بررسی تاثیر ملاتونین بر اختلالات ریتم شبانه روزی استراحت-فعالیت ناشی از کاهش دوز بنزودیازپین در بیماران با اختلالات دوقطبی و مقایسه آن با گروه کنترل

اختلال در چرخه زیستی شبانه روزی در بیماران اسکیزوفرنیا در مقایسه با افراد سالم در چندین مطالعه کوچک و متوسط بالینی با ضبط خواب از یک شب تا چند هفته گزارش شده است (1). ثبت استاندارد پلی سومنو گرافی شبانه مراحل و معماری خواب را ارزیابی می کند، اما ویژگی مزاحم این تکنیک باعث شده است که برای سنجش ریتم شبانه روزی در طی چند روز کمتر مناسب تحقیقات باشد. علاوه بر این پلی سومنو گرافی خواب را می سنجد و بنابراین در طی شب استفاده می شود. در این زمینه اکتی گرافی به عنوان یک ابزار مهم برای بررسی ریتم شبانه روزی شناخته می شود (2, 3). در بیماران اسکیزوفرنیا الگوی اختلالات ریتم شبانه روزی در دامنه ای از چرخه روان تا بسیار تکه تکه گزارش شده است (4). به طور کلی فعالیت حرکتی به طور قابل توجهی در بیماران اسکیزوفرنیا در مقابل افراد سالم کاهش پیدا می کند (5). اظهار شده است که کم بودن فعالیت روتین روزانه و کاهش زمان نماها اختلالات مشاهده شده در بیماران اسکیزوفرنیا را توجیه می کند (6). اما شواهد اخیر از این ایده حمایت نمی کند (7). سهم داروهای روانپزشکی در تصویر کلی اختلالات ریتم شبانه روزی به ندرت مورد پژوهش قرار گرفته است، اما شواهدی وجود دارد که داروهای آنتی سایکوتیک بر ریتم شبانه روزی تاثیر می گذارد (8). علاوه بر اختلال در چرخه خواب بیداری شواهدی وجود دارد که تعدادی از دیگر پارامترهای شبانه روزی در اسکیزوفرنیا شامل اختلال تنظیم ترشح ملاتونین و دمای مرکزی بدن نیز دچار اختلال می شود (9).

بنزودیازپین ها به وفور برای درمان شکایات بی خوابی و اضطراب در بیماران روانپزشکی مزمن تجویز می شود. به دلیل عوارض جانبی، بنزودیازپین ها فقط برای استفاده کوتاه مدت توصیه می شوند (10, 11). با این حال درمان اغلب طولانی است و قطع آن درمان ممکن است باعث مشکلاتی ناشی از علائم ترک ناراحت کننده شود. بی خوابی ریباند ممکن است در طی ترک اتفاق بیفتند و از طریق این مکانیسم، قطع بنزودیازپین بر ریتم شبانه روزی تاثیر می گذارد.

ملاتونین یک هورمون طبیعی که در هنگام شب ترشح می شود و در تثبیت ریتم شبانه روزی و القای خواب نقش دارد. به خاطر همین دلایل ملاتونین از لحاظ تئوریک یک داروی بلقوه برای تسهیل قطع بنزودیازپین می باشد و با توجه به داده های مشاهده شده به نظر می رسد ملاتونین می تواند نقش کمکی در زمینه ترک بنزودیازپین داشته باشد (12, 13).

 در یک کارآزمایی دو سو کورکه توسط Baandrup  و همکاران در سال 2016 روی 20 بیمار مبتلا به اسکیزوفرنیا و یا دوقطبی و ۲۸ بیمار در گروه کنترل انجام شد سنجش اکتی گرافی برای ۷۲ ساعت بین بیمارانی که ملاتونین مصرف کرده بودند و بیمارانی که مصرف نکرده بودند قبل و بعد از تیپرینگ بنزودیازپین انجام شد و نتایج نشان داده شد که ملاتونین می تواند به علایم ترک بنزودیازپین بیمارانی که در ریتم شبانه روزیشان اختلال ایجاد شده است کمک کند (14).

در پژوهش دیگری توسط Baandrup در سال 2015 اثر ملاتونین آهسته رهش بر مصرف کنندگان طولانی مدت بنزودیازپین ها بررسی شد. در این کارآزمایی بالینی 42 بیمار در گروه ملاتونین و 44 بیمار در گروه کنترل مقایسه شدند. در این مطالعه با اکتی گرافی که ۲۴ هفته به طول انجامید ملاتونین تاثیری در علایم ترک بنزودیازپین نداشت (15).

هدف ما این است که نحوه تاثیر ملاتونین بر پارامترهای ریتم شبانه روزی در بیماران اسکیزوفرنیا یا بایپولار تحت درمان را بررسی کنیم. فرض ما این است که درمان با ملاتونین ممکن است باعث ثبات بیشتر در ریتم فعالیت-استراحت در مقایسه با گروه کنترل شود. در نتیجه ما فرض می کنیم که کاهش دوز بنزودیازپین ممکن است با افزایش فعالیت حرکتی و دیگر علایم منفی همراه شود.

1.          مشخصات دموگرافیک دو گروه متفاوت نیست

2.         میانگین طول مدت بیماری در گروههای مورد بررسی متفاوت نیست

3.         میانگین طول مدت درمان با بنزودیازپین در گروههای مورد بررسی متفاوت نیست

4.         میانگین دوز بنزودیازپین مصرفی در گروههای مورد بررسی متفاوت نیست

5.         الگوی شبانه روزی استراحت-فعالیت بیماران دریافت کننده ملاتونین و گروه کنترل متفاوت است

تاثیرملاتونین بر اختلالات ریتم شبانه روزی استراحت-فعالیت ناشی از کاهش دوز بنزودیازپین در بیماران دوقطبی و مقایسه آن با گروه کنترل

1- مقایسه ویژگی های دموگرافیک دو گروه.

2. تعیین  و مقایسه میانگین طول مدت بیماری در گروههای مورد بررسی

3. تعیین و مقایسه میانگین طول مدت درمان با بنزودیازپین در گروههای مورد بررسی

4. تعیین و مقایسه میانگین دوز بنزودیازپین مصرفی در گروههای مورد بررسی

5. تعیین و مقایسه الگوی شبانه روزی استراحت-فعالیت بیماران دریافت کننده ملاتونین و گروه کنترل

کلینیک ها و بیمارستان های اعصاب و روان

ملاتونین: ملاتونین یک هورمون طبیعی است که در شب ترشح می شود و طول عمر کوتاهی دارد و بر ریتم شبانه روزی بدن اثر نظارتی دارد (16).

ریتم شبانه روزی: ریتم های شبانه روزی تغییرات فیزیکی، ذهنی و رفتاری است که در طول یک روز اتفاق می افتد. این ریتم ها عمدتا به روشنایی و تاریکی محیط واکنش نشان می دهند (16).

 بنزودیازپین: بنزودیازپین ها دسته ای از داروهای روانگردان اند که ساختار شیمیایی آنها ترکیب benzene و diazepine است (17).

کارآزمایی بالینی

شامل تمام بیماران دوقطبی که معیارهای ورود و خروج را دارند و به بیمارستان بهاران زاهدان در طی سالهای 1399-1400 مراجعه می کنند. معیارهای ورود و خروج هر دو گروه یکسان است.

معیارهای ورود:

1. سن بالاتر از ۱۸ سال
2. تشخیص دوقطبی بر اساس DSM5
3. دریافت حداقل یک داروی آنتی سایکوتیک و مصرف روزانه حداقل یک بنزودیازپین  برای حداقل ۳ ماه

معیارهای خروج:

1. وجود رفتارهای پرخاشگرانه آشکار
2. وجود عقب ماندگی ذهنی، اختلالات رشدی، دمانس
3. وجود بیماری های جسمی شامل  نقص کبدی، بیماری لاعلاج، اختلال جسمی شدید یا صرع
4. حساسیت به داروهای مورد مطالعه
5. بارداربودن
6. زنان در دوران شیردهی
7. نبود رضایت آگاهانه
8. بیماری اعصاب و روان همراه دیگر .
9. مصرف اپیویید و سایر مواد مخدر دیگر

با توجه به پژوهش مشابه توسط Baandrup و همکاران(14) و فرمول مقایسه میانگین ها  33 نفر در هر گروه تعیین می شود.

  z 1-α/2=1.96      α=0.05

z1-B=0.85

S1= انحراف معیار متغییر در گروه ملاتونین      7347

S2 =  انحراف معیار متغییر در گروه پلاسبو    15071

  U1= میانگین میزان فعالیت در گروه ملاتونین     7046

  U2= میانگین میزان فعالیت در گروه پلاسبو    15342 

اختصاص به هریک از گروههای درمانی براساس مراجعه بیماران بر اساس روش تصادفی سازی بلوک بندی شده

فرم اطلاعات دموگرافیک

داده های به دست آمده از دستگاه اکتی گراف ساخت شرکت بیناتوس

بعد از تصویب طرح در کمیته اخلاق دانشگاه بیماران واجد شرایط برای هر دو گروه کنترل و مداخله از بیماران بستری در بیمارستان روانپزشکی زاهدان تحت بررسی اولیه شامل تشخیص گذاری و بررسی معیار های ورود و خروج  قرار می گیرند.  سپس بیماران به شیوه تصادفی بلوک بندی شده در بلوک های شش تایی و جمعا یازده بلوک بر اساس مراجعه به کلینیک  در گروه دریافت کننده ملاتونین و گروه دریافت کننده پلاسبو تقسیم می شوند.بیماران از نظر سن وجنس همسان خواهند شد.  گروه ملاتونین دو ساعت قبل از خواب 3  میلی گرم ملاتونین و گروه کنترل کپسول پلاسبو دریافت خواهند کرد. داروی ملاتونین و پلاسبو از نظر شکل یکسان خواهند بود و پزشک تجویز کننده دارو از ملاتونین یا پلاسبو بودن دارو اطلاعی نخواهد داشت.

اندازه گیری اکتومتری طبق اصول آکادمی خواب آمریکا  برای سه روز و شب متوالی (۷۲ ساعت) جهت بررسی الگوهای فعالیت-استراحت با و بدون ملاتونین انجام خواهد شد. از شرکت کنندگان خواسته خواهد شد تا در فعالیت های معمول خود تغییری ایجاد نکنند. دستگاه اکتومتری همانند ساعت مچی روی دست بیماران نصب خواهد شد. این دستگاه میزان فعالیت حرکتی فرد را ثبت می کند.فاصله زمانی بین دو ثبت داده توسط دستگاه 30 ثانیه خواهد بود. داده ها با بررسی تعداد فعالیت در هر ساعت و تعداد فعالیت در هر ۶ ساعت تحلیل خواهند شد. زمان بیدار شدن بیمار به عنوان مبدا تعداد فعالیت در روز در نظر گرفته خواهد شد. در نهایت میزان فعالیت ثبت شده در گروه ملاتونین با گروه پلاسبو مقایسه خواهد شد. هر دو گروه کنترل و ازمایش از بیماران بستری خواهند بود.

پارامترهای مورد بررسی با دستگاه اکتی گراف شامل تغییرناپذیری یا ثبات از روزی به روز دیگر که پیش بینی پذیر بودن ریتم فعالیت-استراحت ۲۴ ساعته است (Interdaily stability)، تکه تکه بودن ریتم که فراوانی و اندازه گذار از استراحت به فعالیت است (Intradaily variability) و نسبت فعالترین دوره ۱۰ ساعته به کمترین دوره فعالیت ۵ ساعته در یک الگوی ۲۴ ساعته است (Relative amplitude).

جهت توصیف داده های کمی از میانگین و انخراف معیار و توصیف داده های کیفی از قراوانی و درصد استفاده خواهد شد . جهت مقایسه داده های کمی بین دو گروه در صورت برقرار بودن شرایط  از آزمون T  مستقل و در غیر اینصورت از آزمون من ویتنی و برای مقایسه فعالیت حرکتی در زمانهای مختلف بین دو گروه از آزمون آنالیز واریانس استفاده خواهد شد. P< 0.05  به عنوان سطح معنی داری در نظر گرفته خواهد شد.

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی  دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.
2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.
3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.
4. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.
5. قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.
6. در کارآزمایی های بالینی دوسوکور  که آزمودنی از ماهیت دارویی یا مداخله‌ای که برای وی تجویز شده بی‌اطلاع است، پژوهشگر باید تدابیر لازم جهت کمک‌رسانی به آزمودنی در صورت لزوم و در شرایط اضطراری را تدارک ببیند.
7. اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.
8. طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.
9. در پژوهش‌های پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاط‌های لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط ریست انجام گیرد.
10. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.
11. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    
12. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.
13. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.
14. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.
15. پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.
16. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.
17. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.
18. عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.
19. در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.
20. از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.
21. در پژوهش بر روی گروه‌های آسیب‌پذیر، وظیفه‌ی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمی‌شود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. در هر حال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود.
22. اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 
23. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.
24. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.
25. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.
26. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.
27. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.
28. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.
29. روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

راهنمای اخلاقی کارآزمایی‌های بالینی در جمهوری اسلامی ایران

فصل اول: ارزیابی سود و زیان

1. کارآزمایی‌های بالینی باید کاملاً در چارچوب یک طرح‌نامه و دستورالعمل مکتوب طراحی و اجرا شوند. طرحنامه و دستورالعمل کارآزمایی بالینی باید دربردارنده‌ی بخش ملاحظات اخلاقی، هم‌چنین اطلاعات مربوط به بودجه‌ی پژوهش، حامیان پژوهش، وابستگی حرفه‌ای، بیان هرگونه تعارض منافع احتمالی و تمهیدات مورد نظر برای ترغیب مشارکت افراد در مطالعه باشد.
2. شروع اجرای کارآزمایی منوط به بررسی و تأیید طرح‌نامه و دستورالعمل آن توسط کمیته‌ی اخلاق در پژوهش است. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق پایش کارآزمایی‌های در حال اجرا را دارد. پژوهشگر موظف است که اطلاعات مورد نیاز برای پایش را در اختیار کمیته قرار دهد.
3. پژوهشگر موظف است که در طول اجرای پژوهش، هرگونه حادثه یا عارضه‌ی نامطلوب جدی قابل انتساب به پژوهش را در اولین زمان ممکن، به کمیته‌ی اخلاق در پژوهش و سایر مراجع قانونی ذی‌ربط گزارش دهد.
4. کمیته‌ی اخلاق مسؤولیت دایمی نظارت بر اجرای اخلاقی پژوهش را بر عهده دارد، لذا پژوهشگر ارشد باید این کمیته را در مورد تمامی تغییرات دستورالعمل مطالعه و هر حادثه‌ی نامناسب جدی در طول مطالعه آگاه سازد. هم‌چنین، هر اطلاعات جدیدی که ممکن است امنیت آزمودنی یا اجرای مطالعه را تحت تأثیر قرار دهد را باید به اطلاع این کمیته برساند.
5. کارآزمایی بالینی باید تنها توسط افراد دارای مجوز حرفه‌ای مرتبط و ذی‌صلاح از نظر علمی انجام گیرد.
6. انجام کارآزمایی بالینی تنها زمانی قابل توجیه‌ است که جامعه‌ای که افراد تحت مطالعه به آن تعلق دارند بتوانند از نتایج آن پژوهش سود ببرند.
7. تمامی اقدامات احتیاطی لازم جهت حفظ حریم خصوصی آزمودنی‌‌ها، محرمانه ماندن اطلاعات مربوط به ایشان و هم‌چنین کاهش تأثیر نامطلوب مطالعه بر سلامت جسمی و روانی آزمودنی‌ها باید به‌عمل آید.
8. در مرحله‌ی طراحی مطالعه، باید نحوه‌ی پی‌گیری آزمودنی‌ها پس از اتمام مطالعه تعیین شود و در صورت لزوم، برای دسترسی آن‌ها به بهترین روش پیش‌گیری، تشخیص، درمان یا سایر مراقبت‌های مناسب، تمهیدات لازم درنظر گرفته شود. دسترسی لزوماً به معنی فراهم آوردن خدمات رایگان نیست.
9. در صورت وقوع عوارض یا حوادث نامطلوب قابل انتساب به پژوهش، در حین و پس از مطالعه، پژوهشگر باید اقدامات درمانی و مراقبتی مناسب را برای آزمودنی، بدون تحمیل هزینه به وی، فراهم آورد. تمهیدات مالی برای انجام این تعهد، نظیر بیمه کردن پژوهش، باید در هنگام طراحی مطالعه در نظر گرفته شده باشد.
10. اگر در حین یا بعد از انجام پژوهش، وجود بیماری یا وضعیت مرتبط با سلامت خاصی در آزمودنی تشخیص داده شد، پژوهشگر یا مؤسسه‌ی حامی باید در صورت آزمودنی، وی را از این موضوع آگاه کند.
11. پژوهشگرموظف است که در صورت رضایت آزمودنی، شرکت او در کارآزمایی را به اطلاع پزشک خانواده‌ی وی برساند.
12. کلیه‌ی اطلاعات کارآزمایی بالینی باید به‌گونه‌ای ثبت، به‌کارگیری و ذخیره شود که امکان شناسایی، گزارش و تفسیر دقیق آن‌ها فراهم باشد.
13. مطالعات دوسوکور باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که در صورت وقوع عارضه‌ای برای هرکدام از آزمودنی‌ها که شکستن کد را ایجاب کند، فردی که امکان شکستن کد را برای آن آزمودنی دارد و نحوه‌ی انجام این کار مشخص باشد. جزئیات این موضوع باید در دستورالعمل کارآزمایی آورده شود.
14. چنان‌چه برای یک کارآزمایی بالینی فاز یک، آزمودنی زن مورد نیاز باشد، باید این افراد در سن باروری نباشند یا از روش‌های قطعی پیشگیری از بارداری استفاده کنند.
15. در کارآزمایی‌های با پرتوتابی، نوع و دوز مداخله باید به تأیید کمیته‌ی اخلاق رسیده باشد. این تأییدیه نیز باید بر اساس نظر مشورتی تخصصی باشد.

