بررسی ارتباط بین حمایت اجتماعی و سلامت عمومی در سالمندان خاش منطقه بلوچستان.

سالمندی دوران حساسی از زندگی بشر است که طی آن سالمند در معرض تهدیدات بالقوه‌ای نظیر افزایش ابتلا به بیماری‌های مزمن، تنهایی و انزوا و عدم حمایت اجتماعی قرار می‌گیرد و در موارد زیادی استقلال فردی شخص نیز تهدید می‌شود(1). از نظر سنی نقطه برشی یکسانی جهت تعریف و تعیین سن سالمندی وجود ندارد. سازمان بهداشت جهانی سن 60 سالگی را برای تعریف سالمندی در نظر گرفته است. در کشورهای توسعه یافته سن 65 سالگی و در کشور ما ایران سن 60 سالگی، که در آن فرد شرایط دریافت حقوق بازنشستگی را پیدا می‌کند، به عنوان شروع سالمندی در نظر می‌گیرند(2).

هر ساله به طور متوسط 7.1 درصد به جمعیت جهان افزوده می شود، این افزایش برای جمعیت 65 سال و بالاتر به میزان 5.2 درصد است(3). که این خود ماحصل پیشرفت دانش پزشکی، کاهش سطح باروری، تحولات اقتصادی- اجتماعی و بهبود شرایط بهداشتی، تغدیه و افزایش میزان امید به زندگی در جوامع است(4). جمعیت سالمندان 60 ساله و بیشتر در جهان حدود 600 میلیون نفر است، که این آمار  تا سال 2025 دو برابر می‌شود و تا سال 2050 به دو میلیارد نفر خواهد رسید(5). بر اساس سرشماری عمومی سال 1390، در ایران جمعیت سالمندان بیشتر از 60 سال حدود 23.8 درصد جمعیت کل کشور بوده است که این میزان در سال 1395 طبق آخرین آمار رسمی، حدود 3.9 درصد گزارش شده است، پیش بینی می‌شود این جمعیت تا سال 2050 به بیش از 25 میلیون نفر، حدود 7.21 درصد، جمعیت برسد که روندی سریع‌تر از گروه‌های جمعیتی دیگر خواهد داشت(5،6). شاخص های آماری کشور ایران نشان‌دهنده این است که روند پیر شدن جمعیت در کشور ایران نیز اغاز شده است(7).

با توجه به این که سالمندی می‌تواند موفقیتی بهداشتی برای یک جامعه محسوب شود، نبود برنامه‌ریزی مناسب برای پیشگیری از مشکلات پیش روی سالمندان، به ایجاد چالشی بزرگ در جامعه منجر خواهد شد(8). اولین گام برای برنامه‌ریزی مناسب جهت ارتقای سلامت، شناسایی عوامل موثر بر سلامت سالمندان است، تا بتوان با ارائه‌ی مدلی جهت پیش‌بینی سلامت روانی و جسمی آنان و ‌همچنین شناسایی سالمندان در معرض آسیب،  از آسیب‌پذیر شدن سالمندان پیشگیری کرد(9).

همزمان با سالمندی جمعیت، نیازهای اختصاصی سالمندان اعم از پزشکی، روانشناختی و توانبخشی افزایش می‌یابد. سالمندی فرآیندی همراه با کاهش عملکرد و استقلال، افزایش بیماری و نیاز به مراقبت است که همه‌ی این عوامل باعث آسیب‌پذیری سالمندان می‌شود، بنابراین لازمست نیازهای آنان در ابعاد مختلف جسمی، اجتماعی و روانی مورد ارزیابی قرار گیرد(10). افزایش جمعیت سالمندان در جهان و ایران، اهمیت قشر سالمند را در جامعه ما مطرح و لزوم پژوهش در این زمینه را نشان می‌دهد. هم‌چنین، تحقیقاتی که در زمینه سالمندی در ایران انجام شده جدید و بسیار محدود است، و سالمندی غالبا در مفهوم سلامت فیزیکی مورد بررسی قرار گرفته است و هنوز با وجود رشد جمعت سالمندان و تغییرات هرم جمعیتی کشور، بر روی همه ابعاد نیازهای سالمندان به عنوان گروه آسیب پذیر جامعه تمرکز نشده است(11). بیشتر مطالعات مربوط به سالمندی در فرهنگ‌های دیگر انجام شده است و با فرهنگ ما متفاوت است. مطالعاتی برای ما سودمند است که با توجه به ویژگی‌های فرهنگی و  بوم‎‌شناختی خودمان انجام شده باشد، که تعداد این پژوهش‌ها محدود و اندک است(6). همچنین برنامه‌ریزی جهت هرگونه خدمات نیازمند شناخت نیاز‌های واقعی این افراد است(10). درنتیجه مطالعات مربوط به سالمندی برای سیاست گذاری‌های مختلف دارای ارزش و اعتبار فزاینده‌ای است(6).   

از جمله مسائلی که در سنین سالمندی بر زندگی افراد سالمند تأثیر گذار است، میزان حمایت خانواده یا دوستان از آنها است، سالمند نیاز به دیگران دارد تا در مواقع ضروری و احتیاج از آنها یاری بخواهد. این حمایت از طرف اعضای خانواده بیشترین تاثیر را بر کیفیت زندگی و رضایت از زندگی سالمندان دارد(9). حمایت اجتماعی به عنوان یکی از ابعاد چهارگانه سلامت نقش  بسزایی در کیفیت زندگی افراد سالمند دارد و به اهمیت بعد اجتماعی انسان اشاره دارد(11). در حالی که در شکل خانواده‌های امروزی فرزندان اغلب خود را ملزم به برآوردن نیازهای والدین پیرشان به لحاظ حمایت مالی، خدمات بهداشتی یا مسکن نمی‌دانند و این اعتقاد که ' فرزندان بهترین تکیه گاه سالمندان هستند' درحال کمرنگ شدن است(9).

مطالعات نشان می‌دهد حمایت اجتماعی ادراک شده، تأثیر مثبتی بر ارتقای سلامت جسمی افراد دارد(12). نتایج یک مطالعه آینده‌گر با دوره ده ساله در هلند نشان داد که برخورداری از حمایت اجتماعی و چگونگی آن بر سلامت جسم، روان و سبک زندگی سالم افراد تاثیرگذار است(13).

 منظور از حمایت اجتماعی کمک یا حمایتی است که از جانب اعضای شبکه‌های اجتماعی نسبت به فرد فراهم می‌شود. منابع حمایتی موجب می‌شود تا فرد احساس مراقبت، عزت نفس، مورد علاقه بودن، رضایت از زندگی و ارزشمند بودن داشته باشد(14). حمایت اجتماعی به دو شکل 'دریافت شده' و 'ادراک شده' در مطالعات مورد بررسی قرار می‌گیرد، در نوع اول میزان حمایت کسب شده مورد توجه است و در نوع ادراک شده تاکید بر ارزیابی فرد از در دسترس بودن حمایت اجتماعی در مواقع نیاز است(15،16). در واقع حمایت اجتماعی اداراک شده، مهمترین عنصر حمایت اجتماعی است و شامل درک افراد از این نکته است که به چه میزان می‌توانند از دوستان، خانواده و افراد در دسترس و مهم زندگی در صورت نیاز، کمک و یاری بگیرند(17). هرچه میزان حمایت اجتماعی افزایش یابد، سطوح سلامتی نیز افزایش پیدا می‌کند و بالعکس. بر اساس مطالعات انجام شده حمایت اجتماعی نقش بسیار مهمی در سلامت افراد جامعه دارد و نبود آن ممکن است به بروز انزوای اجتماعی و حتی مرگ منجر شود(18).

سلامتی دارای دو بعد فردی و اجتماعی است و پذیرفته‌ترین تعریف سلامت مربوط به سازمان جهانی بهداشت می‌باشد: سلامت، حالت رفاه و آسودگی کامل از نظر جسمی، روانی و اجتماعی و نه فقط نبود بیماری جسمی تعریف شده است(19،20).

روابط و پیوندهای اجتماعی عامل ارتباطات عاطفی بین افراد بوده و باعث احساس امنیت بیشتر می‌شود و از این طریق سلامت آنان در ابعاد جسمی و روانی ارتقاء می‌یابد، این مساله مخصوصا در سالمندان که دارای شرایط جسمی و روانی خاص هستند از اهمیت بیشتری برخوردار است(4).

در این راستا مطالعات بسیاری بر تاثیر مستقیم حمایت اجتماعی بر سلامت سالمندان اشاره دارد. مطالعه‌ای با هدف بررسی حمایت اجتماعی بر سلامت سالمندان هفت کشور اروپایی نشان داد که سطح بالای حمایت اجتماعی یک عامل محافظت کننده در برابر آسیب پذیری سالمندان و بهبود سلامت جسم و روان آنان است(21).حال آنکه مطالعه‌ی انجام شده بر روی سالمندان ساکن شهر گناباد در سال 1394 نشان داد که اکثر سالمندان از حمایت اجتماعی متوسط برخوردار بودند و ارتباط مثبت و معنی‌داری بین حمایت اجتماعی ادراک شده و رضایت از زندگی سالمندان مورد مطالعه مشاهده شد(16). نتایج مدلسازی مشاهدات یک مطالعه در سرای سالمندان همدان نیز مؤید این مطلب بود که متغیر حمایت اجتماعی یه صورت معنی‌داری و با بالاترین ضریب، تغییرات سلامت عمومی سالمندان را پیش‌بینی می‌کند(9).

با توجه به مطالب بیان شده و اهمیت سلامت سالمندان و دوران سالمندی و از طرفی نبود مطالعات پژوهشی در زمینه‌ی سالمندان منطقه بلوچستان و قرار گرفتن موضوع حاضر به عنوان یکی از اولویت‌های پژوهشی دانشگاه‌، مطالعه حاضر با هدف تعیین ارتباط بین حمایت اجتماعی و سلامت عمومی سالمندان خاش منطقه بلوچستان انجام خواهد شد.  امید است از نتایج حاضر ضمن آگاهی یافتن از وضعیت سلامت سالمندان شهر خاش، جهت ارتقای سلامت سالمندان استفاده گردد.

بررسی متون

مطالعات داخلی:

1. مطالعه‌ای توسط باوزین و سپهوندی(1396) با هدف تعیین رابطه حمایت اجتماعی با سلامت اجتماعی و روانی در بین سالمندان شهر خرم آباد انجام شد. در این مطالعه 337 سالمند بالای 65 سال با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای و خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات پرسشنامه حمایت اجتماعی وایکس و پرسشنامه استاندارد سلامت عمومی گلدبرگ و هیلر بود. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون خطی و آزمون تی مستقل با استفاده از نرم افزار spss(v21) تحلیل شدند. یافته ها حاکی از وجود ارتباط خطی معنی‌دار بین مولفه‌های حمایت اجتماعی با سلامت اجتماعی و روانی سالمندان بود(p<0.001). نتایج مطالعه‌ی حاضر نشان داد که هر چه حمایت اجتماعی از سالمندان بیشتر باشد آنان از سلامت اجتماعی و روانی بیشتری بهره‌مند می‌شوند. این یافته‌ها حاوی کاربردهای درمانی مهمی در خصوص اهمیت این متغیرها در افزایش سلامت اجتماعی و روانی سالمندان می باشد(22).
2. مطالعه‌ای توسط امامی نایینی و همکاران(1396) با هدف تعیین وضعیت افسردگی، حمایت اجتماعی ادراک شده و برخی عوامل مرتبط با آن در سالمندان شاکن شهر تهران انجام شد. با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای نظامند 580 سالمند وارد مطالعه شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات پرسشنامه های استاندارد افسردگی بک و حمایت اجتماعی ادراک شده زیمت بود. داده‌ها با استفاده از نرم افزار stata و روش های آمار توصیفی و آزمون‌های من ویتنی، کروسکال والیس و اسپیرمن  تحلیل شدند. نتایج نشان داد بین سطوح مختلف افسردگی با حمایت اجتماعی ادراک شده ارتباط معنی داری وجود دارد(p<0.001). آزمون همبستگی نیز نشان داد با افزایش حمایت اجتماعی ادراک شده میزان افسردگی کاهش می‌یابد(Rho=-0.38). نتایج مطالعه ی حاضر نشان داد که فراوانی و افسردگی و موافقت با حمایت اجتماعی ادراک شده در سالمندان زیاد است. تلاش برای بهبود این عوامل مشترک، بهبود وضعیت افسردگی و حمایت اجتماعی درک شده را به همراه خواهد داشت و سالمندی سالم تری را به ارمغان می آورد(18).
3. مطالعه‌ای توسط حسینی و همکاران(1390) با هدف تعیین میزان همبستگی حمایت اجتماعی و سلامت عمومی سالمندان در مناطق منتخب شهر تهران انجام شد. در این مطالعه توصیفی- همبستگی، 180 نفر سالمند به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه جمعیت‌شناسی، حمایت اجتماعی و وضعیت سلامت عمومی36 بود. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و تحلیلی و نرم افزار spss آنالیز شد. نتایج حاکی ازآن بود، بیشترین میانگین ابعاد سلامت عمومی متعلق به عملکرد اجتماعی و کمترین آن متعلق به عملکرد جسمی بود. حدود 1/61 درصد سالمندان از حمایت اجتماعی خوب برخوردار بودند. بین حمایت اجتماعی و سلامت عمومی ارتباط مستقیم و معنی‌داری مشاهده شد(r=0.39 , p<0.001). نتایج مطالعه‌ی حاضر نشان داد که بهره‌گیری از حمایت اجتماعی مثبت به سلامت و بهزیستی سالمندان منتهی می‌شود. با توجه به یافته‌های پژوهش، مراقبت دهندگان بهداشتی می‌توانند تعاملات اجتماعی را افزایش دهند(23).
4. مطالعه‌ای توسط قنبری مقدم و همکاران(1394) با هدف بررسی ارتباط سبک زندگی و سلامت عمومی سالمندان شهر تهران  انجام شد.در این مطالعه توصیفی-تحلیلی 400 نفر از 5 محدوده‌ی تهران به صورت تصادفی-خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار جمع‌اوری اطلاعات پرسشنامه‌ مشتمل بر سه بخش دموگرافیک، سبک زندگی در ابعاد(ورزش، تغذیه، روابط بین فردی و اجتماعی، پیشگیری و مدیریت استرس) و سلامت عمومی GHQ-28 موردی بود. داده‌ها با استفاده از SPSS(19) و ازمون‌های اماری توصیفی-تحلیلی واریانس یک طرفه، ازمون تی مستقل، ضریب همبستگی و رگرسیون چندگانه انالیز شدند. یافته‌ها نشان داد که سبک زندگی و حیطه‌های ان با سلامت عمومی و زیر مقیاس‌های ان رابطه معنادار(P<0/01) و نمره سبک زندگی نیز با نمره سلامت عمومی، رابطه معنی دار معکوس در حد متوسط داشت(r=-0/4). نتایج مطالعه‌ی حاضر نشان داد که در سالمندان فقط چهل درصد از تغییرات سلامت عمومی تحت تاثیر سبک زندگی قرار دارد که این بدان معنی است که سلامت عمومی با متغییر های دیگری غیر از سبک زندگی نیز در ارتباط است(24).    
5. مطالعه‌ای توسط نجفی و باصری(1396) با هدف تعیین رابطه بین حمایت اجتماعی ادراک شده و خود شکوفائی با امید به زندگی در سالمندان شهر تهران انجام شد. در این مطالعه توصیفی- مقطعی حدود 200 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات پرسش نامه خود شکوفائی Maslow ، امید به زندگی Miller و حمایت اجتماعی ادراک شده Norbeck بود. داده‌ها با استفاده از SPSS(20) و آزمون‌های همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون آنالیز شدند. یافته‌ها نشان داد بین حمایت اجتماعی ادراک شده و امید به زندگی و حمایت اجتماعی ادراک شده و خود شکوفائی ارتباط مثبت معنی‌دار وجود دارد(P<0.05). نتایج مطالعه‌ی حاضر نشان داد که با فراهم آوردن زمینه های مناسب جهت بهبود کیفیت، تقویت و ایجاد شاخصه‌های حمایت اجتماعی ادراک شده و خودشکوفایی در سالمندان( سالمندان مقیم سراهای سالمندان و سالمندان غیر مقیم در این مراکز) می‌توان امید به زندگی را در آن‌ها بهبود بخشد(25).
6. مطالعه‌ای توسط گودرز و همکاران(1394) با هدف تعیین رابطه بین حمایت اجتماعی با بهزیستی روانی در سالمندان مراکز جامع توانبخشی استان تهران انجام شد. در این مطالعه همبستگی 470 سالمند به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای- تصادفی انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات پرسشنامه حمایت اجتماعی نوربک ومقیاس سنجش روحیه فیلادلفیا جهت ارزیابی بهزیستی روانی استفاده شد. مشاهدات با استفاده از spss(v20) تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که میانگین بهزیستی روانی 65/8 بود که وضعیت متوسط این شاخص را نشان می‌دهد. همچنین بین حمایت اجتماعی ادراک شده با بهزیستی روانی ارتباط مثبت و معنی‌دار وجود داشت(p=0.002). نتایج مطالعه‌ی حاضر نشان داد که حمایت اجتماعی با بهزیستی روانی رابطه مثبت دارد. بنابراین، افزایش حمایت اجتماعی سالمندان می‌تواند تاثیر مهمی بر بهزیستی روانی و عملکرد اجتماعی سالمندان داشته باشد. از سوی دیگر، افزایش حمایت اجتماعی نیز می‌تواند باعث تقویت بهزیستی روانی سالمندان شود(11).

 مطالعات خارجی:

1. مطالعه‌ای توسط Stephens و همکاران(2011) با هدف تعیین تاثیر انواع شبکه‌های اجتماعی، حمایت اجتماعی ادراک شده و تنهائی بر سلامت سالمندان انجام شد. این مطالعه همبستگی بر روی 6662 سالمند نیوزلندیایی انجام شد. مشاهدات با استفاده از آزمون همبستگی و مدل رگسیون خطی چندگانه تحلیل شدند. یافته‌ها حاکی از آن بود که حمایت اجتماعی ادراک شده و تنهائی بر سلامت روان و جسم سالمندان تاثیرگذار است. همچنین جنسیت و سن سالمند دو متغیر دموگرافیک معنی‌دار در مدل رگسیونی بودند(p<0.05)(26).
2. مطالعه‌ای توسط Grav و همکاران(2011) با هدف بررسی ارتباط بین حمایت اجتماعی و افسردگی و اضطراب انجام شد. این مطالعه مقطعی بر روی جمعیت 40659 نفری شهر نوردلند کشور نروژ انجام شد. تمامی افراد در محدوده سنی 20 تا 89 می‌توانستند در مطالعه شرکت کنند. اطلاعات به روش خود گزارش‌دهی جمع‌آوری شد. مشاهدات مطالعه با استفاده از مدل رگرسیون لجستیک آنالیز شد. یافته‌ها نشان داد که بین حمایت اجتماعی ادراک شده و افسردگی و اضطراب ارتباط معنی‌داری وجود دارد که این همبستگی بعد از کنترل متغیرهای جنسیت و سن نیز معتبر بود(p<0.05). نتایج مطالعه‌ی حاضر نشان داد که حمایت از درک خود دارای اهمیت معنادار با اضطراب بیمارستان و مقیاس افسردگی همراه بود، که حتی پس از کنترل سن، جنس، افسردگی را تعریف کرد. حمایت عاطفی ( OR=3.14) و پشتیبانی ملموس (OR=2.93). تاثیرات حمایت عاطفی و ملموس بین جنس ها متفاوت است. و اثرات متقابل  برای گروه‌های سنی و حمایت عاطفی و ملموس یافت شد(27).
3. مطالعه‌ای توسط Chen  و  Feeley(2013) با هدف بررسی حمایت اجتماعی، فشار اجتماعی، تنهائی و رفاه در سالمندان ایالات متحده انجام شد. در این مطالعه 7367 سالمند با حداقل سن 50 ساله در مطالعه شرکت کردند. اطلاعات از طریق مصاحبه تلفنی جمع آوری شد. ابزار جمع آوری اطلاعات حمایت اجتماعی، مقیاس توسعه یافته توسط Walen و Lachman و به صورت لیکرت بود. چهار منبع مورد بررسی حمایت اجتماعی همسر، فرزندان، فامیل ودوستان سالمند بودند. مشاهدات با استفاده از نرم افزار AMOS(v20) و آمار توصیفی، ضریب همبستگی و مدل رگرسیونی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد بین بهزیستی و رفاه سالمندان و چهار بعد حمایت اجتماعی ارتباط مثبت و معنی دار مشاهده شد(p<0.01) بین متغیر تنهائی و حمایت اجتماعی نیز ارتباط معکوس و معنی‌دار مشاهده شد(p<0.01) .حمایت اجتماعی همسر نیز بیشترین تاثیر را در متغیرهای وابسته مدل داشت(p<0.05)(28).
4. مطالعه‌ای توسط Liu وهمکاران(2016) با هدف بررسی، حمایت اجتماعی ادراک شده، تنهائی و افسردگی در سالمندان چین انجام شد. در این مطالعه 320 سالمند از شش مرکز بهداشتی- درمانی با حداقل 60 سال سن وارد مطالعه شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات پرسشنامه حمایت اجتماعی Zimet (1988)، پرسشنامه تنهائی ویتنبرگ و ریس(1986) و پرسشنامه افسردگی Zung(1965) که با روش خود گزارش‌دهی تکمیل شدند. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار (V17) AMOS و آزمون همبستگی و کای اسکوئر آنالیز شدند. نتایج نشان داد  بین متغیر تنهائی و حمایت اجتماعی ادراک شده سالمندان ارتباط معکوس و معنی دار وجود دارد(r=-0.41 ,   p<0.01). بین متغیر تنهائی و افسردگی ارتباط مستقیم و معنی‌دار مشاهده شد(r=+0.57 ,   p<0.01) و همچنین بین حمایت اجتماعی ادراک شده و افسردگی ارتباط معکوس و معنی‌دار مشاهده شد(r=-0.40 ,   p<0.01)(29).

نقدی بر متون:

شواهد و بررسی مطالعات نشان می دهد که مطالعه مفید و جامعی در زمینه ی سلامت جسمی و روانی سالمندان منطقه بلوچستان انجام نشده است و یا تنها به یک بعد سلامتی سالمندان پرداخته شده است. بنابراین مطالعه‌ی حاضر با هدف بررسی ارتباط بین حمایت اجتماعی و سلامت عمومی در سالمندان  شهرستان خاش انجام خواهد گرفت.

1-حمایت اجتماعی در سالمندان خاش به تفکیک متغیرهای دموگرافیک چگونه است؟

2-سلامت عمومی در سالمندان خاش به تفکیک متغیرهای دموگرافیک چگونه است؟

3-آیا بین حمایت اجتماعی و متغیرهای دموگرافیک ارتباط وجود دارد؟

4-آیابین سلامت عمومی و متغیرهای دموگرافیک ارتباط وجود دارد؟

5-آیا بین حمایت اجتماعی و سلامت عمومی سالمندان خاش ارتباط وجود دارد؟

تعیین ارتباط بین حمایت اجتماعی و سلامت عمومی در سالمندان خاش منطقه بلوچستان.

1-تعیین و مقایسه حمایت اجتماعی در سالمندان خاش به تفکیک متغیرهای دموگرافیک.

2-تعیین و مقایسه سلامت عمومی در سالمندان خاش به تفکیک متغیرهای دموگرافیک.

3-تعیین ارتباط بین حمایت اجتماعی و متغیرهای دموگرافیک.

4-تعیین ارتباط بین سلامت عمومی و متغیرهای دموگرافیک.

5-تعیین ارتباط بین حمایت اجتماعی و سلامت عمومی در سالمندان خاش.

مراکز بهداشتی و درمانی، دانشگاه علوم پزشکی و مراکز تحقیقات ارتقای سلامت.

سالمند: سالمندی دوران حساسی از زندگی بشر است که طی آن سالمند در معرض تهدیدات بالقوه‌ای نظیر افزایش ابتلا به بیماری‌های مزمن، تنهایی و انزوا و عدم حمایت اجتماعی قرار می‌گیرد و در موارد زیادی استقلال فردی شخص نیز تهدید می‌شود(1).

حمایت اجتماعی: منظور از حمایت اجتماعی کمک یا حمایتی است که از جانب اعضای شبکه‌های اجتماعی نسبت به فرد فراهم می‌شود. منابع حمایتی موجب می‌شود تا فرد احساس مراقبت، عزت نفس، مورد علاقه بودن، رضایت از زندگی و ارزشمند بودن داشته باشد(14).

سلامت: سلامتی دارای دو بعد فردی و اجتماعی است و پذیرفته‌ترین تعریف سلامت مربوط به سازمان جهانی بهداشت می‌باشد: سلامت، حالت رفاه و آسودگی کامل از نظر جسمی، روانی و اجتماعی و نه فقط نبود بیماری جسمی تعریف شده است(19،20).

مطالعه حاضر از نوع توصیفی- تحلیلی است .

تمامی سالمندان ساکن شهر خاش که دارای معیارهای ورود به مطالعه باشند و در زمان پژوهش به مراکز بهداشتی– درمانی مراجعه نمایند.

معیارهای ورود به مطالعه: 1-تابعیت ایرانی. 2- تمایل به شرکت در مطالعه.3- محل زندگی خاش. 4- حداقل سن 60 سال. 5- توانایی درک زبان و گفتار فارسی.

معیارهای خروج از مطالعه: 1- انصراف سالمند از ادامه همکاری جهت تکمیل پرسشنامه ها.

حجم نمونه با استفاده از فرمول زیر که مربوط به مطالعات همبستگی است و مطالعه حسینی و همکاران که  در آن به بررسی میزان همبستگی بین حمایت اجتماعی و سلامت عمومی سالمندان تهران، پرداخته شده است(23)، حدود 240 نفر محاسبه شده است. که با در نظر گرفتن ریزش نمونه‌ها به علت تکمیل ناقص پرسشنامه‎ها، اثر مطالعه و تعمیم بهتر نتایج 300 نمونه در نظر گرفته شد.

r=0.397  

روش نمونه گیری به صورت چند مرحله ای خواهد بود. در این روش با توجه به اینکه شهر خاش دارای سه مرکز خدمات جامع سلامت شهری می‌باشد، ابتدا هر یک از مراکز خدمات جامع سلامت به عنوان یک خوشه در نظر گرفته می‌شود. سپس با توجه به معیارهای ورود به  مطالعه و جمعیت تحت پوشش مراکز، در هر خوشه نمونه‌گیری به شیوه در دسترس انجام خواهد شد. 

ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه و در سه بخش است.

بخش اول:

پرسشنامه اطلاعات جمعیت شناختی سالمند شامل: سن، جنس، وضعیت تأهل، سطح تحصیلات، قومیت، وضعیت اشتغال، وضعیت اقتصادی، محل زندگی، بیماری زمینه ای.

بخش دوم:

پرسشنامه سلامت عمومی(GHQ[1]) 28 سئوالی گلدبرگ و هیلر(1979) است که دارای 4 زیر مقیاس و هر زیر مقیاس 7 سئوال دارد. سئوالات 1تا 7 مربوط به زیر مقیاس علائم جسمانی، 8 تا 14 زیر مقیاس علائم اضطراب و اختلال خواب، 15نا 21 زیر مقیاس کارکرد اجتماعی و 22 تا 28 مربوط به  افسردگی است.

سئوالات پرسشنامه از طیف لیکرت 4 درجه ای برخوردار هستند که نمره گذاری آن بین صفر تا سه است(24،30).

روائی و پایایی این پرسشنامه در مطالعه نائینیان و همکاران در ایران بررسی و تایید شده است(31).

بخش سوم:

پرسشنامه حمایت اجتماعی مقیاس خانواده، توسط مری پروسیدانو و کنیت هلر در سال 1983 ارائه شده است. این ابزار شامل 20  سئوال با گزینه های بله، خیر و نمی‌دانم است. دامنه نمره کل سئوالات بین صفر تا بیست است و نمره بالاتر به منزله حمایت اجتماعی بیشتر از نظر پاسخ دهندگان است.

روائی و پایائی این ابزار با استفاده از روش همزمان و ضریب آلفای کرونباخ 9/0 بررسی و تایید شده است(32).

روش جمع‌آوری اطلاعات به صورت خود گزارش‌دهی و در مواقعی که سالمند توانائی تکمیل پرسشنامه را نداشته باشد به صورت مصاحبه خواهد بود.

پس از تصویب طرح در کمیته تحقیقات دانشجوئی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و کسب موافقت از کمیته اخلاق و اخذ مجوزها و معرفی نامه از دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و موسسه آموزش عالی سلامت خاش، پژوهشگر به مراکز خدمات جامع سلامت شهری، خاش مراجعه خواهد نمود.

سالمندان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی – درمانی به روش نمونه گیری در دسترس و با توجه به معیارهای ورود به تدریج وارد مطالعه خواهند شد.

قبل از تکمیل پرسشنامه، پژوهشگر به زبان ساده ضمن معرفی خود، اهداف پژوهش را برای سالمند توضیح خواهد داد و به سالمندان عزیز این اطمینان را خواهد داد که اطلاعات کاملا محرمانه و بدون ذکر نام ثبت خواهد شد پس از آن و در صورت تمایل به شرکت در مطالعه، فرم رضایت نامه کتبی توسط ایشان امضاء خواهد شد.

سالمندانی که تمایل داشته باشند پرسشنامه ها را به روش خود گزارش دهی تکمیل کنند پرسشنامه ها در اختیار آنان قرار می‌گیرد و پس از 20 دقیقه پرسشنامه جمع آوری می شود. البه برای نداشتن خطاهای بینائی هنگام خواندن سئوالات، پرسشنامه خوانا و با اندازه فونت بزرگ طراحی خواهد شد.

در سالمندانی که به علل مختلف مانند بی سوادی یا ناتوانی ، قادر به تکمیل پرسشنامه نباشند، سئوالات از طریق مصاحبه توسط پژوهشگر و کمک پژوهشگر مسلط به زبان محلی تکمیل خواهد شد.

این فرآیند تا تکمیل 300 پرسشنامه ادامه خواهد داشت. پس از آن پرسشنامه های جمع آوری شده شناسه دار و ثبت سیستم  و آنالیز خواهد شد.

همچنین با توجه به شیوع ویروس کووید-19، پروتکل های مورد تایید رعایت خواهد شد.

پرسشنامه‌های جمع‌آوری شده ابتدا کدگذاری و شناسه‌دار خواهند شد سپس جهت آنالیز اطلاعات از نرم‌افزار SPSS(V21)  استفاه خواهد شد.

نرمال بودن توزیع مشاهدات با استفاده از آزمون نرمالیتی کولموگروف- اسمیرنوف بررسی خواهد شد.

در صورت نرمال بودن توزیع مشاهدات جهت مقایسه متغیرهای کمی به تفکیک متغیرهای دموگرافیک از آزمون‌های پارامتری تی مستقل و آنالیز واریانس یک طرفه(ANOVA) استفاده می شود و در صورت نرمال نبودن از آزمون های ناپارامتری معادل یعنی من- ویتنی یو و کروسکال – والیس استفاده خواهد شد.

همچنین جهت مقایسه متغیرهای کیفی به تفکیک متغیرهای دموگرافیک از آزمون کای اسکوئر استفاده خواهد شد.

جهت تعیین ضرائب همبستگی بین دو متغیر کمی نرمال از ضریب همبستگی پیرسون و متغیرهای کمی غیر نرمال از ضریب همبستگی اسپیرمن استفاده خواهد شد.

سطح معنی داری در مطالعه حاضر کمتر از پنج درصد در نظر گرفته می شود.

در این پایان نامه کدهای راهنمای عمومی اخلاق در پژوهشهای علوم پزشکی  دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران (شماره های 1-2-3-7-8-10-11-12-13-14-15-16-17-19-25-26-27-28-29-30 و 31) استفاده میگردد.

کدهای راهنمای عمومی اخلاق در پژوهشهای علوم پزشکی  دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران

1-       هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2-       در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3-       پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه پذیر است که منافع بالقوه ی آن برای هر فرد آزمودنی بیشتر از خطرهای  آن باشد..

7-اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنیها بیش از فواید بالقوه ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

8-       طراحی و اجرای پژوهشهایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهشهای قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد.

10-    هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرحنامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرحنامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده ها، وابستگی های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه ی دیگر، مشوق های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت نامه ی آگاهانه به صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت نامه باید تدوین و به طرحنامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرحنامه از سوی کمیته ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11-    کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرحها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته ی اخلاق درخواست میشود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

12-    انتخاب آزمودنیهای بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض آمیز نباشد.

13-    کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14-    اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15-    پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیم گیری او مؤثر باشند، به نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیانهایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره ی خطرات و زیان های بالقوه ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت نامه ی آگاهانه منعکس شود.

16-    پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد- نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17-    پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنیها، این اطلاع رسانی از طریق شخص دیگری انجام میگیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

19-    عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچگونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه میشود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

25-    پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

26-    هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه ی تحقق این امر ترجیحاً به صورت پوشش بیمه ای نامشروط باشد.

27-    در پایان پژوهش، هر فردی که به عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روشهایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره مند شود.

28-    پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29-    نحوه ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنیها و مؤسسه ی حمایت کننده ی  پژوهش باشد.

30-    گزارش ها و مقالات حاصل از پژوهشهایی که مفاد این راهنما را نقض کرده اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31-    روش پژوهش نباید با ارزشهای احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

عدم تمایل سالمند به ادامه همکاری جهت تکمیل پرسشنامه ها  به علل مختلف مانند کسالت و بدحالی. 

قبل از شروع پژوهش این ریزش با اضافه شدن به حداقل حجم نمونه، لحاظ خواهد شد.

سالمند، حمایت اجتماعی، سلامت عمومی.

1- Sharghi A, Salehi Kousalari F. Relationship Between Cognitive Factors and Social Indicators in Designing the Healing Spaces for Old-Age People. Salmand: Iranian Journal of Ageing. 2017; 12 (3) :346-359.

URL: http://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-1242-fa.html.

2- Sahebdel H, khoshkonesh A, pourebrahim T. Effects of Group Reality Therapy on the Mental Health of Elderly Residing at Iran`s Shahid Hasheminejad Nursing Home. Salmand: Iranian Journal of Ageing. 2012; 7 (1) :16-24.

URL.: http://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-484-fa.html

3- S K, R M, F A. The effect of activity and spiritual health based self-care program on hypertension among the Kahrizak elderly people in the Alborz province . joge. 2018; 3 (1) :27-34.

URL.: http://joge.ir/article-1-235-fa.html

4- Shoja M, Rimaz SH, Asadi-Lari M, Seyed abbas bagheri yazdi, govhari MRMental health of older people and social capital. Journal of the Iranian Institute for Health Sciences Research.2013;12(4):345-353.

5- Ahmadi A, Sahaf R, Rashedi V, Akbari Kamrani A A, Shati M, Delbari A. Relationship Between Oral Health and Demographic Characteristics in Retired Elderly People in Iran. Salmand: Iranian Journal of Ageing. 2019; 13 (4) :452-463.

URL.: http://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-1399-fa.html.

6- Moatamedy A, Borjali A, Sadeqpur M. Prediction of Psychological Well-Being of the Elderly Based on the Power of Stress Management and Social Support. Salmand: Iranian Journal of Ageing. 2018; 13 (1) :98-109.

URL.: http://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-1299-fa.html

7- Poordad S, Momeni K, karami J. Death Anxiety and Its Relationship With Social Support and Gratitude in Older Adults. Salmand: Iranian Journal of Ageing. 2019; 14 (1) :26-39

URL: http://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-1415-fa.html.

8-Papi S, Karimi Z, Ghaed Amini Harooni G, Nazarpour A, Shahry P. Determining the Prevalence of Sleep Disorder and Its Predictors Among Elderly Residents of Nursing Homes of Ahvaz City in 2017 . Salmand: Iranian Journal of Ageing. 2019; 13 (5) :576-587

URL: http://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-1523-fa.html.

9- Poorsharifi H, Farahmand Sabet M. The Relationship Between Social Support and Sleep Quality with General Health in Residing Nursing House Elderly. Journal of Aging Psychology.2015;1(1):31-39.

10- Zamani N. The Relationship between General Health and Cognitive Status in the Elderly of Hamadan in 2019. Journal of Gerontology(joge). 2019;3(3):20-28.

11- Goudarz M, Foroughan M, Makarem A, Rashedi V. Relationship Between Social Support and Subjective Well-Being in Older Adults. Salmand: Iranian Journal of Ageing. 2015; 10 (3) :110-119

URL: http://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-953-fa.html.

12- Molnar DS, Sadava SW, Flett GL, Colautti J. Perfectionism and health: A mediational analysis of the roles of stress, social support and health-related behaviours.Psychol Health.2012:27(7);846-864.

13- Croezen SI,1 H Susan J Picavet,2 Annemien Haveman-Nies,corresponding author1,3 WM Monique Verschuren, CPGM de Groot LI, van't Veer1 P. BMC Public Health.2012,12:65,

http://www.biomedcentral.com/1471-2458/12/65

14- Latifi Z, Kiani M, Yousefi Z. The Structural Equation Modeling of the Older People’s Life Expectancy Based On the Anxiety Sensitivity, Social Support, and Pain Perception . Salmand: Iranian Journal of Ageing. 2019; 14 (2) :188-199

URL: http://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-1258-fa.html.

15- Feeney BC, Collins NL New Look at Social Support: A Theoretical Perspective on Thriving through Relationships. Pers Soc Psychol Rev.2015:19(2);113-147.

16- Sadegh Moghaddam L, Delshad Novbaghi A, Farhadi A, Nazari SH, Eshghizadeh M, Chopan Vafa F, Niazi Ivari M. Life Satisfaction in older adults: Role of Perceived Social Support. Journal of Sabzevar University of Medical Sciences.2016;22(6):1043-1051.

17- Gottlieb BH, Bergen AE. Social support concepts and measures. Journal of Psychosomatic Research.2010:69(5);511-520.

18- Emaminaeini M, Bakhtiyari M, Hatami H, Khodakarim S, Sahaf R. [Depression and Perceived Social Support in the Elderly (Persian)]. Iranian Journal of Ageing. 2017; 12(2):192-207. http://dx.doi.org/10.21859/sija-1202192.

19- Taghinezhad Z, Eghlima M, Arshi M, Pourhossein Hendabad P. Effectiveness of Social Skills Training on Social Adjustment of Elderly People. jrehab. 2017; 18 (3) :230-241

URL: http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/article-1-1963-fa.html.

20-  Zarghami A, Milad Olfat M. Relationship between physical and mental health and different housing types for elderly. Journal of the Iranian Institute for Health Sciences Research.2017;16(4):521-530.

21- Stephens Ch, Alpass F, Towers A, Stevenson B.The Effects of Types of Social Networks, Perceived Social Support, and Loneliness on the

Health of Older People: Accounting for the Social Context.Journal of Aging and Health.2011;23(6):887-911.

22- bavazin f, sepahvandi m a. the study of the relationship between social support and social and psychological well-being among elderly people in city of khorramabad in 2017. nurs midwifery j. 2018; 15 (12) :931-938.

23- Hosseini M , Dakhteh Hrooni M,Yaghmaeif F,Alavimajd H. Correlation between social support and elderly health in selected areas of Tehran.Advances in nursing and midwifery.2011;21(73):25-30.

24- ghanbari moghadam a, mohammadi shahbolaghi f, dalvandi a, hoseinzade s. relationship between lifestyle and general health among elderly people in tehran. salmand: iranian journal of ageing. 2015; 10 (3) :90-99

25- Najafi M, Baseri A. Relationship of Perceived Social Support and Self-actualization with Life Expectancy in the Elderly in Tehran. J Educ Community Health. 2018; 4 (4) :56-64

URL: http://jech.umsha.ac.ir/article-1-378-fa.html.

26- Stephens C, Alpass F, Towers A, Stevenson B. he Effects of Types of Social Networks, Perceived Social Support, and Loneliness on the Health of Older People: Accounting for the Social Context.J Aqinq Health.2011;23(6):887-911.

27- Grav S, Hellzèn O, Romild U, Stordal E. Association between social support and depression in the general population: the HUNT study, a cross‐sectional survey. Journal of Clinical Nursing.2012;21(2-1):111-120.

28- Yixin Chen, Thomas Hugh Feeley. Social support, social

strain, loneliness, and well-being among older adults: An analysis of the Health and Retirement Study. Journal of Social and Personal Relationships.2014;31(2):141-161.

29- Liu L, Gou Z, Zuo J. Social support mediates loneliness and depression in elderly people. Journal of Health Psychology.2016;21(5):750-758.

30-Fardi Nejad Z,Ahadi H.The relationship of general health and perceived social support with life satisfaction in elderly people.Journur of behavioral scienes.2013;5(15):87-10.

31-Naeinian M R, nikazin A, Shairi M R. Factor structure, Validity, and Reliability of General Health Questionnaire (GHQ-28) in Iranian Adolescents. CPAP. 2014; 2 (10) :159-172.

URL: http://cpap.shahed.ac.ir/article-1-727-fa.html.  

32- Fardin M A, Shirazi M. Comparing Social Support in Adolescents Interested in Different Types of Computer Games. Iran J Health Educ Health Promot. 2016; 4 (1) :65-73.

URL: http://journal.ihepsa.ir/article-1-339-fa.html

پژوهش حاضر جهت بررسی ارتباط بین حمایت اجتماعی و سلامت عمومی در سالمندان شهرستان خاش انجام می گیرد

ندارد

از نتایج مطالعه حاضر جهت ارتقا سلامت سالمندان منطقه می توان بهره برد.

ندارد

ندارد

همکاری سالمندان در این پژوهش بدون پرداخت هیچ هزینه ای از طرف ایشان خواهد بود.

ندارد

در صورت تمایل به همکاری به مشارکت کنندگان این اطمینان را خواهیم داد که اطلاعاتشان کاملا محرمانه است.

در صورت بروز مشکل یاپرسش با شماره 09152888428  خانم سیاسر مجری طرح تماس حاصل کنید.

سالمند در هر مرحله از تکمیل پرسشنامه حق انصراف از پژوهش را دارد.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلام می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

امضای سالمند......

با سلام،پرسشنامه حاضر جهت جمع‌آوری اطلاعات سلامت عمومی و حمایت اجتماعی سالمندان و به صورت محرمانه  بدون ذکر نام طراحی شده‌است که با رضایت آگاهانه‌ی شما عزیزان تکمیل خواهد شد.                امضا  :                                                                                                

دموگرافیک

-1سن:  ……-2جنسیت:     زنO               مردO

-3وضعیت تأهل:  متأهل Oهمسرفوت شدهO         طلاق گرفتهO

-4سطح تحصیلات:  بی‌سواد O       خواندن و نوشتنO      ابتدایی O          دیپلمO         بالاتر از دیپلمO

-5قومیت:     فارس O         بلوچ O          سایرO

-6شغل:     بیکارO       آزاد O         بازنشستهO

-7بیماری‌زمینه‌ای:        ندارد  O                    دارد O        با ذکر عنوان: …………

8- وضعیت اقتصادی            راضی  O     نسبتا راضی O           .ناراضیO

-9در حال حاضر با چه کسی زندگی می‌کنید?همسرO         فرزندان O             فامیل/آشنایانO             تنهاO

