بررسی سطح سرمی لپتین در بیماران مبتلا به هیپرو هیپوتیروئیدیسم قبل و بعد از درمان در مقایسه با گروه کنترل

لپتین توسط سلول های بافت چربی تولید و در جریان خون وارد می شود و به پروتئین باند شونده به لپتین (Leptin binding protein) متصل شده و از طریق مایع مغزی نخاعی به هیپوتالاموس می رسد و باعث کاهش نوروپپتید Y (NPY) شده و اشتها را مهار میکند. لپتین همچنین با مهار هورمون محرک ملانوسیت (MSH) باعث از بین رفتن احساس گرسنگی می شود و با افزایش مصرف انرژی، باعث کاهش وزن می شود (1). این هورمون یک پروتئین 16000 دالتونی است که توسط ژن obese (ob) کد می شود (2). ساختار سه بعدی لپتین از 4 هلیکس تشکیل شده است که شباهت زیادی به ساختار خانواده اینترلوکین 6 دارد (3). این هورمون دارای گیرنده ای به نام ObR است که از اعضای سوپرخانواده گیرنده سایتوکاین یک می باشد (4).

کاهش معنادار سطح لپتین از 20.8 به 12.9 بدون تغییر در BMI شد نتایج این مطالعه نشان می دهد که فعالیت محور هیپوفیز-تیروئید در افراد یوتیروئید با ترشح لپتین همبستگی دارد(20). Matsabura et al نتایج یک مطالعه ژاپنی بزرگ را که در آن سطح سرمی لپتین در بیماران هیپرتیروئید در مقایسه با گروه کنترل پایینتر بود را گزارش کرد (21).در مطالعه دیگری در مقایسه با گروه کنترل BMI-matched سطح سرمی لپتین در بیماران مبتلا به هیپرتیروئیدیسم در مقایسه با گروه کنترل بدون تغییر بود (22). در بیماران مبتلا به کم کاری تیروئید نیز این نتایج متفاوت ملاحظه

کاهش معنادار سطح لپتین از 20.8 به 12.9 بدون تغییر در BMI شد نتایج این مطالعه نشان می دهد که فعالیت محور هیپوفیز-تیروئید در افراد یوتیروئید با ترشح لپتین همبستگی دارد(20).

هورمون های تیروئیدی نیز از مهمترین عوامل تنظیمی سوخت و ساز پایه محسوب می گردند. عملکرد های گوناگون بدن مانند سوخت و ساز کربوهیدارتها و لیپیدها، مصرف انرژی، اکسیژن و همچنین ساخت، ترشح، سوخت و ساز و غلظت سرمی بسیاری از هورمونها را تحت تاثیر قرار می دهند (5،6). هورمونهای TSH,FT4,FT3 مهمترین نشانگرهای وضعیت عملکردی غده تیروئید می باشند. تغییر

میزان سرمی هورمونهای تیروئیدی با اختلالات بیوشیمی و بالینی همراه است. این اختلالات اثرات شگرفی بر تعادل انرژی، سوخت و ساز کلی بدن، اشتها و نمایه توده بدن به جا می گذارند. مراکز مغزی مثل هیپوتالاموس و ساقه مغز با کمک نوروپپتیدها هموستاز انرژی را در بدن تنظیم می کنند (7،8). در بعضی مطالعات به ارتباطات موجود بین لپتین و عملکرد تیروئید اشاره شده است که مکانیسم های مختلفی را درآن دخیل دانسته اند. در مورد تاثیرات متقابل لپتین و هورمونهای تیروئیدی گزارش هایی وجود دارد ، در عین حال عدم تفاهم هایی نیز در مورد ارتباط سطح سرمی لپتین و هورمون های تیروئیدی در پژوهش های محققین مختلف دیده شده است (9-13). نتایج به دست آمده از مطالعات بر روی حیوانات آزمایشگاهی نشان داد که تزریق لپتین باعث افزایش هورمون های تیروئیدی، کاهش تیروتروپین (TSH) و افزایش سلول های فولیکولی می شود ( 14و15 ). همچنین مشخص شد که تری یدوتیرونین(T3) نیز بر روی بافت چربی گیرنده داشته و می تواند باعث آزادسازی لپتین از این بافت گردد ( 16 ). برخی مطالعات به بررسی ارتباط لپتین و تیروئید، از دیدگاه ایمونولوژی پرداخته اند. بیان گیرنده لپتین نه تنها در هیپوتالاموس، بلکه در انواع سلول های ایمنی هومرال و سلولی نیز صورت می گیرد و نشان داده شده که به عنوان تنظیم کننده هر دو پاسخ ایمنی ذاتی و اکتسابی می تواند فعالیت داشته باشد (17). در مطالعه Maclver و همکاران در سال 2015 به بررسی میزان TSH ، تیروکسین و آنتی بادی های آنتی TPO و لپتین در 2902 مرد و 3280 زن پرداخت و مشاهده گردید که سطح لپتین یک همبستگی معنادار با تیتر اتوآنتی بادی های تیروئیدی در مردان غیر چاق نشان داد (18).

