بررسی احتمال تجمعی رخداد عوارض شایع بیماری دیابت نوع 2 و عوامل مرتبط با آن با استفاده از آنالیز بقاء در شهر زاهدان سال 1399

دیابت یک نوع اختلال متابولیک و سوخت و سازی در بدن است که به علت اختلال در هورمون های بدن باعت افزایش قند خون می شود (1). این بیماری یکی از پرهزینه ترین و پر زحمت ترین بیماری های مزمن غددی شایع و نیز یک معضل سلامت عمومی در دنیا است، که هر ساله بر تعداد مبتلایان به این بیماری افزوده می شود و حتی با وجود پیشرفت های متعدد در زمینه درمان دیابت در قرن اخیر، هنوز هم این بیماری شایعترین علت قطع اندام، نابینایی، نارسایی مزمن کلیوی و بیماری های قلبی محسوب میشود (3و2). انواع دیابت عبارتند از : دیابت نوع1 (T1D)^[1]، نوع2 (T2D)^[2] و دیابت بارداری (GD)^[3]. حالت پیش از دیابت^[4] با افزایش قندخون ناشتا (مساوی یا بیشتر از 100و کمتر از 126 میلی گرم در دسی لیتر= ^[5] IFG) و یا افزایش قند دوساعت پس از تجویز گلوکز مساوی یا بیشتر از 120تا 200 میلی گرم در دسی لیتر=^[6] IGT) مشخص می شود (4). بیش از 90 درصد کل شیوع دیابت در جهان از نوع دو است و 9 درصد از مرگ و میر جهانی مربوط به  این نوع دیابت است (3).

بر اساس آخرین دستورالعمل سازمان جهانی بهداشت در ماه (در ژوئن2020) تعداد 422 میلیون فرد بالای 30 سال در جهان  مبتلا به دیابت هستند و بین سالهای 2000 تا 2016 مرگ ناشی از دیابت پنج درصد افزایش داشته است. در ایران نیز 2 درصد از  کل مرگ ها مرتبط با بیماری دیابت است (5). همچنین با توجه به  آخرین گزارش مرکز کنترل بیماری های آمریکا (در ژوئن2020)  یک، پنجم بیماران، (3/7 میلیون نفر) از ابتلای خود به دیابت آگاهی ندارند (6). منطقه دریای مدیترانه شرقی بیشترین میزان افزایش شیوع دیابت را پس از کشورهای آفریقایی دارد. بین کشورهای [7]EMRO، از نظر دیابت ایران دومین کشور پس از پاکستان است (7). افزایش شیوع دیابت در کشور ما، مسئولیت بزرگی برای دست اندرکاران حوزه دیابت ایجاد می نماید (4). بر اساس اخرین آمار انجمن بین الملی دیابت (فوریه 2020) شیوع دیابت در افراد بالای 30 سال در ایران  5،387،000 می باشد، که بر این اساس 4/9 درصد افراد بالای 30 سال ایرانی مبتلا به دیابت هستند. شیوع دیابت در زنان ایرانی  1/11% و در مردان ایرانی 6/9% می باشد (8).

 شیوع دیابت در سراسر دنیا به علت افزایش رشد جمعیت سن شهر نشینی چاقی و عدم تحرک به سرعت در حال افزایش است (9). از سوی دیگر این بیماری عوارض عمده ای نیز در اغلب سیستم ها و ارگان های بدن ایجاد میکند و سبب بروز عوارض زود رس و یا  دیر رس بیماری می شود، که به دنبال آن موجب ناتوانی و از کار افتادگی، هزینه های بالای درمانی و مرگ و میر می شود(10).  عوارض بیماری دیابت از مشکلات پزشکی محسوب می شوند و مدت هاست که مطالعات زیای بر روی ساز کار پیدایش این عوارض و راههای پیشگیری و درمان آن انجام شده است. با توجه به وجود ارتباط بین پیدایش و پیشرفت این عوارض و کیفیت کنترل بیماری و نقش عوامل قومی نژادی در پیدایش این عوارض هر مرکز دانشگاهی و درمانی لازم است که میزان وقوع این عوارض  نحوه کنترل قند خون مطلع باشد تا بتواند با برنامه ریزی و استفاده از روش های جدید تر درمان و کنترل و وقوع عوارض جلو گیری نماید و تا حد امکان  کاهش دهد(11). از جمله عوارض غیر قابل برگشت دیابت رتینوپاتی ، ناراحتی قلبی، نوروپاتی، نفروپاتی، زخم پای دیابتی و... می باشد که با وجود تلاش های بسیاری هنوز شاهد افزایش افراد مبتلا به عوارض دیابت نه تنها در ایران بلکه در سرتاسر جهان هستیم(12).

در سال 2015، حدود 5/1 میلیون مرگ و میر مرتبط با دیابت  رخ داده است(13،14). ایکورو در مطالعه خود  با عنوان عوارض دیابت نوع 2 در منطقه صحرایی آفریقا در سال 2019 بر روی 2784  نفر از شرکت کنندگان با دیابتی که از مرکز بهداشتی ثبت شده اند  بالاترین عارضه بیماران  فشار خون با 71 درصد، هایپرلیپیدمی 34 درصد، شیوع کاراکت 32 درصد، رینوپاتی 15 درصد،  اختلال کلیه 13 درصد و  اختلالات جنسی در مردان را نیز 35 درصد گزارش کرده اند(15). در مطالعه معروف زاده و همکاران شیوع نروپاتی دیابتی را 9/41 % در بیماران دیابتی اعلام  کردند(16). خمسه شایع‌ترین عارضه دیررس در بیماران ایرانی نوروپاتی محیطی (57/7 درصد) و پس از آن به ترتیب، عوارض چشمی (38/0 درصد)، کلیوی (27/9 درصد)، قلبی-عروقی (27/7 درصد) و زخم پای دیابتی (7/9 درصد) بود. وضعیت کنترل متابولیک بیماران مبتلا به دیابت نوع دو در ایران از حد مطلوب فاصله داشته و این امر سبب شیوع بیشتر عوارض دیررس دیابت می‌شود(17) تاخیر در تشخیص،کنترل ناکافی فاکتور های آزمایشگاهی و عدم اطلاع از زمان وقوع عوارض خطر بروز عوارض را افزایش میدهند (19-18).

در گزارش دیگری از سازمان جهانی بهداشت با عنوان آمار جهانی دیابت2020 مصرف سیگار و الکل، اضافه وزن و چاق، کاهش فعالیت فیزیکی کمتر از 10 دقیقه در هفته، هموگلوبین A1c بالاتر از 7 درصد، فشار خون بالاتر از 140 به روی 90، کلسترول بالاتر از130، عدم پذیرش درمان، عدم  کنترل در فاکتور های آزمایشگاهی در بروز رخداد عوارض موثر می باشد(20).

بیماران دیابتی با توجه به نقص سیستم ایمنی ایجاد شده در بدن، مستعد ابتلا به سایر بیماری های عفونی و ویروسی نظیر، بیماری های بازپدید و نوپدید مانند ویروس، کرونا می باشند، که در صورت ابتلا به بیماری های عفونی علائم و عوارض شدیدی را تجربه می­‌کند و اگر دیابت و عوارض آن به­‌خوبی کنترل نشده باشد، خطر این­که فرد در اثر ابتلا بیماری های عفونی  علائم حادتری را تجربه کند، بسیار بیشتر از دیگر افراد عادی است(21).

بنابراین ارایه مدلی به منظور پیش بینی رخداد عوارض دیابت برای اینکه متخصصین بتوانند از آن استفاده کنند میتواند مفید باشد، یکی از روش شایع در علوم پزشکی آنالیز و تحلیل بقاء بیماران می باشد، که زمان شروع  تا پیامد یک واقعه را پیش بینی میکند و یکی از محور های اصلی پژوهش در عرصه سلامت و بیماری  است که با بررسی طول عمر بیماری یا زمان بروز عوارض بیماری اثر درمان را اندازه گیری میکند و باعث به تعویق انداختن عوارض بیماری و نجات بیمار از ناتوانی و مرگ می گردد (23-22).

با توجه به اینکه شیوع بیماری دیابت نوع دو و عوارض آن در ایران به صورت پیشرونده ای در حال افزایش است و پژوهشگران بررسی دقیق فاکتور های خطر ساز و عوارض این بیماری را برای اجرای برنامه های پیشگیرانه ضروری دانسته اند با عنایت به این که عوامل خطر زا و عوارض دیابت بر اساس شریط محیطی و رفتار های بهداشتی افراد در هر منطقه متفاوت است (24).

با توجه به مطالب گفته شده و افزایش روند بیماری دیابت و عوارض ناشی از آن در جهان  و کشور ایران و اینکه مطالعه ای  به طور اختصاصی در زمینه  بررسی رخداد عوارض بیماری دیابت با استفاده از آنالیز بقاء در شهر زاهدن انجام نشده است، بنابراین مطالعه حاضر جهت بررسی احتمال تجمعی رخداد عوارض شایع بیماری دیابت نوع 2 و عوامل مرتبط با آن با استفاده از آنالیز بقاء در شهر زاهدان انجام خواهد شد. تا بتوان با شناخت عوامل موثر بر بروز عوارض بیماری و زمان وقوع آن برنامه ریزان و مجریان خدمات بتوانند جهت اولویت بندی خدمات سلامت و ارایه خدمات به هنگام جهت پیشگیری از  عوارض شایع این بیماری، تصمیمات موثری بگیرند.

مرور متون:

مطالعات داخل کشور

مرادی و همکاران (2019) درمطالعه خود با عنوان عوارض دیابت نوع 2 در جمعیت ایران: مروری بر سیستماتیک و متاآنالیز در سال با استفاده از کلمات کلیدی فارسی و انگلیسی، در پایگاه های داده های بین المللی از جمله PubMed ، ISI / WOS ، Scopus ، Iran Medex ، SID ، Magiran ، Irandoc ، Medlib ، پایگاه بین  ژانویه 1990 تا ژانویه 2018 مورد بررسی قرار گرفتند. به این نتیجه رسیدند که، از میان 1238 انتشارات برگرفته از جستجوی ادبیات، سرانجام 45 مطالعه معیارهای ورود به مطالعه فراتحلیل را با تعداد 30679 شرکت کننده در نظر گرفتند. با توجه به اثر تصادفی، میزان تخمینی زخم پای دیابتی3% (95%CL-5%)، بیماری قلبی عروقی 33% (95% CL -16-49%)، رتینوپاتی %36 (%95CL27-%45)، نوروپاتی38% (95%-14-%63) و نفروپاتی 43%(95% CL-27-60%) در بیماران ایرانی مبتلا به دیابت نوع دو بود. این متاآنالیز نشان می دهد که شیوع عوارض مهم ریز عروقی بیماران دیابتی ایران زیاد است (24).

الفتی فر و همکاران (1396)در مطالعه خود با عنوان شیوع عوارض مزمن بیماری دیابت و عوامل خطر مرتبط با آن در بیماران مراجعه کننده به مرکز دیابت شهر همدان به روش‌ توصیفی مقطعی بر روی 347 بیمار مبتلا به دیابت نوع یک و دو مراجعه کننده به مرکز دیابت استان همدان به روش سرشماری انجام شد. به این نتیجه رسیدند که بیماران دیابتی نوع دو، عارضه های نوروپاتی و رتینوپاتی به ترتیب  با شیوع 34/57 و 55/47 و در بیماران دیابتی نوع یک عارضه های  نوروپاتی و رتینوپاتی به ترتیب با شیوع 65/37 و 44/13 بیشترین شیوع عوارض مزمن دیابت را داشتند و تاکید کردند با توجه به شیوع بالای عوارض مزمن دیابت در جامعه مورد مطالعه، لازم است مداخلاتی در تغییر شیوه زندگی، کنترل منظم فشار خون، کلسترول و قند خون بیماران جهت کاهش عوارض دیابت انجام داد و همچنین با تشخیص زود هنگام و به موقع عوارض دیابت، می­توان آن را کنترل و درمان کرد(25).

ارشادی مقدم و همکاران(1395)  در مطالعه خود با عنوان بررسی فاکتورهای مخاطره آمیز دیابت در بیماران دیابتی نوع دو در شهرستان سبزواربه صورت توصیفی تحلیلی بر روی 148 بیمار دیابتی نوع دو تحت پوشش انجمن دیابت سبزوار در شهریور سال 1395 انجام شده است،
به این نتیجه رسیدند که  با توجه به نبود دانش کافی درباره عوامل خطر دیابت نوع دو، بر اساس نتایج این مطالعه، توصیفی کلی از وضعیت مبتلایان به دیابت نوع دو داده شد که می تواند در زمینه راه های پیشگیری و درمان این بیماران و جلوگیری از ضایعات و عوارض بعدی ابتلا به دیابت در این مبتلایان مورد استفاده واقع شود(26).

حشمتی  و همکاران (1393) در مطالعه خود با عنوان شیوع عوارض مزمن دیابت و برخی عوامل مرتبط آن در بیماران دیابتی نوع دو مراجعه کننده به مرکز دیابت شهرستان فریدونکناربه صورت  توصیفی - تحلیلی  بر روی  400 پرونده بیماران مبتلا به دیابت نوع 2مراجعه کننده به مرکز دیابت شهر فریدونکنار و به روش تصادفی ساده به این نتیجه رسیدند که 5/ 90 % بیمار این مرکز مبتلا به عوارض مزمن دیابت بودند که از این میان 8/ 65 % مبتلا به نوروپاتی، 8/ 26 % عارضه چشمی، 5/ 14 % عارضه کلیوی، 8/ 38 % عوارض قلبی و 5/ 50 % مبتلا به سایر عوارض بودند و تاکید کردند نتایج پژوهش حاکی از شیوع بالای عوارض در بیماران مورد مطالعه می باشد، لذا آموزش و ارتقاء سطح دانش بیماران نسبت به بیماری و عوارض آن، همراه با مراقبت و غربالگری با دقت بیشتر و تشخیص زود هنگام دیابت، برای پیشگیری از عوارض بیماری، مورد نیاز می باشد(27).

