بررسی تاثیر آموزش روانی بر میزان خشم و تاب آوری کارکنان فوریت های پزشکی115 در شهر زاهدان سال 1399

1. مقدمه و بیان مسئله تحقیق (مشتمل بر مرور تحقیقات گذشته داخلی وخارجی مرتبط با موضوع با ذکر منابع

مراکز فوریت های پزشکی در همه کشورهای جهان از ارکان مهم  ارائه خدمات درمانی محسوب می شوند و مهم ترین هدف این نظام ارائه خدمات رضایت بخش در کوتاه ترین زمان ممکن و منطبق بر استانداردهای علمی روز دنیا به بیماران و مصدومین دارای شرایط اورژانس می باشد (1 ). عمدتا اولین برخورد با بیماران بحرانی بوسیله اورژانس پیش بیمارستانی صورت می گیرد بنابراین نقش مهم و حیاتی در مدیریت بیماران اورژانسی و حفظ زندگی انسان ها دارد (2 ). سیستم اورژانس پیش بیمارستانی باید ساده،کارآمد و مداوم باشد) (3. عملکرد موفق مرکز فوریت های پزشکی به عوامل گوناگونی مانند توانایی افراد ، سطح آموزش پرسنل، تجهیزات و سیستم ارتباطات بستگی دارد( 4) .

در موارد اورژانس کارکنان شاغل در بخش فوریت های پزشکی، نقش اجرا کننده را به عهده دارند و باید بتوانند بر اساس قضاوت مستقل، مهارت در تصمیم گیری و اولویت گذاری، سریع ترین تصمیم را در مورد انتقال بیمار به مراکز درمانی را بگیرند. هدف اصلی از درمان در بخش فوریت ها عبارت است از: نجات جان بیمار، فراهم کردن مراقبت پزشکی برای افراد نیازمند ،  انتقال بیمار و نحوه برخورد با خانواده بیمار به به نحوی که بتوانند با موقعیت های پیش آمده بطور صحیح و مناسب برخورد کنند  که هر کدام به فراخور اهمیتی که دارند، دارای اولویت می باشند( 5).

بنا براین کارکنان فوریت های پزشکی یکی از پر استرس ترین حرفه های پزشکی را تجربه می کنند. یافته های  مشتاق و همکاران (2015) نشان داد 75.5 درصد کارکنان اورژانش پیش بیمارستانی استرس شغلی بالا و 75.1 درصد سلامت روان متوسط رو به پایینی را تجربه کرده بودند(6 ). یکی از موضوعات تنش زای این حرفه تماس همیشگی کارکنان، با بیماران بدحالی است که در موقعیت های تهدید کننده حیات هستند همچنین آنان روزانه با شرایط استرس زای فراوانی رو به رو می شوند؛ این استرس ها شامل تثبیت وضعیت بیماران، آرام کردن آسیب دیدگان مضطرب، آرام کردن همراهان نگران(به همراه خشونت های کلامی و فیزیکی از سوی آنان)، اطمینان از تداوم مراقبت تا هنگام رساندن بیمار به مراکز درمانی است(2).  به علاوه عوامل تنش زای دیگری همچون توقعات بیش از اندازه بیمار و خانواده ، مواجهه با خشونت بیمار و خانواده و تماس با بیماران عفونی نیز وجود دارد(  7).

در مواجهه با این عوامل تنش زا، واکنشهایی که برخی کارکنان هنگام اعزام به محل از خود بروز می دهند خشم است که با موقعیتی هایی همچون کار 24 ساعته، افزایش تعداد ماموریت،  خستگی و تاب آوری  آنان ارتباط دارد(7  و 12). یافته های مرور سیستماتیک که به بررسی دلیل خشم کارکنان فوریت پزشکی پرداخته بود نشان داد، در مقابله با تنش های شغلی، واکنش افراد به صورت خشم و پرخاشگری بروز می کند و ناتوانی در مدیریت خشم علاوه بر اختلال در سلامت جسمی و روانی رفتار پرخاشگرانه پرسنل را هم به دنبال دارد(8). در کشور ترکیه نیز 78.4 %  کارکنان اورژانس  دچار پرخاشگری  شده بودند و  اذعان داشتند در مواجه با این تنش شغلی توانایی کنترل خشم خود را نداشتند(  9). دودمان و همکاران (2019) مطالعه ای در جهت ارتقا سلامت روان کارکنان به پیشنهاد مرکز توسعه پیشگیری سازمان بهزیستی انجام دادند در این مطالعه مواردی همچون مشاغل نا امن و برخورد نا صحیح با استرس های محیطی از عوامل ایجاد کننده مشکلات روانی همچون پرخاشگری کارکنان مورد شناسایی قرار گرفت(10).

اگر چه تمامی افراد در معرض  هیجان خشم قرار دارند اما افراد در مشاغل پر مسئولیت  همچون پزشکان، پرستاران و پرسنل فوریت های پزشکی در معرض بیشتر بروز خشم هستند(2). استرس های شغلی اثرات نامطلوب بر عملکرد بالینی و سلامت روانی کارکنان فوریت دارد (7). وقتی خشم خارج از کنترل و مخرب باشد می تواند مشکلاتی در کار و روابط بین فردی و کیفیت کلی زندگی ایجاد کند(8). آنچه باعث توجه محققان به کنترل خشم شده است اثرات نامطلوب و ناخوشایند آن بر رفتار بین فردی و سلامت جسمی و روانی افراد است. عدم مهار خشم علاوه بر اینکه می تواند ایجاد مشکلات بین فردی، تجاوز به حقوق دیگران شود می تواند باعث انواع مشکلات جسمی و روانی مثل زخم معده، سردردهای میگرنی و افسردگی شود(11  ).

نتایج مطالعه ای در امریکا  که  بر روی کارکنان فوریت انجام شده بود نشان داد بیش از 6% کارکنان افسرده و 6% عصبی بودند و هر چه سابقه کار بالاتر بود علائم بیشتر بود(2). نتایج مطالعات در ایران نیز نشان داد  کارکنان فوریت پزشکی از سطح بالایی از  اضطراب و افسردگی برخوردار ند(8و12). مواجهه با این عوامل تنش زا و عوارض ناشی از آن می توانند تهدیدی برای  سلامت روانی و جسمی کارکنان فوریتهای پزشکی باشد و موجب کاهش کیفیت کار و تمایل به ادامه کار در آنان  گردد(13). همچنین یافته ها نشان داد گرایش به پرخاشگری بر اساس استرس شغلی در بخش ها و مراکز  اورژانس قابل پیش بینی است(14). یافته های مطالعه ای که در بخش اورژانس در ترکیه انجام شده بود نشان داد آموزش برنامه های ضمن خدمت برای کنترل خشم کلیه افرادی که در بخش های فوریت کار می کنند لازم است(9).

