revascularization: A Treatment for Permanent Teeth with Necrotic Pulp and Incomplete Root Development. Journal of Endodontics. 2013;39(3):319-26.

6.       Cehreli ZC, Isbitiren B, Sara S, Erbas G. Regenerative endodontic treatment (revascularization) of immature necrotic molars medicated with calcium hydroxide: a case series. Journal of endodontics. 2011;37(9):1327-30.

7.       Katebzadeh N, Dalton BC, Trope M. Strengthening immature teeth during and after apexification. Journal of Endodontics. 1998;24(4):256-9.

8.       Sjögren U, Hägglund B, Sundqvist G, Wing K. Factors affecting the long-term results of endodontic treatment. Journal of endodontics. 1990;16(10):498-504.

9.       de Oliveira BP, Câmara AC, Aguiar CM. Prevalence of endodontic diseases: an epidemiological evaluation in a Brazilian subpopulation. Brazilian Journal of Oral Sciences. 2016;15(2):119-23.

فراوانی شیوع دندان های نکروزه نابالغ در کودکان ۱۲ ساله در شهر زاهدان با معاینه کلینیکی و انجام تست های بالینی تعیین خواهد شد .

خون گیری نیاز نمی باشد.

با توجه به سختی درمان و اهمیت دندان مولر اول دائمی ، تعیین میزان شیوع دندان های مولر اول نابالغ نکروز  ، می تواند مفید باشد .

عوارض جانبی ندارد.

عوارض جانبی ندارد.

بیمار هزینه ای پرداخت نمی کند.

روش جایگزین ندارد.

این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

مجری موظف است پاسخگوی کلیه پرسش ها باشد. 

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

ضمیمه شماره 1 – فرم جمع آوری اطلاعات

کد شرکت کننده :

تاریخ :

جنسیت :             دختر                  پسر

مشخصات دندان :

قطر ناحیه اپیکال ریشه :........میلی متر

وضعیت آپکس دندان :             باز                     بسته

وضعیت پالپ دندان :              نکروز            غیر نکروز

دندان نکروز نابالغ است ؟    بله           خیر