دیدگاه دیگری که در مورد ارتباط لپتین و عملکرد تیروئید ارائه شده است ، نشان دهنده نقش مغز در این فرایند می باشد. مشخص شده است که کاهش سطح هورمون لپتین، می تواند به عنوان یک سیگنال غالب منجربه ساپرس بیان TRH در هسته پری ونتریکولار در هیپوتالاموس گردد. این کاهش میزان لپتین ، از طریق هیپوتالاموس می تواند منجربه افزایش اشتها، کاهش مصرف انرژی و تعدیل عملکرد نورواندوکرین در مسیری شود که منجر به بقا (survival) می گردد. ساپرس محور تیروئید نیز در مراحل بعدی اتفاق می افتد. دیده شده که جهش در ژن گیرنده لپتین می تواند منجر به چافی و

هایپوگنادیسم مرکزی و همچنین هایپوتیروئیدیسم شود. برخی مطالعات نیز این فرضیه را مطرح کرده اند که ممکن است برخی ارتباطات نورونی غیر مستقیم میان نورون های پاسخ دهنده به لپتین و نورون های مربوط به TRH وجود داشته باشد(19).

مطالعات دیگری نیز به بررسی ارتباط میان سطوح سرمی لپتین و هورمون های تیروئیدی بدون در نظر گرفتن مکانیسم های دخیل پرداخته اند. در مطالعه Pinkney و همکاران در سال 2000 در انگلیس تاثیر درمان اختلالات تیروئیدی، بر تغییر سطح لپتین بررسی شد. در این مطالعه به بررسی و مقایسه 40 بیمار مبتلا به اختلالات تیروئید که به تازگی تشخیص داده شده بودند و هنوز تحت درمان قرار نگرفتند به عنوان گروه مورد، با 69 بیمار چاق و لاغر یوتیروئید به عنوان گروه شاهد پرداخته شد. نتایج این مطالعه نشان داد که سطح لپتین در 37 فرد یوتیروئید چاق (میانه : 31.5) و 22 بیمار هایپو تیروئید (میانه: 19.2) بالاتر بود. همچنین در 32 فرد لاغر یوتیروئید (میانه : 6.6) و 18 بیمار هایپرتیروئید (میانه: 8.9) پایین تر بود. این تفاوت میان گروه ها از نظر آماری معنادار بود. براساس نتایج این مطالعه، درمان بیماران هایپوتیروئید با T4 ، باعث کاهش معنادار سطح لپتین از 20.8 به 12.9 بدون تغییر در BMI شد نتایج این مطالعه نشان می دهد که فعالیت محور هیپوفیز-تیروئید در افراد یوتیروئید با ترشح لپتین همبستگی دارد(20).

Matsabura et al نتایج یک مطالعه ژاپنی بزرگ را که در آن سطح سرمی لپتین در بیماران هیپرتیروئید در مقایسه با گروه کنترل پایینتر بود را گزارش کرد (21).در مطالعه دیگری در مقایسه با گروه کنترل BMI-matched سطح سرمی لپتین در بیماران مبتلا به هیپرتیروئیدیسم در مقایسه با گروه کنترل بدون تغییر بود (22). در بیماران مبتلا به کم کاری تیروئید نیز این نتایج متفاوت ملاحظه شده است (25-23)با توجه به اختلاف در خصوصیات بیماران تحت مطالعه (نمایه توده بدنی)، نوع بیماری تیروئیدی (بیماری اتوایمیون تیروئید در مقایسه با بیماری های غیر اتوایمیون)، طول مدت در مان (اگر درمان انجام شده باشد) و روش اندازه گیری سطح سرمی لپتین ، این اختلافات در نتایج مطالعات دور از ذهن نیست. با توجه به اشکالات مطالعات قبلی انجام شده نظیر ماهیت مقطعی مطالعات، هتروژن بودن گروه مورد مطالعه ( بیماریهای خودایمن و غیرخود

ایمن تیروئید)، عدم وجود گروه کنترل BMI-matched ، وعدم مقایسه قبل و بعد از درمان، مطالعه حاضر با هدف بررسی سطح سرمی لپتین در بیماران هیپرتیروئیدی و هیپوتیروئیدی مراجعه کننده به کلینیک غدد بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) ، قبل و بعد از درمان درمقایسه با گروه کنترل انجام خواهدشد.

