بررسی تأثیر دمای محلول دیالیز و پروفایل اولترافیلتراسیون بر خارش،راحتی و کفایت دیالیز بیماران تحت درمان با همودیالیز در بیمارستان‌های دانشگاه علوم پزشکی شهر زاهدان در سال 1399

مقدمه و بیان مسئله تحقیق

امروزه به دلیل پیشرفت شیوه‌های درمان و بقای بیماران با بیمارهای مزمن ،سیستم درمان با چالش جدیدی روبر است. پیامد درمان‌های درازمدت در بیماران مزمن می‌تواند منجر به ایجاد عوارض ناراحت‌کننده برای بیماران شود. ، به‌عبارت‌دیگر این بیماری ها که دارای شیوعی فزاینده در جهان هستند، به دلیل گسترش روش‌های درمانی و درنتیجه کاهش میرایی با فرآیندی طولانی، بیماران را نیازمند مراقبت، سرپرستی و بازتونی می‌سازند(1). بیماری مزمن کلیه به‌عنوان یک بیماری مزمن با طیفی از فرایندهای پاتولوژیک مختلف همراه است که منجر به کاهش غیرقابل‌برگشت عملکرد کلیه‌ها می‌شود و دراین ‌بین مرحلــه انتهــایی بیمــاری کلیــوی یکــی از مهم‌ترین و شایع‌ترین بیماری‌های تهدیدکننـده حیات است(2) که بـا نارسـایی شدید یـا کامل کلیه در دفع مواد زائد، تغلیظ ادرار و تنظیم الکترولیت‌ها همـراه اسـت(3). همگی این عوامل ایـن بیمـاری را به یـک مشکل عمده سلامت عمـومی در ایران و سراسـر جهـان تبدیل نموده‌اند (4, 5). هم اکنون حدود 3/26میلیون نفر در سراسر دنیا از بیماری نارسایی مزمن کلیه رنج می برند(6). میزان شیوع آن در جهان 242مورد در یک میلیون نفر جمعیت می باشد. هر سال حدود 8 درصد به این میزان افزوده می شود و سالانه حدود 4000بیمار جدید به این تعداد اضافه می گرد(7) این در حالی است که این بیماری با رشد 7-6درصد بالاتر از رشد جمعیت جهانی درحال گسترش می باشد. از این تعداد بیماران یک میلیون نهصد بیست ونه هزار نفر تحت همودیالیز قرار می گیرند (8) در ایران مرکز بیماریهای خاص، تعداد بیماران تحت درمان با دیالیز را تا پایان سال ۱۳۹۵حدود ۳۰۸۰۰ نفر گزارش کرده که از این تعداد ۲۹۲۰۰نفر یعنی ۹۵درصد تحت درمان با همودیالیز و ۱۶۲۴نفر یعنی ۵ درصد تحت درمان با دیالیزصفاقی می باشند(9). هرچند که همودیالیز می‌تواند طول عمر این بیماران را افزایش دهد، ولی عوارض و مشکلات ناشی از انجام همودیالیز نیز خود سلامت این افراد را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد (10, 11).از مشکلات مهم این بیماران خارش می‌باشد که خارش و خشکی پوست از تظاهرات پوستی اصلی نارسایی کلیوی مرحله نهایی در بیماران تحت همودیالیز می‌باشد(12) . طبق مطالعات متعدد خارش واضح وجدی 15تا49%از بیماران مبتلابه نارسایی مزمن کلیه و50تا90%از جمعیت تحت دیالیز را درگیر می‌کند که در بیماران تحت همودیالیز شایع‌تر از بیماران دیالیز صفاقی می‌باشد. (42%در برابر 32%) خارش ممکن است موضعی یا منتشر و از خیلی خفیف تا خیلی شدید یا از خاراندن و نوعی حرکت خزشی ‏ تا سوختن و تیرکشیدن متغیر باشد‎.‎وقتی موضعی و گذرا است رنجش جزئی ایجاد می‌کند اما اگر شدید و منتشر باشد ، تحمل‌ناپذیر ‏و ناتوان‌کننده بوده و حتی می‌تواند بیماران را به سمت خودکشی سوق دهد(13).کنترل خارش باعث راحتی و تحمل همودیالیز می‌شود.علاوه بر خارش دلایل دیگری مانند کاهش فشارخون، تهوع، استفراغ، کرامپ عضلانی، سردرد،از دست دادن توان عضلات و تغییر رنگ پوست در حین دیالیز موجب ناراحتی بیماران می‌گردند(14).آنچه دراین‌بین برای بیمار مهم می‌باشد ایجاد راحتی حین و بعد از دیالیز است، لذا یکی از اهداف مهم مراقبت و هنر پرستاری شناسایی و اجرای معیارهای راحتی است(15).کولکابا راحتی را توانایی برآوردن نیازهای انسانی تسکین،آسایش و تعالی در ابعاد جسمی،روحی و روانی،فرهنگی اجتماعی و محیطی می‌داند(16). ارزیابی وضعیت راحتی و فراهم کردن مداخلات برای رسیدن به‌راحتی بیماران،اساس عمل و تحقیق پرستاری است(17).لذا یکی از اهداف مراقبت پرستاری از این بیماران،پیشگیری از وقوع این عوارض از طریق بررسی و طرح‌ریزی کامل می‌باشد.(18) راحتی در دیالیز به طرق مختلف بیان می‌شود ولی راحتی ایدئال ازلحاظ بیمار می‌تواند یک درمان دیالیز بدون عارضه یا حادثه تعریف گردد(19).بنابراین یکی از نکات مهم مراقبت از بیماران با همودیالیز این است که پرستاران با فراهم‌سازی راحتی می‌توانند از بروز عوارض نامطلوب فیزیولوژیکی بیماری جلوگیری نموده و تأثیر مثبتی بر وضعیت جسم و روان بیماران داشته باشند(20) . ازاین‌رو تأکید برنامه‌های مراقبتی بر رسیدگی به نیازهای بیماران ازجمله نیاز به آسودگی به‌عنوان یک نیاز اساسی و پایه ،(21)سبب شده تا پرستار به دنبال راه‌هایی برای رهایی بیمار از ناراحتی باشد(22). عسگری به نقل از والگر(1390)می‌نویسد  پرستار خوب پرستاری است که موجب راحتی بیمار شود و درجایی دیگر می‌گویید او موظف است خدمات موردنیاز و راحتی را فراهم نماید(23).در مطالعه‌ای  ضرورتی و همکاران(1395)نتایج بررسی آنان نشان داد که استفاده از بعضی روش‌ها ازجمله موسیقی‌درمانی می‌تواند به احساس راحتی بیمار کمک نماید(24).با توجه به مطالب ذکرشده می‌توان اذعان داشت که از مشکلات مهم بیماران همودیالیزی می‌توان احساس خارش و عدم راحتی را ذکر نمود.یکی از راه‌هایی که باعث کنترل این عوارض ناخواسته در بیماران همودیالیزی می‌شود،استفاده از محلول دیالیز سرد می‌باشد.در مطالعه‌ایمانی و همکاران(1396)نتایج مطالعه نشان داد که استفاده از محلول سرد می‌تواند باعث تسکین خارش اورمیک در بیماران تحت درمان با همودیالیز شود(25). نتایج مطالعه سرباز و همکاران (1397) نشان داد که استفاده از محلول سرد می‌تواند باعث ارتقا کیفیت دیالیز گردد(26) شاید  بتوان گفت که یکی از متغیرهای تأثیرگذار بر روی خارش بیماران همودیالیز کفایت همودیالیز باشد.البته مطالعه‌ای که نشان دهد کفایت همودیالیز بر روی احساس خارش تأثیرگذار باشد محققان به آن دسترسی پیدا نکردند،اما مطالعات انجام‌شده در کفایت دیالیز نشان می‌دهد استفاده از محلول دیالیز سرد می‌تواند علاوه بر کفایت منجر به تثبیت متغیرهای همودینامیک بیماران می‌گردد(26).پیش آگهی طولانی مدت بیماران همودیالیزی مزمن می تواند تحت تأثیر کفایت درمان با دیالیز قرار گیرد و بررسی آن در اداره بیماران همودیالیزی دارای اهمیت ویژهای می باشد(27). بنابراین کفایت دیالیز می تواند به عنوان یک فاکتور مهم و تأثیرگذار در کاهش این مشکلات مطرح شود(28) مطالعات نشان داده که اگرهمودیالیز از کفایت لازم برخوردار نباشد، سطح توکسینهای خون و علائم بالینی بیمار به خوبی کنترل نشده و منجر به مشکلات و ناتوانی های متعدد و درنهایت مرگ ومیر بیماران را در پی خواهد داشت(29). از عواملی که باعث کفایت دیالیز می شود اولترفیلترسیون است که با بالا بودن جریان مایع دیالیز می توان انتشار اوره و اولترافیلتراسیون را افزایش داد (30). در اولترا فیلتراسیون دستگاه همودیالیز طوری تنظیم می شود که در ابتدای دیالیز مایعات بیشتر و در مرحل پایانی دیالیز مایعات کمتر از خون برداشت شود (31).مطالعات اخیر استنفاده از پروفایل های سدیم و اولترافیلتراسیون را پیشنهاد می کند (32). با تنظیم پروفایل اولترافیلتراسیون میزان برداشت بطور خطی (linear) پلکانی (stepwise ) یا تابعی (exponential) کاهش می یابد (32).به نظر می‌رسد استفاده از محلول همودیالیز سرد به‌جز در موارد خاص بسیار کمک‌کننده باشد.اگر بتوان گفت که با تغییر دمای محلول همودیالیز،علاوه بر ارتقاء کیفیت و تثبیت متغیرهای همودینامیک عارضه‌ای مانند خارش را کنترل کرد و به ارتقاء راحتی بیماران همودیالیزی دست‌یافت،می‌توان گام مؤثری درزمینه کاهش هزینه درمان برداشت.هرچند درمانهایی دارویی تا حدودی می‌تواند منجر به کاهش خارش در بیماران همودیالیز شود ولی دفع خود داروها به دلیل نقص بارز عملکرد کلیوی ،ناقص بوده و متابولیت های دارویی در بدن انباشته خواهند شد که ممکن است عوارض متعدد دیگری را نیز برای بیماران همودیالیزی به دنبال داشته باشد. در اکثریت مطالعات انجام‌شده نتایج دیالیز سرد بر روی پارامترهای حیاتی و کفایت دیالیز بررسی‌شده است. به‌عبارت‌دیگر میزان قابل‌توجهی از بررسی‌ها بر روی فاکتورهای تأثیرگذار بر بالین بیماران دیالیزی بوده،در حالیکه مشکلات نظیر خارش و عدم راحتی که بیماران احساس می کنند، مسائلی است که دائما بیماران با آنها درگیر می‌باشند با توجه به اینکه تنظیم مدت زمان دیالیز ، دمای دیالیز ،انتخاب نوع پروفایل ،نوع صافی ،پرایم ،تنظیم جریان خون ،جریان مایع دیالیز ،پیشگیری و کنترل عوارض حین و بعد دیالیز از جمله خارش و راحتی به عهده پرستاران بخش همودیالیز است و یکی از مهمترین چالش های پرستاری آن است که بهترین روش جهت افزایش کفایت دیالیز کدام است  .نظر  به اهمیت این مشکلات و انجام مطالعات محدود در این زمینه لزوم بررسی‌های بیشتر ضرورت دارد. محققان در مطالعات خود به تحقیقاتی که به برسی این سه متغیر به‌طور هم‌زمان پرداخته باشند دست نیافتند.بنابراین در مطالعه حاضر به تأثیر دیالیز سرد  همرا با پروفایل اولترا فیلتراسیون بر خارش و راحتی و کفایت همودیالیزپرداخته خواهد شد.    