فصل دوم: رضایت آگاهانه

1. اخذ رضایت آگاهانه برای کارآزمایی بالینی باید همواره به‌صورت کتبی باشد. فرم رضایت‌نامه باید دربردارنده‌ی تمامی اطلاعات لازم برای تصمیم‌گیری فرد جهت شرکت یا عدم شرکت در پژوهش – شامل اطلاعاتی که در بندهای بعدی این راهنما ذکر شده اند – باشد.
2.  فرم رضایت آگاهانه باید توسط پژوهشگر ارشد - یا عضو دیگری از تیم پژوهشی که آگاهی و توانایی لازم را دارد، به‌عنوان نماینده‌ی پژوهشگر ارشد - و آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او امضا شود. این فرم باید حداقل در دو نسخه تهیه شود که یک نسخه‌ی آن به آزمودنی تحویل داده می‌شود و نسخه‌ی دیگر باید توسط پژوهشگر نگه‌داری شود.
3.  در مواردی که فرد به هر دلیلی قادر به خواندن فرم رضایت‌نامه‌ی مکتوب نباشد، باید فرد ثالثی که دارای تعارض منافع نباشد، مندرجات فرم را به زبان قابل فهم برای آزمودنی توضیح داده، به پرسش‌های او پاسخ دهد. در این حالت، فرم باید علاوه بر امضای پژوهشگر و امضا یا اثر انگشت آزمودنی، واجد امضای فرد ثالث پیش‌گفته نیز باشد
4.  هنگام ارسال طرح‌نامه برای بررسی توسط کمیته‌ی اخلاق، فرم رضایت‌نامه‌ای که قرار است به آزمودنی‌ها ارائه شود، باید به طرح‌نامه پیوست باشد. بررسی اخلاقی طرح‌نامه‌ی کارآزمایی بالینی بدون بررسی و ارزیابی فرم رضایت آگاهانه‌ی آن معتبر نخواهد بود.
5.  برای اخذ رضایت، اطلاعات باید به زبانی ارائه شود که برای آزمودنی قابل فهم باشد. آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او باید فرصت کافی برای پرس‌وجو در مورد جزییات کارآزمایی را داشته باشند. باید به‌طور مشخص اعلام شود که کارآزمایی یک فرایند پژوهشی است که مشارکت در آن داوطلبانه است و عدم قبول شرکت یا خارج شدن از کارآزمایی در هر زمانی، مراقبت از نمونه، حقوق و سلامت وی را تحت تأثیر قرار نخواهد داد.
6.  آزمودنی باید به اطلاعات در مورد بیمه و سایر تمهیدات برای جبران صدمات ناشی از مشارکت در کارآزمایی دسترسی داشته باشد. هم‌چنین، وی باید در مورد درمان‌هایی که در صورت بروز صدمه یا ناتوانی به دنبال شرکت در کارآزمایی، در اختیار وی قرار خواهد گرفت آگاه شود
7.  اخذ رضایت آگاهانه فرایندی است که از آغاز تا پایان ارتباط پژوهشگر-آزمودنی تداوم دارد. هر زمآن‌که اطلاعات جدیدی به‌دست آید که امکان داشته باشد که در تصمیم‌گیری آزمودنی‌ها جهت قبول یا تداوم شرکت در پژ. وهش تأثیرگذار باشد، این اطلاعات باید به‌صورت مکتوب در اختیار آزمودنی‌ها قرار گیرد.
8. در زمان اخذ رضایت، باید احتیاط شود که آزمودنی‌ها رضایت خود را تحت محذوریت و به‌علت وابستگی درمانی، اداری و. . . نداده باشند. در مواردی که این احتمال وجود دارد، رضایت‌آگاهانه باید توسط فرد دیگری که اطلاع کافی از مطالعه دارد و در عین حال چنین رابطه‌ای با آزمودنی ندارد، کسب شود.
9.  شروع و تداوم شرکت آزمودنی در پژوهش باید آزادانه باشد. از همین رو، هیچ‌‌یک از اعضای تیم پژوهش نباید آزمودنی‌ها را برای ادامه‌ی مشارکت در مطالعه مورد اجبار، تطمیع، اغوا، تهدید و/ یا تحت محذوریت قرار دهند.
10.  از آن‌جا که تمامی عوارض و خسارات قابل انتساب به پژوهش برای آزمودنی‌ها باید جبران شود، اخذ برائت ذمه هیچ جایگاهی در کارآزمایی بالینی ندارد و نباید در فرم رضایت آگاهانه گنجانده شود. این امر رضایت آگاهانه‌ی پژوهشی را از رضایت‌نامه‌ی درمانی متمایز می‌کند.
11.  فرم رضایت آگاهانه که برای اخذ رضایت به آزمودنی داده می‌شود، باید دربردارنده‌ی اطلاعات ذیل باشد:

11. عنوان کارآزمایی
11.  ماهیت پژوهشی کارآزمایی
11.  هدف کارآزمایی
11. درمان (یا مداخله) در کارآزمایی و احتمال تخصیص تصادفی به هر درمان یا مداخله 
11. روش‌های پی‌گیری شامل روش‌های تهاجمی و غیرتهاجمی
11. مسؤولیت آزمودنی‌ها
11. جنبه‌هایی از کارآزمایی که ماهیت پژوهشی دارد.
11. مخاطرات قابل پیش‌بینی کارآزمایی برای آزمودنی‌ها
11. منافع مورد انتظار برای شرکت‌کنندگان، چنان‌چه در یک کارآزمایی هیچ‌گونه منافعی پیش‌بینی نمی‌شود باید آزمودنی از آن آگاه باشد.
11. در صورت استفاده از دارونما، توضیح معنای آن، احتمال تخصیص به گروه دارونما، و ذکر خطرات و فواید احتمالی در صورت تخصیص به شاخه یا گروه دریافت کننده‌ی دارونما
11. روش‌های درمانی جایگزین که ممکن است در دسترس آزمودنی باشد به همراه منافع و خطرات بالقوه‌ی آن‌ها
11. عدم تحمیل هزینه به آزمودنی به‌واسطه‌ی مداخلات پژوهشی
11. غرامت و درمان صدماتی که در جریان کارآزمایی ممکن است برای فرد ایجاد شود.
11. در صورتی‌که وجهی در قبال مشارکت شرکت‌کنندگان در مطالعه پرداخت می‌شود، میزان و نحوه‌ی پرداخت آن ذکر شود.
11. بازپرداخت مخارجی که آزمودنی در اثر شرکت در مطالعه متحمل می‌شود.
11. داوطلبانه بودن مشارکت افراد در کارآزمایی و تصریح به این‌که آزمودنی‌ها در هر مرحله از کارآزمایی این حق را دارند که از مطالعه خارج شوند بدون این‌که لازم باشد جریمه یا خسارتی را پرداخت کنند یا درمان معمول ایشان تحت تأثیر قرار گیرد.
11. محرمانه‌بودن اطلاعات شخصی آزمودنی‌ها و تصریح به انتشار نتایج به‌صورت آماری و به‌نحوی که اطلاعات فردی فاش نشود.
11. اشخاصی که حق دسترسی به اطلاعات آزمودنی را خواهند داشت، از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش
11. تصریح به این‌که چنان‌چه اطلاعات جدیدی در مورد سلامت افراد یا تأثیرگذار بر تداوم مشارکت آن‌ها در دسترس قرار گیرد، آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او در اولین فرصت در جریان قرار خواهند گرفت.
11. نام و شماره‌ی تماس شخص یا اشخاصی که آزمودنی می‌تواند در زمان وقوع عوارض ناخواسته یا برای کسب اطلاعات بیش‌تر با آن‌ها تماس بگیرد.
11. پیش‌‌بینی و توصیف شرایطی که در آن شرایط، شرکت فرد در مطالعه ممکن است خاتمه یابد.
11. مدت زمان مورد انتظار مشارکت افراد در کارآزمایی
11. تعارض منافع احتمالی پژوهشگران و وابستگی‌های حرفه‌ای ایشان

12.  چنان‌چه به هر دلیلی کارآزمایی قبل از موعد مقرر خاتمه یافته یا تعلیق شود، مؤسسه‌ی پژوهشی یا پژوهشگر باید آزمودنی‌را از این موضوع مطلع کند و به او اطمینان دهد که درمان مناسب و پیگیری مورد نیاز برای آن‌ها انجام خواهد شد.

فصل سوم: دارونما

1.  فواید، خطرات، عوارض و کارآیی روش مورد آزمون باید در مقابل بهترین روش‌های پیش‌گیرانه، تشخیصی یا درمانی موجود مورد مقایسه قرار گیرد.
2.  استفاده از دارونما در کارآزمایی‌های بالینی در صورتی که درمان یا مداخلات استاندارد وجود داشته باشد، غیرقابل قبول است، مگر در موارد ذیل

1-2 - شواهدی از اثربخشی بیش‌تر درمان استاندارد نسبت به دارونما وجود نداشته باشد

2-2 - درمان استاندارد به‌دلیل محدویت‌های هزینه یا عدم تأمین پایدار آن در دسترس نباشد. البته منظور از محدودیت‌های پرداخت هزینه از دیدگاه نظام سلامت است. بنابراین، این مورد شامل حالتی که تأمین درمان استاندارد اثربخش برای افراد غنی یک جامعه ممکن و برای افراد کم‌درآمد غیرممکن باشد، نمی‌شود.

3-2 - چنان‌چه جامعه‌ی بیماران مورد مطالعه نسبت به درمان استاندارد مقاوم باشند و درمان استاندارد جایگزین برای آنان وجود نداشته باشد.

4-2 - وقتی‌که هدف کارآزمایی بررسی تأثیر توأم یک درمان به همراه درمان استاندارد باشد و به هر دلیلی کلیه‌ی افراد مورد مطالعه، درمان استاندارد را دریافت کرده باشند.

5-2 - وقتی که بیماران درمان استاندارد را تحمل نمی‌‌کنند و اگر بیماران روی درمان استاندارد نگه داشته شوند، عوارض مرتبط با درمان و زیان‌های غیرقابل برگشت با هر شدتی برای آن‌ها ایجاد شود و درمان استاندارد جایگزینی برای آن‌ها وجود ندارد.

6-2 - زمانی‌که یک روش پیش‌گیری، تشخیص یا درمان برای یک وضعیت خفیف مورد بررسی قرار می‌گیرد و بیمارانی که دارونما دریافت می‌کنند در معرض خطر اضافی شدید یا غیرقابل برگشتی قرار نمی‌گیرند.