- سطح سرمی لپتین در بیماران گروه کنترل چقدر است ؟

- سطح سرمی لپتین در بیماران مبتلا به هیپرتیروئیدیسم قبل و بعد از درمان متفاوت است.

- سطح سرمی لپتین در بیماران مبتلا به هیپوتیروئیدیسم قبل و بعد از درمان متفاوت است.

- سطح سرمی لپتین در بیماران مبتلا به هیپرتیروئیدیسم با مبتلایان به هیپوتیروئیدیسم و گروه کنترل (که بر اساس سن ، جنس و BMI، match شده اند). متفاوت است.

مقایسه سطح سرمی لپتین در بیماران مبتلا به هیپرو هیپوتیروئیدیسم قبل و بعد از درمان در مقایسه با گروه کنترل.

- تعیین سطح سرمی لپتین در بیماران گروه کنترل و بیماران مبتلا به هیپرتیروئیدیسم و هیپوتیروئیدیسم

- مقایسه سطح سرمی لپتین در بیماران مبتلا به هیپرتیروئیدیسم قبل و بعد از درمان

- مقایسه سطح سرمی لپتین در بیماران مبتلا به هیپوتیروئیدیسم قبل و بعد از درمان

- مقایسه سطح سرمی لپتین در بیماران مبتلا به هیپرتیروئیدیسم با مبتلایان به هیپوتیروئیدیسم و گروه کنترل (که بر اساس سن ، جنس و BMI، match شده اند).

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و واحدهای تابعه

لپتین: لپتین یک هورمون پپتیدی با 167 اسید امینه هست که غالبا توسط آدیپوسیتها ترشح می شود. عملکرد عمده لپتین تنظیم اشتها و هموستاز انرژی است. نقش اولیه آن تحریک سوخت وساز و مصرف انرژی و کاهش اشتها است. هیپرتیروئیدیسم: پرکاری تیروئید که با TSH پائین و مقادیر بالای FT3 ,F T4 مشخص می شود. هیپوتیروئدیسم: کم کاری تیروئید که با TSH بالا و مقادیر پایینFT3, FT4مشخص می شود.

TSH: 0.4-4.2 mIU/L, FT4: 0.8-1.8 ng/dL. FT3: 2.3-4.2 pg/ml

قبل و بعد با گروه مقایسه ای

کلیه بیماران مبتلا به هیپر و هیپوتیروئیدیسم مراجعه کننده به کلینیک غدد بیمارستان علی بن ابیطالب (ع) زاهدان به شرط داشتن معیارهای ورود و نداشتن معیارهای خروج که ذیلا بیان شده است وارد مطالعه می شوند و گروه کنترل سالم یوتیروئید

معیارهای ورود به مطالعه :

بیماران مبتلا به هیپر و هیپوتیروئیدیسم مراجعه کننده به کلینیک غدد که شرایط زیر را دارا باشند: 1- بیماران هایپر تیروئید تازه تشخیص (گریوز) بدون سابقه بیماری های تیروئیدی و قبل از هر گونه اقدام درمانی 2- بیماران هایپو تیروئید تازه تشخیص (هاشیموتو) بدون سابقه بیماری های تیروئیدی و قبل از هر گونه اقدام درمانی 3- حداقل سن 18 سال

معیارهای خروج:

1- سابقه بیمار ی های زمینه ای دیگر مثل دیابت و یا بیماری های کبدی، کلیوی، قلبی-عروقی و سرطان

2- مصرف داروهای تیروئیدی

معیارهای گروه کنترل:

گروه کنترل از جمعیت عمومی سالم بدون سابقه هیچگونه بیماری که در ازمایشات انجام شده یوتیروئید باشندانتخاب خواهند شد . افراد گروه کنترل براساس سن (±1 سال)، جنس و نمایه توده بدنی (±1) match خواهند شد.

لذا حجم نمونه 18 نفر در گروه هیپرتیروئیدیسم، 18 نفر در گروه هیپوتیروئیدیسم و18 نفر در گروه کنترل تعیین میشود.