خمسه و همکاران (1393)در مطالعه خود با عنوان چگونگی کنترل متابولیک و شیوع عوارض بیماری دیابت در بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 در ایران: نتایج پایه مطالعه A1chieve  به صورت یک مطالعه مشاهده‌ای، چند ملیتی و open-label به مدت 24 هفته جهت بررسی سلامت و اثربخشی انسولین‌های آنالوگ در درمان بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 بود. این مطالعه در 28 کشور جهان و برروی 66726 بیمار انجام گردید. به این نتیجه رسیدند که طول مدت ابتلا به دیابت در آنها 7/5±11/3 سال بود. 62 درصد این بیماران فقط تحت درمان با داروهای خوراکی کاهنده قند خون بودند. متوسط HbA1c بیماران 1/7±9/4 درصد و متوسط قندهای خون ناشتا و پس از غذای بیماران به ترتیب 208/8 و 300/6 میلی گرم در صد بود. شایع‌ترین عارضه دیررس در بیماران ایرانی نوروپاتی محیطی (57/7 درصد) و پس از آن به ترتیب، عوارض چشمی (38/0 درصد)، کلیوی (27/9 درصد)، قلبی-عروقی (27/7 درصد) و زخم پای دیابتی (7/9 درصد) بود. وضعیت کنترل متابولیک بیماران مبتلا به دیابت نوع دو در ایران از حد مطلوب فاصله داشته و این امر سبب شیوع بیشتر عوارض دیررس دیابت می‌شود (17).

مطالعات خارج از کشور

کامینی کورا  و همکاران (2020) در مطالعه خود در تورنتو کانادا با عنوان شیوع عوارض حاد و مزمن دیابت مرتبط با دهان و دندان خود: یک مطالعه کوهورت گذشته نگر بر روی 5183 با استفاده از مدلهای رگرسیون به این نتیجه رسیدند که  38% از بیماران دیابتی مبتلا به عوارض دهان و دندان شده اند(28).

گراویس و همکاران (2019) در مطالعه خود با عنوان مدیریت عوارض دیابت در جوانی در کشور استرالیا به این نتیجه رسیدند که بروز عوارض دیابت در حال افزایش است و بروز عوارض با سن افزایش می یابد. از جمله انواع عوارض مرتبط با دیابت، رتینوپاتی، مشکلات کلیه، نفروپاتی، مشکلات قلبی و... می باشد. غربالگری مناسب و آموزش پیشگیری در سنین کودکی و کنترل دقیق گلیسمی پیشنهاداتی برای کاهش شیوع عوارض ریز عروقی و ماکروو عروقی می باشد(29).

بوی و همکاران(2019) در مطالعه خود با عنوان  شیوع و عوامل مرتبط با عوارض قلبی، عروقی در بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 در، شهر تیانجین، چین: به صورت یک مطالعه توصیفی، مقطعی  در سال 2019 در 8 بیمارستان این شهر  با استفاده از اطلاعات جمعیت شناختی، تشخیص آزمایشگاهی، اندازه گیری های آنتروپومتریک و اطلاعات بالینی با استفاده از آزمون های لجستیک تک متغیره و چند متغیررگرسیون برای شناسایی عوامل خطر احتمالی  عوارض میکرو عروقی (رتینوپاتی ، نوروپاتی و نفروپاتی). به این نتیجه رسیدند که از مجموع 4،490 بیمار مبتلا به  5/34 % بیماران حداقل یک عارضه قلبی عروقی داشتند. میزان شیوع نوروپاتی 34.5% ، رتینوپاتی 5/23٪ و نفروپاتی، 4/17٪  بود. نتایج رگرسیون لجستیک چند متغیره نشان داد که مدت دیابت،  مصرف انسولین و وجود فشار خون بالا و دیس لیپیدمی مهمترین عوامل خطر در ایجاد این بیماری بودند. شیوع عوارض دیابت در تیانجین زیاد است، لذا کنترل خطر عوامل موثر در کاهش بار بیماری و بهبود کیفیت بیماری می توانند از بروز عوارض پیشگیری نماید(30).

ایکورو و همکاران(2019) در مطالعه خود در با عنوان عوارض دیابت نوع 2 در منطقه صحرایی آفریقا در سال 2019 بر روی 2784  نفر از شرکت کنندگان با دیابتی که از مرکز بهداشتی ثبت شده اند به این نتیجه رسیدند که بالاترین عارضه بیماران  فشار خون بالا با 71 درصد، هایپرلیپیدمی 34 درصد، شیوع کاراکت 32 درصد، رینوپاتی 15 درصد،  اختلال کلیه 13 درصد و   اختلالات جنسی در مردان را نیز 35 درصد گزارش بود(31).

سانتسارا و همکاران (2018) در مطالعه خود با عنوان اهمیت اطلاع از پیش آگهی دیابت و عوارض میکروارگانیسم در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی بر روی 3385 بیمار (میانگین سنی 69 سال؛ و بررسی سوابق پزشکی، دیابت و عوارض ریز عروقی مشخص شد. عوارض میکروواسکولار شامل نوروپاتی، نفروپاتی و رتینوپاتی است. نتایج شامل بستری در بیمارستان، بستری شدن در نارسایی قلبی ، مرگ و میر قلبی و عروقی بود.  با استفاده از  روش رگرسیون کاکس برای بررسی خطر هر نتیجه در ارتباط با دیابت و عوارض میکروسکولار استفاده شد.  به این نتیجه رسیدند که  از 1010 بیمار (32٪) مبتلا به دیابت ، 352 نفر (32٪) حداقل یک عارضه ریز عروقی داشتند. بیماران مبتلا به دیابت و عوارض میکروارگانیسم بیشتر در معرض خطر بستری بودند (بدون دیابت: مرجع؛ دیابت + بدون عارضه میکرو عروقی: نسبت خطر 18/1 ، بافاصله اطمینان ، 95٪ (37/1-01/1)؛ دیابت + عوارض ریز عروقی: نسبت خطر 54/1 ، با فاصله اطمینان 95٪ ( 1.89-25/1) ، بستری در نارسایی قلبی (بدون دیابت: مرجع؛ دیابت + بدون عارضه میکرو عروقی:  نسبت خطر 51/1 ، با فاصله اطمینان 95٪ (14/1-99/1)؛ دیابت + عوارض ریز عروقی: نسبت خطر 97/1 ، با فاصله اطمینان 95٪  ، 95٪ (38/1-80/2)؛ روند مرگ و میر (بدون دیابت: مرجع؛ دیابت + بدون عارضه ریز عروقی: نسبت خطر 35/1 ، با فاصله اطمینان 95٪  ،(04/1-75/1)، دیابت + عوارض ریز عروقی: نسبت خطر 73/1 ، با فاصله اطمینان 95٪ (22/1 -45/2) و مرگ و میر قلبی عروقی (بدون دیابت: مرجع ؛ دیابت + بدون عارضه ریز عروقی: نسبت خطر 34/1 ، با فاصله اطمینان 95٪  (96/0 – 86/1)  و تاکید کردند دیابت با عوارض جانبی قلبی عروقی همراه است  و خطر ذاتی عوارض جانبی در بیماران مبتلا ببا دیابت با وجود عوارض ریز عروقی متفاوت است(32).

دیاز-لوپز و همکاران (2018) در مطالعه خود با عنوان تاثیر رژیم مدیترانه ای بر عوارض دیابت (رتینوپاتی، نفروپاتی و عوارض دیابت میکروارگانیسم: یک کارآزمایی تصادفی)این مطالعه به روش هم گروهی گذشته نگر بر روی  بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 شرکت کننده در مطالعه (PREDIMED) انجام شد، یک کارآزمایی مداخله ای تغذیه ای تصادفی چند  در یک جمعیت در معرض خطر قلبی عروقی انجام شده است. افراد مبتلا به دیابت نوع 2 که از ثبت نام عاری از عوارض خطر دیابت بودند (تعداد 61414 نفر ، در سنین 55-80 سال) به طور تصادفی در یکی از سه مداخله رژیم غذایی قرار گرفتند: همراه با روغن زیتون اکسترا ویرجین، همراه با مخلوط ،Nuts) یا رژیم غذایی کم چربی دو نتیجه مستقل در نظر گرفته شد: شروع جدید رتینوپاتی دیابتی و نفروپاتی. نسبت خطر (HR) با استفاده از رگرسیون چند متغیره تنظیم کاکس محاسبه شد. و به این نتیجه رسیدند که   در مدت پیگیری 6.0 ساله ، 74 مورد جدید رتینوپاتی و 168 نفروپاتی را تشخیص دادیم. در مقایسه با رژیم غذایی کنترل ، HR قابل تنظیم چند متغیره برای رتینوپاتی دیابتی نسبت خطر 56/0 با فاصله اطمینان 95٪  (97/0 -32/0) و  برای رژیم دوم  نسبت خطر 63/0 با فاصله اطمینان 95%  (0.35-1.11) برای رژیم سوم تفاوت بین گروه برای نفروپاتی مشاهده نشد(33).

برنارد بودو و همکاران(2018) در مطالعه خود با عنوان عوارض قلبی و عروقی بیش از 5 سال و ارتباط آن با بقا در گروه GERODIAB سالمندان فرانسوی با دیابت نوع 2 بیماران متوالی (987 نفر = ، میانگین سنی 77 سال) از 56 مرکز بیماری دیابتی یک سال تشخیص داده شدند. مشخصات فردی ، سابقه و عوارض دیابت ، عوامل سالمندی و پارامترهای بالینی و بیولوژیکی ثبت شد. بقا با استفاده از روش Kaplan-Meier و مدلهای رگرسیون خطرات متناسب انجام شد. و به این نتیجه رسیدند که فراوانی عوارض قلبی عروقی از 47% در زمان ورود به 67% در 5 سال افزایش یافت. بیشترین عارضه مربوط به بیماری عروق کرونر قلب (افزایش از 30٪ به 41٪) و بیماری عروقی اندام تحتانی (25٪ به 35٪) و رگهای مغزی (15٪ تا 26٪) بود. نارسایی قلبی کمتر شایع بود، اما فراوانی آن در طول پیگیری (9٪ تا 20٪) دو برابر شد. این بیماری با بقای ضعیف همراه بود (0001/0>p)، به عنوان بیماری عروقی اندام تحتانی (0001/0>p)،  در حالی که بیماری عروق کرونر قلب (0056/0>p)  و بیماری عروقی عروق مغزی (0026/0>p)، ارتباط خفیف داشتند. قطع عضو  (0001/0>p)،  و زخم های پا (001/0>p)،  به شدت با بقا همراه بودند. در مدل های چند متغیره، نارسایی قلبی قوی ترین پیش بینی کننده بقای ضعیف بود. نسبت خطر 96/1 با فاصله اطمینان 95% (1.45-2.64) عوارض قلبی عروقی با بقای ضعیف در سالمندان مبتلا به دیابت نوع 2 به ویژه نارسایی قلبی همراه است(34).

لی بونگ کی و همکاران (2016) در مطالعه ای در کشور کره با عنوان مقایسه بین  سن شروع  عوارض دیابت در بیماران سالمند مبتلا به تیپ 2دیابت با استفاده از سوابق پزشکی 289 بیمار 80 ساله و بالاتر  در کلینیکهای دیابت سرپایی بین سپتامبر 2010 تا ژوئن 2014. بیماران را به دو گروه  (شروع قبل از سن 65 سالگی) و دیابت مبتلای به سالمندان (شروع در سن 65+ سال). و به این نتیجه رسیدند که تعداد 141 بیمار زن و 148 زن بودند. متوسط ​​سن بیماران 9/2 ± 2/83 سال و میانگین مدت دیابت 4/10 ± 3/14 سال بود. یکصد و نود و نه بیمار مبتلا به دیابت در سن سالمند بودند. بیماران مبتلا به دیابت با افزایش سن رتینوپاتی، نفروپاتی ، سطح سرمی کراتینین سرم، سطح هموگلوبین گلیکوزیله پایین تر (HbA1c) و تجدید عروق کرونر مشابه و میزان انفارکتوس مغزی در مقایسه با افراد با سن متوسط ​​داشتند. افراد مبتلا به دیابت، شیوع کمتری از رتینوپاتی دیابتی و نفروپاتی داشتند اماعوارض قلبی عروقی بیشتری را گزارش کردند که میتوان نتیجه گرفت سن یک عامل خطر برای بروز عوارض دیابت می باشد(35).

جی سوز و  همکاران(2016)  در مطالعه خود با عنوان عوامل مؤثر بر عوارض و میزان بقاء بیماران دیابتی پس از پیوند کلیه بر روی  در مجموع 428 بیمار که از ژانویه 1993 تا دسامبر 2008 تحت عمل پیوند کلیه قرار گرفتند و قبل از عمل دیابتی نشده بودند. به این نتیجه رسیدند که بیماران در این مطالعه با میانگین 65/5 سال پیگیری شدند. درمجموع ، 87 بیماران 3/20 % NODAT را ایجاد کردند. بیمارانی که از درمان با CSA به FK506 گرویده بودند ، شیوع NODAT را افزایش داده بودند  (05/0>P ) تجزیه و تحلیل چند عاملی نشان داد که سطح FPG قبل از عمل نسبت شانس (48/1=OR) ، سن(10/1=OR) ، شاخص توده بدنی(05/1=or)، عفونت ویروس هپاتیت C  (72/2=OR)و کلیه اهدا کننده کادورر (18/1=OR) عوامل خطر مستقیمی برای NODAT بودند. در مقایسه با گروه N-NODAT ، گروه NODATاز شیوع بالاتر (05/0>P ) عفونت بعد از عمل، فشار خون بالا و دیس لیپیدمی برخوردار بود. علاوه بر این ، میزان بقا و زمان بقا 2 گروه تفاوت معنی داری نداشت (36).

جه سونگ یون  و همکاران (2016)در مطالعه خود با عنوان دوره بالینی و عوامل خطر آن در  بروز عوارض رتینوپاتی دیابتی در بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 در کره  بر روی 759 بیمار مبتلا به  دیابتی نوع دو ژانویه 2001 تا دسامبر 2004 وارد شدند. ارزیابی رتینوپاتی براساس مقیاس شدت بین المللی رتینوپاتی دیابتی بالینی ، شدت DR در پنج گروه قرار گرفت. به این نتیجه رسیدند که از 759 بیمار ، 523 بیمار (%68.9) ارزیابی پیگیری را انجام دادند. در طول دوره پیگیری ، 235 بیمار (%44.9) دچار رینوپاتی دیابتی شدند و 32 بیمار (%13.6) به سمت رینوپاتی شدید مبتلا شدند. میانگین مدت ابتلا به بیماری دیابت در اولین تشخیص خفیف، متوسط ​​و شدید به ترتیب 14.8 ، 16.7 و 3/17 سال بود.  و تاکید کردند که، کاهش HbA1c منجر به کاهش قابل توجه در خطر ابتلا به رینوپاتی می شود نسبت خطر، 0.73 در هر 1 درصد کاهش HbA1c ؛ فاصله اطمینان 95 (از 58/0 به 91/0 ) می رسد. این مطالعه کوهورت آینده نگر نشان می دهد که کنترل قند خون، مدت دیابت، سن و HbA1c از عوامل خطر مهم در ایجاد رتینوپاتی دیابتی هستند(37).

 کریستنسن و همکاران(2018) در مطالعه خود با عنوان تعیین بروز عوارض عروقی در بیماران مبتلا به دیابت با استفاده از انالیز بقا' بر روی 2707 بیمار با استفاده از تحلیل رگرسیون کاکس به این نتیجه رسیدند که، 964 بیمار (%36) مبتلا به دیابت بودند که از این تعداد 313 نفر (%32) دارای عوارض میکروعروقی بودند. نسبت خطر تعدیل شده (HR) 1.44 فاصله اطمینان 95٪  (35/1-03/1 cl)  برای بیماران مبتلا به عوارض بود، دیابت با عوارض عروقی و پیامدهای بدتر از بیماری دیابت همراه با عوارض میکروسکولار همراه بود (38).

-احتمال تجمعی زمان رخداد عوارض شایع بیماری دیابت نوع 2 به تفکیک نوع عوارض در شهر زاهدان سال1399 چقدر است؟

2-احتمال تجمعی زمان رخداد عوارض شایع بیماری دیابت نوع 2 بر اساس مشخصات دموگرافیک (سن، جنس، قومیت، تحصیلات، وضعیت تاهل، سابقه خانوادگی، وضعیت بیمه، وضعیت اقتصادی اجتماعی و شغل) بیماران در شهر زاهدان سال1399چقدر است؟

3-احتمال تجمعی زمان رخداد عوارض شایع بیماری دیابت نوع 2 بر اساس فاکتور های بیماری (طول مدت دیابت، شاخص توده بدنی، نوع درمان، محل پیگیری درمان، فشارخون، هموگلوبین HbA1C و قند خون ناشتا، فشارخون، کلسترول، تری گلیسرید (TG)، اوره خون (BUN)، فشار خون (سیستول )، فشار خون (دیاستول )، کلسترول با دانسیته پائین (LDL)، کلسترول با دانسیته بالاHDL در شهر زاهدان سال1399 چقدر است؟

4-احتمال تجمعی زمان رخداد عوارض شایع بیماری دیابت نوع 2 بر اساس مصرف سیگار و قلیان  در شهر زاهدان سال 1399 چقدر است؟

5- احتمال تجمعی رخداد عوارض بیماری دیابت براساس متغیرهای دموگرافیک بیماران متفاوت است

6- احتمال تجمعی رخداد عوارض بیماری دیابت براساس فاکتور های همراه بیماری دیابت متفاوت است

7-احتمال تجمعی رخداد عوارض بیماری دیابت براساس وضعیت مصرف سیگار و قلیان در بیماران متفاوت است متفاوت است

تعیین احتمال تجمعی رخداد عوارض شایع بیماری دیابت نوع 2 و عوامل مرتبط با آن با استفاده از آنالیز بقاء در شهر زاهدان سال1399

1-تعیین احتمال تجمعی زمان رخداد عوارض شایع بیماری دیابت نوع 2 به تفکیک نوع عوارض در شهر زاهدان سال1399

2-تعیین احتمال تجمعی زمان رخداد عوارض شایع بیماری دیابت نوع 2 بر اساس مشخصات دموگرافیک (سن، جنس، قومیت، تحصیلات، وضعیت تاهل، سابقه خانوادگی، وضعیت بیمه، وضعیت اقتصادی اجتماعی و شغل) بیماران در شهر زاهدان سال1399

3-تعیین احتمال تجمعی زمان رخداد عوارض شایع بیماری دیابت نوع 2 بر اساس فاکتور های بیماری (طول مدت دیابت، شاخص توده بدنی، نوع درمان، محل پیگیری درمان، فشارخون، هموگلوبین HbA1C  و قند خون ناشتا، فشارخون، کلسترول، تری گلیسرید (TG)، اوره خون (BUN)، فشار خون (سیستول )، فشار خون (دیاستول )، کلسترول با دانسیته پائین (LDL)،  کلسترول با دانسیته بالاHDL) با استفاده از آنالیز بقاء در شهر زاهدان در سال1399

4-تعیین احتمال تجمعی زمان رخداد عوارض شایع بیماری دیابت نوع 2 بر اساس مصرف سیگار و قلیان  با استفاده از آنالیز بقاء در بیماران شهر زاهدان سال1399

5-تعیین رابطه احتمال تجمعی رخداد عوارض بیماری دیابت با متغیرهای دموگرافیک بیماران

6- تعیین رابطه احتمال تجمعی رخداد عوارض بیماری دیابت براساس فاکتور های همراه بیماری دیابت

7- تعیین رابطه احتمال تجمعی رخداد عوارض بیماری دیابت براساس  وضعیت مصرف سیگار و قلیان در بیماران

1-وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و سایر دانشگاه های علوم پزشکی

2-دانشگاههای علوم پزشکی ایران

3-بیمارستان ها و سایر سازمان‏های خصوصی ارایه‏دهنده خدمات سلامت

دیابت:

تعریف نظری: دیابت تغییری دائمی در شیمی داخلی بدن است که نتیجه آن وجود گلوکز زیاد در خون می باشد (39).

تعریف عملی :دیابت بیماری است که به تشخیص پزشک متخصص حداقل از یکسال قبل به عنوان بیمار دیابتی در کلینیک و مراکز پزشکی تحت درمانی دیابت قرار گرفته باشد.

مدل خطرات متناسب کاکس:

تعریف نظری: رگرسیون کاکس یک مدل شبه پارامتری برای برازش تابع مخاطره فرض میکند که می توان متغییر های توضیحی یا عوامل  خطر را به مدل اضافه کرد ولی همچنان تابع مخاطره پایه را  به عنوان تابعی نامشخص ولی غیر منفی از زمان ثابت نگه داشت چون فرض نشده است که این تابع مخاطره فرمی پارامتری دارد. مدل کاکس را یک مدل شبه  پارامتری برای تابع مخاطره گویند. مدل کاکس کاربردی ترین روش برای یافتن ارتباط متغییر های توضیحی با متغییر پاسخ بقا یا هر متغییر پاسخ دیگری اسن که سانسور شده باشد اگر چه این مدل محدودیت هایی نیز دارد یکی از محدودیت های آن نبود شکلی درست از متغییر های پیوسته موجود در مدل است (40).

تعریف عملی: در این مطالعه تعریف عملی همان تعریف نظری می باشد.

این مطاله از نوع کوهورت تاریخی  به روش آنالیز بقا بوده که به  صورت توصیفی تحلیلی در سال 1399  انجام خواهد شد.

تمامی بیماران دیابتی نوع  دو مراجعه کننده به کلینیک دیابت بیمارستان بوعلی زاهدان که تا اول فروردین 1394 دیابت آنها تشخیص داده شده است در این مراکز تحت درمان و مراقبت هستند.

معیارهای ورود:

بیمار دیابتی نوع دو ساکن شهر زاهدان

عدم ابتلا به دیابت نوع یک و دیابت حاملگی،

مشخص بودن زمان دقیق وقوع عوارض یا تشخیص دیابت بیمار

داشتن رضایت آگاهانه، آزادانه و تمایل برای شرکت در مطالعه

حداقل 5 سال از تشخیص قطعی بیماری دیابت گذشته باشد.

با استفاده از مطالعه جه سونگ یون و همکاران(37) با در نظر گرفتن سطح خطای اول و دوم به ترتیب برابر با  5 صدم و  2 دهم و همچنین با در نظر گرفتن مقدار نسبت مخاطره(hazard ratio)  در متغیر طول مدت بیماری که در گروه با سابقه بیماری 5 تا 10 سال کمتر از  6/1 بود. حجم نمونه لازم 141 بیمار برآورد شد.

در این مطالعه نمونه گیری تا زمانی ادامه می یابد، که تعداد 141 بیماردیابتی که حداقل یک عارضه مرتبط با داشته باشند، شناسایی شوند، با توجه به مطالعات قبلی حداقل 30 درصد بیماران در 3 سال اول پس از تشخیص، عارضه در آنها رخ داده است. انتظار این است که برای رسیدن به این تعداد عارضه حدود ۴۰۰ بیمار دیابتی مورد بررسی قرار گیرد.

به روش سهمیه ای Qouta Sampling با در نظر گرفتن سهم تقریبی توزیع بیماران بر اساس سابقه بیماری (در سه زیرگروه،  بالای 15 سال، 10-15 سال، 5- 10 سال) به صورت آسان و در دسترس با در نظر گرفتن معیارهای ورود، وارد مطالعه خواهند شد. با توجه سهم ورود بیماران  به  کلینیک ، ما در روز های مشخصی از هفته  به کلینیک دیابت مراجعه خواهیم کرد

روش جمع آوری داده ها استفاده از پرونده ها، اطلاعات موجود و مصاحبه با بیماران یا همراهان بیمار

ابزار جمع آوری داده ها در این مطالعه شامل سوالات فرم اطلاعاتی سه بخشی می باشد:

الف) فرم اطلاعاتی به منظور ثبت زمان تشخیص بیماری تا بروز رخداد عوارض

ب)  سوالات محقق ساخته به منظور جمع آوری اطلاعات دموگرافیک  افراد بر اساس اهداف مطالعه

ج) فرم اطلاعاتی به منظور ثبت آخرین اطلاعات موجود در پرونده بیمار

پس از تصویب پایان نامه در معاونت تحقیقات و کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، پرسشگر به صورت حضوری به  کلینیک دیابت بیمارستان بوعلی شهر زاهدان مراجعه می نماید. در ابتدای کار شرکت کنندگان بر اساس حجم نمونه و شیوه نمونه گیری مورد شناسائی قرار می گیرند. بعد از مشخص شدن اولیه شرکت کنندگان، پرسشگر در مرکز دیابت ضمن برقراری ارتباط چهره به چهره با هر یک از افراد، اهداف مطالعه را برای آنان تشریح نموده و توضیحات لازم در زمینه محرمانه بودن اطلاعات (مشخصات بیماران بدون نام و فقط با کد تعیین خواهدشد) و داوطلبانه بودن شرکت در مطالعه را ارائه می دهد. همچنین سایر حقوق شرکت کنندگان مانند اجازه ترک مطالعه در هر زمان از مراحل تحقیق نیز به آنان توضیح داده خواهد شد و پاسخ گویی به سوالات به عنوان رضایت آنها در نظر گرفته می شود. در این مطالعه زمان دقیق تشخیص دیابت  را به عنوان روی داد اولیه (initial) و زمان دقیق رخداد عوارض را به عنوان روی داد پایانی(end point event)در نظر گرفته خواهد شد. داده های مورد نیاز برای این کار از پرونده های موجود در کلینیک و دفترچه همراه بیمار و مصاحبه با بیماران یا همراهان بیمار جمع آوری خواهد شد و زمان عارضه و نوع آن و همچنین برخی اطلاعات دیگر نیز با توجه به معاینات بالینی آزمایشگاهی و تشخیص نهایی پزشک از پرونده ها استخراج و در فرم اطلاعاتی ثبت خواهد شد. معیار تشخیص گزارش آزمایشگاه و  نظر پزشک متخصص و کامل و خوانا پرونده اطلاعات بیمارستانی و دفترچه دیابت همراه بیمار می باشد.

با توجه که موضوع وضعیت اقتصادی بسیار پیچیده و دارای ابعاد وسیعی است و روش استاندارد جهت اندازه گیری آن وجود نداردو از طرفی اندازه گیری برخی متغییر ها به سادگی امکان پذیر نمی باشد یا قابل اطمینان نیست بنابر این محقق مجبور است از سایر پروکسی ها به عنوان جایگزین استفاده کند، در این مطالعه وضعیت اقتصادی-اجتماعی خانواده با استفاده از متغیرهای میزان دارایی های خانوار (مانند ماشین، تلویزیون، یخچال و...) و به روش تجزیه به مولفه های اصلی([1]PCA) تعیین خواهد شد و افراد بر اساس صدک های 33و 66 در گروه­های اقتصادی اجتماعی پایین، متوسط و بالا قرار خواهد گرفت. داده ها در نرم اقزار Stata.ver14 ثبت و مورد تجزیه و تحلیل قرا خواهد گرفت.

داده ها به صورت دستی وارد نرم افزار Stata.ver14 خواهد شد. در ابتدا، اطلاعات توصیفی به صورت (میانه و دامنه میان چارکی) و (فراوانی و درصد) گزارش می شود.  پس از آن با استفاده از روش کاپلان مایر، میانه و نمودار بقا محاسبه خواهد شد. همچنین  برای مقایسه میزان بقا از آزمون  لوگ رتبه ای استفاده می شود.

در نهایت برای بررسی تاثیر هر یک از عوامل زمینه ای، دموگرافیک و مخدوش کننده  بر روی زمان بقا بیماران، از مدل خطرات متناسب کاکس که مبتنی بر روش آنالیز بقا است، استفاده خواهد شد.

در این پژوهش فاصله زمانی بین تشخیص بیماری تا وقوع عوارض بیماری به عنوان زمان بقا در نظر گرفته می شود و زمان بقا بر اساس ماه و به صورت  میانه و دامنه میان چارکیگزارش خواهد شد.

سطح معنا دارای آماری 05/0 در نظر گرفته می شود.

کدهای  2، 4، 7، 10 ، 13، 22، 25 و 27 تا 31 از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران مد نظر است که شامل موارد زیر است : کد 1: هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

کد 2: در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد.

کد 4: مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

کد 7: اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

کد 10: هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود

کد 13: کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

کد 22: از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.

کد 25: پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

کد 27: در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

کد28: پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

کد29: نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد

کد 30: گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

کد 31: روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

عدم همکاری برخی بیماران  مراجعه کننده که در این صورت یا شخص توجیه شده و یا یک شخص دیگر جایگزین خواهد شد.

عدم طبقه بندی، مخدوش بودن، در دسترس نبودن اطلاعات پزشکی بیماران ، که در این یا با پیگیری اطلاعات کامل پرونده را بدست آورده و یا یک بیمار دیگر جایگزین می شود

عوارض بیماری، دیابت نوع 2، آنالیز بقاء

1. Keramati T, Razi F, Mobinizadeh M R, Oliaei Manesh A, Larijani B. hba1c assays cost effectiveness in iran. ijdld. 2015; 15 (1) :28-36 (In Persian).

2. Lee TY, Kuo S, Yang CY, Ou HT. Cost‐effectiveness of long‐acting insulin analogues vs intermediate/long‐acting human insulin for type 1 diabetes: A population‐based cohort followed over 10 years. British Journal of Clinical Pharmacology. 2020 May;86(5):852-60.

3. Schalkwijk CG, Stehouwer CD. Methylglyoxal, a Highly Reactive Dicarbonyl Compound, in Diabetes, Its Vascular Complications, and Other Age-Related Diseases. Physiological reviews. 2020 Jan 1;100(1):407-61.

4. Okosun IS, Okosun B, Lyn R, Airhihenbuwa C. Surrogate indexes of insulin resistance and risk of metabolic syndrome in non-Hispanic White, non-Hispanic Black and Mexican American. Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews. 2020 Jan 1;14(1):3-9.

5.World Health Organization,available at: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes. Last update: 8 June 2020

6.centers for disease control and prevention, available at: https://www.cdc.gov/diabetes/pdfs/data/statistics/national-diabetes-statistics-report.pdf. Last update: 8 June 2020

7.M. Katibeh, S, Hosseini and et al.' Prevalence and risk factors of diabetes mellitus in a central district in Islamic Republic of Iran: a population-based study on adults aged 40–80 years'. Eastern Mediterranean Health Journal.2015; 21(6).133-143

8. available at International Diabetes Federation (IDF) https://idf.org/our-network/regions-members/middle-east-and-north-africa/members/35-iran.html. LAST UPDATE: 25/02/2020

9. Adedapo AA, Ogunmiluyi IO. The Use of Natural Products in the Management of Diabetes: The Current Trends. Journal of Drug Delivery and Therapeutics. 2020 Jan 15;10(1):153-62.

10.olfatifar M, Karami M, Hosseini S M, shokri P. Prevalence of Chronic Complications and Related Risk Factors of Diabetes in Patients Referred to the Diabetes Center of Hamedan Province. Avicenna J Nurs Midwifery care. 2017; 25 (2) :69-74

11.Rohani H, Eslami A, Raei M, Tavakoli H, Bidkhori M, Ghaderi A. Evaluation theory of planned behavior and complications of diabetes perceived risk in predicting dietary behavior among type 2 diabetics. Iranian Journal of Diabetes and Metabolism. 2015 Nov 15;15(1):37-44.

12. Jie Chee Y, Seneviratna A, Joo Lim C, Chiong CX, Peh DS, Hawkins R, Chew DE, Dalan R. Red cell distribution width is associated with mortality and cardiovascular complications in diabetes mellitus in Singapore. European journal of preventive cardiology. 2020 Jan;27(2):216-9.

13.Harding JL, Pavkov ME, Magliano DJ, Shaw JE, Gregg EW. Global trends in diabetes complications: a review of current evidence. Diabetologia. 2019 Jan 1;62(1):3-16.

14.Papatheodorou K, Banach M, Bekiari E, Rizzo M, Edmonds M. Complications of diabetes 2017. Journal of diabetes research. 2018;2018.

15.Ekoru K, Doumatey A, Bentley AR, Chen G, Zhou J, Shriner D, Fasanmade O, Okafor G, Eghan Jr B, Agyenim-Boateng K, Adeleye J. Type 2 diabetes complications and comorbidity in Sub-Saharan Africans. EClinicalMedicine. 2019 Nov 1; 16:30-41.

16.Maroufizadeh S, Almasi-Hashiani A, Hosseini M, Sepidarkish M, Samani RO. Prevalence of diabetic retinopathy in Iran: a systematic review and Meta-analysis. International journal of ophthalmology. 2017;10(5):782.

17.Khamseh M E, Nakhjavani M,  Hosseinpanah F, Kalantari S, Sanjari M, Mohammadbeigi M. Metabolic control and prevalence of diabetes related complications in patients with type 2 diabetes: baseline results of the A1chieve study. Payesh. 2014; 13 (6) :705-712

18.Ghadiri-Anari A, Kheirollahi K, Hazar N, Mohiti Ardekani A, kharazmi S, Namiranian N et al . Prevalence of risk factors in diabetic patients with oral complications. koomesh. 2019; 21 (3) :477-485

19.Jahani M, Rezaenoor J, Hadavandi E, Salehi I, Tahsini H. Comparison of Decision Support Systems for Diabetes Prediction. irje. 2015; 11 (2) :46-53
20.Centers for Disease Control and Prevention, available at: https://www.cdc.gov/diabetes/pdfs/data/statistics/national-diabetes-statistics-report.pdf last reviewed: February 11, 2020

21.Katulanda P, Dissanayake HA, Ranathunga I, Ratnasamy V, Wijewickrama PSA, Yogendranathan N, Gamage KKK, de Silva NL, Sumanatilleke M, Somasundaram NP, Matthews DR. Prevention and management of COVID-19 among patients with diabetes: an appraisal of the literature. Diabetologia. 2020 May 14:1–13. doi: 10.1007/s00125-020-05164-x. Epub ahead of print. PMID: 32405783; PMCID: PMC7220850.

22.Osmani F, Hajizadeh E, Mansoori P. Use of Smoothing Methods for Estimating the Coefficients of Time Dependent Rate Models in Survival Analysis and its Application in Psoriasis Disease. irje. 2016; 12 (3) :36-46

23.Safari M, Abbasi M, Gohari Ensaf F, Berangi Z, Roshanaei G. Identification of Factors Affecting Metastatic Gastric Cancer Patients’ Survival Using the Random Survival Forest and Comparison with Cox Regression Model. irje. 2020; 15 (4) :343-351

24.Moradi Y, Baradaran HR, Djalalinia S, Chinekesh A, Khamseh ME, Dastoorpoor M, Sioofy-Khojine AB, Saed L, Qorbani M. Complications of type 2 diabetes in Iranian population: An updated systematic review and meta-analysis. Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews. 2019 May 23.1-34

25.olfatifar M, Karami M, Hosseini S M, shokri P. Prevalence of Chronic Complications and Related Risk Factors of Diabetes in Patients Referred to the Diabetes Center of Hamedan Province. Avicenna J Nurs Midwifery care. 2017; 25 (2) :69-74

26.Ershadi Moqadam H, Barati H, Solimani Z, Mohammadi M. Evaluating the Risk Factors of Type II Diabetes in Sabzevar. Paramedical Sciences and Military Health. 2017; 12 (1) :24-31

27.heshmati H, behnampour N, khorasani F, moghadam Z. Prevalence of chronic complications of diabete and its related factors in referred type 2 diabetes patients in Freydonkenar diabetes center. J Neyshabur Univ Med Sci. 2014; 1 (1) :36-43

28. Kaura Parbhakar K, Rosella LC, Singhal S, Quiñonez CR. Acute and chronic diabetes complications associated with self-reported oral health: a retrospective cohort study. BMC Oral Health. 2020;20(1):66. Published 2020 Mar 7. doi:10.1186/s12903-020-1054-4

29.Graves LE, Donaghue KC. Management of diabetes complications in youth. herapeutic advances in endocrinology and metabolism. July 25, 2019 https://doi.org/10.1177/2042018819863226

30. Bui HDT, Jing X, Lu R, et al. Prevalence of and factors related to microvascular complications in patients with type 2 diabetes mellitus in Tianjin, China: a cross-sectional study. Ann Transl Med. 2019;7(14):325. doi:10.21037/atm.2019.06.08

31. Ekoru K, Doumatey A, Bentley AR, et al. Type 2 diabetes complications and comorbidity in Sub-Saharan Africans. EClinicalMedicine. 2019; 16:30-41. Published 2019 Oct 17. doi: 10.1016/j.eclinm.2019.09.001

32.Sandesara PB, O'Neal WT, Kelli HM, et al. The Prognostic Significance of Diabetes and Microvascular Complications in Patients with Heart Failure with Preserved Ejection Fraction. Diabetes Care. 2018;41(1):150-155. doi:10.2337/dc17-0755

33.Díaz-López A, Babio N, Martínez-González MA, et al. Mediterranean Diet, Retinopathy, Nephropathy, and Microvascular Diabetes Complications: A Post Hoc Analysis of a Randomized Trial [published correction appears in Diabetes Care. 2018 Oct;41(10):2260-2261]. Diabetes Care. 2015;38(11):2134-2141. doi:10.2337/dc15-1117

34.Bauduceau B, Le Floch JP, Halimi S, Verny C, Doucet J; SFD/SFGG Intergroup. Cardiovascular Complications Over 5 Years and Their Association with Survival in the GERODIAB Cohort of Elderly French Patients With Type 2 Diabetes. Diabetes Care. 2018;41(1):156-162. doi:10.2337/dc17-1437

35. Lee BK, Kim SW, Choi D, Cho EH. Comparison of Age of Onset and Frequency of Diabetic Complications in the Very Elderly Patients with Type 2 Diabetes. Endocrinol Metab (Seoul). 2016 Sep;31(3):416-423. doi: 10.3803/EnM.2016.31.3.416. Epub 2016 Aug 26. PMID: 27586451; PMCID: PMC5053054.

36.de Jesús Ascencio-Montiel, I., Kumate-Rodríguez, J., Borja-Aburto, V.H., Fernández-Garate, J.E., Konik-Comonfort, S., Macías-Pérez, O., Campos-Hernández, Á., Rodríguez-Vázquez, H., López-Roldán, V.M., Zitle-García, E.J. and del Carmen Solís-Cruz, M.,. Survival rates and worker compensation expenses in a national cohort of Mexican workers with permanent occupational disability caused by diabetes. BMC public health,2016, 16(1), p.921.

37.Yun JS, Lim TS, Cha SA, et al. Clinical Course and Risk Factors of Diabetic Retinopathy in Patients with Type 2 Diabetes Mellitus in Korea. Diabetes Metab J. 2016;40(6):482-493. doi:10.4093/dmj.2016.40.6.482

38. Kristensen SL, Rørth R, Jhund PS, et al. Microvascular complications in diabetes patients with heart failure and reduced ejection fraction-insights from the Beta-blocker Evaluation of Survival Trial. Eur J Heart Fail. 2018;20(11):1549-1556. doi:10.1002/ejhf.1201

39. Maric-Bilkan C. Sex Differences in Diabetic Kidney Disease. InMayo Clinic Proceedings 2020 Mar 1 (Vol. 95, No. 3, pp. 587-599). Elsevier.

40.Noorkojuri H, Hajizadeh E, Baghestani A, Pourhoseingholi M. Application of Fractional Polynomial Model for Determining Prognostic Factors Associated with Survival of Patients with Gastric Cancer. irje. 2013; 9 (2) :50-58

کدامیک از امکانات و وسایل زیر در منزل شما موجود است؟ (چند گزینه را  میتوانید انتخاب کنید)

اطلاعات مربوط به مصرف سیگار و قلیان

جدید ترین نتیجه آزمایش سه

ماه گذشته موجود  در پرونده بیمار

با توجه به افزایش  بروز عوارض دیابت ،  اطلاع از زمان ایجاد عوارض کوتاه مدت و بلند مدت  میتواند جهت برنامه ریزی و اولویت بندی برای پیشگیری از عوارض دیابت کمک کننده باشد.

ندارد

با شناخت عوامل موثر بر بروز عوارض بیماری و زمان وقوع آن برنامه ریزان و مجریان خدمات بتوانند  جهت اولویت بندی خدمات سلامت و ارایه خدمات به هنگام جهت پیشگیری از  عوارض شایع این بیماری، تصمیمات موثری بگیرند.

ندارد

جبران عوارض احتمالی بر عهده مجریان این پژوهش می باشد.

هزینه این طرح از طریق بودجه پژوهشی معاونت تحقیقات و  فناوری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان تامین شده است و  شرکت کننده گان در این پژوهش هیچ هزینه ای بابت شرکت در مطالعه پرداخت نمیکنند.

تمام اطلاعات بیماران بی نام دریافت میشود  و امکان شناسایی بیماران از روی فرم اطلاعاتی وجود ندارد و تمامی اطلاعات به صورا کلی تحلیل خواهد شد.

در بالای فرم اطلاعاتی قید شده است که 'تکمیل داوطلبانه این فرم، به منزله رضایت شما برای شرکت در این مطالعه می باشد. '

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم. در بالای پرسشنامه قید شده است که تکمیل پرسشنامه به منزله رضایت شماست.

تکمیل داوطلبانه این فرم، به منزله رضایت شما برای شرکت در این مطالعه می باشد