فصل چهارم: پرداخت غرامت

1. هر گونه خسارت وارده به آزمودنی که ناشی از مشارکت او در کارآزمایی باشد، به‌نحوی که اگر فرد وارد مطالعه نمی‌شد چنین اتفاقی برای وی رخ نمی‌داد، باید به‌نحو مناسب جبران شود.
2. در دستورالعمل کارآزمایی و فرم رضایت آگاهانه باید مشخص شود که مسؤول پرداخت غرامت چه فرد یا سازمانی است. در صورت مشخص نشدن این مورد، مجری اصلی کارآزمایی مسؤول جبران خسارت وارده و پرداخت غرامت است.
3. جبران خسارت وارده به آزمودنی در کارآزمایی‌های بالینی در هر صورت باید جبران شود و مشروط به احراز تقصیر پژوهشگر نیست.
4.  موارد زیر مشمول پرداخت غرامت نمی‌شود:

1-4 - آسیب‌های جزیی مانند درد یا ناراحتی مختصر یا قابل درمان

2-4 - هنگامی که فرآورده یا داروی مورد مطالعه نتواند اثر مورد انتظار را داشته باشد.

3-4 - در حین مصرف دارونما، بیماری رو به وخامت گذارد.

4-4 - آسیبی که در اثر تقصیر خود بیمار رخ داده باشد.

5-4 - فاز ۴ کارآزمایی بالینی

5.  در مواردی که در مورد لزوم یا نحوه‌ی جبران خسارت، میان آزمودنی و پژوهشگر اختلاف نظر وجود داشته باشد، موضوع به کمیته‌ی اخلاق در پژوهش تأییدکننده‌ی مطالعه ارجاع شده و در کمیته تصمیم‌گیری می‌شود.

دفترچه اخلاق پژوهشی بر گروه های آسیب پذیر

فصل اول: کلیات
- 1در پژوهشهای علوم پزشکی نباید از افراد آسیبپذیر بهعنوان آزمودنی ترجیحی اسـتفاده شـود و تنهـا در صورتی باید از این افراد در پژوهش استفاده شود که دلیل موجهی برای آن وجود داشته باشد.
- 2افراد آسیبپذیر باید در تمامی مراحل طراحی و اجرا و گزارش پژوهش مورد حفاظت ویژه قرار بگیرند.
- 3طراحی و اجرای پژوهش باید بهگونهای باشد که کرامت انسانی، احترام و تمامیـت جسـمانی و روانـی ایـن شرکت کنندگان رعایت و حفاظت شود.
- 4در صورت ضرورت استفاده از افراد آسیبپذیر در پژوهش، باید تا حـد ممکـن افـرادی بـهعنـوان آزمـودنی انتخاب شوند که درجات کمتری از آسیبپذیری را دارا باشند.
- 5در پژوهشهای غیر درمانی تنها در صورتی باید از افراد آسیبپذیر استفاده شود کـه نتـایج پـژوهش بـرای خود شرکتکننده یا سایر افرادی که به همان گروه آسیبپذیر تعلق دارند مفید باشد و خطر پژوهش برای هر شرکتکننده بیش از حد متعارف در زندگی روزمره نباشد.
- 6در پژوهشهای درمانی تنها در صورتی باید از افراد آسیبپذیر استفاده شود که نسبت فایده به زیـان مـورد انتظار برای خود آزمودنی بهگونهای باشد که انجام پژوهش را مبتنی بر منافع شخص آزمودنی توجیه کند.
- 7داشتن تصمیمگیرندهی جایگزین، ضرورت اخذ رضایتآگاهانه از خود آزمودنی را مرتفع نمیکند. در مـورد افرادی که تصمیمگیرندهی جایگزین )اعم از سرپرست قانونی( دارند، باید تا حـد ممکـن از خـود فـرد هـم رضایت آگاهانه و آزادانه اخذ شود.
- 8امتناع فرد از قبول یا ادامهی شرکت در مطالعه را باید جدی گرفت و به آن احترام گذاشت
 

عدم همکاری آزمودنی که در این صورت فرد دیگری جایگزین خواهد شد.

1.            Tahmasian M, Khazaie H, Golshani S, Avis KTJCpr. Clinical application of actigraphy in psychotic disorders: a systematic review. 2013;15(6):359.

2.            Ancoli-Israel S, Cole R, Alessi C, Chambers M, Moorcroft W, Pollak CPJS. The role of actigraphy in the study of sleep and circadian rhythms. 2003;26(3):342-92.

3.            Morgenthaler T, Alessi C, Friedman L, Owens J, Kapur V, Boehlecke B, et al. Practice parameters for the use of actigraphy in the assessment of sleep and sleep disorders: an update for 2007. 2007;30(4):519-29.

4.            Bromundt V, Köster M, Georgiev-Kill A, Opwis K, Wirz-Justice A, Stoppe G, et al. Sleep–wake cycles and cognitive functioning in schizophrenia. 2011;198(4):269-76.