رفرنس 26

با استفاده از روش نمونه گیری آسان (در دسترس ) بر اساس معیارهای ورود و خروج

پرسشنامه طراحی شده توسط مجری طرح

نتایج آزمایشگاهی – با کیت مخصوص لپتین- اندازه گیری سطح TSH و FT4

این مطالعه بر روی کلیه بیماران مبتلا به هیپر و هیپوتیروئیدیسم مراجعه کننده به کلینیک غدد بیمارستان علی بن ابیطالب (ع) زاهدان در سال 1399 انجام می شود. در ابتدای مطالعه پس از کسب رضایت آگاهانه از شرکت کنندگان، پرسشنامه ای جهت ثبت اطلاعات

دموگرافیک شامل سن، جنس، قد وزن و گروه تکمیل و BMI آنها محاسبه می گردد. از بیماران مبتلا به اختلالات تیروئیدی، پس از انجام آزمایشات تیروئیدی و تایید تشخیص ، قبل از شروع درمان ، 5 سی سی نمونه خون محیطی جهت سنجش سطح سرمی اولیه لپتین گرفته می شود و پس از سانتریفیوژ و جداسازی سرم به فریزر 70- منتقل میشود. سپس بیماران هیپوتیروئید (هاشیموتو) تحت در مان با لوتیروکسین (100 میکروگرم روزانه) و بیماران

مبتلا به هیپرتیروئیدیسم (گریوز) تحت درمان با متی مازول (20 میلی گرم روزانه) قرار می گیرند و پس از 12 هفته در صورت یوتیروئید شدن و تایید توسط تست های تیروئیدی ، مجددا در این مرحله از کلیه بیماران نمونه خون محیطی گرفته شده و جهت سنجش سطح لپتین در فریزر 70- نگهداری میشود. گروه کنترل از بین افراد سالم یوتیروئید که جهت بررسی وضعیت سلامت خود ( آزمایشات دوره ای ) به کلینیک داخلی بیمارستان علی ابن ابیطالب زاهدان مراجعه می کنند و در آزمایشات انجام شده یوتیروئید هستند انتخاب خواهند شد.گروه کنترل بعد از اعمال معیارهای ورود و خروج براساس سن (±1)، جنس و BMI (±1) با گروه هیپر و هیپو Match خواهند شد. لپتین قبل و بعد از درمان در بیماران مبتلا به هیپرو هیپو و همچنین در گروه کنترل توسط کیت Human leptin ELISA Kit (ZellBio GmbH, Germany) به روش الیزا اندازه گیری میشود. FT4, FT3 و TSH توسط روش immunochemoluminescent وبا کیت (Diagnostic Products LIAISON, 2011, Italy) اندازه گیری میشود.

داده ها وارد نرم افزار آماری SPSS ورژن 25 می شوند. سپس از نظر آماره های توصیفی (میانگین، انحراف معیار، فراوانی و درصد) مورد بررسی قرار می گیرند. مقایسه میانگین ها به کمک آزمون ANOVA و paired T test انجام خواهد شد. در صورت توزیع غیر نرمال داده ها از معادل های ناپارامتریک آنها استفاده می گردد. سطح معنی داری 0.05 در نظر گرفته می شود.

براساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهشهای علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران ، کدهای زیر رعایت می گردند:

مقدمه

در طبابت باید از پزشکی مبتنی بر شواهد استفاده شود. این شواهد از راه پژوهش به‌دست می‌آیند. بنابراین پیشرفت دانش پزشکی بر پژوهش مبتنی است.  بخش بزرگی از پژوهش‌ها برای رسیدن به نتایج معتبر، در نهایت باید بر روی انسان به انجام برسند.

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران، دربردارنده‌ی اصول و مقررات اخلاقی‎ است که تمامی پژوهشگرانی که اقدام به پژوهش بر روی آزمودنی‌های انسانی (که شامل داده‌ها یا مواد بدنی به‌دست آمده از انسان‌ها نیز می‌شود) می‌کنند، و تمامی مدیران پژوهشی و کمیته‌های اخلاق در پژوهش کشور، باید آن را مبنا و راهنمای عملکرد خود قرار دهند و تمامی تلاش خود را برای تضمین رعایت حداکثری آن در عملکرد پژوهشی خود - و تا جای ممکن دیگر پژوهشگران - به عمل آورند. این راهنما بر اساس اصول اخلاقی، به‌ویژه کرامت انسانی، مبانییی و ارزش‌های اسلامی و ملی تدوین یافته است. تقدم و تأخر بندهای این راهنما، بر اساس اهمیت نیست. این راهنما باید به‌صورت یک کل واحد دیده شود و هیچ‌کدام از بندهای آن نباید بدون توجه کافی به مقدمه و سایر بندهای مرتبط تفسیر شود. هر پژوهشگر باید علاوه بر این راهنما، از دیگر قوانین و راهنماهای مرتبط که از سوی مراجع رسمی ابلاغ شده‌اند مانند راهنماهای اختصاصی اخلاق در پژوهش کشور  آگاهی داشته باشد و آن‌ها را رعایت کند.