مروری بر تحقیقات گذشته داخلی و خارجی :

جهت دستیابی به مطالعات انجام‌شده پیرامون این پژوهش جست‌وجوی وسیع و دقیق کلیدواژه‌های استاندارد Mesh در بانک‌های اطلاعاتی فارسی و لاتین با کلیدواژه‌های فارسی ' محلول‌های همودیالیز،خارش ، راحتی بیمار ' و کلیدواژه‌های انگلیسی

Hemodialysis solutions , pruritus,patient comfort , Ultrafiltration   

در پایگاه‌های اطلاعاتی (SID, ProQuest, Elseveir, Magiran, Springer, PubMed, Sciencedirect)  بین سالهای (2009) تا (2020) جستجو انجام شد و تحقیقات مربوط از بین مقالات، که ازنظر ماهیت و محتوا به لحاظ موضوعی با تحقیق حاضر مرتبط بوده، انتخاب‌شده‌اند که به ترتیب نزدیکی به زمان و مشابهت با نوع مطالعه حاضر، چند تحقیق مرتبط در ذیل ذکر می‌گردد :

سرباز و همکاران در سال 1397  مطالعه‌ای باهدف تأثیر کاهش دمای محلول همودیالیز بر کفایت دیالیز بیماران دیابتی در شهر زاهدان روی 32 بیمار انجام دادند. در مطالعه آنان بیماران دو بار تحت همودیالیز قرارگرفته که یک جلسه با دمای محلول دیالیز °c 37 (دیالیز گرم) و جلسه دیگر °c 36 (دیالیز سرد) بود.فشار خون و نبض بیماران قبل و بعد از دیالیز و در ساعات اول،دوم و سوم حین دیالیز کنترل شده است وجهت اندازه گیری کفایت دیالیز در هر نوبت دیالیز نمونه خون از بیماران گرفته شده است. این محققان گزارش کردند که محلول سرد همودیالیز (°c36) برروی عملکردو وضعیت قلبی-عروقی بیماران موثر است و سبب پایداری متغیرهای همودینامیک وبهبودکفایت دیالیز بیماران گردیده است(26).

ایمانی و همکاران در سال 1396 مطالعه‌ای باهدف بررسی تأثیر همودیالیز با مایع دیالیز سرد بر کاهش میزان خارش اورمیک در بیماران همودیالیزی در شهر سمنان روی 35 بیمار انجام دادند.در مطالعه آنان بیماران سه جلسه در هفته، هر جلسه چهار ساعت به مدت یک ماه با همودیالیز استاندارد 37درجه و ماه دوم با همان شرایط یکسان، با همودیالیز سرد 35 درجه همودیالیز شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک، پرونده پزشکی و مقیاس خارش (ISS ) یوسیپوویچ استفاده کردند. این محققان گزارش کردند که خارش بیماران در مرحله همودیالیز سرد به‌طور معنی‌داری کاهش پیداکرده است ( p<0.001 ) و همودیالیز سرد می‌تواند باعث تسکین میزان خارش اورمیک در بیماران همودیالیزی بشود(25).

ضرورتی و همکارانش در سال 1396مطالعه‌ای باهدف بررسی تأثیر موسیقی‌درمانی بر میزان راحتی و برخی علائم حیاتی بیماران تحت همودیالیز در تهران روی 74 بیمار انجام دادند.در مطالعه آنها بیماران به دو گروه کنترل و آزمون قرار گرفتند که در دو گروه میزان راحتی با پرسشنامه میزان راحتی عمومی کولکابا سنجیده شد. برای گروه آزمون موسیقی‌درمانی به مدت 30 دقیقه و طی  3 نوبت و در طول یک هفته تکرار شد. در انتهای هر نوبت مداخله پرسشنامه راحتی در دو گروه تکمیل گردید. علائم حیاتی در پایان در هر دو گروه اندازه‌گیری شد. این محققان در پایان به این نتیجه رسیدند که استفاده از موسیقی‌درمانی باعث ارتقاء راحتی بیماران بوده است(24).

