مقایسه ی فراوانی پلی مورفیسم های rs631090 و rs294179 ژن C1Q در مبتلایان به لوپوس اریتماتوز سیستمیک و گروه کنترل

لوپوس اریتماتوز سیستمیک بیماری ایمونولوژیک و التهابی با واسطه ی لنفوسیت های B می باشد که با تولید آنتی بادی بر علیه آنتی ژن های هسته ای و واکنش ازدیاد حساسیت نوع III  مشخص می گردد. SLE   بیماری پلی ژنیک و پیچیده بوده که بر هم کنش فاکتور های ایمنی و دیگر عوامل هورمونی و سلولی منجر به بروز پاسخ التهابی شدید شده که آسیب های بافتی را در پی دارد. عمده ی بافت های درگیر التهاب و تخریب عبارتند از : پوست ، سیستم عصبی ، مفاصل و عضلات و کلیه (۱).

اتیولوژی SLE  به طور کامل مشخص نمی باشد (۲)، با این حال هر دو عامل ژنتیکی و محیطی در بروز آن نقش دارند (۳). ارتباط بین سن ، جنس ، موقعیت جغرافیایی و نژاد با SLE  نشان داده شده است (۴) . اختلال کلیوی مهم ترین علت مرگ و میر در مبتلایان بوده به طوری که ۳۰ تا ۷۰ درصد مبتلایان به بیماری کلیوی مبتلا می شوند (۱و۵).

مطالعات ارتباط بین اپوپتوز و بروز SLE را پیشنهاد نموده­اند (۶). مبتلایان به SLE سطوح مختلفی از ناهنجاری در مرگ سلولی شامل افزایش میزان اپوپتوز، نکروز و اتوفاژی و همچنین کاهش کلیرانس اپوپتوتیک بادی ها را نشان می دهند (۷). اپوپتوز یا مرگ برنامه ریزی شده سلول در طی فرایند های بیولوژیک فیزیولوژیک و پاتولوژیک  سلول رخ داده و در نهایت سلول­های اپوپتوتیک توسط سیستم فاگوسیتیک حذف می­گردند تا از بروز پاسخ­های التهابی و ایمنی ممانعت گردد (۸و۹). اختلال در عملکرد فاکتور­­های دخیل در اپوپتوز در مدل­های حیوانی SLEنشان داده شده است. اختلال در اپوپتوز منجر به تجمع سلول­ها و کروماتین­های اپوپتوتیک شده که تشکیل اتوآنتی­بادی های هسته­ای را در پی دارد (۱۰).C1q  سلول های آپوپتوتیک را اپسونیزه می کند وکاهش آن موجب اختلال در  کلیرانس سلول های آپوپتوتیک می شود(11) . C1q  با تاثیر بر فرایند بلوغ لنفوسیت های ‌‌B و ارائه ی آنتی ژن های خودی به آنها موجب افزایش تحمل لنفوسیت های B نسبت به آنتی ژن های خودی می شود(12)  .بنابراین کاهش C1q منجر به ایجاد لنفوسیت هایی می شود که علیه سلول های خودی واکنش می دهند، اتفاقی که در SLE دیده می شود (۱۳). C1q  هم چنین با اتصال به کمپلکس های ایمنی مانع از ترشح اینترفرون-آلفا  و سایر سایتوکاین های التهابی توسط سلول های دندریتیک پلاسماسیتوئید  و مونوسیت ها شده  و  تمایز و فعالیت این دو سلول را مختل می کند (۱۴). نقص C1q    اگر چه نادر است یک ریسک فاکتور بسیار قوی برای SLE  بوده  و افراد با این کمبود دچار علایم شبه لوپوس می گردند (۱۵).   ارتباط پلی مورفیسم های ژنتیکی C1q  با ریسک ابتلا به بیماری های اتوایمیون مانند آرتریت روماتوئید نیز گزارش شده است (۱۶). C1q  در بیماری های اتوایمیون تیروئید هم نقش هایی را ایفا می کند به طوری که اتوآنتی بادی برعلیه C1q درخون افراد مبتلا به بیماری های   اتوایمیون تیروئید نسبت به گروه کنترل شایع تر است (۱۷).