1- هدف اصلی هر پژوهشباید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2- در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3- پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیهپذیر است که منافع بالقوهی آن برای هر فرد آزمودنی بیشتر از خطرهای آن باشد. در پژوهشهای دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار میگیرد نباید بیشتر از آنچه باشد که مردم عادی در زندگی روزمرهی خود با آن مواجه میشوند. حصول اطمینان از این امر برعهدهی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایشکنندهی پژوهش از جمله کمیتهی اخلاق در پژوهش است.

4- مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینهی پایینتر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5- قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنیها و تامین سلامت آنها انجام گیرد.

6- در کارآزمایی های بالینی دوسوکور که آزمودنی از ماهیت دارویی یا مداخلهای که برای وی تجویز شده بیاطلاع است، پژوهشگر باید تدابیر لازم جهت کمکرسانی به آزمودنی در صورت لزوم و در شرایط اضطراری را تدارک ببیند.

7- اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنیها بیش از فواید بالقوهی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

8- طراحی و اجرای پژوهشهایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهشهای قبلی آزمایشگاهی، و در صورت لزوم، حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.

9- در پژوهشهای پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاطهای لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط ریست انجام گیرد.

10- هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرحنامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزماییهای بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرحنامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کنندهها، وابستگیهای سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوهی دیگر، مشوقهای شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایتنامهی آگاهانه بهصورت کتبی اخذ شود، فرم رضایتنامه باید تدوین و به طرحنامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرحنامه از سوی کمیتهی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11- کمیتهی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرحها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیتهی اخلاق درخواست میشود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.

12- انتخاب آزمودنیهای بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، بهنحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینهها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیضآمیز نباشد.

13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیتهی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14- اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامهی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیتهی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامهی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهشهای پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده بهعنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیمگیری او مؤثر باشند، بهنحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است بهکار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروهمورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیانهایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید دربارهی خطرات و زیانهای بالقوهی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغههای این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامهی آگاهانه منعکس شود.

16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند. 17- پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائهی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا بهدلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنیها، این اطلاعرسانی از طریق شخص دیگری انجام میگیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

18- در پژوهشهایی که از مواد بدنی (شامل بافتها و مایعات بدن انسان) یا دادههایی استفاده میشود که هویت صاحبان آنها معلوم یا قابل کشف و ردیابی است، باید برای جمعآوری، تحلیل، ذخیره‎سازی و /یا استفادهی مجدد از آنها رضایت آگاهانه گرفته شود. در مواردی که اخذ رضایت غیرممکن باشد یا اعتبار پژوهش را خدشهدار کند، میتوان در صورت بررسی مورد و تصویب کمیتهی اخلاق ، از دادهها یا مواد بدنی ذخیره شده، بدون اخذ رضایت آگاهانه استفاده کرد.

19- عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچگونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه میشود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

20- در مواردی که آگاه کردن آزمودنی دربارهی جنبهای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاعرسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیتهی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاعرسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.

21- برخی از افراد یا گروههایی از مردم، نظیر ناتوانان ذهنی، کودکان، جنین و نوزاد، بیماران اورژانسی، یا زندانیانکه ممکن است بهعنوان آزمودنی در پژوهش شرکت کنند، نمیتوانند برای دادن رضایت، آگاهی یا آزادی لازم را داشته باشند. این افراد یا گروهها آسیبپذیر دانسته میشوند و باید مورد حفاظت ویژه قرار گیرند.

22- از گروههای آسیبپذیر هیچگاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروهها یا جوامع آسیبپذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویتهای همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.

23- در پژوهش بر روی گروههای آسیبپذیر، وظیفهی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمیشود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. در هر حال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود. 24- اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامهی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود.

25- پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

26- هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوهی تحقق این امر ترجیحاً بهصورت پوشش بیمهای نامشروط باشد.

27- در پایان پژوهش، هر فردی که بهعنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که دربارهی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روشهایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهرهمند شود.

28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافتههایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش مطلوب نیست، بپذیرند.

29- نحوهی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنیها و مؤسسهی حمایت کنندهی پژوهش باشد.

30- گزارشها و مقالات حاصل از پژوهشهایی که مفاد این راهنما را نقض کردهاند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31- روش پژوهش نباید با ارزشهای احتماعی، فرهنگی و دینی جامعه در تناقض باشد.

راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی در جمهوری اسلامی ایران:

مقدمه

با توجه به پیشرفت‌های علمی و فنی حاصل از پژوهش بر روی اعضاء و بافت‌های انسانی و نیز با ت‍أکید بر اهمیت انجام این‌گونه پژوهش‌ها، ضرورت رعایت اصول و ملاحظات اخلاقی مرتبط، امری بدیهی و اساسی است. هر گونه استفاده از اجزای بدن انسان، باید با توجه کامل به اصول اخلاقی به‌ویژه کرامت انسانی و ضوابط قانونی و شرعی باشد. با رعایت این اصول و ملاحظات است که می‌توان بافت‌ها و اعضای انسانی را برای اهداف درمانی، آموزشی و پژوهشی مورد استفاده قرار داد. راهنمای حاضر دربردارنده‌ی آن‌دسته از اصول و ملاحظات اخلاقی اساسی است که در پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی باید مورد توجه قرار گیرد و رعایت شود. منظور از پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی پژوهش‌هایی است که در آن‌ها از اجزای بدنی با منشأ انسانی، مشتمل بر عضو، بافت یا ترشحات بدن فرد زنده، مرده، جنین یا جفت استفاده می‌شود. پژوهشگران موظفند که علاوه بر این راهنما، از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی و سایر قوانین، مقررات و راهنماهای رسمی کشور در مورد پژوهشی که انجام می‌دهند، آگاه باشند و آن‌ها را رعایت کنند. این راهنمای اخلاقی در دو بخش عمومی و اختصاصی تدوین شده است.

راهنمای عمومی

1- -پژوهشگر باید به این امر مهم توجه داشته باشد که بافتها و اعضای مورد استفاده، دارای منشأ انسانیاند و کرامت انسانی اقتضا میکند که جمعآوری، نگهداری، استفاده و نابودسازی آنها توأم با رعایت ملاحظات و شؤون مرتبط باشد. 

2-از اجزای بدنی دارای منشأ انسانی باید تنها در پژوهشهایی استفاده شود که اهداف ارزشمندی را در راستای مبارزه با بیماریها و ارتقای سلامت انسانها دنبال میکنند. 

3-تمامی پژوهشها بر روی عضو و بافت انسانی، پیش از اجرا، باید مورد تأیید کمیتهی اخلاق در پژوهش مرتبط قرار گیرد. کمیتهی اخلاق در پژوهش حق دارد که در تمامی مراحل پژوهش بر آن نظارت داشته باشد. پژوهشگران باید در این زمینه با کمیتهی اخلاق در پژوهش همکاری کنند.  35- رضایت آگاهانهی فرد دهندهی عضو یا بافت، یا جانشین قانونی او، شرط اساسی در تأیید اخلاقی هر پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی است. رضایتنامه باید با رعایت تمامی اصول مرتبط تهیه و هنگام ارسال طرحنامه برای تصویب، به آن پیوست شده باشد. 

4- در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه از دهندهی نمونهی ذخیرهشده یا جانشین قانونی او امکانپذیر نباشد، بهشرط وجود رضایت کلی اولیه بر استفادهی پژوهشی، در صورت تأیید کمیتهی اخلاق در پژوهش میتوان از آن نمونه برای پژوهش استفاده کرد. در چنین مواردی باید از نمونههایی استفاده شود که به نحو برگشتناپذیر بینام شده باشد. 

5-- تمامی اطلاعاتی که از صاحبان عضو یا بافت مورد پژوهش، جمعآوری و ثبت میشود، راز حرفهای تلقی میشود؛ از این رو، تمامی اصول و ملاحظات مربوط به رازداری و حفظ حریم شخصی، باید در مورد آنها مراعات شود. 

6-مرکز انجام دهندهی پژوهش بر روی عضو و بافت باید مهارت و امکانات لازم برای حفظ رازداری را داشته باشد؛ در غیر این صورت، اطلاعات باید به شکل بینام و غیرقابل ردیابی ثبت و ذخیره شود 

7-پژوهشگر باید از اعضاء و بافتهایی که به منظور پژوهش در اختیار او قرار میگیرد استفادهی بهینه کرده، از هدر رفتن آنها جلوگیری کند 

8-پژوهشگر موظف است که تمهیدات لازم ایمنی، از جمله آزمونهای غربالگری و وسایل محافظتکننده را برای جلوگیری از انتقال آلودگی از اجزای بدنی مورد استفاده به هر فرد دیگر، اعم از پژوهشگران، آزمودنیها یا سایر افرادی که در فرایند پژوهش با این مواد سروکار خواهند داشت، پیشبینی و تأمین کند. 