- خدایار عشوندی و همکارانش در سال 1392مطالعه‌ای باهدف بررسی تأثیر به‌کارگیری محلول دیالیز سرد بر علائم حیاتی ،راحتی و کفایت دیالیز بیماران تحت درمان با همودیالیز در همدان روی 30 بیمار همودیالیزی انجام دادند. در مطالعه آنان بیماران را طی سه مرحله (مرحله اول بیماران طی سه جلسه با دمای 37 درجه، و در مرحله دوم و سوم نیز هرکدام طی سه جلسه به ترتیب با دمای 36 و 35 درجه) تحت همودیالیز قراردادند. این محققان گزارش کردند که هرچند فشارخون سیستولیک بیماران با کاهش دما کمی افزایش می‌یافت ولی این افزایش ازنظر آماری معنی‌دار نبود (P=0.055). نبض بیماران با کاهش دما کاهش معنی‌داری پیداکرده بود (P=0.043). بیماران در دمای پایین‌تر احساس راحتی بیشتری می‌کردند و فقط 7/6 درصد از بیماران دمای 37 درجه را ترجیح می‌دادند، برای 20 درصد از بیماران، نوع دمای محلول تفاوتی نداشت درحالی‌که بقیه بیماران محلول سرد را ترجیح می‌دادند. کفایت دیالیز بیماران نیز در دمای 35 درجه نسبت به دمای 36 و 37 درجه افزایش معنی‌داری را نشان داد (P<0.001) (33).

ملائی وهمکاران در سال 1392 مطالعه ای با هدف تاثیر تغییر اولترافیلتراسیون و غلظت سدیم محلول دیالیز در پیشگیری از افت فشار خون و کرامپ عضلانی در طی فرآیند همودیالیز در شهر گرگان بر روی 44 بیمار انجام دادند.در مطالعه آنان بیماران با چهارپرتوکل مختلف سدیم و الترافیلتراسیون دیالیز شدند که شامل: پروتکل یک: سدیم محلول دیالیزخطی و اولترافیلتراسیون ثابـت. پروتکـل دو: اولترافیلتراسـیون خطی و سدیم ثابت. پروتکل سه : سدیم خطی و اولترافیلتراسیون خطی و پروتکل چهار )روش روتین(: سـدیم ثابـت و اولترافیلتراسـیون ثابت. به ازای هر پروتکل، 6جلسه همودیالیز انجام شد. این محققان گزارش کردند که میزان بروز افت فشار خون در پایان ساعت چهارم دیالیز در پروتکل 3نسبت به روش روتین به طور معنـی داری کـاهش یافتـه بود) ،(p<0/05در حالیکه در پایان ساعات 2،1و 3این تفاوت معنی دار نبود و استفاده از مدلینگ سدیم و اولترافیلتراسیون میزان بروز عـوارض افـت فشـار خون وکرامپ عضلانی را کاهش می دهد(31).

صالحی و همکاران در سال 1392 مطالعه ای با هدف بررسی تاثیر پروفایل پلکانی جریان مایع دیالیز بر کفایت دیالیز در زرین شهر اصفهان روی 28 بیمار انجام دادند. در مطالعه آنان نمونه گیری به روش آسان انجام شد و بیماران چهار جلسه با روش روتین و چهار جلسه با پروفایل پلکانی جریان مایع دیالیز تحت همودیالیز قرار گرفتند وکفایت دیالیز با روش KT/V  محاسبه شد. این محققان گزارش کردند که میانگین KT/V  در روش روتین 235/1 و در روش پروفایل پلکانی جریان مایع دیالیز387/1 بود که از نظر آماری تفاوت معنی داری داشت (  P=0/001 )واستفاده از پروفایل پلکانی جریان مایع دیالیز می تواند باعث بهتر شدن کفایت دیالیز گردد(30).

غفوری فرد و همکارن در سال 1389 مطالعه ای با هدف تأثیر ترکیب دو نوع پروفایل سدیم و اولترافیلتراسیون بر فشارخون سیستولی ودیاستولی در طول فرآیند دیالیز در بیماران تحت درمان با همودیالیز در شهر اصفهان روی 26 بیمار انجام دادند.در مطالعه آنان هر یک از بیماران به مدت سه جلسه بـا روش معمـول)غلظـت ثابـت سـدیم بـر روی 138میلـی مـول در لیتـر)، سـه جلـسه بـا روش پروفایــل 1سـدیم و پروفایــل 1اولترافیلتراسیون و سه جلسه دیگر نیز با روش پروفایل 3سدیم و پروفایل 3اولترافیلتراسیون تحت دیـالیز قـرارگرفتند. این محققان گزارش کردند که میانگین فشارخون سیستولی در زمـانهـای قبـل از دیـالیز، سـاعت اول وساعت دوم بین سه گروه اختلاف معناداری نداشته است. در حالی که میانگین آن در گروه پروفایلهای نوع 1و نوع 3در مقایسه با گروه شاهد بیشتر بود. همچنین میانگین فـشارخون دیاسـتولی بعـد از دیـالیز در گـروه پروفایلهای نوع 1و نوع 3در مقایسه با گروه روش معمول بیشتر بود  وهمچنین به کارگیری پروفایلهای سدیم واولترافیلتراسیون باعث ثبـات وضـعیت همودینامیـک و فـشارخون بیمـار در طـول دیالیز می شود(32). 

ملک مکان و همکاران در سال 1391 مطالعه‌ای توصیفی تحلیلی باهدف بررسی وضعیت خارش و ارتباط آن باکفایت دیالیز و فاکتورهای خونی در بیماران همودیالیزی در شیراز روی 141 بیمار همودیالیزی انجام دادند.در مطالعه آنان اطلاعات از طریق مصاحبه و پرسشنامه و پرونده بیماران جمع‌آوری شد و مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت.این محققان گزارش کردند که خارش پوست یکی از مشکلات شایع بیماران همودیالیزی است که با کفایت دیالیز پایین و یکی از فاکتورهای التهابی (CRP)ارتباط معنی‌داری وجود دارد ( p=0.029 )(34).

مطالعه‌ای  کهTarik A. Hussein  و همکارانش در سال 2014 باهدف  بررسی اثر دمای محلول دیالیز روی پایداری همودینامیک بیماران تحت همودیالیز در بغداد انجام دادند و طی آن 40 بیمار همودیالیزی را طی 6 جلسه همودیالیز ( 3 جلسه با محلول دیالیز با دمای 37 و سه جلسه  با دمای 35 درجه سانتی‌گراد) ارزیابی نمودند، گزارش کردند که استفاده از محلول با دمای سرد همراه با افزایش معنی‌دار فشارخون سیستولیک (P<0.05) و کاهش معنی‌دار ضربان قلب (P<0.05) بوده ولی این کاهش دما اثری روی کفایت دیالیز نداشته است (35).

کو می جو و همکاران (2013) مطالعه‌اینده نگر با عنوان خارش اورمیک،کفایت دیالیز و پروفایل‌های متابولیک در بیماران همودیالیزی در کشور تایوان روی 111 بیمار انجام دادند.در مطالعه آنها خارش بیماران با مقیاس vas و کفایت دیالیز با KT/V  و انواع صافی‌های مورداستفاده شده در مدت 5 سال ارزیابی شد. این محققان در پایان به این نتیجه رسیدند که همودیالیز با KT/V ≥1.5 و استفاده از صافی‌های High-flux  ممکن است خارش بیماران همودیالیزی را کاهش دهد(36).