C1q  یک کمپلکس ماکرومولکولی متشکل از ۱۸ زنجیره ی پلی پپتیدی بوده که در آن ۶ زنجیره ی A  توسط ژن  C1QA،۶ زنجیره ی Bتوسط ژن C1QB و۶ زنجیره ی C توسط ژن C1QC کد می شوند . هر کدام از این ژن ها دو اگزون دارند که توسط یک اینترون از هم جدا شده اند . ژن C1Q روی بازوی کوتاه کروموزوم شماره ی یک قرار دارد (۱۸). پلی مورفیسم rs631090 در دومین اینترون ژن C1QB و پلی مورفیسم rs294179 پایین تر از ناحیه ی 3’UTR در ژن C1QC قرار گرفته است (19).

در سال ۲۰۰۹ martens و همکاران و در سال ۲۰۱۸ Yunxia و همکاران ارتباط پلی مورفیسم rs631090 ژن C1Q با بیماری لوپوس اریتماتوزسیستمیک را گزارش نمودند (۲۰ و ۲۱).

در سال ۲۰۱۱ zakharyan و همکاران عدم ارتباط پلی مورفیسم rs631090 ژن C1Q  با بیماری اسکیزوفرنیا را در جمعیت بیماران آمریکایی گزارش نمودند (۲۲).

در سال ۲۰۱۵ radanova و همکاران عدم ارتباط پلی مورفیسم های rs631090 و rs294179 ژن C1Q با بیماری نفریت لوپوسی را در جمعیت بیماران بلغاری گزارش نمودند (۲۳).

در سال ۲۰۱۷ yao و همکاران عدم ارتباط پلی مورفیسم rs294179  ژن C1Q با بیماری های اتوایمیون تیروئید (تیروئیدیت هاشموتو و گریوز) را در جمعیت بیماران چینی گزارش نمودند (۲۴).

به علت این که ژن C1Q یکی از ژن های دخیل در بروز بیماری های اتوایمیون می باشد، هدف از مطالعه ی حاضر بررسی ارتباط بین پلی مورفیسم های rs631090 و rs294179 ژن C1Q با بیماری SLE می باشد. 

• فراوانی پلی مورفیسم rs631090 ژن C1QB در افراد مبتلا به لوپوس اریتماتوز سیستمیک و گروه کنترل متفاوت است.
• فراوانی پلی مورفیسمrs294179 ژن C1QC در افراد مبتلا به لوپوس اریتماتوز سیستمیک و گروه کنترل متفاوت است. 

مقایسه ی فراوانی پلی مورفیسم های rs631090 وrs294179   ژن C1Q در مبتلایان  یه لوپوس اریتماتوز سیستمیک و گروه کنترل آن  

• تعیین و مقایسه ی فراوانی پلی مورفیسم rs631090  ژنC1Q  در افراد مبتلا به لوپوس اریتماتوز سیستمیک و گروه کنترل آن
• تعیین و مقایسه ی فراوانی پلی مورفیسم rs294179  ژن C1Q  در افراد مبتلا به لوپوس اریتماتوز سیستمیک و گروه کنترل آن

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

پلی مورفیسم تک نوکلئوتیدی (SNP): جابجایی ثابت یک تک باز است که فراوانی بیش از 1% در یک جمعیت داشته باشد.

C1q کمپلمان :یک کمپلکس پروتئینی در سیستم کمپلمان است که با اتصال به کمپلکس آنتی ژن – آنتی بادی موجب فعال شدن مسیر کلاسیک سیستم کمپلمان می گردد . کاهش C1q  زمینه ساز بروز  لوپوس اریتماتوز سیستمیک می باشد.

لوپوس اریتماتوز سیستمیک :یک بیماری خود ایمن مزمن است که اندام های مختلف بدن مانند پوست، مفاصل، خون، کلیه ها ، سیستم عصبی و دستگاه گوارش را درگیر می کند.

 (case - control ) موردی شاهدی 

گروه مورد مطالعه :  افرادی که به درمانگاه روماتولوژی بیمارستان علی بن ابی طالب شهر زاهدان مراجعه کردند به شرط داشتن معیار های ورود و نداشتن معیار های خروج وارد مطالعه گشتند.