5.            Berle JO, Hauge ER, Oedegaard KJ, Holsten F, Fasmer OBJBrn. Actigraphic registration of motor activity reveals a more structured behavioural pattern in schizophrenia than in major depression. 2010;3(1):149.

6.            Martin JL, Jeste DV, Ancoli-Israel SJJopr. Older schizophrenia patients have more disrupted sleep and circadian rhythms than age-matched comparison subjects. 2005;39(3):251-9.

7.            Wulff K, Dijk D-J, Middleton B, Foster RG, Joyce EMJTBJoP. Sleep and circadian rhythm disruption in schizophrenia. 2012;200(4):308-16.

8.            Wirz-Justice A, Haug H-J, Cajochen CJSB. Disturbed circadian rest-activity cycles in schizophrenia patients: an effect of drugs? 2001;27(3):497-502.

9.            Monti JM, BaHammam AS, Pandi-Perumal SR, Bromundt V, Spence DW, Cardinali DP, et al. Sleep and circadian rhythm dysregulation in schizophrenia. 2013;43:209-16.

10.         Baldwin DS, Aitchison K, Bateson A, Curran HV, Davies S, Leonard B, et al. Benzodiazepines: Risks and benefits. A reconsideration. 2014;12(2):229-34.

11.         Excellence NIfC. Zaleplon, zolpidem and zopiclone for the short-term management of insomnia: National Institute for Clinical Excellence; 2004.

12.         Clay E, Falissard B, Moore N, Toumi MJEjocp. Contribution of prolonged-release melatonin and anti-benzodiazepine campaigns to the reduction of benzodiazepine and Z-drugs consumption in nine European countries. 2013;69(4):1-10.

13.         Kunz D, Bineau S, Maman K, Milea D, Toumi MJEoop. Benzodiazepine discontinuation with prolonged-release melatonin: hints from a German longitudinal prescription database. 2012;13(1):9-16.

14.         Baandrup L, Fasmer OB, Glenthøj BY, Jennum PJJBp. Circadian rest-activity rhythms during benzodiazepine tapering covered by melatonin versus placebo add-on: data derived from a randomized clinical trial. 2016;16(1):348.

15.         Baandrup L, Lindschou J, Winkel P, Gluud C, Glenthoj BYJTWJoBP. Prolonged-release melatonin versus placebo for benzodiazepine discontinuation in patients with schizophrenia or bipolar disorder: A randomised, placebo-controlled, blinded trial. 2016;17(7):514-24.

16.         Pacchierotti C, Iapichino S, Bossini L, Pieraccini F, Castrogiovanni PJFin. Melatonin in psychiatric disorders: a review on the melatonin involvement in psychiatry. 2001;22(1):18-32.

17.         Owen R, Tyrer PJD. Benzodiazepine dependence. 1983;25(4):385-98.

اطلاعات دموگرافیک

سن:

جنسیت:

وضعیت شغلی:

تشخیص نوع بیماری:

نوع بنزودیازپین:

طول مدت بیماری:

طول مدت مصرف بنزودیازپین:

دوز بنزودیازپین:

تعداد فعالیت روز اول:

تعداد فعالیت روز دوم:

تعداد فعالیت روز سوم:

این پژوهش به منظور بررسی اثر بخشی ملاتونین بر کاهش علایم ریتم شبانه روزی ناشی از کاهش دوز بنزودیازپین انجام می شود. بدین منظور بیماران روانپزشکی که مصرف بنزودیازپین دارند همزمان با کاهش دوز دارو  به مدت ۳ روز  از دستگاهی مچ بند استفاده کرده تا اثرات ناشی از مصرف ملاتونین در کاهش عوارض ناشی از کاهش دوز بنزودیازپین در آنها بررسی شود. این پژوهش در کاهش علایم ترک بنزودیازپین ها سودمند خواهد بود.

این پژوهش خون گیری ندارد

در صورت اثر بخش بودن ملاتونین می توان از این دارو جهت از بین بردن و یا کاهش علایم ترک بنزودیازپین ها استفاده کرد

عارضه جانبی ای در این پژوهش وجود ندارد

با وجود این که عارضه جانبی ای مورد انتظار نیست اما پژوهشگران این طرح مسئول هرگونه خسارت یا عارضه جانبی پیش بینی نشده این طرح خواهند بود

شرکت در این طرح هزینه ای برای شرکت کنندگان نخواهد داشت

داروهای دیگری که می توانند عوارض ترک بنزودیازپین را کاهش دهند

تمامی اطلاعات مربوط به این طرح و هویت شرکت کنندگان محرمانه خواهند بود

پژوهشگران این طرح مسئول پاسخ گویی به سوالات خواهند بود

الهام حاجی پور 09158426911

شرکت کنندگان حق عدم پذیرش طرح را دارند و افرادی که وارد طرح می شوند  می توانند در هر کدام از مراحل از طرح خارج شوند

شرکت کنندگان رضایت کتبی خود را قبل از شروع طرح اعلام خواهند کرد