یکی از استراتژی های مقابله برای رویارویی با شرایط استرس زا استفاده از  محافظ روانشناختی، تاب آوری است. تاب آوری در واقع به معنای توانایی سازگاری  موفقیت آمیز فرد با شرایط تهدید کننده است. در روانشناسی تاب آوری بصورت ظرفیت مثبت افراد برای سازگاری با استرس های شدید تعریف شده است. در این معنا تاب آوری به عنوان عامل محافظت کننده و مقاوم در برابر  عوامل خطر ساز آینده مورد توجه واقع شده است. در شرایط پر استرس افرادی که از تاب آوری بالاتری برخوردارند سلامت روان بیشتری نسبت به افرادی که تاب آوری پایین است، دارند(12).   همچنان که یافته های مطالعه شجاع فرد   و همکاران(2014) نشان داد بین فرسودگی شغلی و تاب آوری در پرسنل فوریت های پزشکی شهر تهران ارتباط وجود دارد و 15.6 درصد آنان خستگی هیجانی بالایی داشتند(15). در رابطه با مفهوم تاب آوری موغلی و همکاران(1398) در همایش پژوهش های نوین مدیریت،  برخورداری از تاب آوری را از مولفه های مهم سلامت روان کارکنان معرفی کردند(16 ). شاره و همکاران (2017) در مطالعه ای که برروی تکنسین های بیهوشی انجام شده  بود نشان دادند  بین تاب‌آوری، راهبردهای مقابله‌ای حل مسئله رابطه‌ مستقیم و معنی‌داری وجود دارد(17).

 علاوه بر این مطالعات نشان دادند افسردگی، اضطراب و خشم امروزه در جامعه بسیار  متداول شده که با تاب آوری افراد ارتباط دارند.  افزایش تاب آوری خشم افراد را کاهش می دهد (18).  برخی مطالعات نشان داده تاب آوری را می توان ارتقا داد. نتایج مطالعه فروتن(2018) نشان داد با آموزش مدیریت استرس در کار کنان فوریت، تاب آوری آنان ارتقا یافته است(12). همچنین برخی مطالعات نشان داده اند از طریق آموزش برخی مهارتها همانند  خوداگاهی و کنترل خشم می توان تاب آوری را در افراد  ارتقا داد( 19و 32  ).

کارکنان فوریت پزشکی موقعیت های پرتنشی را تجربه می کنند و گاهی در شرایطی قرار می گیرند که خارج از توان آنها است ، تاب آوری آنها را کاهش می دهد و منجر به واکنش های پرخاشگری در آنان می شود (12).  بدین منظور توجه به سلامت روان کارکنان فوریت های پزشکی جز جدا نشدنی برنامه های ارتقا سلامت آنان است و شاید با ارائه برنامه های آموزش روانی  با تمرکز بر آموزش مداخلات  روانشناختی مورد نیاز بتوان  به این امر دست یافت. همانطور که یافته ها  نشان دادند تاب آوری و کنترل خشم از ویژگی های سلامت روان است (12) و افرادی که از راهبردهای تنظیم هیجان، بیشتر استفاده کنند اضطراب، افسردگی و پرخاشگری کمتری گزارش داده اند.  تنظیم هیجان عامل مهمی در تعیین سلامتی و داشتن عملکرد موفق در تعاملات اجتماعی است(20). آموزش روانی تاثیر مهمی در تنظیم هیجانات از جمله خشم دارد. خودآگاهی و  کنترل  خشم مولفه های آموزش روانی هستند که می توانند ضمن کنترل خشم، تاب آوری افراد را ارتقا دهند(21). نتایج مطالعه ای نشان داد آموزش کنترل خشم توانسته تاب اوری را در دانش آموزان ارتقا دهد( 19).

مولفه های آموزش روانی برای افزایش توانایی های روانی و اجتماعی به افراد آموزش داده می شوند و فرد را قادر می سازند که بطور موثری با مقتضیات و کشمکش های زندگی روبرو شود و یکی از مدل های رایج آموزش روانی دادن آگاهی است(32).  نتایج مطالعه مروری که در ایران انجام شده نشان داد با وجود  این که در درمان مشکلات روانی در گروههای مختلف( بیماران، خانواده ها، نوجوانان و...)  رویکردهای متعددی مورد استفاده قرار گرفته  اما زمانی که در این مداخلات  مولفه اصلی آن آموزش روانی بوده است نتایج قوت بخشی را نشان داده است(8).

خودآگاهی از مولفه هایی است که در آموزش روانشناختی مورد توجه است. خودآگاهی یعنی آگاهی یافتن و شناخت اجزای وجود خود، شناخت اجزایی همچون احـساسات، افکـار و باورهـا، ارزشهـا ، اهداف، گفتگوهـای درونـی و نقـاط قـوت و ضـعف خـود . آگـاهی یـافتن از خـود و ویژگیهای آن، یک مهارت است و واداشتن خویشتن بـه نگریـستن خـود، اولـین قـدم جهت آشنایی نزدیک با جنبه های مثبت و منفی خود محسوب می شود(32).

 انسان همواره با احساسات و هیجانات مختلفی همچون خشم، ترس، لذت، غم و ... روبرو  می شود که آنها بر تصمیم گیری و نحوه زندگی و روابط با دیگران اثر می گذارد، شناسایی و کنترل این احساسات و هیجانات قسمتی از  برنامه آموزش روانشناختی است.

خود آگاهی و کنترل خشم  مهارت های روانی- آموزشی هستند که سطح توانمندی های روانی- اجتماعی افراد را ارتقاء می دهند مطالعات نشان دادند خود آگاهی توانسته منجر به کنترل خشم در دانش آموزان و مصرف کنندگان مواد و... شود(23,24  ). خوادآگاهی منجر به ارتقا تاب اوری زنان سرپرست خانوارو دانش آموزان  شده است(32و26) ). علاوه بر  این از طریق آموزش برخی مهارتها همانند کنترل خشم می توان تاب آوری را در افراد  ارتقا داد(18).

مواجهه با  عوامل تنش زا و عوارض ناشی از آن می توانند تهدیدی برای  سلامت روانی و جسمی کارکنان فوریتهای پزشکی باشد (13). پرخاشگری بدنبال استرس شغلی در بخش های اورژانس قابل پیش بینی است(14). یافته های مطالعه ای که در بخش اورژانس در ترکیه انجام شده بود نشان داد آموزش برنامه های روانشناختی  ضمن خدمت برای کنترل خشم کلیه افرادی که در بخش های فوریت کار می کنند لازم است(8). در مواجهه  مداوم با عوامل استرس زا تاب آوری کمتر می شود و افراد رفتارهای توام با خشم نشان می دهند. این در حالی است که  افزایش تاب آوری خشم افراد را کاهش می دهد (18).  برخی مطالعات نیز نشان داده اند که تاب آوری را می توان با آموزش برخی مهارتهای روانشناختی ارتقا داد (12).

با توجه به این که کارکنان فوریت های پیش بیمارستانی با عوامل تنش زای متعددی در  ماموریت های کاری مواجه می شوند و در برخی مواقع واکنش های هیجانی آنان  بصورت خشم و  پرخاشگری بروز می کند و نظر به این که  میزان تاب اوری افراد با کنترل هیجات ارتباط دارد.  لذا  برای افزایش توانمند سازی روانی اجتماعی در موقعیت های مختلف زندگی می توان از آموزش روانشناختی کمک گرفت.  برخی مولفه های آموزش روانی برای افزایش توانایی های روانی و اجتماعی به افراد آموزش داده می شوند و فرد را قادر می سازند که بطور موثری با مقتضیات و کشمکش های زندگی روبرو شود و مطالعات مختلف نشان داد مداخلات آموزش روانی در گروههای مختلف کادر درمان، کارکنان شرکتها، دانش آموزان و بیماران توانسته تاب آوری را ارتقا دهد(17و27و29و 30و 32).