معیار های ورود برای گروه بیمار :

 برای گروه بیمار به صورت داشتن کرایتریای تشخیصی SLICC که به صورت جدول زیر تعریف می گردد:

بر اساس مطالعات مشابه بررسی پلی مورفیسم تک نوکلئوتیدی ، از ۱۴۰ نفر از بیماران مبتلا به لوپوس اریتماتوز سیستمیک نمونه گیری انجام می شود، هم چنین از ۱۴۰ نفر گروه شاهد این مطالعه هم پس از همسان سازی از نظر سن و جنس نمونه گیری انجام می گردد    

به روش نمونه گیری آسان و در دسترس برای گروه مورد و کنترل

از طریق تشخیص بالینی و انجام آزمایشات واقدامات پاراکلنیک برای تشخیص بیماری و انجام PCR  بر روی DNA  خون افراد و شناسایی الل های موردنظر.

  بعد از تشخیص لوپوس اریتماتوز سیستمیک در بیماران مراجعه کننده به کلینیک روماتولوژی بر اساس کرایتریای SLICC ، کلیه ی این بیماران و هم چنین گروه کنترل ، بعد از کسب رضایت ازاین افراد برای بررسی پلی مورفیسم ، برای گرفتن نمونه ی خون به آزمایشگاه بیمارستان ارجاع داده می شوند. نمونه خون تام تحت شرایط استریل به مقدار ۲ سی سی گرفته و در لوله ی حاوی ماده ی ضد انعقاد EDTA ریخته سپس در ۲۰- درجه ی سانتی گراد تا زمان آزمایش نگه داری می شود. DNA نمونه خون افراد گروه کنترل و مورد از لنفوسیت های خون محیطی به روش salting out  تخلیص می شود. پرایمر های اختصاصی جهت تعیین پلی مورفیسم ژنی به روش PCR-RELF از منابع مناسب انتخاب خواهند شد. در مرحله ی بعد شرایط PCR برای تعیین این پلی مورفیسم ها بهینه شده و پس از انکوبه کردن نمونه ها در روش PCR-RELF به مدت ۱۶ ساعت با آنزیم های برش دهنده ی مناسب نمونه ها در ژل آگارز ۲ درصد بررسی می شوند و فراوانی ژنوتیپ های مختلف  برای هر دو جایگاه ژنی  مورد ارزیابی قرار می گیرد.

پس از گردآوری اطلاعات لازم، یافته ها در نرم افزار آماری SPSS  وارد گشته و داده ها با استفاده از آزمون­های آماری χ2  و آزمون تی تست مستقل مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند گرفت.

 راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی :

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد. 
2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.
3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است. 
4. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی درمعرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.
5. قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.
6. در کارآزمایی های بالینی دوسوکور  که آزمودنی از ماهیت دارویی یا مداخله‌ای که برای وی تجویز شده بی‌اطلاع است، پژوهشگر باید تدابیر لازم جهت کمک‌رسانی به آزمودنی در صورت لزوم و در شرایط اضطراری را تدارک ببیند. 
7. اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود. 
8. طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.
9. در پژوهش‌های پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاط‌های لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط ریست انجام گیرد.
10. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.
11. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    
12. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.
13. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.
14. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.
15.  پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود. 
16. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند. 
17. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.
18. در پژوهش‌هایی که از مواد بدنی (شامل بافت‌ها و مایعات بدن انسان)  یا داده‌هایی استفاده می‌شود که هویت صاحبان آن‌ها معلوم یا قابل کشف و ردیابی است، باید برای جمع‌آوری، تحلیل، ذخیره‎سازی و /یا استفاده‌ی مجدد از آن‌ها رضایت آگاهانه گرفته شود. در مواردی که اخذ رضایت غیرممکن باشد یا اعتبار پژوهش را خدشه‌دار کند، می‌توان در صورت بررسی مورد و تصویب کمیته‌ی اخلاق ، از داده‌ها یا مواد بدنی ذخیره شده، بدون اخذ رضایت آگاهانه استفاده کرد.
19. عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.
20. در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.
21. برخی از افراد یا گروه‌هایی از مردم، نظیر ناتوانان ذهنی، کودکان، جنین و نوزاد، بیماران اورژانسی، یا زندانیان‌که ممکن است به‌عنوان آزمودنی در پژوهش شرکت کنند، نمی‌توانند برای دادن رضایت، آگاهی یا آزادی لازم را داشته باشند. این افراد یا گروه‌ها آسیب‌پذیر دانسته می‌شوند و باید مورد حفاظت ویژه قرار گیرند.
22.  از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد. 
23. در پژوهش بر روی گروه‌های آسیب‌پذیر، وظیفه‌ی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمی‌شود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. در هر حال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود. 
24. اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود.  
25. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد. 
26. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد. 
27. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.
28. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.
29. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد. 
30. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.
31. روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

راهنمای اخلاقی  پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی :

1- پژوهشگر باید به این امر مهم توجه داشته باشد که بافت‌ها و اعضای مورد استفاده، دارای منشأ انسانی‌اند و کرامت انسانی اقتضا می‌کند که جمع‌آوری، نگه‌داری، استفاده و نابودسازی آن‌ها توأم با رعایت ملاحظات و شؤون مرتبط باشد.

2- از اجزای بدنی دارای منشأ انسانی باید تنها در پژوهش‌هایی استفاده شود که اهداف ارزشمندی را در راستای مبارزه با بیماری‌ها و ارتقای سلامت انسان‌ها دنبال می‌کنند.

3- تمامی پژوهش‌ها بر روی عضو و بافت انسانی، پیش از اجرا، باید مورد تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش مرتبط قرار گیرد. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق دارد که در تمامی مراحل پژوهش بر آن نظارت داشته باشد. پژوهشگران باید در این زمینه با کمیته‌ی اخلاق در پژوهش همکاری کنند.

4- رضایت آگاهانه‌ی فرد دهنده‌ی عضو یا بافت، یا جانشین قانونی او، شرط اساسی در تأیید اخلاقی هر پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی است. رضایت‌نامه باید با رعایت تمامی اصول مرتبط تهیه و هنگام ارسال طرح‌نامه برای تصویب، به آن پیوست شده باشد.

5- در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه از دهنده‌ی نمونه‌ی ذخیره‌شده یا جانشین قانونی او امکان‌پذیر نباشد، به‌شرط وجود رضایت کلی اولیه بر استفاده‌ی پژوهشی، در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش می‌توان از آن نمونه برای پژوهش استفاده کرد. در چنین مواردی باید از نمونه‌هایی استفاده شود که به ‌نحو برگشت‌ناپذیر بی‌نام ‌شده باشد. ‌

6- تمامی اطلاعاتی که از صاحبان عضو یا بافت مورد پژوهش، جمع‌آوری و ثبت می‌شود، راز حرفه‌ای تلقی می‌‌شود؛ از این ‌رو، تمامی اصول و ملاحظات مربوط به رازداری و حفظ حریم شخصی، باید در مورد آن‌ها مراعات شود.

7- مرکز انجام دهنده‌ی پژوهش بر روی عضو و بافت باید مهارت و امکانات لازم برای حفظ رازداری را داشته باشد؛ در غیر این صورت، اطلاعات باید به شکل بی‌نام و غیرقابل ردیابی ثبت و ذخیره شود.

8- پژوهشگر باید از اعضاء و بافت‌هایی که به منظور پژوهش در اختیار او قرار می‌گیرد استفاده‌ی بهینه کرده، از هدر رفتن آن‌ها جلوگیری کند

9- پژوهشگر موظف است که تمهیدات لازم ایمنی، از جمله آزمون‌های غربالگری و وسایل محافظت‌کننده را برای جلوگیری از انتقال آلودگی از اجزای بدنی مورد استفاده به هر فرد دیگر، اعم از پژوهشگران، آزمودنی‌ها یا سایر افرادی که در فرایند پژوهش با این مواد سروکار خواهند داشت، پیش‌بینی و تأمین کند.

10- پژوهش بر روی عضو و بافت ممکن است به ایجاد روش‌ها و محصولاتی منجر شود که به استفاده‌ی تجاری از آن‌ها بینجامد. حقوق مالکیت معنوی نتایج حاصل از این‌گونه پژوهش‌ها باید مورد تأیید و حمایت قرار گیرد. احتمال استفاده‌ی تجاری از نتایج پژوهش و اشخاصی که احتمالاً از آن منتفع خواهند شد باید در رضایت‌نامه‌آورده شود.

11- زمان، نحوه و میزان اطلاع آزمودنی‌ها از نتایج پژوهش باید در رضایت‌نامه آورده شود. در هر حال، آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او باید به تمامی اطلاعاتی که در طول پژوهش درباره‌ی او به‌دست می‌آید، دسترسی داشته باشد.

12- در صورت کمبود بافت یا عضو، باید استفاده‌های درمانی بر استفاده‌های پژوهشی اولویت داده شود.  

 فصل 3 ـ پژوهش‌های شامل پیوند عضو یا بافت از دهنده‌ی زنده

1. در پژوهش‌های پیوند عضو یا بافت، خواست و رضایت‌دهنده‌ی زنده در هر حال بر خواست و منافع گیرنده اولویت دارد. اخذ رضایت کتبی و آگاهانه از دهنده و گیرنده ضرورت دارد. این رضایت آگاهانه‌ی مکتوب باید شامل شیوه‌ی اجرای پژوهش، اهداف، نوع و میزان عضو یا بافتی که اخذ و پیوند خواهد شد و تمامی خطرات ناشی از آن باشد.
2. پژوهش منحصراً در اعضاء و بافت‌های تجدید‌شونده‌ی فرد زنده، مانند مغز استخوان، مجاز است. در موارد خاصی که ضرورت حتمی برای استفاده از سایر اعضاء وجود داشته باشد، با نظارت و تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش دانشگاه، می‌توان از اعضایی که جفت بوده و عارضه‌ی فقدان یکی از آن‌ها قابل چشم‌پوشی است، برای انجام پژوهش استفاده کرد، به‌شرطی که فرد دهنده تا پایان عمر تحت پوشش بیمه‌ای متناسب قرار گیرد و خسارات احتمالی مربوط به اهداء عضو جبران شود. استفاده از اعضاء حیاتی مانند قلب یا مغز، یا اعضای جفتی که فقدان یکی از آن‌ها در کیفیت حیات تأثیر زیادی دارد؛ مثل چشم، در پژوهش ممنوع است.  
3. در صورتی که پس از برداشت عضو یا بافت، در مدت زمان معینی نیاز به پیگیری یا درمان‌های ویژه در دهنده وجود داشته باشد، باید شرایط و امکانات لازم برای پیگیری فرد دهنده فراهم شود و در صورت نیاز به درمان، درمان‌های مورد نیاز به رایگان در اختیار او قرار گیرد. این پژوهش‌ها باید تحت پوشش بیمه قرار گیرند. اگر فرد دهنده، در طولِ یا پس از پایان دوره‌ی پیگیری، با عارضه‌ای مراجعه کند که قابل انتساب به دادن عضو یا بافت باشد، هزینه‌های ناشی از آن عارضه باید جبران شود.
4. تا زمانی که پژوهش به مرحله‌ی غیر قابل بازگشت نرسیده است، فرد دهنده می‌تواند از اهدای عضو یا بافت خود منصرف شود. در این صورت، اگر دهنده درخواست کند، عضو یا بافت باید معدوم یا به او تحویل داده شود. در صورتی که فرد دهنده منصرف شود، نباید هیچ‌گونه هزینه‌ای از او اخذ شود. 
5. از مشوق‌های مالی و امتیازات خاص نباید برای ایجاد انگیزه جهت دادن عضو یا بافت استفاده شود. 
6. افرادی که توانایی دادن رضایت آزادانه و آگاهانه را ندارند، مانند کودکان، عقب ماندگان ذهنی، بیماران روانی، و زندانیان، نباید دهنده‌ی عضو یا بافت جهت انجام پژوهش باشند. هم‌چنین این گروه فقط می‌توانند در پژوهش‌های درمانی که با احتمال منفعت درمانی مستقیم برای ایشان همراه باشد به‌عنوان گیرنده شرکت کنند.
7. انجام پژوهش نباید هیچ‌گونه خللی در دریافت درمان‌های استاندارد و در دسترس برای فرد گیرنده ایجاد کند.

راهنمای اخلاقی پژوهش های ژنتیک پزشکی در جمهوری اسلامی ایران

مقدمه : با توجه به پیشرفت روزافزون علم ژنتیک و حساسیت های ویژه ی داده های ژنتیک انسانی : همچنین با آگاهی از ملاحظات و نگرانی های اخلاقی مهمی ک هبا پژوهش های ژنتیک انسانی همراه اند و با تاکید بر اهمیت پژوهش های ژنتیک در ارتقای سلامت عمومی و درمان بیماری ها، رعایت أصول و موازین اخلاقی در پژوهش های ژنتیک ضروری است. بنابراین ، راهنمای اخلاقی پژوهش های ژنتیک به شرح زیر ارائه می شود. مقررات این راهنما ناظر به جمع اوری ، پردازش ، استفاده و ذخیره  سازی داده های ژنتیک ، پروتئومیک و سایر اطلاعات سلولی انسانی و نمونه های زیستی با هدف پژوهشی است. در این راهنما داده های ژنتیک ، پروتئومیک وسایر اطلاعات سلولی انسانی به اختصار تحت عنوان داده های ژنتیک مورد اشاره قرار می گیرند. این راهنما به استفاده هایی که ماهیت پژوهشی ندارند ، نظیر بررسی های پلیسی و قضایی که با هدف کشف جرم ، تعیین نسب با موارد مشابه به انجام می رسند ، تعمیم پیدا نمی کند. پژوهشگران موظف اند که علاوه بر این راهنما ، از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی و سایر قوانین ، مقررات و راهنماهای رسمی کشور در مورد پژوهشی که انجام می دهند ، آگاه باشند و آن ها را رعایت کنند. 

۱-پژوهش های ژنتیک بر روی آزمودنی انسانی تنها در صورتی از نظر اخلاقی مجاز به شمار می آیند که با هدف ارتقا یا پیشرفت حداقل یکی از موارد زیر طراحی شده باشند. 

۱-۱ :تشخیص طبقه بندی یا غربالگری بیماری ها یا ناتوانی هایی که منشا ژنتیک دارند. 

۱-۲ : بررسی یا تشخیص استعداد ابتلا به بیماری.

۱-۳ : ارائه ی مشاوره به افراد یا زوج ها جهت تعیین خطر ابتلای فرزند آن ها به بیماری ها یا معلولیت های دارای منشا ژنتیک 

۱-۴ : پیشگیری یا درمان بیماری ها یا توان بخشی 

۱-۵ : بررسی های حقوقی ، جنایی ، مدنی و دیگر اقدامات  قضایی و پزشکی قانونی 

۱-۶ : پژهش های ژنتیک جمعیت شناختی 

۲- انجام هر گونه پژوهش که در بر دارنده ی موارد یا با اهداف زیر باشد ، از نظر اخلاقی نادرست است . 

۲-۱ : به نژادی ( یوژکینز)

۲-۲ : شبیه سازی تولید مثلی انسان 

۲-۳ : تبعیض یا انگ زنی (stigmatization) فردی یا گروهی 

۲-۴ : نقض کرامت انسانی یا حقوق و آزادی های بنیادین انسان 

۳- هر گونه مطالعه یا دستکاری بر روی ژنوم انسان باید بعد از بررسی دقیق و جامع خطرات و عوارض احتمالی آن برای فرد آزمودنی و نسل های بعد و حصول اطمینان از فقدان عوارض جدی و غالب بودن منافع احتمالی به خطرات احتمالی به انجام برسد. 

۴- هر گونه دستکاری ژنتیک در انسان که قابل انتقال به نسل های آتی باشد از نظر اخلاقی نادرست است ، مگر مواردی که ماهیت درمانی ( شامل پیشگیری ، درمان ، یا توانبخشی) داشته باشند.

۵- اخذ رضایت آزادانه و آگاهانه از آزمودنی – یا نماینده ی قانونی او در موارد لزوم – باید همانند دیگر انواع پژوهش ها بر روی آزمودنی انسانی ، منطبق با مندرجات راهنمای عمومی و سایر راهنماهای اختصاصی اخلاق در پژوهش کشور انجام گیرد. 

۶- در مواردی که داده های ژنتیک انسانی یا نمونه های بیولوژیک با هدف پژوهشی جمع آوری شده باشند ، آزمودنی این اختیار را دارد مه رضایت اولیهی خود را لغو کند ، مگر آنکه این اطلاعات به طور غیر قابل بازگشت به هیچ فرد مشخصی قابل استناد نباشد. لغو رضایت نباید موجب خسارت یا جریمه ای برای آزمودنی شود. 

۷- اگر پژوهش شامل انجام آزمون ها یی باشد که ممکن است نتایج پیشگویی کننده  ای در ارتباط با سلامت یا سایر جنبه های زندگی آزمودنی داشته باشند. علاوه بر حصول اطمینان از درک مناسب ماهیت و پیامد های آزمون از سوی آزمودنی در طی فرایند اخذ رضایت ، باید مشاوره ی ژنتیکی مناسب برای او فراهم شود. مشاوره ی ژنتیک باید غیر جهت دار ، بدون پیشداوری ، بدون قضاوت ، شامل رهنمود های متناسب با شرایط فرهنگی فرد و در بر گیرنده ی حداکثر منافع وی باشد. 

