بررسی خصوصیات دموگرافیک ،کلینیکی وپاراکلینیکی کودکان مشکوک به COVID-19 بستری شده در بیمارستان علی بن ابیطالب دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

با توجه به شیوع بیماری SARS-nCoV-2 (COVID-19)، در شهر ووهان کشور چین طی ۳ ماه گذشته و انتقال آن به سراسر جهان و همچنین کشور ایران از بهمن ماه ۱۳۹۸، آمار مبتلایان به ویروس فوق در کشور از اواسط اسفند ماه ۱۳۹۸ به شکل فزاینده ای افزایش یافت و چندین مرکز فوق تخصصی در شهر های مختلف برای نگهداری از این دسته از بیماران اختصاص یافتند. آنگونه که مطالعات فعلی نشان می دهند، این بیماری بسیار واگیر بوده و با توجه به پایداری ویروس در محیط و هوا، شانس انتقال مجاورتی آن بسیار زیاد می باشد (1, 2) . علاوه بر انتقال از طریق دراپلت ها ، ویروس می تواند از طریق اجسام آلوده نیز منتقل گردد (3) همچنین با توجه به ناشناخته بودن این ویروس و علائم آن از یک سو و در دسترس نبودن واکسن و یا دارویی مشخص برای درمان آن از سوی دیگر، بررسی دقیق بیماران، علائم، آزمایشات و یافته های رادیولوژیک ایشان برای مقایسه ی افراد بهبود یافته و درمان شده با افرادی که متاسفانه جان خود را در اثر ابتلا به این بیماری از دست داده اند، جهت دستیابی به یک استراتژی تعیین نوع برخورد و احتمالاً درمان این دسته از بیماران ضروری بنظر می رسد (4-6) مقالات چاپ شده و اطلاعات موجود در مورد بیماری در بالغین بسیار است ولی سرعت درگیری درکودکان  به نسبت پایین تر می باشد .اولین کودک مبتلا به این بیماری در ۲۰ jan  ۲۰۲۰ در چین گزارش شد که والدین کودک سفر به ووهان را داشته اند(7) و اولین  شیرخوار مبتلا که گزارش شد ، در تاریخ ۲۶jan  ۲۰۲۰ ،یک کودک سه ماهه اهل Xiaogan  با علایم تب در روز قبل از مراجعه بود  که نهایتا در تاریخ ۱۰ feb با حال عمومی خوب ترخیص شد .ولی نکته قابل توجه در این شیرخوار علامتدار شدن وی قبل از ظهور علایم در والدینش بود . اولین نوزاد مبتلا ،نوزاد پسر ۱۷ روزه بود که علایم تب و سرفه از سه روز قبل در بیمارستان بستری شد و طی تماس با والدینش به بیماری مبتلا شده بود عفونت پری ناتال هم می تواند در نوزاد متولد شده از مادر با عفونت ثابت شده اتفاق بیفتد، به خصوص اگر مادر زایمان واژینال داشته باشد (3)  به تدریج بر میزان کودکان مبتلا افزوده شد .علیرغم اینکه علایم سرفه و تب و تنگی نفس در بالغین مبتلا بسیار شایع است ،درکودکان کمتر دیده می شود و شدت بیماری نیز درکودکان زیر ۱۸ سال کمتر است و عفونت بدون علامت در اینها شایعتر است (8, 9) .علایم گوارشی مانند درد شکم ،تهوع و اسهال نیز درکودکان مبتلا دیده شده است (3) . یافته رادیولوژیک شایع همانند بالغین مبتلا ،درگیری گرند گلاس دوطرفه  در ریه ها می باشد (9)

با توجه به توضیحات بالا و سایر مطالعات انجام شده در خصوصا کشور چین و نظر به تفاوت های ژنتیکی و فردی بیماران ایرانی، لازم است تا اطلاعات بیماران مراجعه کننده به سانترهای اصلی پذیرش بیماران کرونا در کشور جمع آوری و بطور سیستماتیک ارائه شوند. از این جهت و با توجه به تعدد بیماران مراجعه کننده به مرکز درمانی، آموزشی و پژوهشی علی بن ابیطالب بر آن شدیم تا در یک تحقیق جامع نسبت به جمع آوری و آنالیز خصوصیات دموگرافیک، بالینی، آزمایشگاهی و رادیولوژیک این بیماران و فاکتورهای دخیل در پیش آگهی بیماران داشته باشیم.