پرسشنامه سلامت عمومی روانشناختی GHQ28

.1آیا از یکماه گذشته تا به امروز احساس کرده اید که کاملا” خوب و سالم هستید ؟ *

اصلا O در حد معمول O بیشتر از حدمعمولOخیلی بیشتر از حد معمولO

۲.آیا از یکماه گذشته تا به امروز احساس کرده اید که به داروی تقویتی نیاز دارید ؟ *

اصلا O در حد معمول O بیشتر از حدمعمول O خیلی بیشتر از حد معمول

۳.آیا از یکماه گذشته تا به امروز احساس ضعف و سستی کرده اید ؟ *

اصلا Oدرحد معمول O          بیشتر از حد معمول O        خیلی بیشتر از حد معمولO

۴.آیا از یکماه گذشته تا به امروز احساس کرده اید که بیمار هستید ؟ *

اصلاO           درحد معمول O          بیشتر از حد معمول O        خیلی بیشتر از حد معمولO

۵.آیا از یکماه گذشته تا به امروز سر درد داشته اید ؟ *

اصلا Oدر حد معمول Oبیشتر از حدمعمول O خیلی بیشتر از حد معمولO

6.آیاازیک ماه گذشته تابه امروزاحساس کرده ایدکه سرتان رامحکم باچیزی مثل دستمال بسته اید یا اینکه فشاری به سرتان وارد می شود؟ *

اصلا O در حد معمول Oبیشتر از حدمعمولOخیلی بیشتر از حد معمولO

7.آیا از یک ماه گذشته تابه امروزاحساس کرده اید که بعضی وقت ها بدنتان داغ ویا سرد میشود؟ *

اصلا O در حد معمول Oبیشتر از حدمعمول O خیلی بیشتر از حد معمولO

8.آیا ازیک ماه گذشته تابه امروزاتفاق افتاده که براثرنگرانی دچاربیخوابی شده باشید؟ *

اصلا Oدر حد معمول Oبیشتر از حدمعمولOخیلی بیشتر از حد معمولO

9.آیاازیک ماه گذشته تابه امروزشبهاوسط خواب بیدارمی شوید؟*

اصلا Oدر حد معمول Oبیشتر از حدمعمول Oخیلی بیشتر از حد معمولO

۱۰.آیا ازیک ماه گذشته تابه امروزاحساس کرده اید که دائما”تحت فشارهستید؟ *

اصلا Oدر حد معمولOبیشتر از حدمعمول O خیلی بیشتر از حد معمولO

11.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزعصبانیوبدخلقشدهاید؟ *

اصلا Oدر حد معمول Oبیشتر از حدمعمولOخیلی بیشتر از حد معمولO

12.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزبدونهیچدلیلقانعکنندهایهراسانویاوحشتزدهشدهاید؟ *

اصلا Oدر حد معمول Oبیشتر از حدمعمولOخیلی بیشتر از حد معمولO

13.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزمتوجهشدهایدکهانجامهرکاریازتواناییشماخارجاست؟ *

اصلا Oدر حد معمول Oبیشتر از حدمعمولOخیلی بیشتر از حد معمولO

14.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزاحساسکردهایدکهدرتمامیمدتعصبیهستیدودلشورهدارید؟ *

اصلا Oدر حد معمول Oبیشتر از حدمعمول Oخیلی بیشتر از حد معمولO

15.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزتوانستهایدخودتانرامشغولوسرگرمنگهدارید؟ *

بیشترازحدمعمولOمثلمعمولOکمترازحدمعمولOخیلیکمترازحدمعمولO

۱۶.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزاتفاقافتادهکهوقتبیشتریراصرفانجامکارهانمایید؟ *

کتررازحدمعمولOمثلمعمولOطولانیترازحدمعمولOبهمراتبطولانیترازحدمعمولO

۱۷.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزبطورکلیاحساسکردهایدکهکارهارابخوبیانجاممیدهید؟ *

بهترازحدمعمولOدرحدمعمولO

کمترازحدمعمولOبهمراتبکمترازحدمعمولO

۱۸.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزازنحوهانجامکارهایتاناحساسرضایتمیکنید؟ *

راضیترهستمOمثلمعمولO

کمترازحدمعمولراضیهستم)OبهمراتبکمترراضیهستمO

۱۹.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزاحساسکردهایدکهنقشمفیدیدرانجامکارهابعهدهدارید؟ *

بیشترازحدمعمولOمثلمعمولO

کمترازحدمعمولOخیلیکمترازحدمعمولO

۲۰.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزتواناییتصمیمگیریدربارهمسائلراداشتهاید؟ *

بیشترازحدمعمولOمثلمعمولO

کمترازحدمعمول O                       خیلیکمترازحدمعمولO

21.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزقادربودهایدازفعالیتهایروزمرهزندگیلذتببرید؟ *

بیشترازحدمعمولOمثلمعمولO

کمترازحدمعمول O                       خیلیکمترازحدمعمولO

۲۲.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزفکرکردهایدکهشخصبیارزشیهستید؟ *

اصلا Oدر حد معمول Oبیشتر از حدمعمول Oخیلی بیشتر از حد معمولO

23.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزاحساسکردهایدکهزندگیکاملا”ناامیدکنندهاست؟ *

اصلا Oدر حد معمول Oبیشتر از حدمعمولOخیلی بیشتر از حد معمولO

24.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزاحساسکردهایدکهزندگیارزشزندهبودنراندارد؟ *

اصلا Oدر حد معمول Oبیشتر از حدمعمولOخیلی بیشتر از حد معمولO

25.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزبهاینمسئلهفکرکردهایدکهممکناستدستبهخودکشیبزنید؟ *

قطعانهO فکرنمیکنمO بهذهنمخطورکردهاستO قطعابلهO

26.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزاحساسکردهایدکهچوناعصابتانخراباستنمیتوانیدکاریانجامدهید؟ *

اصلا O در حد معمول Oبیشتر از حدمعمول O خیلی بیشتر از حد معمولO

27.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزبهایننتیجهرسیدهایدکهایکاشمردهبودیدوکلا”ازشرزندگیخلاصمیشدید؟ *

اصلا Oدر حد معمولOبیشتر از حدمعمولO خیلی بیشتر از حد معمولO

28.آیاازیکماهگذشتهتابهامروزاینفکربهذهنتانرسیدهاستکهبخواهیدبهزندگیتانخاتمهدهید؟ *

قطعانهOفکرنمیکنمOبهذهنمخطورکردهاستOقطعابلهO