۸- هنگامی که پژوهش شامل آزمون ( ها ) یی باشد که ممکن است نتایج پیشگویی کننده ای در ارتباط با سلامت یا سایر جنبه های زندگی بستگان یا نزدیکان آزمودنی داشته باشد ، باید نحوه ی اطلاع رسانی احتمالی به ایشان – یا محرمانه  ماندن نتایج – در طی فرایند اخذ رضایت مورد بحث قرار گیرد و در رضایت نامه درج شود.

۹- به بیمارانی که دچار معلولیت یا بیماری ارثی هستند و هم چنین به حاملان بدون علامت بیماری ،یا افراد مستعد ( ثابت شده یا مشکوک) باید در زمان مناسب و به روش مناسب ، آگاهی لازم در مورد امکانات موجود در زمینه ی بیماری داده شود. ضمنا اگر به دلایلی ، درمان یکی از بستگان بیمار لازم باشد ، پزشک باید پس از اخذ رضایت فرد مورد مطالعه یا نماینده ی قانونی وی ، به بستگان او اطلاعات لازم را ارائه کند. 

۱۰- هیج فردی را نباید از دسترسی به داده های ژنتیکی خود منع کرد. 

۱۱- داده های ژنتیک و نمونه های بیولوژیک جمع آوری شده ، نباید برای هدف دیگری که با مفاد رضایت کسب شده مغایرت دارد ب کار گرفته شوند. 

۱۲- اگر ارتباط داده های ژنتیک انسانی با فرد به طور برگشت ناپذیر قطع شده باشد ، این داده ها را مشروط به کسب مجوز کمیته ی اخلاق می توان مورد استفاده قرار داد. 

۱۳- دستاورد های حاصل از پژوهش بر داده ای ژنتیکی انسانی باید در اختیار جامعه قرار گیرد. 

۱۴- مطالعه بر روی ژنوم انسانی در شکل طبیعی آن نباید منجر به کسب منافع انحصاری قردی شود. 

۱۵- تشخیص ژنتیکی پیش از تولد باید تنها در صورتی انجام شود که برای سلامت جنین یا مادر سودمند باشد

عدم همکاری بیمار، نوسانات نرخ ارز و ایجاد مشکل در تامین مواد و کیت های مورد نیاز مشکل تهیه مواد وامکان طولانی شدن زمان دریافت آنها

Systemic lupus erythematosus (SLE) – C1q complement – Gene- polymorphism 

1.         Gottschalk TA, Tsantikos E, Hibbs ML. Pathogenic inflammation and its therapeutic targeting in systemic lupus erythematosus. Frontiers in immunology. 2015;6:550.

2.         Kamen DL. Environmental influences on systemic lupus erythematosus expression. Rheumatic Disease Clinics. 2014;40(3):401-12.

3.         Petri M. Treatment of systemic lupus erythematosus: an update. American family physician. 1998;57(11):2753-60.

4.         Maidhof W, Hilas O. Lupus: an overview of the disease and management options. Pharmacy and Therapeutics. 2012;37(4):240.

5.         Saxena R, Mahajan T, Mohan C. Lupus nephritis: current update. Arthritis research & therapy. 2011;13(5):240.

6.         Andrade F, Casciola-Rosen L, Rosen A. Apoptosis in systemic lupus erythematosus: clinical implications. Rheumatic Disease Clinics of North America. 2000;26(2):215-27.

7.         Colonna L, Lood C, Elkon KB. Beyond apoptosis in lupus. Current Opinion in Rheumatology. 2014;26(5):459-66.

8.         Shao W-H, Cohen PL. Disturbances of apoptotic cell clearance in systemic lupus erythematosus. Arthritis research & therapy. 2011;13(1):202.

9.         Munoz LE, van Bavel C, Franz S, Berden J, Herrmann M, Van Der Vlag J. Apoptosis in the pathogenesis of systemic lupus erythematosus. Lupus. 2008;17(5):371-5.

10.       Dieker JW, van der Vlag J, Berden JH. Deranged removal of apoptotic cells: its role in the genesis of lupus. Nephrology Dialysis Transplantation. 2004;19(2):282-5.

11.       Leffler J, Bengtsson AA, Blom AM. The complement system in systemic lupus erythematosus: an update. Annals of the rheumatic diseases. 2014;73(9):1601-6.

12.       Prodeus AP, Goerg S, Shen L-M, Pozdnyakova OO, Chu L, Alicot EM, et al. A critical role for complement in maintenance of self-tolerance. Immunity. 1998;9(5):721-31.