9-پژوهش بر روی عضو و بافت ممکن است به ایجاد روشها و محصولاتی منجر شود که به استفادهی تجاری از آنها بینجامد. حقوق مالکیت معنوی نتایج حاصل از اینگونه پژوهشها باید مورد تأیید و حمایت قرار گیرد. احتمال استفادهی تجاری از نتایج پژوهش و اشخاصی که احتمالاً از آن منتفع خواهند شد باید در رضایتنامهآورده شود. 

10- زمان، نحوه و میزان اطلاع آزمودنیها از نتایج پژوهش باید در رضایتنامه آورده شود. در هر حال، آزمودنی یا نمایندهی قانونی او باید به تمامی اطلاعاتی که در طول پژوهش دربارهی او بهدست میآید، دسترسی داشته باشد. 

11-در صورت کمبود بافت یا عضو، باید استفادههای درمانی بر استفادههای پژوهشی اولویت داده شود.

12- در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه از دهنده‌ی نمونه‌ی ذخیره‌شده یا جانشین قانونی او امکان‌پذیر نباشد، به‌شرط وجود رضایت کلی اولیه بر استفاده‌ی پژوهشی، در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش می‌توان از آن نمونه برای پژوهش استفاده کرد. در چنین مواردی باید از نمونه‌هایی استفاده شود که به ‌نحو برگشت‌ناپذیر بی‌نام ‌شده باشد. ‌

عدم دقت لازم جهت انجام تست های اندوکرین در بسیاری از آزمایشگاهها می تواند بر نتایج این مطالعه تاثیر داشته باشد لذا نمونه های خونی بیماران ذخیره می گردد و همه آزمایشات در یک آزمایشگاه و توسط یک فرد و با استفاده از کیت های مرغوب انجام خواهد شد

لپتین، هیپوتیروئیدی، هیپرتیروئیدی

1. Sayrafiyan S, Momeni A, Hoseyni S. Relationship between serum leptin level and parathormone in Continuous Ambulatory Peritoneal Dialysis (CAPD) patients. J Shahrekord Univ Med Sci. 2011; 13 (3) :53-58 2. Maffei MH, Fei H, Lee GH, Dani C, Leroy P. Increased expression in adipocytes of ob RNA in mice with lesions of the hypothalamus and with mutations at the db locus. Proc Natl Acad Sci 1995; 92: 6957-70. 3. Zhang F, Basinski MB, Beals JM, Briggs SL, Churgay LM, Clawson DK, et al. Crystal structure of the obese protein leptin-E100. Nature 1997; 387: 206. 4. Tartaglia LA. The leptin receptor. J Biol Chem 1997; 272: 6093. 5. Iglesias p. Diez JJ. Influence of thyroid dysfunction on serum concentrations of adipocytokines. Cytokine 2007: 40:61-70. 6. Kim B. Thyroid hormone as a determinant of energy expenditure and basal metabolic rate. Thyroid 2008: 18:141-4. 7. Duntas LH. Thyroid disease and Lipids. Thyroid 2002; 12: 287-293. 8. Liverini G. LOssa S. Barletta A. Relationship between resting metabolism and hepatic metabolism effect of hypothyroidism and 24 hours fasting, Horm Res 1992; 38: 154-9. 9. da Veiga MA, Oliveira KdeJ, Curty FH, et al. Thyroid hormones modulate the endocrine and autocrine-paracrine actions of leptin on thyrotropin secretion. J Endocrinol 2004; 183: 243-7. 10. Kokkinos A, Mourouzis I, Kyriaki D, et al.Possible implications of leptin, adiponectin and ghrelin in the regulation of energy homeostasis by thyroid hormone. Endocrine 2007; 32:302. 11. Ferguson DC, Caffall Z, Hoenig M. Obesity increases free thyroxine proportionally to nonesterified fatty acid concentrations in adult neutered female cats. J Endocrinol 2007; 194: 267-73. 12. Boelen A, Kwakkel J, Vos XG, et al. Differential effects of leptin and refeeding on the fasting-induced decrease of pituitary type 2 deiodinase and thyroid hormone receptor beta2 mRNA expression in mice. J Endocrinol 2006; 190: 537-44. 13. Vettor R. The metabolic actions of thyroid hormone and leptin: a mandatory interplay or not? Diabetologia 2005; 48: 621-3. 14. Nowak KW, Kaczmarek P, Mackowiak P, Ziolkowska A, Albertin G, Ginda WJ, et al. Rat thyroid gland expresses the long form of leptin receptors, and leptin stimulates the function of the gland in euthyroid non-fasted animals. Int J Mol Med. 2002; 9(1):31-4. 15. Ortiga-Carvalho TM, Oliveira KJ, Soares BA, Pazos-Moura CC. The role of leptin in the regulation of TSH secretion in the fed state: in vivo and in vitro studies. J Endocrinol. 2002; 174(1):121-5. 16. Li RY, Song HD, Shi WJ, Hu SM, Yang YS, Tang JF, et al. Galanin inhibits leptin expression and secretion in rat adipose tissue and 3T3-L1 adipocytes. J Mol Endocrinol. 2004; 33(1):11-9. 17. Fanaei M, Zarkesh-Esfahani S H, Eskandari S, Babolmorad G, Harirchi S, Rezaei M, et al . Leptin and Autoimmune Diseases. Iranian Journal of Endocrinology and Metabolism. 2016; 18 (3) :213-221 18. MacIver NJ, Thomas SM, Green CL, Worley G. Increased leptin levels correlate with thyroid autoantibodies in nonobese males. Clinical endocrinology. 2016 Jul;85(1):116-21. 19. Flier JS, Harris M, Hollenberg AN. Leptin, nutrition, and the thyroid: the why, the wherefore, and the wiring. The Journal of clinical investigation. 2000 Apr 1;105(7):859-61. 20. Pinkney JH, Goodrick SJ, Katz JR, Johnson AB, Lightman SL, Coppack SW, Medbak S, Mohamed-Ali V. Thyroid and sympathetic influences on plasma leptin in hypothyroidism and hyperthyroidism. International Journal of Obesity. 2000 Jul 11;24(S2):S165. 21. Matsubara M, Yoshizawa T, Morioka T & Katayose S. Serum leptin and lipids in patients with thyroid dysfunction. Journal of Atherosclerosis and Thrombosis 2000 7 50–54. 22. Seven R. Thyroid status and leptin in Basedow-Graves and multinodular goiter patients. Journal of Toxicology and Environmental Health Part A 2001 63 575–581. 23. Kautzky-Willer A, Ludwig C, Nowotny P, Roden A, Huemer C, Widhalm K et al. Elevation of plasma leptin concentrations in obese hyperinsulinaemic hypothyroidism before and after treatment. European Journal of Clinical Investigation 1999 29 395–403 24.Chen MD, Song YM, Tsou CT, Lin WH & Sheu WH. Leptin concentration and the Zn/Cu ratio in plasma in women with thyroid disorder. Biological Trace Element Research 2000 75 99–105. 25.Simo R, Hernandez C, Zafon C, Galofre P, Castellanos JM & Mesa J. Short-term hypothyroidism has no effect on serum leptin concentrations. Diabetes, Obesity and Metabolism 2000 2 317–321.

