بررسی پلی مورفیسم ژنهای HOTAIR،MEG3 ، NR1H2 ، H19 miR‐146a ، GAS5 وFOXO3a در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 و مقایسه با افراد سالم

دیابت ملیتوس نوع 2 (T2DM) یکی از مهمترین بیماری های اپیدمیک قرن اخیر می باشد. در سال 1985 تخمین زده شده که 30 میلیون بزرگسال دیابت دارند. در حالی که این مقدار به 135 میلیون در سال 1995 افزایش و به 173 میلیون در سال 2002 رسید. سازمان بهداشت جهانی پیش بینی می کند که این مقدار به 366 بزرگسال در سال 2030 خواهد رسید. دیابت ملیتوس نوع 2 حاصل ناتوانی پانکراس در تولید انسولین کافی جهت حفظ سطح طبیعی گلوکز خون است و یا وقتی که بدن قادر نیست از انسولین تولید شده استفاده کند (1). بر طبق اعلام  فدارسیون بین المللی دیابت حدود 5/4 میلیون مورد دیابت در سال 2014 در ایران وجود داشت و در همین سال در ایران38079 نفر از بزرگسالان به علت این بیماری جان خود را از دست دادند (2).

اخیرا بررسی نقش RNA های بلند غیر کد کننده‌ی پروتئین (LncRNA) در بیماری‌های متابولیک مورد توجه قرار گرفته است. (LncRNA)، به عنوان مولکول­های RNA رونویسی شده تعریف می شوند که طولی بیش از 200 نوکلئوتید دارند. این مولکول‌ها فاقد قالب خواندنی باز (open reading frame) و ظرفیت قابل مشاهده برای کدکردن پروتئین بوده و در اغلب بافت ها بیان می شوند. LncRNA ها میتوانند فعالیت رونویسی را مورد هدف قرار دهند و همچنین بیان و عملکرد پروتئین را تعدیل می نمایند (3). نقش LncRNA ها در تنظیم پروسه های سلولی مختلف، مثل پُرتوانی (pluripotency) سلول های بنیادی، تکامل، رشد و عملکرد سلول نیز گزارش شده است.

یکی از LncRNA های شناخته شده HOTAIR می باشد. ژن HOX transcript antisense RNA (HOTAIR) به وسیله لوکوس انسانی HOXC بر روی کروموزم 12q13.13 کد می شود. HOTAIR در سلولهای سرطانی متفاوت به عنوان یک مولکول اونکوژنیک نقش ایفا می­کند. بررسی سطح بیانHOTAIR  به عنوان یک بیو مارکر بالقوه در اهداف تشخیصی و درمانی در چندین سرطان استفاده می شود (4). ژن HOTAIR به صورت اختصاصی فعال کننده مسیر سیگنالینگ فسفاتیدیل اینوزیتول 3 کیناز-پروتئین کینازB (PI3K-AKT)، می باشد که مسیر اصلی مرتبط با التهاب، سرطان، تنظیم متابولیسم گلوکز و افزایش تهاجم سلولی است (5, 6). اخیراَ گزارش شده است که تغییرات بیان HOTAIR به واسطه وجود عوامل اپی ژنتیک می تواند نقش مهمی در ابتلا به نفروپاتی دیابتی داشته باشد (7). با وجود اینکه عملکرد اصلی HOTAIR در پاتوژنز دیابت به خوبی مشخص نشده است، ولی احتمال میرود این RNA غیر کد کننده با تنظیم میزان چربی بدن مرتبط باشد (8).

در هر صورت، تا کنون درخصوص اثر پلی مورفیسم های ژن HOTAIR در بیماری دیابت نوع 2 مطالعه ای انجام نشده است. چهار پلی­مورفیسم تک نوکلئوتیدی (SNP) rs920778 G>A، rs4759314 A>G، rs1899663 G>T و rs12826786 C>T با فراوانی آلل مغلوب (MAF) به ترتیب 0.44، 0.09، 0.25 و 0.36 در ناحیه­ی اینترونیک ژن کد کننده­ی HOTAIR قرار دارند و مطالعات زیادی ارتباط آماری بین آلل­ها و ژنوتیپ­های مختلف این واریانت­ها و ریسک ابتلا به انواع سرطان را نشان داده است (9, 10). در مطالعه­ی Sathishkumar و همکاران در سال 2018 نشان داده شد میزان بیان نسبی LncRNA  از جمله HOTAIR، MEG3، LET، CDKN2BAS1/ANRIL، XIST، PANDA، GAS5 در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 به طرز معنی داری بیشتر از افراد کنترل است (8). بدین ترتیب فرضیه نقش داشتن این LncRNA ها در پاتوژنز دیابت و هیپرگلایسمی از طریق تنظیم کردن بیان ژن­های دخیل در متابولیسم گلوکز قوت می یابد. با این وجود مطالعاتی که ارتباط معنی دار بین پلی مورفیسم ژن­های کد کننده­ی LncRNA های ذکر شده و بروز انواع دیابت را شرح دهد، انجام نشده است.