مرور بر متون:

1. YAN CHEN  و همکارانش در مطالعه خود به بررسی و معرفی خصوصیات دموگرافیک و علایم بالینی ۴ شیرخوارمبتلا و اهل ووهان چین که از مادران با تست COVID-19  مثبت متولد شده بودند پرداختند. هیچکدام از نوزادان علائم بالینی جدی مانند تب ، سرفه ، اسهال و یا شواهد رادیولوژیک یا خونریزی غیر طبیعی را نشان ندادند. دو نوزاد در بدو تولد بثورات علت ناشناخته داشتند و یکی از آنها دارای زخم صورت بود. یک نوزاد تاکی پنه داشت و به مدت 3 روز تحت تهویه مکانیکی غیر تهاجمی قرار گرفت. هر چهار نوزاد در زمان ترخیص از بیمارستان زنده بودند(10) .
2. در مطالعه دیگری Liqin Zhu  و همکارانش به بررسی علل کمتر در معرض ابتلا به عفونت بودن کودکان پرداختند و بیان کردند که احتمالا به علت فعالیت متفاوت ACE و سیستم ایمنی درکودکان می باشد (11) .
3.  در مطالعه دیگری که توسط SOO-HAN CHIO   و همکارانش با هدف بررسی عفونت COVID-19  درکودکان انجام شد ،مشخص شدکه کودکان بخش کمی از موارد COVID-19 را به خود اختصاص می دهند و علائم در کودکان نیز معمولاً خفیف است. با این وجود ، برخی از موارد کودکان ممکن است به بیماری شدیدی مبتلا شود ، و علایم اولیه آتیپیک ممکن است تشخیص COVID-19 را به تأخیر بیندازد و منجر به نتیجه نامطلوب شود. گفتنی است ، نوزادان نیزمستعد ابتلا به این بیماری هستند و ویروس را می توان برای مدت طولانی از آنها جدا کرد، بنابراین نوزادان ممکن است در انتقال جامعه و ایجاد همه گیری نقش مهمی داشته باشند (7) .
4. DongChen  و همکاران مطالعه ای را به صورت گذشته نگر بر روی کودکان (0 تا 16 سال) با تأیید COVID-19 انجام دادند. 36 کودک (میانگین سنی 3/8 سال) مشخص شد که به سندرم حاد تنفسی حاد کروناویروس 2 مبتلا شده اند. مسیر انتقال از طریق تماس نزدیک با اعضای خانواده ( 32 [89٪]) یا سابقه قرار گرفتن در معرض ناحیه اپیدمی (12 [33٪])؛ و هشت مورد (22٪) هر دو مورد مواجهه داشتند. 19 بیمار (53٪) نوع بالینی متوسط ​​با پنومونی داشتند. 17 نفر (47٪) نوع بالینی خفیف داشتند. علائم شایع در هنگام پذیرش تب (13 (36٪)) و سرفه خشک (7 (19٪)) بود. یافته های آزمایشگاهی غیرطبیعی معمولی افزایش کراتین کیناز MB (11 (31٪)) ، کاهش لنفوسیت ها (11 (31٪)) ، لکوپنی (هفت مورد [19٪]) و پروکلسیتونین بالا (شش ،17٪) بود. علاوه بر ارائه رادیوگرافی ، متغیرهایی که با شدت COVID-19 ارتباط معنی داری داشتند ، کاهش لنفوسیت ها ، بالا رفتن دمای بدن و سطح بالای پروکلسیتونین ، D- دیمر و کراتین کیناز MB بودند. اگرچه همه بیماران کودکان در این مطالعه از نوع COVID-19 خفیف یا متوسط ​​بودند، اما بخش عمده ای از کودکان بدون علامت نشان دهنده دشواری در شناسایی بیماری در کودکان است که اطلاعات اپیدمیولوژیکی واضحی ندارند و منجر به وضعیت خطرناک در عفونت های جامعه می شود(8).

1. فراوانی ویژگی­های دموگرافیک درکودکان مشکوک بهCOVID19 بستری شده در بیمارستان علی بن ابیطالب زاهدان چقدر می باشد؟
2. فراوانی علائم بالینی در کودکان مشکوک بهCOVID19 بستری شده در بیمارستان علی  بن ابیطالب زاهدان چقدر می باشد؟
3. میانگین شاخص­های آزمایشگاهی در کودکان مشکوک بهCOVID19 بستری شده در بیمارستان علی  بن ابیطالب زاهدان چقدر می باشد؟
4. فراوانی ویژگی های رادیولوژیک در کودکان مشکوک بهCOVID19 بستری شده در بیمارستان علی  بن ابیطالب زاهدان چقدر می باشد؟
5. فراوانی پیش آگهی در کودکان مشکوک بهCOVID19 بستری شده در بیمارستان علی  بن ابیطالب زاهدان چقدر می باشد؟
6. بین علائم بیماری در کودکان مشکوک به 19-COVID با متغیرهای سن، جنس، و شاخص های آزمایشگاهی رابطه وجود دارد.