26. JH Pinkney, SJ Goodrick, JR Katz, AB Johnson, SL Lightman, SW Coppack, S Medbak,. Thyroid and sympathetic in¯uences on plasma leptin in hypothyroidism and hyperthyroidism. International Journal of obesity 2000; 24(2): 65-66.

با توجه به مرور انجام شده و عدم وجود مطالعات کافی بر روی تاثیر درمان بر سطح لپتین در بیماران مبتلا به اختلالات تیروئیدی و از طرفی عدم ارزیابی مقایسه ای تاثیر درمان قبل و بعد از درمان در هر دو گروه بیماران هایپوتیروئید و هایپرتیروئید، مطالعه حاضر با هدف بررسی سطح سرمی لپتین در بیماران هایپرتیروئیدی و هایپوتیروئیدی مراجعه کننده به کلینیک غدد بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) ، قبل و بعد از درمان و مقایسه آن با گروه شاهد به انجام خواهد رسید.

5 سی سی خون محیطی برای سنجش سطح لپتین سرم گرفته می شود

نتایج مطالعه می تواند به تعیین ارتباط لپتین و عملکرد تیروئید و تاثیر درمان اختلالات تیروئید بر آن کمک کند که می تواند زمینه ساز مطالعات بعدی و یافته های مهم در این زمینه باشد.

مداخله درمانی در این مطالعه انجام نخواهد شد و عوارض جانبی به همراه نخواهد داشت.

مداخله درمانی در این مطالعه انجام نخواهد شد و عوارض جانبی به همراه نخواهد داشت.

هزینه آزمایش انجام شده هزینه به عهده مجری یا مجریان طرح خواهد بود و بیمار هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد.

ندارد

نتایج آزمایشها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

از طریق طراحی پرسشنامه انجام میشود.

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

نام: نام خانوادگی: سن:

جنس:

سابقه بیماری:

داروها:

قد:

وزن:

BMI:

معاینه تیروئید:

FT4:                            :FT3                                 TSH:

: Leptin: