بررسی ارتباط آگاهی، شدت درک شده و کنترل رفتاری درک شده از ابتلا به بیماری کووید 19 با اضطراب سلامت و خودمراقبتی در زنان باردار

وضعیت همه گیری فعلی SARS-CoV-2 ، در سرتاسر جهان شدید و نگران کننده است(1). این بیماری در دسامبر 2019 با گزارشی از پنومونی های متعدد با علل نامشخص ( ذات الریه) در وهان چین آغاز شد و سپس در سرتاسر چین گسترش یافته و توسط سازمان جهانی بهداشت به نام بیماری COVID-19  نام گذاری شد(2). در 30 ژانویه سال 2020 سازمان جهانی بهداشت، به علت سرعت  انتشار بالای ویروس،  به خصوص در کشورهایی با سیستم بهداشتی آسیب پذیر، وضعیت اضطراری بهداشت عمومی اعلام (3)، و  در 11 مارس 2020  این سازمان پاندمیک جهانی COVID-19   را اعلام نمود (4). کرونا ویروس ها می توانند طیف وسیعی از بیماری از سرماخوردگی تا نشانگان حاد تنفسی ایجاد کنند و به علت پنومونی و مشکلات تنفسی موجب مرگ شوند (5) طبق نتایج مطالعه متاآنالیز انجام شده بر روی 50466 بیمار مبتلا بهCOVID-19  ، نرخ مرگ و میر ناشی از این ویروس 4.3 درصد گزارش شده است (6) سالمندان بالای 65 سال، ، افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف،  بیماران با نارسایی کبد و کلیه، کارکنان کادر درمان که در تماس با بیماران مبتلا هستند؛ جز گروههای آسیب پذیر با خطر بالای ابتلا در نظر گرفته شده اند(7) افزایش عوارض زنان باردار در پاندمیک انفولانزای  H1N1 در  سال 2009 (8) و عوارض شدید جنینی به دنبال ویروس زیکا در مطالعات اخیر (9, 10) گویای این مطلب است که زنان باردار و جنین آنها نیز در برابر عفونت های نوظهور، آسیب پذیر هستند(11). هر چند اطلاعات کافی در مورد ابتلا زنان باردار و عوارض مرتبط با بیماری COVID-19 در دسترس نیست با این وجود، طبق مطالعات محدود انجام شده؛ زنان باردار طیف وسیعی از احساسات منفی از جمله استرس و اضطراب را در این دوره تجربه کردند(12). اضطراب در مورد COVID-19 شایع است و به نظر می رسد بیشتر به دلیل ناشناخته بودن و ایجاد ابهام شناختی درباره این ویروس است. ترس از ناشناخته ها ادراک ایمنی را در انسان کاهش می دهد؛ از این رو وضعیت ناشناخته، برای بشر اضطراب زا بوده است. در ارتباط باCOVID-19  نیز، همچنان اطلاعات کم علمی این اضطراب را تشدید می کند(13) از آنجایی که زنان در دوران بارداری تغییرات جسمی – روانی زیادی را تحمل می کنند، تاثیر پذیری آنان نسبت به استرس های متفاوت زندگی در این دوره افزایش می یابد(14) لذا زنان باردار با توجه به شرایط ویژه در برابر هر گونه اضطراب و تنش آسیب پذیر تر هستند(15). از دیدگاه فیزیولوژیکی، اختلالات روان شناختی دوران بارداری از جمله استرس و اضطراب  ممکن  است محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- آدرنال را فعال کرده و سیستم ایمنی را در زنان باردار سرکوب کند، که می تواند منجر به پیامدهای نامطلوب بارداری برای مادر و جنین شود(16).  هرچند خود مراقبتی در دوران بارداری به عنوان رفتارهایی که به طور آگاهانه توسط زن باردار اتخاذ می شوند و می توانند منجر به حفظ سلامت وی و جنین در دوران بارداری، زایمان و پس از زایمان شود (17) براساس مطالعه انجام یافته، وجود اضطراب و استرس می تواند باعث کاهش خودمراقبتی در زنان باردار شود (18).  از سویی شواهدی موجود است که نشان می دهد شدت درک شده از مشکلات، منجر به اتخاذ سطح بالاتری از اقدامات خودمراقبتی در بیماران دیابتی شده است (19, 20) چگونگی ارزیابی از وضعیت موجود می تواند در برخورد و رفتارهای فردی تاثیرگذار باشد. تحقیقات قبلی نشان می دهد ارزیابی وضعیت موجود پیامدهای عاطفی و رفتاری به همراه دارد. به عنوان مثال ، شدت درک شده  و کنترل رفتاری درک شده و داشتن اطلاعات می تواند؛ بر واکنش های عاطفی و رفتاری مردم تاثیرگذار باشد. پی کوک[1] و وونگ[2] (1990) در مطالعه خود اینگونه بیان کردند که افراد هر زمان در یک موقعیت تهدیدآمیزتر، غیرقابل کنترل و استرس زا قرار گیرند؛ خلق و خوی منفی از خود نشان می دهند(21). گومز[3] و همکاران (2016)  دریافتند که درک تهدید و کنترل چالش استرس زا و نحوه برخوردها به طور قابل توجهی بر مشکلات سلامت روان تاثیر گذار است(22) بیماری کووید نیز از این قاعده    مستنثی نیست و با توجه به شرایط می تواند؛ ابعاد مختلف سلامت از جمله سلامت روان را تحت تاثیر قرار دهد. هر چند  با شیوع هر چه بیشتر این بیماری در کشورهای مختلف از جمله ایران، اقدامات متنوعی برای کنترل COVID-19 انجام  شده است که از آن جمله می توان توصیه به رعایت بهداشت فردی، کنترل تحرک جمعیت در داخل شهر و بین شهرها و توصیه به ایجاد فاصله گذاری و قرنطینه شدن برای مدت طولانی اشاره نمود. با این وجود آگاهی و عملکرد افراد می تواند؛ تحت تاثیر ارزیابی وضعیت موجود باشد و توانایی این ارزیابی، به عنوان یک فرآیند اصلی می تواند در مقابله با  موقعیت های استرس زا  و اضطراب آور موثر باشد (23) اطلاعات کافی در ارتباط با آگاهی، شدت و کنترل پذیری درک شده ازCOVID-19  و نقش آن بر اضطراب سلامتی و در نتیجه تاثیر آن بر خودمراقبتی  زنان  به خصوص زنان باردار یافت نشد. داشتن آگاهی و درک صحیح از وضعیت، بر رفتارها و کنترل همه گیری ها حائز اهمیت است، همانطور که در مورد SARS ، Ebola ، و H1N1 نیز مشاهده شده است(24-26). از آنجایی که آگاهی و شدت درک شده و رفتارهای افراد نسبت به بیماریهای گوناگون در گروههای سنی و دوره های  مختلف زندگی و در مکان های متفاوت می تواند فرق داشته باشد.  بنابراین، باید وضعیت آگاهی، شدت درک  شده و کنترل بر بیماری و پیامدهای آن، خصوصا در قشر آسیب پذیر  بررسی شوند. از آنجائیکه هر گونه اضطراب و استرس بر روی سلامت مادر که  ضامن سلامت خانواده و فرزند است، می تواند تاثیر گذار باشد؛ نیاز است تا با بررسی موضوع و درک فرآیندهای ارزیابی عمومی در مواجهه با نگرانی های بهداشتی  و عواقب احتمالی همراه با اینگونه تنش ها  انجام شود تا ازاین  طریق در راستای برنامه ریزی و انجام مداخلات موثر گام برداشت. با توجه به اینکه استان سیستان و بلوچستان نزدیک به سه برابر مرگ مادری در کشور را به خود اختصاص داده است و میانگین خود مراقبتی در دوران بارداری در این استان تنها 44 درصد است (27) هر گونه تنش و اضطراب می تواند آسیب گسترده ای برای این قشر ایجاد نماید. از این رو پژوهش حاضر با هدف بررسی دانش عمومی ، شدت درک شده و کنترل رفتاری درک شده  در ابتلا به کووید 19 و ارتباط آن با اضطراب سلامتی و خودمراقبتی در زنان باردار این استان  انجام خواهد شد.

مروری بر متون

در این بخش، مروری بر مقالات و متون مرتبط با موضوع مورد پژوهش در داخل و خارج از کشور ارائه شده است. برای بررسی کلیه مطالعات چاپ شده ایرانی، جستجو در بانکھای اطلاعاتیمچون  IRAN MEDEX و Magiran با کلید واژههای کووید -19، زنان باردار ، خودمراقبتی، اضطراب سلامت، شدت درک شده و برای بررسی مطالعات انجام شده در سایر کشورها بانکھای اطلاعاتی Pubmed ؛MEDLINE ؛ sciencedirect و Google Scholar  با کلید واژه های COVID-19،  Pegnancy, perceived severityاز سالھای 2005 تا2020 مورد جستجو قرار گرفتند

کوربت و همکاران (2020) مطالعه ای با عنوان اضطراب سلامت و تغییرات رفتاری در زنان باردار در پاندمیک کرونا از 16 تا 27مارس 2020 بر روی 71 زن باردار انجام دادند ابزار این پژوهش پرسشنامه بود. نتایج نشان داد  در دو هفته اول پاندمیک 83.1  درصد زنان قبلا راجع به سلامتی خود نگران نبودند اما با گذشت زمان 50.7 درصد زنان در اغلب اوقات نگران سلامتی یشان بودند. 83.3 درصد زنان بیشتر در ارتباط با خویشاوندان مسن خود نگران بودند. 66.7  درصد نگران بچه های خود و 63.4 درصد نگران جنین خود بودند. بیشتر از 35 درصد خود را قرنطینه کرده بودند. 32.4 درصد دورکاری را انجام دادند. 19.7 درصد سر کار رفتند. در پایان پژوهشگر بیان کرد بیماری کووید -19 باعث نگرانی زیادی در زنان باردار شده است و دستورالعملهای دولت باید توجه ویژه به زنان باردار داشته باشند زیرا تحت فشار روحی و جسمی شدید هستند(12)

یانتینگ و همکاران (2020) مطالعه ای تحت عنوان افسردگی پری ناتال در زنان باردار در شیوع کرونا در چین انجام دادند. 4124 زن باردار از ده استان چین وارد مطالعه شدند. مطالعه از اول جون تا 20 فوریه انجام شد 1258 زن قبل از 20 جون ارزیابی شدند و 2839 نفر بعد از این زمان وارد مطالعه شدند. از طریق پرسشنامه ادینبرگ میزان اضطراب بین این دو گروه بررسی شد. نتایج نشان دادن بیشترین اضطرابف بالاترین نمره فکر  آسیب به خود بعد از اعلام اپیدمی کووید -19 ایجاد شد. زنان بارداری که کم وزن بودند، تمام وقت کار می کردند ، درآمد متوسط  داشتند ، سن انها  کمتر از 35 سال بود ، بارداری اول آنها بود  و ورزش کمتری  داشتند ، به نظر می رسید بیشتر مستعد ابتلا  به افسردگی پره ناتال بودند پژوهشگران بیان کردند شیوع COVID-19 می تواند خطر افسردگی به خصوص تمایل به خودآزاری را  در زنان باردار افزایش دهد بنابراین مداخله روانشناختی یک نیاز فوری برای جمعیت مادران است.(28)

لی و همکاران (2020) مطالعه ای تحت عنوان آگاهی ، شدت درک شده و کنترل پذیری درک شده از  COVID-19 و ارتباط آنها با واکنش ها رفتاری و احساسی انجام دادند. 4607 نفر از 41 ایالات چین وارد مطالعه شدند. پرسشنامه ابزار مطالعه را تشکیل داد که از طریق ایمیل ارسال شد .