 ژن کد کننده GAS5 یا growth arrest specific 5 در موقعیت کروموزومی 1q25.1 واقع شده و 13 اگزون دارد. پیرایش اگزون های این ژن سبب ایجاد دو فرم GAS5-a و GAS5-b می شود که GAS5-b بعنوان فرم بالغ آن در اغلب بافت ها دارای بیان می باشد. حداکثر بیان این ژن در بافت تخمدان و تیروئید است ولی در بافت پانکراس و سایر بافت ها نیز بیان دارد (11). ارتباط معنی داری بین پلی مورفیسم حذف و الحاقی rs145204276 ، به همراه پلی مورفیسم های عملکردی دیگر این ژن ( rs55829688C/T و  (rs2067079A/Gدر مطالعات اخیر مشاهده شده است. به عنوان مثال، طی مطالعه ای که در سال 2018 توسط Zheng و همکاران بر روی ارتباط بین rs145204276 ins/del و خطر ابتلا به حمله ایسکمیک انجام پذیرفت مشخص شد بیمارانی که حاوی آلل del واریانت مذکور می باشند، دارای بیان افزایش یافته GAS5 می باشند؛ از طرف دیگر این آلل با خطر افزایش یافته ابتلا به حمله ایسکمیک در ارتباط می باشد (12).

ژن کد کننده MEG3 به عنوان یک LncRNA در موقعیت 14q32 ژنوم انسانی قرار گرفته است. این LncRNA قادر به ایجاد کنش و واکنش با کروماتین بوده و مطالعات مختلفی نشان داده است افزایش بیان آن، با کاهش تکثیر سلول­های سرطانی مغز و پروستات همراه است (13). همچنین Qiu و همکاران در سال 2016  بیان کردند MEG3 از طریق تحریک مسیر PI3k/Akt قادر به تنظیم عملکرد سلول­های اندوتلیال شبکیه بوده و علاوه بر این میزان بیان آن در استرس دیابتیک نیز کاهش می‌یابد (14) ولی مطالعه­ای ارتباط SNP­های واقع در ژن کد کننده­ی MEG3 از جمله rs4081134 و ریسک ابتلا به دیابت را نشان نداده است. قاعدی و همکاران در سال 2018 نشان دادند ارتباط معنی داری بین ژنوتیپ TT از پلی مورفیسم rs217727 ژن H19 و همینطور ژنوتیپ AA از پلی­مورفیسم rs7158663 از ژن MEG3 و ریسک ابتلا به دیابت نوع 2 در جمعیت ایرانی وجود دارد (15). از طرف دیگر، ژن کد کننده H19 به عنوان یک LncRNA، توسط ژنی واقع در موقعیت 1p15.5 ژنوم کد می­شود و حاوی 6 اگزون است، و در سال­های اخیر به شدت مورد توجه قرار گرفته است و تغییر بیان آن در بیماری­هایی همچون انواع سرطان و همچنین فشار خون به اثبات رسیده است. در این مورد، rs2839698 و  rs3741216 از جمله SNP های مهم این ژن هستند که فراوانی آلل مغلوب آنها بیشتر از 5 درصد بوده و احتمال می رود با بروز سایر بیماریهای سیستمیک از جمله دیابت از طریق فعال کردن سایر مسیرهای سیگنالینگ در ارتباط باشد (15).

میکروRNA ها (microRNA) یک نوع از RNA غیرکد شونده که در نماتودها و انسان بوده که بسیار  حافظت شده می­باشند و بسته به ظرفیت اتصال آن به توالی غیر ترجمه شونده ناحیه '3 از mRNA هدف، فعالیت های متابولیکی بسیاری را با خاموش کردن ژن های هدف مربوطه میانجی­گری می­نمایند. یک سری  میکروRNA ها با ثبات بالا و بیان حفظ شده؛ به عنوان بیومارکرها در پزشکی بالینی شناخته شده اند،.این مولکول‌ها همچنین دخالت مستقیمی در تنظیم مکانیسم های مرتبط با متابولیسم گلوکز دارند .(16) در حال حاضر، میکروRNA ها به علت عملکرد در بروز اختلالات مرتبط با انواع بیماری­ها، برای تحقیق در مورد بیومارکرهای موثر در تشخیص زودهنگام و سریع روند بیماری مورد توجه فراوانی قرار گرفته­اند (17). از میان این دسته از RNA­های غیر کد کننده ی بسیار کوچک، miR146a به عنوان ژنی مهم در بروز بیماری­هایی از جمله سرطان، دیابت و سکته قلبی کاندید شده است. همچنین این ژن در فرایند التهاب دخالت مستقیمی داشته و پلی مورفیسم­های تک نوکلئوتیدی ژن کد کننده­ی آن، شامل rs6864584 T>C، rs2910164 C>G و rs57095329 A>G با ریسک ابتلا به بیماری­های زنان از جمله پره اکلامپسی، و انواع بیماری­های خود ایمنی از جمله دیابت نوع 1 در ارتباط است (18-20). علیپور و همکاران در سال 2016 گزارش کردند پلی مورفیسم تک نوکلئوتیدی rs2910164 واقع در این ژن با بروز دیابت نوع 2 در جمعیت ایرانی ارتباط دارد (21). همینطور،  Mehanna و همکاران در سال 2015 این ارتباط آماری را در بیماران مبتلا به سندرم متابولیک نشان دادند ولی ارتباط rs6864584 با پاتوژنز دیابت نوع 2 در جمعیتی گزارش نشده است (22).

از طرفی، پروتئین­های سر چنگالی (Fox head) از جمله فاکتورهای رونویسی دخیل در فرایند­های آنتی اکسیدانی هستند که با اتصال به DNA یا تعامل پروتئین-پروتئین نقش خود را ایفا می­کنند. از جمله ی این فاکتورهای رونویسی میتوان به FOXO3a اشاره کرد که با افزایش بیان ژن های مقاوم در برابر استرس اکسایشی (مثل سوپر اکسید دیسموتاز)، موجب سم زدایی گونه­های آزاد اکسیژن و ترمیم DNA آسیب دیده می­شود. این عامل رونویسی در یکسری فرایند­های سلولی دیگر مانند مهار اتوفاژی سلول، پیری سلول، التهاب، هومئوستاز و ایمنی ذاتی نیز نقش دارد (23, 24). همچنین، نشان داده شده است که FOXO میبایستی برای فعالیت به β-catenin اتصال یابد که این پروتئین نقش مهمی در مسیر سیگنالینگ Wnt ایفا می­کند. مشخص شده است مسیر سیگنالینگ Wnt نقش مهمی در پاتوژنز دیابت ایفا می کند (25). سه پلی­مورفیسم تک نوکلئوتیدی (SNP) rs9549240 T>G، rs9549241 G>A و rs12585277 C>T واقع شده در ناحیه تنظیمی ژن کد کننده­ی FOXO1 (روی کروموزوم 13) قرار دارند و مطالعه­ی Li و همکاران در سال 2011 تنها ارتباط آماری بین وجود این واریانت­ها و افزایش احتمال ابتلا به دیابت تیپ دو را نشان داده است (26). از میان SNP های واقع در نواحی غیر کد کننده از ژن­های خانواده FOXO3a، سه واریانت rs2253310 rs4946936 و rs13217795 با فراوانی آلل مغلوب به ترتیب 0.47، 0.48 و 0.49 (بر حسب اطلاعات پروژه 1000 ژنوم) از این ژن بیشتر مورد مطالعه قرار گرفته­اند. مطالعات سالهای 2013 تا 2019 اهمیت وجود این واریانت­ها را در پاتوژنز دیابت نفروپاتیک ، سرطان کبد و بیماری­های پوستی و به اثبات رسانیده است (27-29). تا این لحظه، ارتباط بین پلی مورفیسم های ژن FOXO3a و ریسک ابتلا به دیابت نوع 2 بررسی نشده است.

از طرف دیگر،  liver X receptors یا  LXR آلفا و بتا گیرنده های هسته ای هستند که در تنظیم هومئوستاز چربی و کربوهیدرات و همینطور بروز واکنش های التهابی دخیل هستند. LXRها از دو ایزوفرم تشکیل شده اند که تقریباً 78 درصد مشابهت توالی آمینو اسیدی دارند. LXRα توسط ژن NR1H3 (واقع در موقعیت (11p11.2 و LXRβ توسط ژنNR1H2  (واقع در موقعیت (19q13.3 کد می شود. افزایش بیان LXRα محدود به بافت های فعال از نظر متابولیک است، در حالیکهLXRβ  در تمامی بافت ها بیان می شود. LXRβ تنها ایزوفرمی است که در سلولهای بتا پانکراس بیان می شود. رسپتورهای X کبدی به عناصر تنظیمی خاصی در پروموتر ژنهای هدف متصل شده و از این طریق بیان ژن را تنظیم می کنند (30, 31). در سال 2010 پیشنهاد شده است پلی مورفیسم های واقع در ژن LXRβ، از جمله rs17373080, rs2695121, rs56151148, rs2303044 و rs3219281 با ریسک ابتلا به دیابت تیپ دو و چاقی در جمعیتی از فرانسه، نروژ و سایر کشورهای اروپایی ارتباط  دارند (32). دو پلی مورفیسم تک نوکلئوتیدی rs28514894 وrs2303044  به در ناحیه اینترونی ژن NR1H2 قرار گرفته اند و تا به حال، تنها ارتباط آنها با ریسک ابتلا به بیماریهای عروق کرونری ارزیابی شده است (33).

با توجه به شیوع نسبتاً بسیار دیابت نوع 2 و اثبات نقش پر رنگ ژنتیک در اتیولوژی این بیماری، بر آن شدیم تا SNP­های حائز اهمیت بالینی واقع شده در 6 ژنHOTAIR ،MEG3, H19 ، NR1H2 ، FOXO3a و miR146a را در جمعیتی از بیماران مراجعه کننده به کلینیک دیابت بیمارستان­های بو علی و مرکز جامع سلامت سید الشهداء زاهدان بسنجیم. بدیهی است شناخت پلی مورفیسم های موثر در بروز این بیماری، کمک شایان توجهی به روند درمان و تشخیص به موقع این اختلال شایع در آینده خواهد نمود.

فراوانی پلی مورفیسم  rs6864584 ژن miR146a در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم rs2910164 ژن miR146a در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم rs57095329 ژن miR146a در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم  rs4081134 ژن MEG3 در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم rs2839698 ژن H19 در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم rs3741216 ژن H19 در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم rs28514894 ژنNR1H2  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم rs2303044 ژنNR1H2  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم  rs920778 ژن HOTAIR  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم  rs4759314 ژن HOTAIR  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم  rs12826786 ژن HOTAIR  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم  rs1899663 ژن HOTAIR  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم rs145204276 ژن GAS5  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم  rs55829688 ژن GAS5  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم  rs2067079 ژن GAS5  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم  rs2253310 ژن FOXO3a  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم  rs4946936 ژن FOXO3a  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

 فراوانی پلی مورفیسم  rs13217795 ژن FOXO3a  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل متفاوت است.

تعیین فراوانی پلی مورفیسم ژن­های HOTAIR (rs920778, rs4759314, rs12826786, rs1899663)، MEG3 (rs4081134)، NR1H2 (rs28514894, rs2303044)، (rs2839698, rs3741216)  H19، (rs57095329, rs6864584, rs2910164) miR‐146a ، GAS5(rs145204276, rs55829688, rs2067079)، FOXO3a (rs2253310, rs4946936, rs13217795)  در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 و مقایسه با افراد سالم

مقایسه فراوانی  پلی مورفیسم  rs6864584 ژن miR146a در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی  پلی مورفیسم rs2910164 ژن miR146a در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی  پلی مورفیسم rs57095329 ژن miR146a در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی پلی مورفیسم  rs4081134 ژن MEG3 در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی پلی مورفیسم rs2839698 ژن H19 در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی پلی مورفیسم rs3741216 ژن H19 در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی پلی مورفیسم rs28514894 ژنNR1H2  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی پلی مورفیسم rs2303044 ژنNR1H2  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی پلی مورفیسم  rs920778 ژن HOTAIR  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی پلی مورفیسم  rs4759314 ژن HOTAIR  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی پلی مورفیسم  rs12826786 ژن HOTAIR  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی پلی مورفیسم  rs1899663 ژن HOTAIR  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی پلی مورفیسم rs145204276 ژن GAS5  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی پلی مورفیسم  rs55829688 ژن GAS5  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی پلی مورفیسم  rs2067079 ژن GAS5  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی پلی مورفیسم  rs2253310 ژن FOXO3a  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی پلی مورفیسم  rs4946936 ژن FOXO3a  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی پلی مورفیسم  rs13217795 ژن FOXO3a  در خون افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی انواع هاپلوتایپ­ پلی مورفیسم­های ژن miR146a در افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی انواع هاپلوتایپ­ پلی مورفیسم­های ژن FOXO3a در افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی انواع هاپلوتایپ­ پلی مورفیسم­های ژن GAS5 در افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی انواع هاپلوتایپ­ پلی مورفیسم­های ژن HOTAIR در افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی انواع هاپلوتایپ­ پلی مورفیسم­های ژن H19 در افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

مقایسه فراوانی انواع هاپلوتایپ­ پلی مورفیسم­های ژن NR1H2 در افراد مبتلا به دیابت نوع دو و گروه کنترل .

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

دیابت نوع 2 : نوعی اختلال در سوخت و ساز بدن است که با بالا بودن گلوکز خون در شرایط مقاومت در مقابل انسولین و کمبود نسبی انسولین شناسایی می‌شود

پلی مورفیسم:  یک تغییر در دنبالهی DNA  است که در یک نوکلئوتید در ژنوم بین افراد یک گونه بیولوژیکی یا بین یک جفت کروموزوم در یک فرد وجود دارد.

موردی – شاهدی (case –control)

گروه مورد: کلیه افراد مبتلا به دیابت نوع 2 (تشخیص داده شده بر اساس معیار های American Diabetes Association) سال 2014 که دارای قند خون ناشتا بیشتر از 126 میلی گرم بر دسی لیتر و میزان هموگلوبین A1C بیشتر از 6.5 درصد باشند و به کلینیک دیابت بیمارستان بو علی (ع) زاهدان و کلینیک دیابت مرکز جامع سلامت سید الشهداء زاهدان مراجعه می کنند.

گروه کنترل: افراد سالم غیر دیابتی، بدون سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت با میزان قند خون ناشتا کمتر از 99 میلی گرم بر دسی لیتر و میزان HbA1C کمتر از 5.7 درصد.

معیار خروج : خانم های باردار و کلیه افراد دارای بیماری های سیستماتیک مثل سرطان، بیماریهای قلبی عروقی، کبدی وکلیوی، اتوایمیون یا التهابی شناخته شده و همینطور افرادی که تمایل به دادن نمونه نداشته باشند. همچنین افراد مبتلا به دیابت نوع 1 یا افرادی که در حال انسولین تراپی هستند از مطالعه خارج می شوند.

همچنین افرادی که در یک ماه گذشته خون وریدی دریافت کرده باشند، داروهای ضد فشار خون یا پایین آورنده قند خون استفاده کرده باشند و افرادی که با هم نسبت فامیلی دارند نیز از مطالعه خارج می شوند زیرا این موارد به عنوان متغیر مخدوش کننده محسوب می شوند.

برای بررسی پلی مورفیسم تک نوکلئوتیدی از افراد مبتلا به دیابت نوع 2 در زاهدان که هم اکنون تحت درمان می باشند به تعداد حداقل 350 نفر خون گرفته می شود. گروه شاهد از نمونه های خون افراد سالم که مبتلا به بیماریهای زمینه ای از جمله انواع دیابت نبوده و دارای قند خون نرمال می باشند و بیماری سیستمیک شناخته شده ای ندارند (حداقل  350نفر) انتخاب می شوند.

آسان و در دسترس

مشاهده و بررسی‌های آزمایشگاهی

 بعد از کسب رضایت از بیماران و گروه کنترل، جامعه مورد مطالعه بر اساس سن و جنسیت همسان سازی شده و برای بررسی  پلی مورفیسم  نمونه خون تام تحت شرایط استریل به مقدار 5 سی سی گرفته و در لوله حاوی ماده ضد انعقاد (برای استخراج DNA) و لوله های لخته (برای بررسی های بیوشیمیایی) جمع آوری شده و  در 20- درجه سانتیگراد نگهداری می‌شود. DNA نمونه خون افراد گروه شاهد و مورد به روش salting out تخلیص می‌شود. پرایمرهای اختصاصی جهت تعیین پلی مورفیسم ژنی با روش PCR-RFLP و ARMS-PCR طراحی می شود. در مرحله بعد شرایط PCR برای تعیین این پلی مورفیسم ها بهینه شده و پس از هضم آنزیمی (برای بعضی جایگاه­ها) و انکوباسیون به مدت 16 ساعت، سپس نمونه ها در ژل اگارز بررسی می شوند و  پلی‌مورفیسم  ژنی با این روش مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. آنالیز هاپلوتایپ برای جایگاه های مورد مطالعه توسط نرم افزار Haploview انجام خواهد شد.

پس از گردآوری اطلاعات لازم، یافته ها در نرم افزار آماری SPSS  وارد گشته و داده ها با استفاده از آزمون­های آماری χ2  و T تست مستقل و Regression Logistic مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند گرفت. مقادیر p-value کمتر از 0.05 معنی دار در نظر گرفته خواهد شد.

در این مطالعه کدهای 1,2,3,8,10, 11,12,13,14,15,17,19,22,25,28و31 از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر استفاده می شود.

1. هدف پژوهش ارتقاء سلامت انسان خواهد بود 2- سلامت و ایمنی فرد آزمودنی اولویت دارد 3- منافع پژوهش برای فرد آزمودنی بیشتر از خطرهای آن است 8- روش انجام پژوهش منطبق بر اصول علمی است 10- پژوهش به صورت پروپوزال ارائه می شود 11- کمیته اخلاق طرح حاضر را مورد پایش قرار می دهد 12- انتخاب آزمودنی ها از بین بیماران منصفانه خواهد بود  13- رضایت آگاهانه از افراد مورد پژوهش اخذ می شود 14- تغییر احتمالی در نحوه انجام پژوهش به اطلاع کمیته اخلاق دانشگاه خواهد رسید 15- پژوهشگر از آگاهانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل می کند 17 پژوهشگر اطلاعات کافی را در مورد مطالعه در اختیار آزمودنی قرار خواهد داد 19- عدم شرکت در پژوهش هیچ تآثیری در میزان خدمات درمانی دریافتی توسط آزمودنی نخواهد داشت 22- از گروههای آسیب پذیر نمونه گیری انجام نمی شود 25- پژوهشگر اصول راز داری را رعایت خواهد کرد 28- نتایج پژوهش به طور صادقانه منتشر خواهد شد

 همچنین کد­های 1,2,3,4,6,8,12 از راهنمای ‌عمومی اخلاقی پژوهش بر روی عضو و ژن و بافت انسانی در و کد­های 1 و 2 از فصل چهارم (زیست بانکها) این راهنما در پژوهش فعلی رعایت می گردد.

1. پژوهشگر توجه دارد که نمونه خون فرد مورد استفاده، دارای منشأ انسانی‌اند و کرامت انسانی اقتضا می‌کند که جمع‌آوری، نگه‌داری، استفاده و نابودسازی آن‌ها توأم با رعایت ملاحظات و شؤون مرتبط باشد.
2. از نمونه خون فرد دارای منشأ انسانی باید تنها در پژوهشی استفاده می شود که اهداف ارزشمندی را در راستای مبارزه با بیماری‌ها و ارتقای سلامت انسان‌ها دنبال کند.
3. پژوهش فعلی انجام شده بر روی نمونه خون افراد پیش از اجرا مورد تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش مرتبط قرار می گیرد.
4. رضایت آگاهانه‌ی فرد دهنده‌ی نمونه خون، یا جانشین قانونی او، شرط اساسی در تأیید اخلاقی هر پژوهش بر روی نمونه انسانی می باشد.

8. - پژوهشگر باید از اعضاء و بافت‌هایی که به منظور پژوهش در اختیار او قرار می‌گیرد استفاده‌ی بهینه خواهد کرد.

12- در صورت کمبود نمونه خون، باید استفاده‌های درمانی بر استفاده‌های پژوهشی اولویت داده می شود.

فصل 4- زیست‌بانک‌ها (1- ذخیره‌سازی نمونه خون با منشأ انسانی با اخذ رضایت آگاهانه صورت میگیرد. در رضایت‌نامه باید نحوه و مدت نگه‌داری و استفاده‌های احتمالی آتی آورده می شود. 2- فرد آزمودنی حق دارد هر وقت که بخواهد درخواست کند که نمونه‌هایش از زیست‌بانک خارج شوند).

عدم همکاری بیمار

 مشکل تهیه مواد وامکان طولانی شدن زمان دریافت آنها که برای حل این مشکل میبایستی سفارشات در کمترین زمان ممکن پس از تأمین بودجه صورت گیرد.

 دیابت نوع دو ، پلی مورفیسمHOTAIR, MEG3, H19, GAS5, FOXO3a, miR146a, NR1H2

1.       Saravani R, Irani Z, Galavi HR. Evaluation of transcription factor 7 like 2 polymorphisms and haplotypes in risk of type 2 diabetes. Revista Romana de Medicina de Laborator. 2016;24(4):423-30.

2.       Galavi HR, Saravani R, Alamdari AR, Ranjbar N, Damani E, Khodakhier TN. Evaluating the effect of the rs2229238 and the rs4845625 interleukin 6 receptor gene polymorphisms on body mass index and the risk of type 2 diabetes in an iranian study population. International Journal of High Risk Behaviors and Addiction. 2016;5(4).

3.       Wang KC, Chang HY. Molecular mechanisms of long noncoding RNAs. Molecular cell. 2011;43(6):904-14.

4.       Liu F, Zhou L, Qiu C, Xia G-f, Zhu P, Luo H. Association of the HOTAIR rs4759314 polymorphism with cancer risk: a meta-analysis. 2016.

5.       Tian F-J, He X-Y, Wang J, Li X, Ma X-L, Wu F, et al. Elevated tristetraprolin impairs trophoblast invasion in women with recurrent miscarriage by destabilization of HOTAIR. Molecular Therapy-Nucleic Acids. 2018;12:600-9.

6.       Qi K, Zhong J. LncRNA HOTAIR improves diabetic cardiomyopathy by increasing viability of cardiomyocytes through activation of the PI3K/Akt pathway. Experimental and therapeutic medicine. 2018;16(6):4817-23.

7.       Biswas S, Thomas AA, Feng B, Chen S, Aref-Eshghi E, Gonder J, et al. MALAT1 and HOTAIR—Key Epigenetic Regulators in Diabetic Retinopathy. Am Diabetes Assoc; 2018.

8.       Sathishkumar C, Prabu P, Mohan V, Balasubramanyam M. Linking a role of lncRNAs (long non-coding RNAs) with insulin resistance, accelerated senescence, and inflammation in patients with type 2 diabetes. Human genomics. 2018;12(1):41.

9.       Bayram S, Sümbül AT, Batmacı CY, Genç A. Effect of HOTAIR rs920778 polymorphism on breast cancer susceptibility and clinicopathologic features in a Turkish population. Tumor Biology. 2015;36(5):3863-70.

10.     Pan W, Liu L, Wei J, Ge Y, Zhang J, Chen H, et al. A functional lncRNA HOTAIR genetic variant contributes to gastric cancer susceptibility. Molecular carcinogenesis. 2016;55(1):90-6.

11.     Fagerberg L, Hallström BM, Oksvold P, Kampf C, Djureinovic D, Odeberg J, et al. Analysis of the human tissue-specific expression by genome-wide integration of transcriptomics and antibody-based proteomics. Molecular & Cellular Proteomics. 2014;13(2):397-406.

12.     Zheng Z, Liu S, Wang C, Han X. A functional polymorphism rs145204276 in the promoter of long noncoding RNA GAS5 is associated with an increased risk of ischemic stroke. Journal of Stroke and Cerebrovascular Diseases. 2018;27(12):3535-41.

13.     Luo G, Wang M, Wu X, Tao D, Xiao X, Wang L, et al. Long non-coding RNA MEG3 inhibits cell proliferation and induces apoptosis in prostate cancer. Cellular physiology and biochemistry. 2015;37(6):2209-20.

14.     Qiu G-Z, Tian W, Fu H-T, Li C-P, Liu B. Long noncoding RNA-MEG3 is involved in diabetes mellitus-related microvascular dysfunction. Biochemical and biophysical research communications. 2016;471(1):135-41.

15.     Ghaedi H, Zare A, Omrani MD, Doustimotlagh AH, Meshkani R, Alipoor S, et al. Genetic variants in long noncoding RNA H19 and MEG3 confer risk of type 2 diabetes in an Iranian population. Gene. 2018;675:265-71.

16.     Lynn FC. Meta-regulation: microRNA regulation of glucose and lipid metabolism. Trends in Endocrinology & Metabolism. 2009;20(9):452-9.

17.     Dong F, Zhang Y, Xia F, Yang Y, Xiong S, Jin L, et al. Genome-wide miRNA profiling of villus and decidua of recurrent spontaneous abortion patients. Reproduction. 2014;148(1):33-41.

18.     Salimi S, Eskandari F, Rezaei M, Narooei-nejad M, Teimoori B, Yazdi A, et al. The effect of miR-146a rs2910164 and miR-149 rs2292832 polymorphisms on preeclampsia susceptibility. Molecular biology reports. 2019;46(4):4529-36.

19.     Venugopal P, Lavu V, RangaRao S, Venkatesan V. Evaluation of a panel of single-nucleotide polymorphisms in mir-146a and mir-196a2 genomic regions in patients with chronic periodontitis. Genetic testing and molecular biomarkers. 2017;21(4):228-35.

20.     Wang T-T, Chen Y-J, Sun L-L, Zhang S-J, Zhou Z-Y, Qiao H. Affection of single-nucleotide polymorphisms in miR-27a, miR-124a, and miR-146a on susceptibility to type 2 diabetes mellitus in Chinese Han people. Chinese medical journal. 2015;128(4):533.

21.     Alipoor B, Meshkani R, Ghaedi H, Sharifi Z, Panahi G, Golmohammadi T. Association of miR-146a rs2910164 and miR-149 rs2292832 variants with susceptibility to type 2 diabetes. Clin Lab. 2016;62(8):1553-61.

22.     Mehanna E, Ghattas M, Mesbah N, Saleh S, Abo-Elmatty D. Association of microRNA-146a rs2910164 gene polymorphism with metabolic syndrome. Folia biologica. 2015;61(1):43.

23.     Czymai T, Viemann D, Sticht C, Molema G, Goebeler M, Schmidt M. FOXO3 modulates endothelial gene expression and function by classical and alternative mechanisms. Journal of Biological Chemistry. 2010;285(14):10163-78.