گستره وسیعی از رفتارها می تواند بر میزان استرس افراد تاثیر بگذارد  می توان با آموزش  برخی مهارتها ( خوداگاهی وکنترل خشم) با تغییر در سیستم ارزیابی فرد سطح تاب آوری آنان را در مواجهه با استرس ها تغییر داد. بکار گیری مهارتهای لازم در کارکنان فوریت در مطالعات گذشته مورد تایید قرار گرفته است (12) از سویی به علت  محدودیت زمانی کارکنان فوریت های پزشکی برای شرکت در کلاس های آموزشی،  مداخله های فشرده و کوتاه  اهمیت زیادی برخوردار ند و طراحی برنامه های اختصاصی برای آنان ممکن است کارایی و اثر بخشی را افزایش دهد(12).  با این وجود در  زمینه مداخلات روانی در کشور مطالعات اندکی بر روی کارکنان فوریتهای پیش بیمارستانی که با موقعیت های پیش بینی نشده  پر تنش زیادی مواجه می شوند  انجام شده است. لیکن این مطالعه با هدف تعیین تاثیر آموزش روانی بر میزان خشم و تاب آوری کارکنان فوریت های پزشکی 115شهر  در  زاهدان انجام خواهد شد.

مروری بر مطالعات

در  مطالعه  حاضر، به‌ منظور دستیابی به مطالعات انجام‌شده، از کلید واژه­ های انگلیسی Psychoeducation, Anger ,Resiliency, ، Medical Emergency Staff و کلید واژه ­های فارسی، آموزش روانی، خشم، تاب اوری ، کارکنان فوریت های پزشکی،در پایگاهای اطلاعاتی Sciencedirect، Pubmed، ProQuest، Springer،Google scholar، SID، Magiran و Iranmedex را بدون محدودیت زمانی مورد جست و جو قرار داد. در این قسمت تعدادی از مطالعات به تناسب با موضوع ارائه می گردد. 

مطالعات داخلی

فروتن و همکاران (2018) مطالعه ای با هدف تعیین تأثیر آموزش مدیریت استرس بر میزان تاب آوری و اضطراب در پرسنل فوریت پزشکی انجام دادند. مطالعه نیمه تجربی  بر روی 82  نفر از کارکنان فوریت پزشکی شاغل در پایگاه شهری و جاده‌ای اورژانس 115 تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد اجرا شد. هشت جلسه کارگاه آموزش مدیریت استرس 45 دقیقه‌ای برگزار گردید. قبل و بعد از مداخله پرسش‌نامه‌های تاب آوری کانر و داویدسون و پرسشنامه اضطراب اشپیلبرگر برای هر دو گروه تکمیل شد. نتایج نشان داد آموزش مدیریت استرس در گروه مداخله ، موجب افزایش معنادار نمره تاب‌آوری و  کاهش نمره اضطراب گردیده است. بنا براین آموزش مدیریت استرس می‌تواند در کاهش میزان اضطراب و افزایش تاب آوری کارکنان فوریت پزشکی نقش قابل قبولی ایفا نماید(12).

الیاسی و همکاران (1396) مطالعه ای با هدف تعیین میزان تأثیر بررسی آموزش کنترل خشم بر میزان تاب، آوری؛ کیفیت زندگی و کاهش رفتار ناسازگارانه انجام دادند.  مطالعه به روش  نیمه تجربی انجام شد. نمونه های شامل تمامی دانش آموزان در سال1396بودند. به روش نمونه‌گیری خوشه ای چند مرحله ای، بود. تعداد60 نفر به شیوه دردسترس به عنوان نمونه انتخاب شدند(30نفر مداخله و 30نفرکنترل). برای گردآوری داده ها از 3 پرسشنامه استاندارد تاب آوری و پرسشنامه کیفیت زندگی و پرسشنامه رفتار ناسازگارانه استفاده شد. همچنین بین گروه ها از لحاظ تاب آوری، کیفیت زندگی و کاهش رفتار ناسازگارانه تفاوت معنی دار وجود داشت. استفاده از آموزش مهارت های کنترل خشم، توانسته است در افزایش تاب آوری ، کیفیت زندگی و کاهش رفتارهای ناسازگارانه آموزش دیدگان تأثیر گذار باشد(19).

لطیفی (1397) با هدف تعیین اثربخشی آموزش کنترل خشم بر میزان تاب آوری؛ کیفیت زندگی و کاهش رفتار ناسازگارانه دانش آموزان دختر انجام داد. مطالعه به روش نیمه تجربی انجام شد. جامعه آماری پژوهش، شامل تمامی دانش آموزان دختر هنرستان کار و دانش آموزش و پرورش منطقه 2 تهران در سال 1396 بودند. به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای، تعداد 60 نفر به شیوه در دسترس به عنوان نمونه انتخاب شدند (30 نفر مداخله و 30 نفر کنترل). برای گردآوری داده ها از 3 پرسشنامه استاندارد تاب آوری و پرسشنامه کیفیت زندگی و پرسشنامه رفتار ناسازگارانه استفاده شد. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل آزمون کوواریانس مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان داد بین گروه آزمایش و کنترل در پس آزمون، تفاوت معنی دار وجود دارد.  (p=0.001) همچنین بین گروه ها از لحاظ خرده مقیاس های تاب آوری، کیفیت زندگی و کاهش رفتار ناسازگارانه تفاوت معنی دار یافت شد (p<0/05). . استفاده از آموزش مهارت های کنترل خشم، به خوبی توانسته است در افزایش تاب آوری، کیفیت زندگی و کاهش رفتارهای ناسازگارانه آموزش دیدگان تاثیرگذار باشد(31).

 برقی و همکاران (1395) مطالعه ای با هدف تعیین اثربخشی آموزش تاب‌آوری بر بهبود کیفیت زندگی پرستاران انجام دادند. این مطالعه نیمه تجربی بود  به صورت پیش‌آزمون- پس‌آزمون و پیگیری همراه با گروه کنترل انجام شد. در این مطالعه از بین پرستاران یکی از بیمارستان‌های تهران که داوطلب شرکت در این پژوهش بودند، مطابق با معیارهای ورود 32 نفر انتخاب شدند و بطور تصادفی به دو گروه 15 و 17 نفره مداخله  و کنترل تقسیم شدند. از هر دو گروه قبل از شروع مداخله پیش‌آزمون گرفته شد و سپس گروه آزمایش طی 10 جلسه، آموزش هفتگی دو ساعته تاب‌آوری قرار گرفته و گروه کنترل هیچ آموزشی دریافت نکردند. کیفیت زندگی هر دو گروه قبل از انجام مداخله، پس از آن و 4 هفته پس از اتمام مداخله، توسط پرسشنامه‌های کیفیت زندگیWHO مورد سنجش قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد آموزش تاب‌آوری بر بهبود کیفیت زندگی پرستاران مؤثر است.  این نتایج در مرحله پی‌گیری (4 هفته بعد) نیز به همین صورت حفظ شد.
پژوهشگران پیشنهاد کردند مدیران پرستاری می‌توانند برای ارتقای سطح کیفیت زندگی پرستاران می‌توان از الگوی آموزش تاب‌آوری استفاده نمایند(27).

جعفری و همکاران(1398)  مطالعه ای با هدف تعیین تأثیر آموزش مهارت ارتباطی و مدیریت خشم بر مواجهه پرستاران با رفتارهای پرخاشگرانه بیماران بستری در بخش‌های روان‌پزشکی بیمارستان‌های نظامی انجام دادند.
این مطالعه نیمه تجربی یک کارآزمایی بالینی تصادفی است که در سال‌های 98-1397 در بیمارستان‌های منتخب دانشگاه علوم پزشکی آجا انجام شد. 58 پرستار به روش سرشماری انتخاب شدند و در گروه‌های کنترل و  مداخله مورد مطالعه قرار گرفتند. آموزش در هشت جلسه انجام شد. تأثیر آموزش کنترل خشم و مهارت ارتباطی قبل از آموزش، بلافاصله پس از مداخله آموزشی و دو ماه بعد از آن با استفاده از پرسشنامه استاندارد مواجهه با خشونت ارزیابی گردید.
یافته‌ها در دو گروه از نظر واکنش نسبت به خشونت قبل از مداخله (0/05‌P>)،  بلافاصله بعد از مداخله (0/05‌P>) و هشت هفته بعد از مداخله (0/05‌P>) تفاوت معنی‌داری نشان نداد. پژوهشگران اذعان داشتند پرستاران پس از مداخله واکنش مطلوب‌تری نسبت به زمان قبل از مداخله در مواجهه با پرخاشگری از خود نشان دادند هر‌ چند این تغییرات از نظر آماری معنی‌دار نبود. به نظر می‌رسد ایجاد تغییر در این زمینه مستلزم استفاده از مداخله طولانی مدت‌تری می‌باشد.  لذا، توصیه می‌شود آموزش مهارت‌های ارتباطی و مدیریت خشم با سایر روش‌های آموزشی در دستور کار مدیران پرستاری قرار گیرد. انجام مطالعات با حجم نمونه بالاتر توصیه می‌شود(28).

مطالعه ای توسط کلبلی و همکاران ( 2018) با هدف تعیین تأثیر آموزش مدیریت خشم بر کنترل خشونت درک شده و پرخاشگری پرستاران در بخش های اورژانس انجام شد .112 پرستار بخش های فوریت های پزشکی مراکز بهداشتی درمانی گرگان در این پژوهش شرکت کردند. پرستاران به طور تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل تقسیم شدند. آموزش مهارتهای مدیریت خشم به صورت حضوری و پس از آن آموزش مجازی 2 ماهه از جمله پیام کوتاه مربوط به مهارت مدیریت خشم از طریق تلگرام انجام شد. نمونه ها قبل و بعد از مداخله پرسشنامه مهارت مدیریت خشم را پر کردند. یافته ها نشان داد بین میزان خشونت درک شده  در گروه مداخله  قبل و بعد از مداخله اختلاف معنی داری وجود داشت این مطالعه نشان داد با برگزاری کارگاه های آموزشی و پیگیری آموزش ها از میزان پرخاشگری را در پرستاران کاهش داده است(29).

شاره و همکاران (2011)مطالعه ای با هدف تعیین رابطه تنش های شغلی، راهبردهای مقابله با تنش، تاب آوری و سلامت روانی با رضایت شغلی تکنسین های بیهوشی  انجام  دادند. مطالعه مقطعی بود که  120 تکنسین های شاغل در اتاق عمل بیمارستان های تابعه دانشگاه های علوم پزشکی تهران و ایران به صورت داوطلبانه و به شیوه در دسترس انتخاب شدند. پرسشنامه های تنش شغلی (JSS)، راهبردهای مقابله با تنش موس و بیلینگز، تاب آوری کونور و دیویدسون (CD-RISC)، سلامت روانی (GHQ) و مقیاس رضایت - نارضایتی شغلی (JSDS) را تکمیل کردند.  یافته ها بین تنش شغلی، راهبرد مقابله ای مهار جسمانی و فقدان سلامت عمومی با رضایت شغلی رابطه‌ معکوس و معنی دار و بین تاب آوری، راهبردهای مقابله ای حل مساله و جلب حمایت اجتماعی با رضایت شغلی رابطه‌ مستقیم و معنی داری نشان داد(17).
 

خزایی(1396) مطالعه ای با هدف تعیین اثربخشی آموزش مهارت های خودآگاهی بر سلامت عمومی کارکنان شرکت قطران اصفهان انجام داد. روش مطالعه نیمه تجربی با گروه کنترل بود. از بین کارکنان بصورت تصادفی 50 نفر در دو گروه مداخله و کنترل قرار گرفتند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش پرسشنامه سلامت عمومی 28 سوالی گلدبرگ بود که در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون بر روی دو گروه آزمایش و کنترل اجراگردید. تفاوت بین تفاضل نمرات پیش آزمون و پس آزمون گروه های آزمایش و کنترل در تمام مولفه های سلامت عمومی به نفع گروه مداخله  معنی دار بود. نتایج حاکی از آن بود که آموزش مهارت های خودآگاهی ، موجب کاهش معنادار نمره شاخص کلی سلامت عمومی در گروه مداخله نسبت به گروه کنترل گردید.  مجموع یافته ها از تاثیر مثبت آموزش ها بر بهبود سلامت عمومی حکایت داشت(30).

جعفری و همکاران (2016) در پژوهشی منظور تعیین اثربخشی آموزش مهارت‌های خودآگاهی و مدیریت هیجان‌ها در افزایش تاب‌آوری و شادکامی زنان سرپرست خانوار انجام دادند. مطالعه نیمه تجربی و جامعه آماری زنان سرپرست خانوار مراجعه کننده به خانه‌های سلامت در منطقه 18شهر تهران بودند.30 زن به روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب و به طور تصادفی در گروه‌های مداخله  (n₁=15) و کنترل (n₂=15)  قرار گرفتند. در مرحله پیش آزمون پرسشنامه‌های تاب‌آوری و شادکامی  تکمیل شدند. مهارت‌های خودآگاهی و مدیریت هیجان در 14 جلسه به شرکت کنندگان در گروه مداخله آموزش داده شد. تاب‌آوری و شادکامی همه آزمودنی‌ها در مراحل پس‌آزمون و پیگیری( دو هفته بعد از پس آزمون)  اندازه‌گیری شدند. نتایج پژوهش نشان داد که آموزش مهارت‌های زندگی، خودآگاهی و مدیریت هیجان‌ها می‌توانند سطح تاب‌آوری وشادکامی زنان سرپرست خانوار را به طور معناداری افزایش دهند. همچنین نتایج نشان داد که اثر مداخلات در مرحله پیگیری ماندگار بوده است.  نتایج پژوهش شواهدی را پیشنهاد می‌کند که آموزش مهارت‌های خودآگاهی و مدیریت هیجان‌ها روش روانی- آموزشی مناسبی برای افزایش سطح تاب‌آوری و شادکامی می‌باشد(32).

خارجی

 ALmutairi  و   Mahalli(2020) مطالعه ای با هدف تعیین فرسودگی شغلی و استراتژی های سازگاری در کارکنان فوریت های پزشکی انجام دادند. مطالعه توصیفی مقطعی  بود. نمونه ها 270 نفر از متخصصان EMSبودند. از پرسشنامه های فرسودگی شغلی ماسلاچ (MBI) - و برای ارزیابی استراتژی های مقابله ، از چک لیست روشهای مقابله (CMC) استفاده شد.  مدلهای رگرسیون خطی چندگانه برای بررسی همبستگی بین متغیرهای اندازه گیری شده در نظرسنجی با هر یک از سه مقیاس MBI (فرسودگی هیجانی ، بی هویتی و موفقیت شخصی) استفاده شد. متخصصان EMS سطح بالایی از فرسودگی هیجانی و بی هویتی و سطح پایین  موفقیت شخصی را درک کرده بودند. بیشترین استفاده از استراتژی های مقابله ای عبارت از  صحبت با همکاران (4/87٪) ، مشتاق بودن برای انجام وظیفه (82.6٪) و تفکر در مورد مزایای مثبت کار (1/81٪) بود. این مطالعه شواهدی را برای تدوین آموزش جامع در مورد چگونگی مقابله با  فرسودگی شغلی در کارکنان EMS ارائه داد(33).

مطالعه ای توسط Yildiz Das وAydin  (2015) با هدف تعیین تاثیر خشم و مهارت های ارتباطی کارکنان بخش اورژانس بر میزان مواجهه آنها با خشونت در یکی از بیمارستانهای ترکیه در شهر استانبول انجام شد. این مطالعه مقطعی بود. 283 نفر از کارکنان  شغل در بخش اورژانس (پزشک/ پرستار/ رادیولوژیست و سایر کارکنان) پرسشنامه ها را تکمیل کردند. پرسشنامه ها  شامل مشخصات دموگرافیک ، پرسشنامه خشم اشپیلبرگر و مقیاس مهارت های ارتباطی بود.  یافته ها نشان داد  بین سن و وضعیت تاهل و موقعیت کاری با خشم ارتباط وجود داشت. بین سطح تحصیلات  و موقعیت کاری با مهارتهای ارتباطی ارتباط وجود داشت. پژوهشگران نتیجه گیری کردند که  در برنامه های ضمن خدمت باید آموزش هایی در مورد مدیریت خشم و تکنیک های ارتباطی مؤثر ارائه شود تا کارکنان بهداشت آگاه باشند احساسات خود را ابراز کنند و عصبانیت را به روشی مناسب کنترل کنند(7).

نقد مطالعات

مرور مطالعات نشان داد افراد در مواجهه با تنش ها واکنشهایی همچون خشم و پرخاشگری نشان می دهند. و بین واکنشهای روانشناختی با میزان تاب اوری آنان ارتباط وجود دارد.  با این وجود اکثر مطالعاتی که به تاثیر مداخلات روانشناختی بر متغیرهای مطالعه ( خشم و تاب آوری) پرداخته بود بر روی دانش آموزان  انجام شده بود و مطالعات محدودی در  جوامع دیگری مثل پرستاران، کارکنان شرکتها، زنان سرپرست خانوار  انجام شده  است. با وجودی که تکنسین های فوریتهای پزشکی  یکی از پر استرس ترین مشاغل را  تجربه می کنند در کشور تنها یک مطالعه همراستا با مطالعه حاضر تحت عنوان  'آموزش مدیریت استرس بر میزان تاب آوری و اضطراب در پرسنل فوریت پزشکی'  انجام شده است. همچنین یافته های مطالعه مروری که در ایران انجام شده بود نشان داد که رویکردهای متعددی  در مواجهه با مشکلات روانی مورد استفاده قرار گرفته است اما زمانی که در این مداخلات  مولفه اصلی آن آموزش روانشناختی بوده، نتایج  مثبت تری را بدنبال داشته است (8).  علاوه بر این برای کارکنان فوریت های پزشکی به دلیل محدودیت زمانی شرکت در کلاس های آموزشی با  مداخله های محدود و  فشرده و کوتاه  اهمیت زیادی برخوردار است و طراحی برنامه های اختصاصی برای آنان ممکن است کارایی و اثر بخشی را افزایش دهد(12).  از این رو در مطالعه حاضر ضمن تمرکز بر جامعه کارکنان فوریت های پزشکی به  تاثیر برخی مولفه های آموزش روانی  بر روی کنترل خشم و تاب اوری آنان خواهد پرداخت.

• خشم کارکنان فوریت های پزشکی پس از   آموزش روانی  در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.
• تاب آوری کارکنان فوریت های پزشکی پس از  آموزش روانی در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

تعیین تاثیر آموزش روانی بر  میزان خشم و تاب آوری کارکنان فوریت های پزشکی115  در شهر زاهدان

• تعیین و مقایسه میانگین نمره خشم کارکنان فوریت های پزشکی قبل و بعد از آموزش روانی در دو گروه مداخله و کنترل
• تعیین و مقایسه میانگین نمره تاب آوری کارکنان فوریت های پزشکی قبل و بعد از آموزش روانی در دو گروه مداخله و کنترل

مراکز فوریت های پزشکی

تعریف نظری:

آموزش روانی: آموزش روانی از جمله مداخلات روانشناختی است که در راستای ارتقای سلامت روان انجام می شود. استفاده از مهارتهای روانشناختی منجر به تغییر آگاهی، نگرش و رفتار افراد خواهد شد و یکی از مدل های رایج آن دادن آگاهی است(34).

تعریف عملی آموزش روانی: منظور  از آموزش روانی ارائه مداخله ای است با ساختار 5جلسه و محتوای آموزشی بر اساس مفاهیم خود آگاهی، کنترل خشم و تاب آوری تهیه شده و در گروه مداخله به اجرا در خواهد آمد.

تعریف نظری :

خشم : براساس تعریف چارلز اشپیلبرگر که متخصص مطالعه خشم است: «خشم حالتی عاطفی است که از نظر شدت از تحریک ملایم تا عصبانیت شدید تغییر می کند.» مانند سایر عواطف همراه با تغییرات فیزیولوژیکی و زیست شناختی است(35).

تعریف عملی:

 خشم : در این پژوهش منظور از خشم نمره ای است که فرد  بر اساس پرسشنامه خشم  اشپیلبرگر از بعد بیان ومهار خشم که 32 سوال دارد و دارای چهار زیر مقیاس است  بدست می آورد. هر زیر مقیاس جداگانه نمره گزاری می شود و نمرات آن بین 32-8 است (37).

تعریف نظری:

تاب آوری: تاب آوری به معنای توانایی سازگاری  موفقیت آمیز فرد با شرایط تهدید کننده است. یکی از استراتژی های مقابله برای رویارویی با شرایط استرس زا استفاده از رویکرد تاب آوری است. در روانشناسی تاب آوری بصورت ظرفیت مثبت افراد برای سازگاری با استرس های شدید تعریف شده است (36)

تعریف عملی:

تعریف عملی:در این پژوهش منظور از تاب اوری نمره ای است که فرد از پرسشنامه تاب آوری کانر و داوید سون بدست می آورند. هر چه نمره بالاتر فرد تاب اوری بالاتری برخوردار است. نمرات بین 125-25  است. (19)

این مطالعه نیمه تجربی دو  گروهی با طرح پیش آزمون – پس آزمون خواهد بود.

معیار ورود:

• حداقل یکسال سابقه کار
• عدم ابتلا به بیماری روانی شناخته شده و یا مصرف داروهای روانپزشکی
• عدم شرکت در برنامه آموزشی دیگر به طور همزمان
• عدم رویداد غیر منتظره در 6 ماه اخیر( طلاق و از دست دادن عزیزان درجه اول)

معیار خروج :

• غیبت بیش از یک  جلسه

حجم نمونه بر اساس میانگین و انحراف معیار نمره تاب آوری  در مطالعه جعفری و همکاران(2016) و با حدود اطمینان 95 % وتوان آزمون آماری 80 درصد و  بر اساس فرمول زیر در هر گروه 51  برآورد گردید(32). برای اطمینان از حجم نمونه و در نظر داشتن ریزش احتمالی حجم نمونه در هر گروه 60 نفر و در مجموع 120  نفر تعیین شد.

n = =50.35

85.85=α2  = 1.96                        S1 = 15.46                              X1

78.01=β  = 0.85                         S2 = 12.38                                X2

1. روش نمونه گیری

با توجه به حجم نمونه، کلیه افراد در  پایگاههای شهری و جاده ای حوزه شهر زاهدان به شیوه در دسترس وارد مطالعه خواهند شد. سپس برای تعیین گروه مداخله و کنترل از میان 24 پایگاه موجود به شیوه تصادفی 12 پایگاه در گروه مداخله و 12 پایگاه در گروه کنترل قرار خواهند گرفت. هر پایگاه به شیوه تصادفی با انتخاب گوی سفید یا قرمز( 12 گوی سفید و 12 گوی قرمز) در یکی از دو گروه قرار خواهد گرفت. افراد هر پایگاه در یکی از گروههای مداخله و کنترل قرار خواهند گرفت و این به دلیل پیشگیری از نشر اطلاعات است.

1. روش و ابزار جمع آوری داده ها:  

ابزار جمع آوری اطلاعات در این مطالعه پرسشنامه ای متشکل از سه  بخش است که به صورت خود گزارش دهی تکمیل خواهد شد . بخش اول اطلاعات فردی شامل: سن ، جنس، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات، رشته تحصیلی، سابقه کار، اضافه کار و میانگین ماموریت در هر شیفت می باشد. بخش دوم پرسشنامه خشم اشپیلبرگر،  بخش  سوم پرسشنامه تاب آوری کانرز و داوید سون خواهد بود.

پرسشنامه خشم اشپیلبرگر:

از پرسشنامه خشم اشپیلبرگر استفاده خواهد شد. این پرسشنامه سه حیطه دارد و شامل 57 گویه است و بر اساس لیکرت چهار درجه ای  نمره گذاری می شود؛ هرگز (1) گاهی (2)، اغلب (3) و تقریبا همیشه (4). سه حیطه شامل حالت خشم (10 سوال)، صفت خشم (15 سوال) و بیان و مهار خشم(32 سوال) می باشد. هر حیطه جداگانه نمره گذاری می شود. در این مطالعه از بخش سوم این مقیاس که 32 عبارت دارد و بیان و مهار  خشم را اندازه گیری می کند استفاده می شود. حیطه بیان و کنترل خشم  شامل چهار  زیر مقیاس 8 عبارتی است:

برون ریزی خشم سوالات ۲۷ ، ۳۱ ، ۳۵ ، ۳۹ ، ۴۳ ، ۴۷ ، ۵۱ ، ۵۵ .
درون ریزی خشم  سوالات ۲۹ ، ۳۳ ، ۳۷ ، ۴۱ ، ۴۵ ، ۴۹ ، ۵۳ ، ۵۷ .
کنترل برون ریزی خشم  سوالات ۲۶ ، ۳۰ ، ۳۴ ، ۳۸ ، ۴۲ ، ۵۰ ، ۵۴ ، ۴۶ .
کنترل درون ریزی خشم  سوالات ۲۸ ، ۳۲ ، ۳۶ ، ۴۰ ، ۴۴ ، ۴۸ ، ۵۲ ، ۵۶ . هر زیر مقیاس بین 32- 8 نمره گذاری می شود(37). این پرسشنامه در ایران روانسنجی و استفاده شده است (38). با استفاده از روش بازآزمایی که برای اعتباریابی مقیاس به استفاده شده، ضریب همبستگی برای حالت خشم، 64/0 ،احساس خشم، 52/0 و برای کل صفت خشم، 74/0 به دست آمده است(39). در مطالعه حاضر هم پایایی آن به روش آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد.

پرسشنامه تاب اوری:

پرسشنامه تاب آوری کانر-دیویدسون  (CD-RISC)در سال 2003 طراحی شد. این پرسشنامه دارای 25  گویه است. که در مقیاس لیکرت  پنج درجه ای کاملادرست (5) اغلب درست (4) گاهی درست(3) بندرت درست(2) و کاملا نادرست (1) نمره گذاری می شود. نمرات بین 125-25 است. افرادی که  نمره بالاتر از 70 بیاورند جز افراد تاب آور محسوب می شوند(19).  این پرسشنامه در جوامع گوناگون، دانشجویان، نوجوانان، پرستاران و سایر مراقبت دهندگان سلامت روانسنجی شده است. در ایران اولین بار توسط محمدی(1384) روانسنجی شده و آلفای کرونباخ 0.93 گزارش شده است(40). در مطالعه حاضر هم پایایی آن به روش آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد.

پژوهش حاضر یک مطالعه نیمه تجربی است که پس از اخذ معرفی نامه از معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و هماهنگی با فوریتهای پزشکی 115  زاهدان انجام خواهد شد.

قبل از اجرای مداخله، پایگاههای مداخله و کنترل به شیوه تصادفی از طریق انتخاب گوی قرمز و سفید که به تعداد پایگاههای حوزه شهر زاهدان تهیه شده  مشخص می شوند؛ بدین ترتیب از میان 24  پایگاه  شهری و جاده ای 12 پایگاه   درگروه مداخله ( انتخاب گوی قرمز) و 12 پایگاه درگروه کنترل ( انتخاب گوی سفید) بصورت تصادفی قرار  خواهند گرفت.

سپس پژوهشگر به پایگاههای فوریتهای پزشکی شهری و جاده ای حوزه زاهدان مراجعه می کند و به افرادی که معیار ورود به مطالعه را دارا باشند اطلاعاتی در مورد مطالعه می دهد و آنها را از داوطلبانه بودن شرکت در مطالعه آگاه می کند. سپس از آنها رضایت نامه آگاهانه اخذ می نماید. پرسشنامه های مرحله اول  فرم اطلاعات فردی و پرسشنامه خشم اشپیلبرگر و تاب آوری  توسط هر دو گروه بصورت خود گزارش دهی تکمیل خواهد شد. مرحله بعد،  کارکنان پایگاههای گروه مداخله به صورت گروههای 12-8  نفری  در 5 جلسه آموزش روانی  ( دو جلسه در هفته) که به مدت 90-60 دقیقه اجرا خواهد شد شرکت خواهند نمود. زمان برنامه آموزشی از طریق تماس تلفنی به آنان اطلاع رسانی می شود. برگزاری جلسات در پایگاه مرکزی در شیفت صبح  بین ساعت 12-10 خواهد بود.  پرسشنامه های خشم و تاب آوری بصورت خود گزارش دهی و همزمان در مرحله قبل از مداخله و دو ماه بعد از مداخله  در هر دو گروه تکمیل خواهند شد.

پس  از مداخله پژوهشگر از طریق پیامک(هفته ای دو پیامک)  که بر نکات کلیدی مداخله تمرکز  دارد  با نمونه ها ارتباط برقرار خواهد کرد. گروه کنترل  در این مدت در هیچ برنامه آموزشی رسمی شرکت نخواهند کرد. به منظور رعایت اخلاق پژوهش پس از  اتمام مطالعه  محتوای آموزشی از طریق  جلسات حضوری و یا ارسال پیامک در اختیار آنان نیز قرار خواهد گرفت.

محتوای آموزشی جهت ارائه در هر جلسه با بهره گیری از مقالات مرتبط و کتب معتبر با مضامین  خود آگاهی، کنترل خشم  و تاب آوری تهیه می شود. برای افزایش اعتبار علمی از نظر متخصصان مربوطه در حوزه روانپرستاری و روانشناسی استفاده خواهد شد و پس از جمع بندی و اعمال نظرات متخصصان، محتوای آموزشی مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

- روش تحلیل و توصیف داده‌ها(نمونه‌ای از جدول توخالی ضمیمه شود و روش های آماری مورد استفاده به طور کامل توضیح داده شود):

داده ها پس از جمع آوری توسط نرم افزار  SPSS-21 مورد تجزیه و تحلیل قرار  خواهند گرفت.  ابتدا به کمک آمار توصیفی درصد فراوانی، میانگین، انحراف معیار، دامنه تغییرات تعیین  خواهد شد. در ادامه  در صورت نرمال بودن داده ها  برای مقایسه میانگین های قبل و بعد در هر گروه از آزمون تی زوجی، مقایسه میانگین های   بین گروه  ها از آزمون تی مستقل و مقایسه متغیر های کیفی از آزمون کای دو  و در صورت نرمال نبودن از معادل ناپارامتری آزمون ها مانند یومن ویتنی و ویلکاکسون استفاده خواهد شد. جهت بررسی نرمال بودن از آزمون شاپیرو ویلکز استفاده خواهد شد. در مواردی که 05/0 > p بود اختلاف معنادار گزارش خواهد شد.

1. ملاحظات اخلاقی: ( در صورت لزوم فرم رضایت آگاهانه ضمیمه گردد. درج کدهای اخلاقی منطبق با کدهای مصوب حفاظت از آزمودنی در پژوهشهای علوم پزشکی الزامی است.).

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند

محدودیت های پژوهش:

از محدودیت های پژوهش شرکت مداوم و مستمر کارکنان در برنامه های آموزشی است. لذا برای حفظ حضور آنان در جلسات و سعی می شود اطلاع رسانی شود که پس از اتمام جلسات آموزشی به قید قرعه تعدادی دستگاه اندازه گیری قند خون به شرکت کنندگان در پژوهش  اهدا می شود. بدین ترتیب سعی می شود نمونه ها را به شرکت در تمام جلسات ترغیب کرد.

آموزش روانی، خشم، تاب اوری ، کارکنان فوریت های پزشکی،

Psychoeducation, Anger ,Resiliency, Medical Emergency Staff

1-Jadidi A, Safar Abadi M, Irannejad B, pour Andish y. Relationship between the level of education and the quality of performance of emergency medical personnel in the face of patients with cardiac arrest from the perspective of patient rights in Arak. Journal of Education and Ethics in Nursing. 2016; 5(2): 33-35.

2- Maghami M, Aghababaeian H, Basak S. Evaluation of Verbal Violence Against Emergency Medical Personnel at Work. Spring 2015; 7(1): 32-40.

3-Haghani F, Sadeghi N. Training in pre-hospital emergency needs and truths. Iranian Journal of medical sciences. 2010; 10(5): 1273-1280.

4- Jadidi A, Safarabadi M, Irannejad B, Heravani M.Satisfaction with pre-hospital emergency services in Markazi province. Iranian Journal of Emergency Medicine- Spring 2016; 3(2(:58-65.

5- Shahbazi S, Heidari M. Knowledge and Practice of Pre-hospital Emergency Staff on the Principles and Equipment Used in Displacement of Patients in Isfahan Emergency Centers. Journal of Research Development in Nursing and Midwifery. 2015; 12 (1): 111-117.

6-Moshtagh Eshgh Z, Aghaeinejad A A, Peyman A, Amirkhani A, Chehregosha M. Relationship between Occupational Stress and Mental Health in Male Personnel of Medical Emergency in Golestan Province . J Res Dev Nurs Midw. 2015; 12 (1) :29-38
URL: http://nmj.goums.ac.ir/article-1-702-fa.html

7- Dadashzadeh A, Rrahmani A, Hasankhani H, Elmi S. Work Related Burden of Stress among Emergency Medical Service Personnel. Iranian Journal of Emergency Medicine. 2018; 5: e2

8- Pourshaikhian M, Abolghasem Gorji H, Aryankhesal A, Khorasani-Zavareh D, Barati A. A Systematic Literature Review: Workplace Violence against Emergency Medical Services Personnel. Arch Trauma Res. 2016 Jan 23; 5(1):e28734. doi: 10.5812/atr.28734.

9- Yildiz Das G, Aydin Avci I. The effect of anger management levels and communication skills of Emergency Department staff on being exposed to violence. Med Glas (Zenica). 2015; 12(1):99‐104.

10- Damari B, Almadani S H, Hajebi A, Salehi Shahrabi N. Promoting Mental Health in Workplaces of Iran; Reviewing Present Status and Future Approaches. IJPCP. 2019; 25 (2) :122-135
URL: http://ijpcp.iums.ac.ir/article-1-2906-fa.html

11- Asgari Tarazoj A, Ali Mohammadzadeh K, Hejazi S. Relationship between Moral Intelligence and Anger among Nurses in Emergency Units of Hospitals Affiliated to Kashan University of Medical Sciences. JHC. 2018; 19 (4):262-271.
URL: http://hcjournal.arums.ac.ir/article-1-904-fa.html

12-Froutan R, Mahroughi N, Malekzadeh J, Mazlom S R. The Effect of Stress Management Training on Anxiety and Resilience of Emergency Medical Staff. IJPN. 2018; 6 (3):46-53.

13-Afkhamzadeh A, Azadi N, Farahmandian Z, Mohamadi-bolbanabad A. Prevalence of Workplace Violence of Emergency Medical Staff and Relevant Factors in Sanandaj, Iran in 2016 . SJNMP. 2018; 4 (1):71-80

14- BOUSTANIPOUR L, SABERI H, SOHEILI A. PREDICTION OF LEVEL OF AGGRESSION AND INTERPERSONAL PROBLEMS IN ED NURSES BASED ON THEIR OCCUPATIONAL STRESS. JOURNAL OF URMIA NURSING AND MIDWIFERY FACULTY .    2017; 15(6) :478 - 487.

15-  Shojafard J ,  Poursadegh N ,  Shahrashoub G ,  Zangisheh S. Relationship between burnout and resilience in emergency medicine personnel in Tehran. Journal of Rescue and Relief, Volume:6 Issue: 2, 2014

16-https://www.civilica.com/Paper-ICMET04-ICMET04_133.html

 17-Shareh H, Sedigh Maroufi Sh, Houshmandi M, Haghi E. The effect of work stress, coping strategies, resilience and mental health on job satisfaction among anesthesia technicians. Journal of Fundamentals of Mental Health 2011; 13(1): 20-29.

18-Hoseini Z S, Habibmazaheri N, Rahiminasab M. The Relationships of Rational Thinking, Optimism, Persistence and Psychological Wellbeing in Nurses of Kermanshah Hospitals. IJNR. 2016; 11 (4):49-56.

19- Elyasi S;  Bijandi M;  Bijandi  G;  Abdolmaleki  S. The Effectiveness of Anger Control Training on Resilience; Quality of Life; and Reducing Student's Misbehavior.2017; 3(10): 101-122.  

20-Gholami S.  Vahedi S.   EFFECTIVENESS OF PENN RESILIENCY PROGRAM ON COGNITIVE EMOTION REGULATION IN DEPRESSED PEOPLE. The Journal of Urmia University of Medical Sciences. 2016; 26 (12): 1019-1027.

21-Navidian A, Moshtaghi E, Razaee N. The effect of life skills training on controlling the aggression of drug addicts under treatment. J. Evolution Med. Dent. Sci. 2019; 8(51):3830-3835, DOI: 10.14260/jemds/2019/830

22-  Mottaghipour Y,  Tabatabaee    M. Family and Patient Psych education for Severe Mental Disorder in Iran: A Review. Iran J Psychiatry. 2019 Jan; 14(1): 84–108.

23-https://www.civilica.com/Paper-SENACONF01-SENACONF01_155.html

24-Hojjat S K, Arianpour N, Hatami S E, Norozi Khalili M, Rahimi A. The Effect of Self-awareness Skill Training on Anger and Anxiety in Men with Methamphetamine-Dependency. JNKUMS. 2018; 9 (3) :311-316 URL: http://journal.nkums.ac.ir/article-1-1279-fa.html

25-https://www.civilica.com/Paper-PSYCHOLOGY01-PSYCHOLOGY01_161.

26-https://www.civilica.com/Paper-PECONF03-PECONF03_098

27-Barghi Irani Z, Bagiyan Kulemarez M, Hazari N. The Effectiveness of resilience training program on improving nursesʼ quality of life. Quarterly Journal of Nursing Management. 2017; 5(3-4):9-18.

28- Jafari Samie M, Farsi Z, Azizi, M. The Studying Effect of Communication Skill Training and Anger Management on Nurses’ Exposure to Aggressive Behaviors in Hospitalized Patients in Psychiatric Departments of Selected Military Hospitals. Military Caring Sciences. 2019; 6 (2). 92-104.

 29- Kalbali R, Jouybari L, Derakhshanpour F, Vakili MA, Sanagoo A. Impact of anger management training on controlling perceived violence and aggression of nurses in emergency departments. J Nurs Midwifery Sci. 2018; 5:89-94

30- https://www.civilica.com/Paper-ICPE04-ICPE04_041.html

31- https://www.civilica.com/Paper-PECONF03-PECONF03_098.html

32- Jafari A, Hosseini SM,    Fazeli M. The Effect of Training in Self-Awareness and Emotional Management Skills on Increasing the Resilience and Happiness of Female Household Heads. Research Journal on Social Work, 2016; 2(8): 41-76. doi: 10.22054/rjsw.2016.8656

33-ALmutairi MN, El Mahalli AA. Burnout and Coping Methods among Emergency Medical Services Professionals. J Multidiscip Healthc. 2020;13:271-279. Published 2020 Mar 16. doi:10.2147/JMDH.S244303

34-Vaghee S, Salarhaji A,   Asgharipour N,   Chamanzari H.  Effects of Psychoeducation on Stigma in Family Caregivers of Patients with Schizophrenia: A Clinical Trial. Evidence Based Care. 2015; 5 (3):63-76.

35-Spielberger, C. D. (1996) STAXI-2: State-Trait Anger Expression Inventory-2. Professional manual. Odessa, FL: Psychological Assessment Resources.

36- Connor KM, Davidson JR. Development of a new resilience scale: the Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC). Depress Anxiety. 2003; 18(2):76-82.

37-Hasanvand amozadeh M, Hasanvand amozadeh M, Hasanvand amozadeh M. The Effect of Anger Management Skills Training on Social Anxiety and Anger Self-regulation Skills in Social Anxious High School Boys. Knowledge & Research in Applied Psychology.2013;14(4):73-83.

38-Asghari Moghadam M A, Hakimirad E, Rezazade T. Reliability and standardize of State and Trait Anger Expression Inventory. Daneshvar (Raftar). 2008; 15(28):21-35. [In Persian]

39-Azevedo FB, Wang YP, Goulart AC, Lotufo PA, Benseñor IM. Application of the Spielberger's State-Trait Anger Expression Inventory in clinical patients. Arq Neuropsiquiatr. 2010; 68(2):231-4.

40-Ahangarzadeh Rezaei S, R asoli M. PSYCHOMETRIC PROPERTIES OF THE PERSIAN VERSION OF 'CONNER-DAVIDSON RESILIENCE SCALE' IN ADOLESCENTS WITH CANCER. Nurs Midwifery J. 2015; 13 (9):739-747.  URL: http://unmf.umsu.ac.ir/article-1-2369-fa.html

تاثیر  آموزش روانی بر کنترل خشم و تاب آوری کارکنان فوریت های پزشکی 115 شهر زاهدان

ندارد

حفظ و ارتقا سلامت روان کارکنان فوریت

ندارد

هیچ عارضه ای ندارد

-

ندارد

کلیه اطلاعات محرمانه خواهد بود.

پزوهشگر به سوالات شرکت کنندگان در پژوهش با تماس تلفنی و حضوری پاسخ خواهد داد

نمونه ها مختار هستند در پزوهش شرکت کنند و یا هر زمان که خواستند از مطالعه خارج شوند.

نمونه ها با رضایت آگاهانه در مطالعه شرکت خواهند کرد.

فرم مشخصات فردی

سن:

جنس:  زن                مرد

وضعیت تاهل: مجرد                                متاهل                            سایر

سطح تحصیلات: دیپلم                                  کارشناس

رشته تحصیلی: دیپلم: .......................                پرستاری                      فوریتها                 سایر رشته ها:

سابقه کار:

اضافه کار:

میانگین تعداد ماموریت در هر شیفت :

پرسشنامه خشم اشپیلبرگر

عبارات زیر رابخوانید سپس گزینه ای را علامت بزنید که به بهترین وجه نشان می دهد واکنش یا رفتار معمول شما به هنگام احساس عصبانیت یا خشم تا چه حد مشابه این حالات می باشد .

همکار محترم:

لطفا عبارات زیر را بخوانید سپس گزینه ای را علامت بزنید که نشان دهنده ویژگی شما است . پاسخ درست و غلط وجود ندارد .

پرسشنامه تاب اوری