عبدالباسط ایوب و همکاران در سال 2004 مطالعه‌ای با عنوان بررسی  تأثیر دیالیز سرد روی کفایت دیالیز و درک بیماران از همودیالیز در 50 بیمار در نیوزیلند انجام شد.در مطالعه آنان بیماران در گروه مداخله با دمای 35 درجه و گروه کنترل با دمای 36.5  درجه دیالیز شدند درک بیماران با سؤالات باز و بسته پاسخ و کفایت دیالیز بر اساس میزان برداشت اوره بین ابتدا و انتهایی دیالیز سنجیده شد.نتایج  این محققان نشان داد که دیالیز سرد کفایت دیالیز را افزایش می‌دهد و بیماران با دیالیز سرد احساس پرانرژی در حین و بعد دیالیز داشتند و 80% بیماران خواستار ادامه دیالیز به روش سرد شدند(37).

نقدی بر مرور متون:

مطالعاتی که تاکنون در این رابطه انجام‌شده،در اکثریت آنها به بررسی تأثیر محلول دیالیز سرد بر روی پارامترهای حیاتی ازجمله دما،نبض و فشارخون انجام گردیده است.در مطالعه حاضر به برسی تاثیر دما و پروفایل الترافیلتراسیون بر خارش و راحتی بیمار پرداخته خواهد شد.علاوه برآن در مطالعه حاضر تاثیر پروفایل الترافیلتراسیون بر کفایت نیز مورد برسی قرار خواهد گرفت که در سایر مطالعات تعداد متغیر های مورد برسی کمتر بوده است از طرف دیگر در بیماری‌های مزمن مانند نارسایی کلیه که لزوم پی گیری  و پذیرش درمان شرط اساسی جهت ارتقا سلامت بیمار می‌باشد  ضروری است که به جنبه‌هایی از مراقبت(خارش و راحتی)  که از دیدگاه بیماران اهمیت دارد پرداخته شود .

1-میانگین تغییرات نمره خارش در بیماران تحت درمان با همو دیالیز در روش استاندارد در مقایسه با دیالیز سرد  به همراه پروفایل اولترا فیلتراسیون بعد از مداخله متفاوت است.

2-میانگین تغییرات نمره راحتی در بیماران تحت درمان با همو دیالیز در روش استاندارد در مقایسه با دیالیز سرد  به همراه پروفایل اولترا فیلتراسیون بعد از مداخله متفاوت است.

3- فراوانی کفایت دیالیز در بیماران تحت درمان با همو دیالیز در روش استاندارد در مقایسه با دیالیز سرد  به همراه پروفایل اولترا فیلتراسیون بعد از مداخله متفاوت است.

تعیین تاثیر دمای محلول دیالیز  همراه با پروفایل اولترا فیلتراسیون بر خارش،راحتی و کفایت دیالیز بیماران تحت درمان با همودیالیز در بیمارستان‌های دانشگاه علوم پزشکی شهر زاهدان در سال 1399

1. مقایسه میانگین تغییرات نمره خارش در بیماران تحت درمان  همو دیالیز در روش استاندارد  با دیالیز سرد  به همراه پروفایل اولترا فیلتراسیون بعد از مداخله

2- مقایسه میانگین تغییرات نمره راحتی در بیماران تحت درمان همو دیالیز در روش استاندارد با دیالیز سرد  به همراه پروفایل اولترا فیلتراسیون بعد از مداخله

3- مقایسه فراوانی کفایت دیالیزدر بیماران تحت درمان همو دیالیز در روش استاندارد  با دیالیز سرد  به همراه پروفایل اولترا فیلتراسیون بعد از مداخله

دانشگاه های علوم پزشکی کشور

انجمن های دیالیز

بیماران دیالیزی

محلول دیالیز سرد

تعریف نظری: دمای کمتر از دمای 37 درجه سانتی‌گراد که معمولاً بین 1 تا 1.5 درجه سانتی‌گراد زیر دمای نرمال را تنظیم می‌شود  (38).

تعریف عملی: در این مطالعه منظور از دمای محلول دیالیز تنظیم آن روی 36 درجه سانتی‌گراد در دستگاه همودیالیزمی‌باشد.

خارش

نظری: خارش، احساس ناخوشایندی است که میل به خاراندن را برمی‌انگیزد و پدیدهای گسترده در جمعیت عمومی ‏و به‌خصوص دربیماران دیالیزی می‌باشد. خارش ممکن است موضعی یا منتشر و از خیلی خفیف تا خیلی شدید یا از خاراندن تا سوختن و تیرکشیدن متغیر باشد‎‎(39) .

عملی: منظور از خارش  در این پژوهش اندازه‌گیری میزان خارشی می‌باشد که با استفاده از مقیاس خارش(ISS) یوسیپوویچ سنجیده می‌شود که  48-1 نمره‌گذاری شده است.

راحتی

نظری: راحتی توانایی برآوردن نیازهای انسانی تسکین،آسایش و تعالی در ابعاد جسمی،روحی و روانی،فرهنگی اجتماعی و محیطی می‌باشد(40).

عملی: منظور از راحتی  در این پژوهش اندازه‌گیری میزان راحتی بر اساس مقیاس یک خط افقی 10سانتی‌متری است که از صفرتا10 درجه‌بندی‌شده است (عدد صفر نشان دهند ناراحتی کامل و عدد 10نشان دهند راحتی کامل می باشد.در مطالعه حاضر بیمارانی که نمره کمتر از 8 با استفاده از مقیاس مذکور اخذ کنند وارد مطالعه خواهند شد).

کفایت دیالیز

تعریف نظری: دیالیزی باکفایت کارآمد است که در طی آن بیمار بازپروری و توان‌بخشی داشته باشد و خون‌رسانی وی در حد کافی و فشارخون بیمار در حد طبیعی باشد(33).

تعریف عملی:   برداشت به میزان70 درصد یا بیشتر اوره خون ازسرم بیمار در طول یک دوره  4 ‏ساعته همودیالیز (33) که در این پژوهش مبنای محاسبه میزان ‏KT/V‏  خواهد بود که مقادیر ‏حاصل از این فرمول  چنانچه بالای2/1 باشد نشان‌دهنده کفایت بالای دیالیز است.‏کفایت دیالیز بر اساس فرمول KT/V  سنجیده خواهد شد که بر اساس فرمول زیر توسط نرم افزار موجود در بخش همودیالیز محاسبه خواهد شد.

KT/V = {-ln (R-0.03) + [(4-3.5R) × (UF÷W)]}
UF =  کاهش وزن بر اساس کیلوگرم
W = وزن پس از دیالیز بر حسب کیلوگرم
R  =  نسبت اوره پس از دیالیز به اوره بعد از دیالیز
T  =  مدت زمان دیالیز بر حسب ساعت

تعریف نظری و عملی پروفایل اولترا فیلتراسیون

تعریف نظری:تعریف نظری:حرکت مایع از میان یک غشای نیمه تراوا در اثر یک اختلاف فشارمصنوعی(بصورت مثبت یا منفی) می باشد(41).

1. تعریف عملی: پروفایل اولترافیلتراسیون برنامه ای است که در کلیه دستگاه های همودیالیز و از هر برندی موجود می باشد و با توجه به وضعیت بیمار می توان هر یک از پروفایل های اولترافیلتراسیون را انتخاب کرد. که شامل 10 روش جهت مایع گیری از بیمار می باشد و روش پلکانی یکی از این برنامه ها است که در این پروفایل میزان برداشت مایع از خون به صورت پلکانی انجام می شود.

نیمه تجربی یک گروهه

جامعه موردمطالعه

کلیه بیماران تحت همودیالیز در بیمارستان‌های اما علی (ع) و خاتم انبیا (ص)، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان که در سال 1399 در این بیمارستان‌ها تحت دیالیز قرار خواهند گرفت.