نتایج نشان داد که زن بودن ، داشتن تحصیلات بالاتر ،  شدت درک شده بالاتر  نسبت  به بیماری با افزایش احساسات و رفتارهای منفی در ارتباط بود. در مقابل ، داشتن وضعیت سلامتی جسمی بهتر و  کنترل پذیری درک شده بالاتر  در برابر ویروس  با افزایش احساسات منفی رابطه معکوس  داشت(29)

میزان آگاهی از بیماری کووید 19 با اضطراب سلامت در زنان باردار ارتباط دارد

میزان آگاهی از بیماری کووید 19 با خودمراقبتی در زنان باردارارتباط دارد.

شدت درک شده از بیماری کووید 19 با اضطراب سلامت در زنان باردارارتباط دارد

شدت درک شده  از بیماری کووید 19 با خودمراقبتی در زنان باردار ارتباط دارد

کنترل رفتاری درک شده نسبت به بیماری کووید 19 با اضطراب سلامتی در زنان باردار ارتباط دارد.

کنترل رفتاری درک شده  نسبت به کووید 19 با خودمراقبتی در زنان باردار ارتباط دارد.

سوال:

میانگین نمره آگاهی در مورد بیماری کووید در زنان باردار چقدر است؟

میانگین نمره شدت درک شده نسبت  به بیماری کووید در زنان باردار چقدر است

ماینگین نمره کنترل رفتاری درک شده از بیماری کووید در زنان باردار چقدر است؟

میانگین نمره اضطراب سلامت در زنان باردار چقدر است؟

میانگین نمره خودمراقبتی در زنان باردار چقدر است؟

تعیین ارتباط بین آگاهی، شدت درک شده و کنترل رفتاری درک شده از بیماری کووید 19 با اضطراب سلامت و خودمراقبتی در زنان باردار

تعیین میزان آگاهی در مورد بیماری کووید در زنان باردار

تعیین شدت درک شده از بیماری کووید در زنان باردار

تعیین رفتار کنترلی درک شده از بیماری کووید در زنان باردار

تعیین میزان اضطراب سلامت در زنان باردار

تعیین میزان خودمراقبتی در زنان باردار

تعیین ارتباط آگاهی از بیماری کووید 19 با اضطراب سلامتی در زنان باردار

تعیین ارتباط آگاهی از بیماری کووید 19 با خودمراقبتی در زنان باردار

تعیین ارتباط شدت درک شده از بیماری کووید 19 با اضطراب سلامت در زنان باردار

تعیین ارتباط شدت درک شده  از بیماری کووید 19 با خودمراقبتی در زنان باردار

تعیین ارتباط کنترل رفتاری درک شده از بیماری کووید 19 با اضطراب سلامت در زنان باردار

تعیین ارتباط کنترل رفتاری درک شده  از کووید 19 با خودمراقبتی در زنان باردار

بیمارستانها و مراکز بهداشتی و درمانی

کنترل رفتاری درک شده:

تعریف نظری: درک فرد از کنترل بر روی رفتار، که بازتابی از تسهیل کننده ها و موانع انجام قبلی رفتار  است(30)

تعریف عملی: نمراتی که فرد از تکمیل پرسشنامه بدست می آورد و دامنه ای بین 55-0 دارد. نمرات بالاتر نشان دهنده کنترل رفتاری درک شده بالاتر  است

شدت درک شده:

تعریف نظری: احساسات در رابطه با جدیت تماس با یک بیماری یا بدون درمان ماندن آن است و شامل ارزشیابی از پیامدهای پزشکی و بالینی و نیز پیامدهای اجتماعی می شود(31)

تعریف عملی: نمراتی که فرد از تکمیل پرسشنامه بدست می آورد و دامنه ای بین 25-0 دارد. نمرات بالاتر نشان دهنده شدت درک شده بالاتر  است.

اضطراب سلامتی

تعریف تئوری: ترس و نگرانی شدید در مورد ابتلا به یک بیماری جدی که اغلب بر اساس احساسا یا علائم جسمانی ساده مشخص می شود(32, 33)

تعریف عملی: نمراتی که فرد از تکمیل پرسشنامه بدست می آورد و دامنه ای بین 54-0 دارد. نمرات بالاتر نشان دهنده اضطراب سلامت بالاتر  است.

خودمراقبتی

تعریف نظری: خودمراقبتی در دوران بارداری عبارت است از اصول و برنامه های مراقبتی به طوری که شرایطی فراهم شود که منجر به پیامد های مطلوب بالینی شود(34)

تعریف عملی: نمراتی که فرد از تکمیل پرسشنامه بدست می آورد و دامنه ای بین 36 -0 دارد. نمرات بالاتر نشان دهنده خودمراقبتی  بالاتر  است

  مطالعه حاضر یک مطالعه مقطعی از نوع توصیفی-تحلیلی است

کلیه زنان باردار تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

معیارهای ورود:

تک قلویی

زنان باردار 10 هفته تا انتهای بارداری

ملیت ایرانی

عدم ابتلا به هر گونه بیماری جسمی، روحی و روانی براساس پرونده و اظهار بیمار که مراقبت ویژه بطلبد

عدم ابتلا به کووید – 19

عدم ابتلا افراد درجه یک خانواده به بیماری کووید – 19   

معیارهای خروج:

عدم تمایل به ادامه شرکت در مطالعه

تکمیل پرسشنامه ها به طور ناکامل

پس از کنترل از نظر حجم نمونه برای اهداف تحقیق جهت تعیین حجم نمونه، براساس هدف اول پژوهش بیشترین حجم نمونه محاسبه شد. به طوری که براساس مطالعه مومنی جاوید و همکاران (16)، با در نظر گرفتن خطای قابل قبول 0.05 در اطراف میانگین (=71.9 m)، ضریب اطمینان 95٪ ، 90٪ قدرت آماری و انحراف معیار 11.48 برای مقیاس خودمراقبتی، 40 نفر Li   و همکاران و با در نظر گرفتن خطای قابل قبول 0.05 ، ضریب اطمینان 95٪ ، 90٪ قدرت آماری در اطراف میانگین (m=3.56)  و انحراف معیار 0.61 برای مقیاس آگاهی، 50 نفر و در اطراف میانگین (m= 4.09) و انحراف معیار 0.51 برای مقیاس شدت درک شده 25 نفر و در اطراف میانگین ( m= 3.25) و انحراف معیار 0.72،  برای مقیاس کنترل درک شده 78 نفر و براساس مطالعه Corbet و 50.7 درصد میزان اضطراب سلامت با در نظر گرفتن 12 درصد فراوانی و براساس فرمول نسبت ها 267 نفر محاسبه شد. حجم نمونه براساس بیشترین حجم نمونه به دست آمده از میزان اضطراب سلامت و با در نظر گرفتن اثر طرح به میزان یک و نیم برابر حجم نمونه نهایی 400 نفر در نظر گرفته شد. و با در نظر گرفتن احتمال 10 درصد ریزش  در نهایت 440 نفر برای حجم نمونه نهایی در نظر گرفته شد.

نمونه گیری به روش چندمرحله ای (خوشه ای – تصادفی) انجام خواهد شد. بدین صورت که ابتدا زنان باردار تحت پوشش در شهرهای تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی زاهدان (زاهدان، خاش، سراوان، میرجاوه) استخراج شده و برحسب تعداد زنان تحت پوشش هر شهر نسبتی از حجم نمونه به آن شهر اختصاص داده خواهد شد. جهت نمونه گیری هر کدام از شهرهای تحت پوشش دانشگاه به چهار خوشه تقسیم خواهند شد. سپس از هر خوشه برحسب زنان تحت پوشش یک یا دو مرکز به صورت تصادفی  و بوسیله نرم افزار Randomizerانتخاب خواهند شد. سپس زنان باردار هر مرکز لیست شده و به صورت تصادفی توسط نرم افزار Randomizer انتخاب خواهد شد در صورتی که مورد انتخاب شده معیار ورود را نداشته باشد یا در صورت عدم همکاری فرد، نمونه بعدی جایگزین خواهد شد.

ابزار جمع آوری داده ها در این بخش از مطالعه، پرسشنامه است که متشکل از بخشهای ذیل می باشد؛

 23 سوال دموگرافیک و زمینه ای، 9 سوال در رابطه با آگاهی ، 4 سوال شدت درک شده، 7 سوال کنترل رفتاری درک شده، 18 سوال اضطراب جسمانی و 12 سوال خود مراقبتی در دوران کرونا .

نحوه نمره دهی به سوالات آگاهی چنانچه پاسخ بله انتخاب شود نمره 2، نمی دانم 1 و خیر 0 تعلق می گیرد .. شدت درک شده بر اساس طیف 5 درجه ای لیکرت (کاملا موافق=5 .....کاملا مخالف 1) از 5 تا یک تقسیم بندی شده است. پرسشنامه رفتار کنترلی درک نیز بر اساس طیف 5 درجه ای لیکرت از یک تا 5 تقسیم بندی شد. به گونه ای که عبارات کاملا موافقم یا کاملا می توانم نمره 5 و کاملا مخالفم ، اصلا نمی توانم نمره یک در نظر گرفته شد

در ارتباط با  پرسشنامه اضطراب سلامت برای هر آیتم چهار گزینه دارد و هریک از گزینه ها شامل توصیف فرد از مؤلفه های سلامتی و بیماری به صورت یک جمله خبری است که آزمودنی بایستی یکی از جملات را که بهتر او را توصیف میکند انتخاب کند. نمره گذاری برای هر آیتم از صفر تا 3 نمره میباشد.

پرسشنامه خودمراقبتی  در بارداری حاوی 12 پرسش است که در مقیاس چهار درجه ای لیکرت از 'هرگز ' (با نمره صفر) شروع و به 'همیشه' (نمره سه) ختم می شود.

اعتبار و پایایی

آگاهی بر اساس پرسشنامه زانک و همکاران طراحی شده است(36) کنترل رفتاری  درک شده با استفاده از راهنمای پرسشنامه بر اساس نظریه (فرانسیس و آیزن)(37, 38) و با بهره گیری برخی از ابزارهای موجود برای سازه خودکارآمدی طراحی شده است. شدت درک شده  طبق مطالعه لی و همکاران (39) طراحی شد.

پرسشنامه اضطراب سلامت یک پرسشنامه استاندارد است که توسط سالکوسکیس و وارویک (2002)  اعتبار آزمون-بازآزمون این پرسشنامه90/0 به دست آمد و ضریب آلفای کرونباخ برای این  پرسشنامه  از  70/0  تا 82/0   گزارش  شده  است(40)

علاوه بر این پرسشنامه اضطراب سلامتی در ایران نیز توسط نرگسی و همکاران  (1396) موردبررسی قرار گرفت که برای بررسی روایی پرسشنامه، تحلیل عاملی تاییدی و اکتشافی  صورت گرفت و برای پایایی از الفا کرونباخ که برای کل پرسشنامه0.75  بدست آمده است.(41) پرسشنامه خودمراقبتی در بارداری بر اساس پرسشنامه مـومنی و همکــاران  اما با توجه به شرایط کرونا ســاخته شــده و شــامل 12 ســوال اســت . برای اعتبار پرسشنامه ها به جز پرسشنامه استاندارد اضطراب سلامت،  به منظور تعیین اعتبار ابزار از روش اعتبار محتوا به صورت کیفی و کمی استفاده می شود.  در بخش کیفی پرسشنامه ها (آگاهی، کنترل رفتاری درک شده، شدت درک شده و خودمراقبتی) در اختیار ده تن از اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و تبریز که در زمینه اموزش بهداشت و بهداشت باروری تخصص دارند،  قرار خواهند گرفت  و اصلاحات لازم انجام خواهد شد.  در بخش کمی نیز از ' نسبت اعتبار محتوا'  و ' شاخص روایی محتوایی ' برای تعیین اعتبار استفاده می گردد. برای سنجش پایایی پرسشنامه ها  از روش باز ازمون و الفای کرونباخ استفاده خواهد شد.  بدین صورت که پرسشنامه دو بار به فاصله دو هفته در اختیار 20 نفر از شرکت کنندگان  قرار داده می شود که این تعداد در حجم نمونه اصلی  وارد نخواهند شد. در این بخش به جز سایر پرسشنامه ها، پرسشنامه اضطراب سلامتی نیز مجدد به لحاظ پایایی سنجیده خواهد شد.