13.       Carroll MC. A protective role for innate immunity in systemic lupus erythematosus. Nature Reviews Immunology. 2004;4(10):825-31.

14.       Son M, Diamond B, Santiago-Schwarz F. Fundamental role of C1q in autoimmunity and inflammation. Immunologic research. 2015;63(1-3):101-6.

15.       Deng Y, Tsao BP. Genetic susceptibility to systemic lupus erythematosus in the genomic era. Nature Reviews Rheumatology. 2010;6(12):683.

16.       Trouw L, Daha N, Kurreeman F, Böhringer S, Goulielmos G, Westra H, et al. Genetic variants in the region of the C 1 q genes are associated with rheumatoid arthritis. Clinical & Experimental Immunology. 2013;173(1):76-83.

17.       Potlukova E, Jiskra J, Limanova Z, Kralikova P, Smutek D, Mareckova H, et al. Autoantibodies against complement C1q correlate with the thyroid function in patients with autoimmune thyroid disease. Clinical & Experimental Immunology. 2008;153(1):96-101.

18.       Chew C, Chua K, Lian L, Puah S, Tan SY. PCR-RFLP genotyping of C1q mutations and single nucleotide polymorphisms in Malaysian patients with systemic lupus erythematosus. Human Biology. 2008;80(1):83-93.

19.       national center for biotechnology information. Dbsnp short genetic variations 2019, July 9 [Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/snp/rs631090.

20.       Martens H, Zuurman M, de Lange A, Nolte I, Van Der Steege G, Navis G, et al. Analysis of C1q polymorphisms suggests association with systemic lupus erythematosus, serum C1q and CH50 levels and disease severity. Annals of the rheumatic diseases. 2009;68(5):715-20.

21.       Yu Y, Zhu C, Zhou S, Chi S. Association Between C1q, TRAIL, and Tim-1 Gene Polymorphisms and Systemic Lupus Erythematosus. Genetic testing and molecular biomarkers. 2018;22(9):546-53.

22.       Zakharyan R, Khoyetsyan A, Arakelyan A, Boyajyan A, Gevorgyan A, Stahelova A, et al. Association of C1QB gene polymorphism with schizophrenia in Armenian population. BMC medical genetics. 2011;12(1):126.

23.       Radanova M, Vasilev V, Dimitrov T, Deliyska B, Ikonomov V, Ivanova D. Association of rs172378 C1q gene cluster polymorphism with lupus nephritis in Bulgarian patients. Lupus. 2015;24(3):280-9.

24.       Yao Q, Li J, An X, Jiang W, Qin Q, Song R, et al. Association between C1q gene polymorphisms and autoimmune thyroid diseases. Archives of endocrinology and metabolism. 2017;61(4):337-42.

25.       Petri M, Orbai AM, Alarcón GS, Gordon C, Merrill JT, Fortin PR, et al. Derivation and validation of the Systemic Lupus International Collaborating Clinics classification criteria for systemic lupus erythematosus. Arthritis & Rheumatism. 2012;64(8):2677-86.

پرسشنامه طرح تحقیقاتی :     

نام و نام خانوادگی:                

 جنسیت :                                        سن :                             قومیت   :                   وزن:             قد:

وضعیت پزشکی:

DLE □                   مالارش □            زخم دهان □            مالارش □   

 آرتریت □     سروزیت □   درگیری کلیه □    تشنج □      سایکوز □   

 لکوپنی □       ترومبوسیتوپنی □     آنمی همولیتیک □   ترومبوز □  

 سقط □       ADA+ □              ANA+ □           آنتی کاردیولیپین □                             آنتی فسفولیپید□     غیره ......

در مطالعه حاضر ما به بررسی اثر احتمالی چند تغییر ژنتیکی بر احتمال ابتلا به لوپوس می پردازیم

ازکلیه افرادی که در مطالعه وارد شده اند 2 میلی لیتر خون در لوله های حاوی  جمع آوری میگردد 

از نقش احتمالی تغییرات ژنتیکی بر بروز بیماری مطلع میشویم

 ندارد

ندارد

کلیه ی هزینه های طرح توسط معاونت پژوهشی پرداخت خواهد شد و بیمار هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد. 

ندارد

نتایج آزمایشها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

پاسخ گویی به پرسش های بیماران بر عهده ی مجریان طرح می باشد.

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.