تعیین خصوصیات دموگرافیک ،کلینیکی وپاراکلینیکی کودکان مشکوک به COVID-19  بستری شده در بیمارستان علی بن ابیطالب دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

1. تعیین توزیع فراوانی ویژگی های دموگرافیک در کودکان مشکوک به 19-COVID بستری شده در بیمارستان علی بن ابیطالب(ع) زاهدان
2. تعیین توزیع فراوانی علائم بالینی در کودکان مشکوک به 19-COVID بستری شده در بیمارستان علی بن ابیطالب(ع) زاهدان
3. تعیین توزیع فراوانی پیامد بیماری در کودکان مشکوک به 19-COVID بستری شده در بیمارستان علی بن ابیطالب(ع) زاهدان
4. تعیین یافته های رادیولوژیک در کودکان مشکوک به 19-COVID بستری شده در بیمارستان علی بن ابیطالب(ع) زاهدان
5. تعیین میانگین شاخص های آزمایشگاهی در کودکان مشکوک به 19-COVID بستری شده در بیمارستان علی بن ابیطالب(ع) زاهدان
6. تعیین رابطه علائم بیماری در کودکان مشکوک به 19-COVID با متغیرهای سن، جنس، بیماری زمینه ای و شاخص های آزمایشگاهی

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، بیمارستان علی بن ابیطالب(ع)،

• 19-COVID :

عفونت حادتنفسی که براثر عضوی جدید از دسته کروناویروس ها ایجاد می شود.

•          مورد مشکوک 19-COVID:

-کودک با شرح حال سرفه خشک یا لرز یا گلودرد همراه با تنگی نفس با یا بدون تب که با عامل اتیولوژیک دیگری قابل توجیه نباشد.

-بیمار با تب و یا علائم تنفسی (با هر شدتی)، اسهال، استفراغ، دل درد، سردرد، بیقراری به تنهایی و یا علایم شبه کاوازاکی باشد و سابقه تماس نزدیک با مورد محتمل/قطعی بیماری کووید -۱۹، در عرض ۱۴ روز قبل از شروع علائم بیماری را داشته باشد.

•          مورد محتمل 19-COVID:

مورد محتمل مورد مشکوکی است که:

-دارای تظاهرات رادیولوژیکی باشد که از نظر رادیولوژیست به شدت مطرح کننده بیماری کروید -۱۹ است.

 -فرد مبتلا به پنومونی که علیرغم درمان های مناسب ، پاسخ بالینی نامناسب داشته و به شکل غیر معمول و سرعت غیرقابل انتظاری وضعیت بالینی بیمار حادتر و وخیم تر شده یا فوت شود.

:Inconclusive result-  نتیجه آزمایش PCR فرد معلوم نیست و به عنوان مثبت یا منفی قطعی گزارش نشده است.

•          مورد قطعی 19-COVID:

-بیمار با علائم و نشانه های فوق که تایید ازمایشگاهی COVID-19 (تست PCR مثبت) را داشته باشد.

توصیفی-تحلیلی(مقطعی همزمان)

تمامی کودکان مشکوک، محتمل و قطعی مبتلا بهcovid-19  بستری شده در بیمارستان علی بن ابیطالب زاهدان

معیار ورود:

سن 0-18 سال

کودک مشمول یکی از تعاریف بیمار مشکوک، محتمل یا قطعی باشد.

معیار خروج:

کودکانی که در نهایت تشخیص دیگری به جز COVID19 برای انها تایید گردیده باشد.

با توجه به قرار گرفتن در دوره اپیدمی به صورت سرشماری تمامی موارد مشکوک، محتمل و قطعی کووید 19 در کودکان 0 تا 18 ساله که در بازه زمانی اول فروردین 99 لغایت آخر تیر 99  در بیمارستان علی بن ابی طالب (ع) زاهدان بستری شده اند، مورد ارزیابی قرار خواهند گرفت. که تعداد موارد این کودکان 42 نفر بوده است.

سرشماری- 42 نفر

برای جمع آوری داده ها از روش پرونده خوانی و فرم جمع آوری اطلاعات پیوست شده استفاده خواهد شد.

بعد از تصویب طرح در شورای پژوهش و کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و با کسب معرفی نامه از دانشگاه به مرحله اجرا درخواهد آمد.