روش اجرا بدین صورت خواهد بود که پژوهشگر بعد از اخذ مجوز از کمیته اخلاق و دانشگاه علوم پزشکی زاهدان  به مراکز منتخب زاهدان مراجعه خواهد کرد و پس از معرفی خود و بیان اهداف پژوهش لیست اسامی افراد تحت پوشش مراکز را استخراج می کند . سپس به صورت تصادفی افرادی را که دارای معیار ورود هستند انتخاب نموده با انها تماس می گیرد.  در صورت تمایل از انها خواسته می شود مراجعه نموده  و بعد از اخذ رضایت نامه آگاهانه پرسشنامه ها توسط پرسشگر در اختیار نمونه ها قرار گرفته و توسط پژوهشگر  تکمیل خواهد شد. اگر فرد تمایل به شرکت نداشت نمونه بعدی به صورت تصادفی از لیست انتخاب شده وارد مطالعه می شود.  در شهرهای خاش، میرجاوه و سراوان  نیز به صورت فوق نمونه ها گرداوری می شوند. سپس توسط کمک پژوهشگر که فرد کارشناس در مراکز منتخب است پرسشنامه ها تکمیل خواهد شد. قابل ذکر است چنانچه جهت  تکمیل پرسشنامه ها در صورت عدم  تمایل نمونه  به مراجعه  حضوری، به دلیل نگرانی احتمالی  از ابتلا به بیماری طی تماس تلفنی  تکمیل پرسشنامه ها انجام خواهد شد.

داده ها  پس از جمع آوری و کد گذاری وارد نرم افزار SPSS نسخه 24 خواهند شد. ابتدا شاخص های فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار به کمک آمار توصیفی تعیین خواهد شد. نرمالیتی داده ها به کمک آزمون شاپیروویلکز تعیین خواهد شد در صورت نرمال بودن و برقراری شرایط لازم از آزمون ھای پارامتریک استفاده خواھد شد. به این منظور برای آزمودن فرضیه های اصلی تحقیق ازهمبستگی  پیرسون می شود. در صورت نرمال نبودن از آرمونھای ناپارامتریک مشابه استفاده خواھد شد علاوه بر این از رگرسیون لجستیک هم برای بررسی عوامل پیش بین استفاده خواهد شد. سطح معناداری در این مطالعه p<0.05مد نظر قرار خواھد گرفت.

در این پژوهش کدهای 1، 3، 11، 14، 15، 16، 17، 19، 25، 28، 20، 30 راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های دارای آزمودنی انسانی اعمال می گردد.

1. هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسان ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه پذیر است که منافع بالقوه ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش تر از خطرهای آن باشد. در پژوهش های دارای ماهیت غیر درمانی ٬ سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می گیرد نباید بیش تر از آن چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره ی خود با آن مواجه می شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده ی طراحان ٬ مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش کننده ی پژوهش از جمله کمیته ی اخلاق در پژوهش است.

11.  کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح نامه و دستورالعمل ٬ این حق را دارد که طرح ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته ی اخلاق درخواست می شود ٬ باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.

13. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می شود ٬ الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف نظر باشد ٬ باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق ٬ اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

15.  پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور ٬ در تمامی پژوهش های پزشکی ٬ اعم از درمانی و غیردرمانی ٬ پژوهشگرموظف است فرد در نظر گرفته شده به عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می توانند در تصمیم گیری او مؤثر باشند ٬ به نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش ٬ طول مدت پژوهش ٬ روشی که قرار است به کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه مورد یا شاهد) ٬ منابع تأمین بودجه ٬ هر گونه تعارض منافع احتمالی ٬ وابستگی سازمانی پژوهشگر ٬ و فواید و زیان هایی که انتظار می رود مطالعه در بر داشته باشد. هم چنین ٬ هر آزمودنی باید بداند که می تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره ی خطرات و زیان های بالقوه ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه های این افراد ٬ با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت نامه ی آگاهانه منعکس شود.

16.  پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید ٬ اغوا ٬ فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده داده شود. هم چنین ٬ در پژوهش هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی داشته باشد ٬ دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی ٬ باید توسط کمیته ی اخلاق تأیید شود ٬ در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17.  پژوهشگرارشد مسؤول مستقیم ارائه ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ٬ اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده ٬ و اخذ رضایت آگاهانه است.

19.  عدم قبول شرکت در پژوهش ٬ یا ادامه ندادن به همکاری ٬ نباید هیچ گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می شود ٬ داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه ٬ به آزمودنی اطلاع داده شود.

25.  پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم چنین ٬ پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28.  پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش های خود را صادقانه ٬ دقیق ٬ و کامل منتشر کنند. نتایج ٬ اعم از منفی یا مثبت ٬ و نیز منابع تأمین بودجه ٬ وابستگی سازمانی ٬ و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش ٬ هیچ گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده ی پژوهش مطلوب نیست ٬ بپذیرند.