معیارهای ورود:

1. دارا بودن حداقل سه ماه سابقه همودیالیز
2. حداکثر افزایش وزن بین جلسات تا سه کیلوگـرم
3. کسب نمره خارش 17 و بالاتر بر اساس مقیاس خارش
4. دار بودن حس راحتی کمتر از 8 بر اساس مقیاس راحتی کولکوبا
5. نداشتن بیماری اعصاب و روان و بیماری پوستی
6. انجام همودیالیز سه بار در هفته
7. نداشتن بدخیمی هم‌زمان
8. در محدوده نرمال بودن فشارخون بیمار در زمان مداخله

معیارهای خروج:

1. فوت بیمار
2. عدم تحمل دیالیز با محلول سرد
3. عدم تمایل برای ادامه شرکت در مطالعه
4. بیمار با قطع دیالیز یا  انجام پیوند
5. افت فشار خون سیستولی به میزان 30 درصد فشار خون پایه

حجم نمونه بر اساس میانگین و انحراف معیار شدت خارش در مطالعه ایمانی و همکاران (2017)  و با حدود اطمینان 95 درصد و توان آزمون آماری 95 درصد و بر اساس فرمول زیر (فرمول حجم نمونه یک گروهه) در تقریبا تعداد 4  نفر برآورد گردید(25) و به منظور اطمینان از کفایت حجم نمونه و در نظر گرفتن ریزش احتمالی ، در این مطالعه یک گروه 35 نفره در نظر گرفته شد.

.

         Z1-α2  = 1/96            S1 = 35/2             X1 = 17/5

        Z1-β  = 64/1             S2 = 10/3             X2 = 65/2

بیماران بر اساس معیارهای ورود، با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس وارد مطالعه خواهند شد .

برای جمع آوری اطلاعات در این پژوهش از سه پرسشنامه استفاده خواهد شد که  پرسشنامه اول مربوط به مشخصات دموگرافیک بیماران شامل سن،جنس،وضعیت اهل،تحصیلات،بیماری زمینه ای ، شغل و سابقه دیالیز خواهد بود.پرسشنامه دوم مربوط به اندازه‌گیری خارش بیماران می باشد که از مقیاس شدت خارش(ISS) یوسیپوویچ استفاده خواهد شد.این مقیاس خارش دارای پنج آیتم بوده که بر اساس زمان خارش ،شدت خارش ،محل خارش ، دفعات خارش و ساعات خواب شب، بین 48-1 نمره‌گذاری شده است. بیماران با نمره بین 1 تا 16 در گروه خارش خفیف ، بین 17 تا 32 در گروه خارش متوسط و بیماران با نمره بین 33 تا 48 در گروه خارش شدید قرار می‌گیرند. پرسشنامه ی خارش یوسیپویچ توسـط  Gil Yosipovitchو همکاران بر مبنای پرسـشنامـه ی  McGillطراحی شده است و از پایایی(Reliability) واعتبار  (Validity)بالایی برخوردار اسـت. یوسـیپویچ وهمکاران  (2001) ،پایایی درونی این ابزار را با اسـتفاده از آلفای کرونباخ،  75/0محاسبه کـرده انـد(41).در ایران عباسی و همکاران(1388) این ابزار را ترجمه و با استفاده از آزمون ویل کاکسون ضریب همبستگی این بزار برابر با 72/0 به دست آمد(P=0/01)،که نشان دهنده اعتبار بالای این ابزار بود.همچنین ضریب آلفای کرونباخ ابزار 68/0 محاسبه گردید (42). بعد از تایید پروپوزال پایایی ابزار سنجیده خواهد شد. قسمت  سوم  ابزار اندازگیری راحتی کولکابا که با معیار دیداری راحتی VAS[1] ارزیابی خواهد . این مقیاس یک خط افقی 10سانتی‌متری است که از صفرتا 10عدد (صفر نشان دهند ناراحتی کامل و عدد 10نشان دهند راحتی کامل) درجه‌بندی‌شده است و توسط کولکابا ، به‌منظور اندازه‌گیری میزان راحتی بیماران تهیه‌شده است .روایی و پایایی مقیاس VAS  در مطالعات مختلفی مورد تایید قرار گرفته است(43, 44). بعد از تایید پروپوزال پایایی ابزار سنجیده خواهد شد. بیمارانی وارد مطالعه خواهند شد که نمره راحتی پایین‌تر از 8 داشته باشند.  جهت بررسی کفایت دیالیز، در هر جلسه بلافاصله بعد از قراردادن کتتر در شریان بیمار و همچنین در پایان همان جلسه دیالیز قبل از صافی، نمونه‌های خون جهت سنجش اوره ،کراتینین وفسفر گرفته و به آزمایشگاه فرستاده خواهد شد.قبل از جمع‌آوری نمونه خون در پایان دیالیز، سرعت جریان خون تاml/min  100 به مدت 10 ثانیه کاهش پیدا می‌کند و در ابتدا و انتهای دیالیز وزن بیمار اندازه‌گیری می‌شود. شاخص کفایت دیالیز (KT/V)و فرمول نسل دوم داگیرداس Daugirddas II  که یک فرمول قابل‌قبول در جهان است استفاده می‌شود. در این فرمول لگاریتم طبیعی، مدت‌زمان جلسه همودیالیز(ساعت)،نسبت اوره بعدازدیالیز به قبل از دیالیز، حجم اولترافیلتراسیون و وزن بعد از بعدازدیالیزامده است.نحوه محاسبه این فرمول بر اساس نرم افزار کامپیوتری بوده که در بخش همودیالیز موجود می باشد که پژوهشگر با وارد کردن ، مدت‌زمان جلسه همودیالیز(ساعت)،نسبت اوره بعدازدیالیز به قبل از دیالیز، حجم اولترافیلتراسیون و وزن بعد از بعدازدیالیز کفایت هر جلسه دیالیز را محاسبه می کند.

 KT/V=1/2

KT/V=Ln(1–URR)

KT/V=Ln(R–0/008×T)+(4-3/5T)×0/55UF/Wt 

پس از تائید و تصویب پروپوزال توسط معاونت تحقیقات و کمیته اخلاق دانشگاه ،پژوهشگر با معرفی‌نامه به بیمارستان‌های آموزشی درمانی علی بن ابیطــالب(ع) و خاتم انبیا (ص) شهر زاهدان مراجعه و پس از معرفی خود به ریاست بیمارستان و سرپرستار بخش دیالیز و ارائه توضیحات لازم در خصوص چگونگی انجام طرح تحقیقاتی و با کسب اجازه،اقدام به انجام مطالعه و جمع‌آوری داده‌ها خواهد کرد. مداخلات لازم تحت نظر فوق تخصص کلیه و مجاری ادرارانجام خواهد شد.    