در مطالعه حاضر تمامی بیماران مشکوک، محتمل و قطعی کووید-19(بر اساس تعاریف زیر) که در بازه زمانی فروردین 99 لغایت انتهای تیر 99 در بیمارستان علی بن ابی طالب (ع) زاهدان بستری شده اند بر اساس داشتن معیارهای ورود و نداشتن معیارهای خروج، مورد بررسی قرار خواهند گرفت. که تعداد آن ها 42 نفر بوده است.

طراحی فرم جمع آوری اطلاعات:  برای طراحی فرم جمع آوری اطلاعات در این مطالعه فرم مجموعه حداقل داده که از طرف WHO برای گزارش دهی موارد COVID-19 طراحی شده است بعنوان فرم مبنا قرار خواهد گرفت و توسط اجماع متخصصین گروه  کودکان با استفاده از تکنیک فوکوس گروپ متغیرهایی ازین فرم که برای بخش کودکان ضروری نیستند یا قابلیت جمع آوری ندارند حذف و متغیرهای ضروری این بخش اضافه خواهند شد.پس از آنالیز دقیق این یافته ها، هر گونه رابطه ی موجود بین این فاکتورها و سرنوشت نهائی بیماران مورد بررسی و ارزیابی دقیق قرار خواهد گرفت.

برای جلوگیری از انتشار ویروس توسط فرم های کاغذی، فرم طراحی شده الکترونیکی خواهد شد و داده ها از همان ابتدا به صورت الکترونیک جمع آوری خواهند شد.

در پژوهش حاضر موارد مشکوک، محتمل و قطعی بیماری COVID-19 براساس تعاریف زیر، وارد مطالعه خواهند شد.

•          مورد مشکوک 19-COVID:

-کودک با شرح حال سرفه خشک یا لرز یا گلودرد همراه با تنگی نفس با یا بدون تب که با عامل اتیولوژیک دیگری قابل توجیه نباشد.

-بیمار با تب و یا علائم تنفسی (با هر شدتی)، اسهال، استفراغ، دل درد، سردرد، بیقراری به تنهایی و یا علایم شبه کاوازاکی باشد و سابقه تماس نزدیک با مورد محتمل/قطعی بیماری کووید -۱۹، در عرض ۱۴ روز قبل از شروع علائم بیماری را داشته باشد.

•          مورد محتمل 19-COVID:

مورد محتمل مورد مشکوکی است که:

-دارای تظاهرات رادیولوژیکی باشد که از نظر رادیولوژیست به شدت مطرح کننده بیماری کروید -۱۹ است.

 -فرد مبتلا به پنومونی که علیرغم درمان های مناسب ، پاسخ بالینی نامناسب داشته و به شکل غیر معمول و سرعت غیرقابل انتظاری وضعیت بالینی بیمار حادتر و وخیم تر شده یا فوت شود.

:Inconclusive result-  نتیجه آزمایش PCR فرد معلوم نیست و به عنوان مثبت یا منفی قطعی گزارش نشده است.

•          مورد قطعی 19-COVID:

-بیمار با علائم و نشانه های فوق که تایید ازمایشگاهی COVID-19 (تست PCR مثبت) را داشته باشد.

داده ها وارد نرم افزار آماری SPSS ورژن 26 می شوند و در ابتدا از نظر آماره های توصیفی (میانگین، انحراف معیار و درصد فراوانی ) مورد ارزیابی قرار می گیرند. برای تحلیل ارتباط بین متغیرها از آزمون T test و همبستگی پیرسون استفاده خواهد گردید. سطح معنی داری 05/0 در نظر گرفته خواهد شد. (در صورت لزوم از آزمون های غیرپارامتری استفاده خواهد شد.)

1- در مطالعه حاضر هیچ گونه مداخله ای در روند درمانی بیماران انجام نخواهد شد.

2- اطلاعات بیماران محرمانه باقی خواهد ماند.

3- طرح حاضر پس از تاییید کمیته اخلاق اجرا خواهد شد.

همچنین لازم به ذکر است، این مطالعه مطابق بندهای 5-1 و 31-7 راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران می باشد.

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.
2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.
3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.
4. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.
5. قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.
6. اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.
7. طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.
8. در پژوهش‌های پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاط‌های لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط زیست انجام گیرد.
9. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.
10. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    
11. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.
12. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.
13. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.
14.  پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.
15. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.
16. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.
17. در پژوهش‌هایی که از مواد بدنی (شامل بافت‌ها و مایعات بدن انسان)  یا داده‌هایی استفاده می‌شود که هویت صاحبان آن‌ها معلوم یا قابل کشف و ردیابی است، باید برای جمع‌آوری، تحلیل، ذخیره‎سازی و /یا استفاده‌ی مجدد از آن‌ها رضایت آگاهانه گرفته شود. در مواردی که اخذ رضایت غیرممکن باشد یا اعتبار پژوهش را خدشه‌دار کند، می‌توان در صورت بررسی مورد و تصویب کمیته‌ی اخلاق ، از داده‌ها یا مواد بدنی ذخیره شده، بدون اخذ رضایت آگاهانه استفاده کرد.
18. عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.
19. در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.
20. برخی از افراد یا گروه‌هایی از مردم، نظیر ناتوانان ذهنی، کودکان، جنین و نوزاد، بیماران اورژانسی، یا زندانیان‌که ممکن است به‌عنوان آزمودنی در پژوهش شرکت کنند، نمی‌توانند برای دادن رضایت، آگاهی یا آزادی لازم را داشته باشند. این افراد یا گروه‌ها آسیب‌پذیر دانسته می‌شوند و باید مورد حفاظت ویژه قرار گیرند.
21.  از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.
22. در پژوهش بر روی گروه‌های آسیب‌پذیر، وظیفه‌ی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمی‌شود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. در هر حال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود.
23. اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 
24. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.
25. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.
26. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.
27. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.
28. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.
29. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.
30. روش پژوهش نباید با ارزش‌های اجتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

با توجه به گذشته نگر بودن مطالعه حاضر، ممکن است در مواردی نقص در پرونده ها وجود داشته باشد که سعی خواهد شد به صورت تلفنی داده ها جمع اوری شود.

خصوصیات دموگرافیک ،بیماری COVID-19  ، کودکان

1.            Chen T, Wu D, Chen H, Yan W, Yang D, Chen G, et al. Clinical characteristics of 113 deceased patients with coronavirus disease 2019: retrospective study. BMJ. 2020;1091(March):m1091-m.

2.            Ye G, Pan Z, Pan Y, Deng Q, Chen L, Li J, et al. Clinical characteristics of severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 reactivation. Journal of Infection. 2020.

3.            Cao Q, Chen Y-C, Chen C-L, Chiu C-H. SARS-CoV-2 infection in children: Transmission dynamics and clinical characteristics. Journal of the Formosan Medical Association. 2020.

4.            Hu Z, Song C, Xu C, Jin G, Chen Y, Xu X, et al. Clinical characteristics of 24 asymptomatic infections with COVID-19 screened among close contacts in Nanjing, China. Sci China Life Sci. 2020:10.1007/s11427-020.

5.            Huang Y, Tu M, Wang S, Chen S, Zhou W, Chen D, et al. Clinical characteristics of laboratory confirmed positive cases of SARS-CoV-2 infection in Wuhan, China: A retrospective single center analysis. Travel Medicine and Infectious Disease. 2020:101606.

6.            Su Y-J, Lai Y-C. Comparison of clinical characteristics of coronavirus disease (COVID-19) and severe acute respiratory syndrome (SARS) as experienced in Taiwan. Travel Medicine and Infectious Disease. 2020:101625-.

7.            .Choi SH, Kim HW, Kang JM, Kim DH, Cho EY. Epidemiology and clinical features of coronavirus disease 2019 in children. Clinical and experimental pediatrics. 2020 Apr;63(4):125.

8.            .Qiu H, Wu J, Hong L, Luo Y, Song Q, Chen D. Clinical and epidemiological features of 36 children with coronavirus disease 2019 (COVID-19) in Zhejiang, China: an observational cohort study. The Lancet Infectious Diseases. 2020 Mar 25.

9.            .Abdel-Mannan O, Eyre M, Löbel U, Bamford A, Eltze C, Hameed B, Hemingway C, Hacohen Y. Neurologic and radiographic findings associated with COVID-19 infection in children. JAMA neurology. 2020 Jul 1.

10.          Chen Y, Peng H, Wang L, Zhao Y, Zeng L, Gao H, et al. Infants Born to Mothers With a New Coronavirus (COVID-19). Front Pediatr. 2020;8:104.

11.          Zhu L, Lu X, Chen L. Possible causes for decreased susceptibility of children to coronavirus. Pediatr Res. 2020

پرسشنامه طرح تحقیقاتی  

بررسی یافته های بالینی و پاراکلینیک  در کودکان مبتلا به Covid – 19

بررسی خصوصیات دموگرافیک ،کلینیکی وپاراکلینیکی کودکان مشکوک به COVID-19  بستری شده در بیمارستان علی بن ابیطالب دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

ندارد

ندارد

ندارد

ندارد

ندارد

ندارد

بله

بله

ندارد

بله