24.     Hwang J-w, Rajendrasozhan S, Yao H, Chung S, Sundar IK, Huyck HL, et al. FOXO3 deficiency leads to increased susceptibility to cigarette smoke-induced inflammation, airspace enlargement, and chronic obstructive pulmonary disease. The Journal of Immunology. 2011;187(2):987-98.

25.     Welters HJ, Kulkarni RN. Wnt signaling: relevance to β-cell biology and diabetes. Trends in Endocrinology & metabolism. 2008;19(10):349-55.

26.     Li T, Wu X, Zhu X, Li J, Pan L, Li P, et al. Association analyses between the genetic polymorphisms of HNF4A and FOXO1 genes and Chinese Han patients with type 2 diabetes. Molecular and cellular biochemistry. 2011;353(1-2):259-65.

27.     Ma J, Pei Y, Xue P, Wang Y, Bao X, Li Y. Association of the polymorphisms in FOXO1 gene and diabetic nephropathy risk. Artificial cells, nanomedicine, and biotechnology. 2019;47(1):1471-5.

28.     Tan C, Liu S, Tan S, Zeng X, Yu H, Li A, et al. Polymorphisms in microRNA target sites of forkhead box O genes are associated with hepatocellular carcinoma. PloS one. 2015;10(3):e0119210.

29.     Turkcu UO, Tekin NS, Edgunlu TG, Karakas SÇ, Oner S. The association of FOXO3A gene polymorphisms with serum FOXO3A levels and oxidative stress markers in vitiligo patients. Gene. 2013.

30.     Janowski BA, Grogan MJ, Jones SA, Wisely GB, Kliewer SA, Corey EJ, et al. Structural requirements of ligands for the oxysterol liver X receptors LXRα and LXRβ. Proceedings of the National Academy of Sciences. 1999;96(1):266-71.

31.     Song C, Liao S. Cholestenoic acid is a naturally occurring ligand for liver X receptor α. Endocrinology. 2000;141(11):4180-4.

32.     Solaas K, Legry V, Retterstol K, Berg PR, Holven KB, Ferrières J, et al. Suggestive evidence of associations between liver X receptor β polymorphisms with type 2 diabetes mellitus and obesity in three cohort studies: HUNT2 (Norway), MONICA (France) and HELENA (Europe). BMC medical genetics. 2010;11(1):144.

33.     Fukae A, Ikeda S, Inoue M, Tachibana T, Inamine T, Kondo S, et al. The evidence of polymorphisms of the liver X receptor gene as a DNA-based biomarker for susceptibility to coronary artery disease in a Japanese population. Acta Medica Nagasakiensia. 2011;55(2):69-76.

جنسیت  (Sex)                                                        مرد □                  زن □

سن (Age)                              18-29 □            30-44 □             45-64 □             بیشتر از 65 □

شاخص توده بدنی (BMI):

FBS:

میزان کلسترول تام سرم ((g/dL:

میزان تری گلیسرید سرم ((g/dL:

میزان HDL:
میزان LDL:
میزان HbA1C:

میزان Creatinine:

میزان Urea:

سابقه انواع بیماری سیستمیک:

قلبی-عروقی □     کلیوی □     فشار خون □     کبدی □        سایر □

از هر بیمار در طی این طرح تحقیقاتی حدود 5 سی سی خونگیری بعمل آمده و نمونه­ ها درون لوله­ های CBC جمع آوری می شوند.

شناخت جهش های ژنتیکی دخیل در بروز بیماری حاضر می تواند به پیش بینی بروز این اختلال و انتخاب درمان هدفمند مناسب کمک کند.

ایجاد همانوم در محل خونگیری در اثر خونگیری غیر ماهرانه.

 با مشورت پزشک اقدام لازم به عمل می آید

تمامی هزینه های طرح حاضر توسط مجری طرح پرداخت شده و در هیچ مرحله ای از پژوهش از بیمار هزینه ای اخذ نمی گردد.

ندارد

اطلاعات بیماران به صورت کاملاً محرمانه حفظ شده و در اختیار هیچ شخص ثالثی قرار نخواهد گرفت.

در صورت هر گونه سوال در مورد روند انجام پژوهش با شماره ی زیر تماس حاصل شود:

دکتر رامین سراوانی (مجری طرح): 09155432609

بیمار حق دارد در هر مرحله از خون دادن امتناع کرده و از مطالعه خارج شود.

توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح بابت موافقت بیمار در جهت شرکت در این مطالعه اعلان می شود. و پس از موافقت شفاهی بیمار یک نسخه از این فرم به وی  داده شده و فرصت خواندن آن را دارد.