بیماران با روش نمونه‌گیری در دسترس که واجد شرایط در این پژوهش باشند وارد مطالعه خواهند شد.  در ادامه درصورتی‌که بیماران تمایل خود را به شرکت در پژوهش ابراز نماید، توضیحات ضروری مربوط به  چگونگی انجام مطالعه و هدف از انجام پژوهش به بیمار موردمطالعه داده خواهد شد پس از اعلام تمایل بیمار به شرکت در مطالعه حاضر از بیمار خواسته خواهد شد که فرم رضایت‌نامه آگاهانه کتبی را مطالعه و امضا نماید. سپس با رعایت اخلاق پزشکی و حفظ اسرار بیمار به ترتیب زیر پژوهش انجام خواهد شد. در ابتدا سه جلسه بیماران با روش همودیالیز استاندارد (دمای محلول استاندارد 37 درجه سانتی گراد) بدون پروفایل اولترا فیلتراسیون تحت همودیالیز قرار خواهند گرفت.توزیع پرسشنامه به این گونه است که در سه جلسه  دیالیز استاندارد پرسشنامه‌ی راحتی و خارش در ابتدا و انتهای هر سه جلسه به بیماران داده خواهد شد ضمنا برای تعیین کفایت دیالیز نمونه خون در ابتدا و انتهای جلسه دیالیز به آزمایشگاه ارسال خواهد شد .پس از دریافت پاسخ آزمایشگاه در فرمول kt/v توسط نرم افزار موجود در بخش محاسبه خواهد شد.پس از پایان سه جلسه دیالیز استاندارد همان بیماران  سه جلسه با روش همودیالیز سرد (دمای محلول 36 درجه سانتی گراد) به همراه پروفایل پلکانی اولترا فیلتراسیون تحت همودیالیز قرار خواهند گرفت  و  مجددا پرسشنامه های راحتی و خارش در ابتدا و انتهای جلسات به بیماران داده خواهد شد و اطلاعات ثبت خواهد شد. کفایت دیالیز به همان شیوه دیالیز استاندارد سنجیده خواهد شد. میزان جریان مایـع همودیـالیز در روش دیالیز استاندارد بدون پروفایل و با سرعت500  میلی لیتر در دقیقه و  در روش دیالیز سرد با استفاده از پروفایل اولترا فیلتراسیون با سرعت 800 میلی لیتر در دقیقه شروع وبه صورت پلکانی تا 500 میلی در پایان دیالیزخواهد رسید. پروفایل پلکانی اولترافیلتراسیون در دستگاه های بی بران شامل ده ستون می باشد که در طول چهار ساعت دیالیز، زمان هر ستون 24 دقیقه می باشد. در این روش جریان مایع دیالیز در ستون اول روی 800 میلی لیتر در دقیقه تنظیم می گردد وپس از آن آیکون نمودار روی دستگاه فعال می شود و دستگاه به صورت اتوماتیک و پلکانی میزان جریان مایع دیالیز را از 800 به 500 میلی لیتر در دقیقه کاهش می دهد.ﻣﯿـﺰان ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﺎﯾﻊ ﺑﺮای ﻫﺮ ﺑﯿـﻤﺎر ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﻔﺎوت وزن  ﻗﺒﻞ از دﯾﺎﻟﯿﺰ با وزن ﺧﺸﮏ( بعد دیالیز)  ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و تعیین خواهد گردید.میزان جریان خون بیمار با توجه به وضعیت بیمار و سطح تحمل بیمار  تعیین و از سرسوزن شماره 16استفاده خواهد شد. نمونه‌گیری به این صورت می‌باشد که در ابتدا دیالیز قبل از تزریق هپارین از لاین شریانی نمونه اوره و کراتینین گرفته‌شده و در پایان  جلسه دیالیز قبل از صافی،سرعت جریان خون تا 100 میلی در دقیقه به مدت10 ثانیه کاهش داده و نمونه‌های خون دوم جهت سنجش اوره،کراتینین گرفته و به آزمایشگاه فرستاده خواهد شد. میزان کفایت دیالیز بر اساس فرمول KT/V  محاسبه خواهد شد، نمره کفایت در فرم اطلاعاتی ثبت خواهد شد.نقش محقق در این مطالعه شامل آماده سازی دستگاه همودیالیز و تنظیم پروفایل و دمای مورد نظربر روی دستگاه و تکمیل پرسشنامه های رضایت آگاهانه،اطلاعات دموگرافیک، پرسشنامه خارش و راحتی،انجام خونگیری در ابتدا و انتهای جلسات دیالیز و محاسبه کفایت دیالیزمی باشد. همچنین در طول دیالیز علایم حیاتی بیمار چک شده و در صورت بروز هرگونه عوارض ناخواسته مانند افت فشار خون و عدم تحمل دیالیز ادامه روند دیالیز متوقف شده و به پزشک بیمار اطلاع داده خواهد شد . جهت یکسان‌سازی شرایط در این مطالعه ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻫﻤﻮدﯾﺎﻟﯿﺰ شامل نوع دستگاه همودیالیز، نوع محلول دیالیز به‌ جز دﻣﺎی محلول  و جریان مایع دیالیز در هر دو روش دیالیز ﯾﮑﺴﺎن خواهد بود ضمنا در مطالعه حاضر میزان فسفر بیمار در ابتدای ماه سنجیده و ثبت خواهد شد به این ترتیبب سنجش  میزان این یون به عنوان یک متغیر مخدوش کننده  در تحلیل اماری و دقت مطالعه کمک کننده خواهد بود

روند انجام مطالعه:

داده‌ها پس از جمع‌آوری و کدگذاری توسط نرم‌افزار 22-spss مورد تجزیه‌وتحلیل قرار خواهد گرفت. ابتدا فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار، حداقل و حداکثر به کمک آمار توصیفی تعیین می‌شود و در ادامه برای مقایسه میانگین‌های قبل و بعد در هر دو روش از آزمون تی زوجی، مقایسه میانگین‌های  دو روش از آزمون تی مستقل، مقایسه فراوانی متغیرهای کیفی دو روش از آزمون کای دو و برای تعیین اثربخشی مداخله بر روی شدت خارش و راحتی با کنترل هم‌زمان برخی متغیرهای مخدوش‌کننده از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده خواهد شد. سطح معناداری در این مطالعه 05/0 مدنظر است. به منطور نرمال بودن توضیع مشاهدات آماری از روش نرمالیتی شاپیرو-ویلکز استفاده خواهد شد.

'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392'

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی

در جمهوری اسلامی ایران

راهنمای عمومی

1- پژوهشگر باید به این امر مهم توجه داشته باشد که بافت‌ها و اعضای مورد استفاده، دارای منشأ انسانی‌اند و کرامت انسانی اقتضا می‌کند که جمع‌آوری، نگه‌داری، استفاده و نابودسازی آن‌ها توأم با رعایت ملاحظات و شؤون مرتبط باشد.

2- از اجزای بدنی دارای منشأ انسانی باید تنها در پژوهش‌هایی استفاده شود که اهداف ارزشمندی را در راستای مبارزه با بیماری‌ها و ارتقای سلامت انسان‌ها دنبال می‌کنند.

3- تمامی پژوهش‌ها بر روی عضو و بافت انسانی، پیش از اجرا، باید مورد تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش مرتبط قرار گیرد. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق دارد که در تمامی مراحل پژوهش بر آن نظارت داشته باشد. پژوهشگران باید در این زمینه با کمیته‌ی اخلاق در پژوهش همکاری کنند.

4- رضایت آگاهانه‌ی فرد دهنده‌ی عضو یا بافت، یا جانشین قانونی او، شرط اساسی در تأیید اخلاقی هر پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی است. رضایت‌نامه باید با رعایت تمامی اصول مرتبط تهیه و هنگام ارسال طرح‌نامه برای تصویب، به آن پیوست شده باشد.

- تمامی اطلاعاتی که از صاحبان عضو یا بافت مورد پژوهش، جمع‌آوری و ثبت می‌شود، راز حرفه‌ای تلقی می‌‌شود؛ از این ‌رو، تمامی اصول و ملاحظات مربوط به رازداری و حفظ حریم شخصی، باید در مورد آن‌ها مراعات شود.

7- مرکز انجام دهنده‌ی پژوهش بر روی عضو و بافت باید مهارت و امکانات لازم برای حفظ رازداری را داشته باشد؛ در غیر این صورت، اطلاعات باید به شکل بی‌نام و غیرقابل ردیابی ثبت و ذخیره شود.

8- پژوهشگر باید از اعضاء و بافت‌هایی که به منظور پژوهش در اختیار او قرار می‌گیرد استفاده‌ی بهینه کرده، از هدر رفتن آن‌ها جلوگیری کند

11- زمان، نحوه و میزان اطلاع آزمودنی‌ها از نتایج پژوهش باید در رضایت‌نامه آورده شود. در هر حال، آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او باید به تمامی اطلاعاتی که در طول پژوهش درباره‌ی او به‌دست می‌آید، دسترسی داشته باشد.

فصل 4- زیست‌بانک‌ها

2- فرد حق دارد هر وقت که بخواهد درخواست کند که نمونه‌هایش از زیست‌بانک خارج شوند. این در صورتی است که هویت دهنده ی نمونه مشخص یا قابل ردیابی باشد.

3- در صورتی که هویت فرد دهنده‌ی نمونه، مشخص یا قابل ردیابی باشد، برای هر پژوهش جدید باید از فرد یا نماینده‌ی قانونی او رضایت آگاهانه گرفته شود.

1- عدم همکاری بیمار  برای حضور در پژوهش که با توضیح بیشتر در مورد اهداف تحقیق و اهمیت آن ، سعی می شود برطرف گردد.

2-وجود دستگاه های دیالیز با برندهای متعدد در بخش که با استفاده از دستگاه بی براون که تعداد بیشتری در آن بخش موجود می باشد ، برطرف می گردد.

محلول های همودیالیز،خارش ، راحتی بیمار ،کفایت دیالیز، اولترافیلتراسیون

منابع:

1.            Abbasi A, Ashraf-ebrahimi N, Asayesh H, Shariati A, Rahmani H, Mollaei E. Relationship between caregivers burden and counter skills in hemodialysis patient. Journal of Oroomiyeh Faculty of nursing and midwifery. 2012;4(39):533-9.

2.            Longo DL, Fauci AS, Kasper DL, Hauser SL, Jameson JL, Loscalzo J. Harrison's principles of internal medicine 18E Vol 2 EB: McGraw Hill Professional; 2012.

3.            Tavallaii SA, Ebrahimnia M, Shamspour N, Assari SJEjoim. Effect of depression on health care utilization in patients with end-stage renal disease treated with hemodialysis. 2009;20(4):411-4.

4.            Shahinian VB, Hedgeman E, Gillespie BW, Young EW, Robinson B, Hsu C-y, et al. Estimating prevalence of CKD stages 3-5 using health system data. 2013;61(6):930-8.

5.            Sabitha P, Khakha D, Mahajan S, Gupta S, Agarwal M, Yadav SJIjon. Effect of cryotherapy on arteriovenous fistula puncture-related pain in hemodialysis patients. 2008;18(4):155.

6.            Minooei MS, Ghazavi Z, Abdeyazdan Z, Gheissari A, Hemati Z. The effect of the family empowerment model on quality of life in children with chronic renal failure: Children’s and parents’ views. Nephro-urology monthly. 2016;8(4).

7.            Salar A, KermanSaravi F, Navidian A, Taheri B. The effect of a family-centered empowerment model on quality of life in dialysis patients. Payesh (Health Monitor). 2018;17(2):179-90.

8.            Tosun N, Kalender N, Cinar FI, Bagcivan G, Yenicesu M, Dikici D, et al. Relationship between dialysis adequacy and sleep quality in haemodialysis patients. Journal of clinical nursing. 2015;24(19-20):2936-44.

9.            Hassanpour A, Salehi Tali S, Seifi H, Rahimi K. EVALUATE THE EFFICACY OF EDUCATION BASE ON COLLABORATIVE CARE MODEL ON THE LEVEL OF LABORATORY INDICATORS IN PATIENTS WITH ADVANCED CHRONIC KIDNEY DISEASE UNDERGOING HEMODIALYSIS. Nursing and Midwifery Jouranl. 2020;17(10):771-9.

10.         Azar ATJSJoKD, Transplantation. Effect of dialysate temperature on hemodynamic stability among hemodialysis patients. 2009;20(4):596.

11.         Teruel J, Martins J, Merino J, Lucas MF, Rivera M, Quereda RMC, et al. Temperature of the dialysis bath and hemodialysis tolerance. 2006;26(4).

12.         Andersson RG, Quirk C, Sullivan J, Anderson CD. Cutaneous manifestations of internal disease. Drug Discovery Today: Disease Mechanisms. 2008;5(1):e113-e23.

13.         Kurban MS, Boueiz A, Kibbi A-G. Cutaneous manifestations of chronic kidney disease. Clinics in dermatology. 2008;26(3):255-64.

14.         BORZOU S, Farmani A, Salvati M, Gholyaf M, Mahjoub H. The impact of linear sodium-ultrafiltration profiling on hemodialysis tolerance. 2015.

15.         Peterson SJ, Bredow TS. Middle range theories: application to nursing research: Lippincott Williams & Wilkins; 2009.

16.         Kolcaba K, Tilton C, Drouin C. Comfort theory: A unifying framework to enhance the practice environment. Journal of Nursing Administration. 2006;36(11):538-44.

17.         Kim K-S, Kwon S-H. Comfort and quality of life of cancer patients. Asian nursing research. 2007;1(2):125-35.

18.         Kavyannejad R, Borzuo R, Gholyaf M. Comparison of the Effects of two Low-and High-flux Dialyzers on the Patient’s Comfort and Hemodialysis Complications: A Randomized Clinical Trial. Qom Univ Med Sci J. 2015;9(7):11-9.

19.         Weger R. Renal Business Today (RBT) Roundtable: Dialysis Patient Comfort. USA: Virgo Publishing; 2009.

20.         Dowd T, Kolcaba K, Steiner R. The addition of coaching to cognitive strategies: interventions for persons with compromised urinary bladder syndrome. Journal of WOCN. 2003;30(2):90-9.

21.         Jouybari L, Haghdoost Oskouee S, Ahmadi F. Comforting nurse: patients’ experiences and perceptions. Razi journal of medical sciences. 2005;12(45):59-68.

22.         Cooper K, Gosnell K. Foundations of Nursing-E-Book: Elsevier Health Sciences; 2014.

23.         Asgari MR, Mohammadi E, Fallahi Khoshknab M, Tamadon MR. Hemodialysis patients' perception from nurses' role in their adjustment with hemodialysis: A qualitative study. Koomesh. 2011:385-97.

24.         Zarurati M, Pishgooie S, Farsi Z, Karbaschi K. The effect of music therapy on comfort level and some vital signs of patients undergoing hemodialysis. 2017.

25.         IMANI A, SOLEIMANI M, ASGARI MR, MORADI F, POURRAHIMI A, TAMMADON MR. The Effect of Cold Hemodialysis Fluid on the Uremia Pruritus in Hemodialysis Patients. 2018.

26.         Sarbaz H, Kiyani F, Keikhaei A, Bouya S. The Effect of Reduced Dialysate Temperature on Dialysis Adequacy of Diabetic Patients (A Clinical Trial Study). Medical-Surgical Nursing Journal. 2019;8(1).

27.         Lazzaretti C, Carvalho J, Mulinari R, Rasia J, editors. Kidney transplantion improves the muldimensional quality of life. Transplantation proceedings; 2004: Elsevier.

28.         Johnson RJ, Feehally J, Floege J. Comprehensive Clinical Nephrology E-Book: Elsevier Health Sciences; 2014.

29.         Hojjat M. Hemodialysis adequacy in patients with chronic renal failure. Iran J Crit Care Nurs. 2009;2(2):61-6.

30.         Shahgholian N, Mortazavi M. The Effects of Stepwise Dialysis Solution Flow Rate Profile onDialysis Adequacy: A Clinical Trial. Scientific Journal of Hamadan Nursing & Midwifery Faculty. 2013;21(4):51-7.

31.         MOLAIE E, GHARI S, MOUJERLOO M, BEHNAMPOUR N, SHARIATI A, AGHAKHANI MJ, et al. THE INFLUENCE OF SODIUM DIALYSATE VARIATION AND ULTRAFILTRATION IN PREVENTING HYPOTENSION AND MUSCLE CRAMP DURING HEMODIALYSIS PROCESS. 2013.

32.         Ghafourifard M, Rafieian M, Shahgholian N, Mortazavi M. Impact of two types of sodium and ultra filtration profiles on systolic and diastolic blood pressure in patients during hemodialysis. Journal of hayat. 2010;16(1):5-12.

33.         Borzou SR, Farghadani F, Oshvandi K, Gholyaf M, Mahjub HJJoHN, Midwifery. Effect of cool dialysate on vital signs, comfort and adequacy. 2015;25(3):9-16.

34.         Malekmakan L, Sayadi M, Pakfetrat M. Assessment of pruritus status and its relation to dialysis adequacy and laboratory factors among hemodialysis patients. Journal of Jahrom University of Medical Sciences. 2013;11(1):55-49.

35.         Hussein TA, Malik ASJIJoMS. Effect of Dialysate Temperature on Hemodynamic Stability among Hemodialysis Patients. 2014;12(2):173-9.

36.         Ko M-J, Wu H-Y, Chen H-Y, Chiu Y-L, Hsu S-P, Pai M-F, et al. Uremic pruritus, dialysis adequacy, and metabolic profiles in hemodialysis patients: a prospective 5-year cohort study. PloS one. 2013;8(8):e71404.

37.         Ayoub A, Finlayson M. Effect of cool temperature dialysate on the quality and patients’ perception of haemodialysis. Nephrology Dialysis Transplantation. 2004;19(1):190-4.

38.         Pérgola PE, Habiba NM, Johnson JMJAjokd. Body temperature regulation during hemodialysis in long-term patients: is it time to change dialysate temperature prescription? 2004;44(1):155-65.

39.         Friedmann P, Ardern-Jones M, Holden C, Burns T, Breathnach S, Cox N, et al. Rook's textbook of dermatology. Burns TBS, Cox N, Griffiths C, eds. 2010;1(7):1-15.

40.         Kolcaba K. Comfort theory and practice: a vision for holistic health care and research: Springer Publishing Company; 2003.

41.         Yosipovitch G, Zucker I, Boner G, Gafter U, Shapira Y, David M. A questionnaire for the assessment of pruritus: validation in uremic patients. ACTA DERMATOVENEREOLOGICA-STOCKHOLM-. 2001;81(2):108-11.

42.         Kavyannejad R, Oshvandi K, Borzuo R, Gholyaf M. A comparison of the effects of two low-and high-flux dialyzers on the patient’s comfort and hemodialysis complications: a randomized clinical trial. Qom University of Medical Sciences Journal. 2015;9(7):11-9.

43.         Borzou SR, Farghadani F, Oshvandi K, Gholyaf M, Mahjub H. Effect of cool dialysate on vital signs, comfort and adequacy. Journal of Holistic Nursing And Midwifery. 2015;25(3):9-16.

45.         Borzou SR, Farghadani F, Oshvandi K, Gholyaf M, Mahjub H. Effect of cool dialysate on vital signs, comfort and adequacy. Journal of Holistic Nursing And Midwifery. 2015;25(3):9-16.

' بررسی تأثیر دمای محلول دیالیز و پروفایل اولترافیلتراسیون بر خارش،راحتی و کفایت دیالیز بیماران تحت درمان با همودیالیز در بیمارستان‌های دانشگاه علوم پزشکی شهر زاهدان در سال 1399'

دارد

با شرکت در این طرح احتمال تثبیت شاخص های همودینامیک وارتقاء کفایت دیالیز  و تحمل بیشتر دیالیز شما وجود دارد. و به بهبود روشهای درمانی بیماران آینده کمک خواهد کرد.

شرکت در این طرح و انجام مداخله برروی شما هیچ عوارضی برای شما ندارد.

چنانچه در طرح تحقیقاتی اقدام تشخیصی یا درمانی انجام شود، هزینه به عهده مجری یا مجریان طرح خواهد بود و بیمار هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد.

در صورت عدم پذیرش دیالیز سرد از همان دیالیز روتین استفاده خواهد شد.

نتایج آزمایشها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری  در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

کمیته اخلاق در پژوهش با هدف نظارت بر رعایت حقوق بیمار می‌تواند به اطلاعات  بیمار دسترسی داشته باشد.

آقای عبدالحمید جمشیدزهی جهت پاسخگویی به اینجانب معرفی شد و به من گفته شد تا هر وقت مشکلی یا سوالی در رابطه با شرکت در پژوهش مذکور پیش آمد با ایشان در میان بگذارم و راهنمایی بخواهم.

آدرس و شماره تلفن ثابت و همراه ایشان به شرح به من ارائه شد:

• آدرس:  زاهدان – میدان مشاهیر- دانشکده پرستاری و مامایی
• تلفن ثابت:  05433442482
• تلفن رسیدگی به شکایات:05433295789

تلفن همراه :09151994695

شرکت در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهید بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودید بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری  ایجاد شود، پس از اطلاع به مجری، از پژوهش مذکور خارج شوید.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک

بسمه تعالی 

                                                                                                                                                                            سؤالاتی که پیش روی شماست مربوط به پژوهشی با عنوان'  بررسی تأثیر دمای محلول دیالیز و پروفایل اولترافیلتراسیون بر خارش،راحتی و کفایت دیالیز بیماران تحت درمان با همودیالیز در بیمارستان‌های دانشگاه علوم پزشکی شهر زاهدان در سال 1399' می باشد. اطلاعات این پرسشنامه صرفاً برای انجام پژوهش مورد استفاده قرار گرفته و کمال امانتداری در این رابطه مد نظر خواهد بود. پیشاپیش مراتب تشکر و قدردانی به خاطرمساعدت ومشارکت شما درانجام این تحقیق، اعلام می نمایم  .

عبدالحمید جمشیدزهی

دانشجوی کارشناسی ارشد پرستاری داخلی جراحی                                                                                          

ورودی مهر ماه 1396

دانشکده پرستاری و مامائی ،دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

                                                   Nasaba90@gmail.com                                                                                                                    

کد شماره :                                                                                                                 

سؤالات مربوط به متغیرهای جمعیتی (دموگرافیک):

              مشخصات فردی:

1. جنس:مرد □زن                                           □
2. سن :.......
3. وضعیت تاهل:       مجرد  □  متاهل  □  مطلقه  □  فوت همسر  □
4. میزان تحصیلات:.............. بی سواد □   زیردیپلم □ دیپلم وبالاتر  □ 
5. شغل:............... ازاد  □   کارمند □  بیکار  □  خانه دار □  بازنشسته  □            

   6.طول مد ت درمان با همودیالیز به ماه ..................                                                                                                7 . میزان اضافه وزن بین دو جلسه دیالیز .........................

8 . بیماری زمینه ای ...........................

9.استفاده از داروی ضد خارش:..................بلی□       خیر□

3- فرم رضایت آگاهانه شرکت در طرح تحقیقاتی

معاونت پژوهشی   

 فرم رضایت آگاهانه شرکت در طرح تحقیقاتی      

پرسشنامه ها:

1-پرسشنامه شدت خارش (Itch Severity Score)ISS

ابزار کار

روش شدت خارش (پرسشنامه 48امتیازی) (Itch Severity Score)ISS

با پنج پارامتر زمان خارش ، شدت خارش ، محل خارش ، دفعات خارش و DUO‎ براساس متدVAS

میزان ساعات خواب شب بین 48-1نمره گذاری شد . بیماران با نمره بین 1 تا 16 در گروه خارش خفیف ، بین 17 تا 32 درگروه خارش متوسط و بیماران با نمره بین 33 تا 48 در گروه خارش شدید قرار گرفتند.‎

شدت:خارش بدون نیاز به خاراندن(1)کمتر نیاز به خاراندن(2)خاراندن مکرر(3)عدم تسکین با خاراندن(4)خارش همراه با ناراحتی برای تمام اوقات(5)

پراکندگی:برای هریک از اعضاهرکدام بازوها،تنه یا پاها (1)خارش تمامی نواحی بدن(5)

فراوانی:دو دوره کمتر ازده دقیقه یا یک دوره خارش بیش از ده دقیقه (1) ده دوره کمتر از ده دقیقه یا پنج دوره بیش از ده دقیقه (5)

بیدارشدن:به ازای هر بار بیدار شدن از خواب (1)حداکثر(5)

بیمارانی که نمره متوسط تا شدید داشتند وبه درمانهای طبی جواب ندادند.وارد مطالعه شدند.

2- ابزار راحتی بر اساس Visual analogue Scale ) VAS)