29.  نحوه ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش ٬ از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران ٬ آزمودنی ها و مؤسسه ی حمایت کننده ی پژوهش باشد.

30.  گزارش ها و مقالات حاصل از پژوهش هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده اند ٬ نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

محدودیت فعلی احتمال زمان بر بودن تکمیل پرسشنامه است که  با توجه به شرایط ممکن است در دو مرحله تماس تلفنی انجام شود

کووید 19، بارداری، اضطراب

1.             Farnoosh G, Alishiri G, Hosseini Zijoud SR, Dorostkar R, Jalali Farahani A. Understanding the Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2 (SARS-CoV-2) and Coronavirus Disease (COVID-19) Based on Available Evidence-A Narrative Review. J Mil Med. 2020;22(1):1-11.
2.             Wu F, Zhao S, Yu B, Chen Y-M, Wang W, Song Z-G, et al. A new coronavirus associated with human respiratory disease in China. Nature. 2020;579(7798):265-9.
3.             Sohrabi C, Alsafi Z, O’Neill N, Khan M, Kerwan A, Al-Jabir A, et al. World Health Organization declares global emergency: A review of the 2019 novel coronavirus (COVID-19). International Journal of Surgery. 2020.
4.             COVID C, Team R. Severe outcomes among patients with coronavirus disease 2019 (COVID-19)—United States, February 12–March 16, 2020. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2020;69(12):343-6.
5.             Mullins E, Evans D, Viner R, O'Brien P, Morris E. Coronavirus in pregnancy and delivery: rapid review and expert consensus. medRxiv. 2020.
6.             Sun P, Qie S, Liu Z, Ren J, Xi JJ. Clinical characteristics of 50466 patients with 2019-nCoV infection. medRxiv. 2020.
7.             Rezabakhsh A, Ala A, Khodaei SH. Novel Coronavirus (COVID-19): A New Emerging Pandemic Threat. Journal of Research in Clinical Medicine. 2020;8(1):5.
8.             Siston AM, Rasmussen SA, Honein MA, Fry AM, Seib K, Callaghan WM, et al. Pandemic 2009 influenza A (H1N1) virus illness among pregnant women in the United States. Jama. 2010;303(15):1517-25.
9.             Moore CA, Staples JE, Dobyns WB, Pessoa A, Ventura CV, Da Fonseca EB, et al. Characterizing the pattern of anomalies in congenital Zika syndrome for pediatric clinicians. JAMA pediatrics. 2017;171(3):288-95.
10.             Rasmussen SA, Jamieson DJ, Honein MA, Petersen LR. Zika virus and birth defects—reviewing the evidence for causality. New England Journal of Medicine. 2016;374(20):1981-7.
11.             Rasmussen SA, Smulian JC, Lednicky JA, Wen TS, Jamieson DJ. Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) and Pregnancy: What obstetricians need to know. American journal of obstetrics and gynecology. 2020.
12.             Corbett GA, Milne SJ, Hehir MP, Lindow SW, O’connell MP. Health anxiety and behavioural changes of pregnant women during the COVID-19 pandemic. European Journal of Obstetrics, Gynecology, and Reproductive Biology. 2020.
13.             Bajema KL, Oster AM, McGovern OL, Lindstrom S, Stenger MR, Anderson TC, et al. Persons evaluated for 2019 novel coronavirus—United States, January 2020. Morbidity and Mortality Weekly Report. 2020;69(6):166.
14.             Mohammadi ZD, Bosaknejad S, Sarvghad S. A survey on the effectiveness of stress management training with cognitive-behavioral group therapy approach on state/trait anxiety, pregnancy anxiety and mental health of primiparous women. Jentashapir Journal of Health Research. 2012;3(4).
15.             Glover V. Maternal depression, anxiety and stress during pregnancy and child outcome; what needs to be done. Best practice & research Clinical obstetrics & gynaecology. 2014;28(1):25-35.
16.             Vrekoussis T, Kalantaridou SN, Mastorakos G, Zoumakis E, Makrigiannakis A, Syrrou M, et al. The role of stress in female reproduction and pregnancy: an update. Annals of the New York Academy of Sciences. 2010;1205(1):69-75.
17.             Organization WH. Pregnant adolescents: delivering on global promises of hope. World Health Organization. Written and produced for WHO by Peter McIntyre, Oxford, UK. 2006.
18.             Rezaeian SM, Abedian Z, Latifnejad Roudsari R, Mazloom SR, Dadgar S. The relationship of prenatal self-care behaviors with stress, anxiety and depression in women at risk of preterm delivery. The Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility. 2017;20(3):68-76.
19.             Daniel M, Messer LC. Perceptions of disease severity and barriers to self-care predict glycemic control in Aboriginal persons with type 2 diabetes mellitus. Chronic Diseases and Injuries in Canada. 2002;23(4):130.
20.             Tan MY. The relationship of health beliefs and complication prevention behaviors of Chinese individuals with Type 2 Diabetes Mellitus. Diabetes research and clinical practice. 2004;66(1):71-7.
21.             Peacock EJ, Wong PT. The stress appraisal measure (SAM): A multidimensional approach to cognitive appraisal. Stress medicine. 1990;6(3):227-36.
22.             Gomes AR, Faria S, Lopes H. Stress and psychological health: Testing the mediating role of cognitive appraisal. Western journal of nursing research. 2016;38(11):1448-68.
23.             Folkman S, Lazarus RS, Dunkel-Schetter C, DeLongis A, Gruen RJ. Dynamics of a stressful encounter: cognitive appraisal, coping, and encounter outcomes. Journal of personality and social psychology. 1986;50(5):992.
24.             Bell DM. Public health interventions and SARS spread, 2003. Emerging Infectious Diseases. 2004;10(11):1900.
25.             Dorfan NM, Woody SR. Danger appraisals as prospective predictors of disgust and avoidance of contaminants. Journal of Social and Clinical Psychology. 2011;30(2):105-32.
26.             Yang JZ, Chu H. Who is afraid of the Ebola outbreak? The influence of discrete emotions on risk perception. Journal of Risk Research. 2018;21(7):834-53.
27.             Zhianian A, Zareban I, Ansari-Moghaddam A, Rahimi SF. Improving self-care behaviours in pregnant women in Zahedan: Applying self-efficacy theory. Caspian Journal of Health Research. 2015;1(1):18-26.
28.             Wu Y-T, Zhang C, Liu H, Duan C-C, Li C, Fan J-X, et al. Perinatal Depression of Women Along with 2019 Novel Coronavirus Breakout in China. 2020.
29.             Li J-B, Yang A, Dou K, Wang L-X, Zhang M-C, Lin X. Chinese public’s knowledge, perceived severity, and perceived controllability of the COVID-19 and their associations with emotional and behavioural reactions, social participation, and precautionary behaviour: A national survey. 2020.
30.             Albarracin D, Johnson BT, Fishbein M, Muellerleile PA. Theories of reasoned action and planned behavior as models of condom use: a meta-analysis. Psychological bulletin. 2001;127(1):142.
31.             Glanz K, Rimer BK, Viswanath K. Health behavior and health education: theory, research, and practice: John Wiley & Sons; 2008.
32.             Edition F. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. Am Psychiatric Assoc. 2013.
33.             Barsky AJ, Ahern DK. Cognitive behavior therapy for hypochondriasis: a randomized controlled trial. Jama. 2004;291(12):1464-70.
34.             Olds SB. Maternal-newborn nursing & women's health care: Prentice Hall; 2004.
35.             Momeni javid F, simbar m, Dolatian M, Alavi Majd H. Comparison of pregnancy self-care, perceived social support and perceived stress of women with gestational diabetes and healthy pregnant women. Iranian Journal of Endocrinology and Metabolism. 2014;16(3):156-64.
36.             Zhong B-L, Luo W, Li H-M, Zhang Q-Q, Liu X-G, Li W-T, et al. Knowledge, attitudes, and practices towards COVID-19 among Chinese residents during the rapid rise period of the COVID-19 outbreak: a quick online cross-sectional survey. International journal of biological sciences. 2020;16(10):1745.
37.             Francis J, Eccles MP, Johnston M, Walker A, Grimshaw JM, Foy R, et al. Constructing questionnaires based on the theory of planned behaviour: A manual for health services researchers. Centre for Health Services Research, University of Newcastle upon Tyne; 2004.
38.             Ajzen I. Constructing a TPB questionnaire: Conceptual and methodological considerations. 2002.
39.             Smith WJ, Beadle K, Shuster EJ. The impact of a group psychoeducational appointment on women with sexual dysfunction. American journal of obstetrics and gynecology. 2008;198(6):697. e1-. e7.
40.             Salkovskis PM, RIMES KA, WARWICK HMC. The Health Anxiety Inventory: development and validation of scales for the measurement of health anxiety and hypochondriasis. Psychological medicine. 2002;32(5):843.
41.             Ngesi F, Izadi F, Kariminezhad K, Rezaei SA. The investigation of the reliability and validity of Persian version of Health anxiety questionnaire in students of Lorestan University of Medical Sciences. Quarterly of Educational Measurement. 2017;7(27):147-60.

پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک

1. سن........                                شهر.....
2. تعداد سالهای  تحصیل :
3. تعداد بارداری: .......
4. وزن قبل از بارداری (کیلوگرم)
5. قد مادر (سانتی متر):....
6. BMI مادر در بدو بارداری......
7. تعداد سقط....
8. سن بارداری فعلی:...
9. تعدا مرده زایی.......
10. تعداد جنین های ناهنجار.....
11. تعداد فرزندان زنده......
12.  بارداری فعلی شما با خواست خودتان بوده است؟
13. سابقه ناباروری داشته اید..       بله o   خیر o    

در صورتی که جواب بله است  ایا از درمان استفاده کرده اید.... در کدام بارداری.......

14.  وضعیت اشتغال o   خانه دار o        کارمندo    شغل آزاد o
15. قومیت:   فارس o  بلوچ o    کرد o  ترک o    سایر .....
16. تعداد سالهای تحصیل همسر:
17.  وضعیت اشتغال همسر o   بیکار o      شغل آزادo     کارمندo
18. وضعیت مسکن   صاحب خانه o     مستاجرo     خانه اقوامo
19.   تعداد افراد خانواده (بعد خانوار)....
20. آیا تا این سن از بارداری همه مراقبت های مربوط به بارداری ( مراقبتهای روتین و آزمایشات) را دریافت کرده اید؟

بله  o                   خیرo

(چنانچه پاسخ شما در ارتباط با سوال 21 خیر است  کدام قسمت را انجام نداده اید ( دریافت مراقبت یا عدم انجام آزمایش).................................. علت  عدم انجام آن را ذکر کنید..........

21. تعداد مراقبتهای  انجام شده در این بارداری تا کنون چه تعداد بوده است............................

22.  آیا در تماس با محیط بیمارستان هستید؟

بلیo                     خیرo

23.   از بستگان و یا نزدیکان شما فردی مبتلا به ویروس کرونا شده اند؟

بلی o               خیرo

چنانچه پاسخ شما بلی است نسبت خویشاوندی را ذکر کنید.........

1. پرسشنامه آگاهی

2. علائم بالینی اصلی COVID-19 تب ، خستگی ، سرفه خشک و بدن درد  است

                   بله o                        خیر o                         نمی دانم o   

2. بر خلاف سرماخوردگی ، گرفتگی بینی ، آبریزش بینی و عطسه در افراد آلوده به ویروس COVID-19 در دوران بارداری نیز دیده می شود

     بله o                        خیر o                         نمی دانم o  

3. در حال حاضر درمانی مؤثر برای COVID-2019 در بارداری وجود ندارد 

                    بله o                        خیر o                         نمی دانم o  

4. کووید باعث سقط جنین یا زایمان زودرس می شود

                  بله o                       خیر o                        نمی دانم o     

5. ابتلا به کووید باعث ایجاد عوارض بارداری شدید همچونفشار خون بارداری می شود

                بله o                        خیر o                         نمی دانم o     

6. فرد مبتلا به COVID-2019 در صورت عدم وجود تب نمی توانند ویروس را به مادر باردار انتقال دهند.

               بله o                       خیر o                         نمی دانم o     

7. ویروس COVID-19 از طریق قطرات تنفسی افراد آلوده گسترش می یابد.

                  بلهo                       خیر o                         نمی دانم o     

8. استفاده از ماسک های معمولی  برای جلوگیری از ابتلا به ویروس COVID-19 برای زنان باردار موثر است

               بله o                        خیر o                         نمی دانم o  

    9. برای جلوگیری از عفونت COVID-19 ، زنان باردار باید از رفتن به مکانهای شلوغ مانند ایستگاه های اتوبوس و ا حمل و نقل عمومی خودداری کنند.

               بله o                        خیر o                         نمی دانم o       

بخش شدت درک شده

1. کووید 19 یک بیماری سخت در دوران بارداری است که به راحتی درمان نمی شود

کاملا موافقo       موافقo         نظری ندارم  o           مخالف  o              کاملا مخالفo

2. کووید 19 یک بیماری کشنده است که در نهایت باعث سقط می شود

کاملا موافق o      موافق o        نظری ندارم  o           مخالف   o             کاملا مخالفo

3. کووید 19 باعث عوارض شدید و ناتوانی در مادر باردار می شود

کاملا موافقo       موافق  o       نظری ندارم  o           مخالف  o              کاملا مخالفo

4. ابتلا به کووید 19 باعث ایجاد هزینه های سنگین درمانی در دوران بارداری می شود

کاملا موافق o      موافق  o       نظری ندارم  o           مخالف  o              کاملا مخالفo

بخش کنترل رفتاری درک شده

1. استفاده از ماسک در محیط  شلوغ برای من آسان است

کاملا موافق o      موافق  o       نظری ندارم  o           مخالف  o              کاملا مخالفo

    2. شرکت در برنامه های غربالگری وزارت بهداشت  در دوران بارداری برای من آسان است.

کاملا موافق o      موافق  o       نظری ندارم  o           مخالف  o              کاملا مخالفo

4. به نظر خودتان چقدر می توانید   فاصله حداقل 1.5 متر (فاصله اجتماعی) را با اطرافیان رعایت کنید

کاملا می توانمo       می توانمo          هم می توانم هم نمی توانم o       نمی توانم o     اصلا نمی توانمo

5. من این توانایی را دارم برای حفظ سلامتی از دست دادن و روبوسی کردن بدون رودربایستی خودداری کنم

کاملا موافقمo        موافقمo              نه موافق نه مخالفo                 مخالفم o     کاملا مخالفمo

6. من این توانایی را دارم در صورت بروز علائم مشکوک به اطرافیان و یا همکارانم برای حفظ سلامتی  وبدون ترس از برچسب کرونا، این موضوع را بیان کنم

کاملا موافقمo        موافقمo              نه موافق نه مخالفo                 مخالفم o     کاملا مخالفم     o

7. به نظر خودتان چقدر می توانید با توجه به شرایط شیوع کرونا مراقبتهای روتین دوران بارداری را به موقع و بدون نگرانی از ابتلا دریافت کنید

کاملا می توانمo       می توانمo       هم می توانم هم نمی توانم o           نمی توانم o     اصلا نمی توانمo

8. به نظر خودتان چقدر می توانید مراقب سلامتی خودتان با توجه به خطر کرونا باشید

کاملا می توانمo       می توانمo           هم می توانم هم نمی توانم o       نمی توانم o     اصلا نمی توانمo

پرسشنامه خودمراقبتی در دوران کرونا

پرسشنامه اضطراب سلامت

هر یک از سؤالات زیر دارای 4 عبارت است. لطفاً در هر سؤال هر چهار عبارت را به دقت بخوانید و سپس یکی از گزینه ها که توصیف

دقیقتری از احساسات شما طی سه ماه اخیر میکند انتخاب نمایید. پاسخ خود را با کشیدن دایره به دور هریک از گزینه های 'الف' تا 'د' در هر سؤال مشخص کنید.

پاسخگوی محترم

تعیین ارتباط بین آگاهی، شدت درک شده و کنترل رفتاری درک شده از بیماری کووید 19 با اضطراب سلامت و خودمراقبتی در زنان باردار  می باشد

در این پژوهش مورد ندارد

بررسی موضوع و درک فرآیندهای ارزیابی عمومی در مواجهه با نگرانی های بهداشتی  و عواقب احتمالی همراه با اینگونه تنش ها  و برنامه ریزی   و انجام مداخلات جهت آسیب کمتر

ابزار پرسشنامه است و روش جایگزینی ندارد. افراد با مراجعه به مراکز بهداشتی آنها را تکمیل می کنند در صورت عدم امکان به صورت مراجعه حضوری از طریق تلفن پرسشنامه ها تکمیل می شود

مجری و تمامی پرسشگران تعهد می نمایند که کلیه اطلاعات مرتبط با پاسخگویان به صورت محرمانه باقی
می ماند.

پاسخگویی به تمامی سوالات اختیاری است و هیچ گونه الزام و اجباری برای پاسخگو وجود ندارد.

در هر مرحله ای از پژوهش و جمع آوری اطلاعات، پاسخگو حق انصراف از همکاری ب را دارد. به
علاوه هیچ گونه اجباری بر پاسخگویی و شرکت در مطالعه وجود ندار

در ابتدای هر مصاحبه رضایت کتبی و شفاهی از پاسخگو اخذ می گردد.