ارزیابی کیفیت تکمیل و کدگذاری گواهی فوت‌های مرتبط با بیماری COVID-19 در بیمارستان‌های شهر زاهدان

همه‌گیری COVID-19 از اوایل دسامبر 2019 در شهر ووهان چین آغاز شد و به سراسر دنیا گسترش پیدا کرد (1). بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی (WHO) تا 18 ژولای 2020 (28 تیر) به 13.616.593 مورد تایید شده و قریب به 585.727 فوت ناشی از این بیماری در سراسر دنیا گزارش شده است. بعلاوه در ایران نیز تا تاریخ فوق‌الذکر 267.061 مورد تایید شده بیماری و نزدیک به 13.608 مرگ ناشی از این بیماری گزارش شده است (2).

سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد در مورد بیماری COVID-19 مستلزم وجود داده‌های صحیح در مورد این بیماری است (3). مراقبت بالینی، گزارش‌دهی سلامت عمومی، مدیریت سلامت جامعه، تحقیقات علمی و به خصوص مدیریت همه‌گیری COVID-19 مستلزم مدیریت صحیح اطلاعات مرتبط با این بیماری از نقطه گردآوری داده‌ها تا گزارش‌دهی آنها است (4). ثبت و گزارش‌دهی مرگ‌های ناشی از COVID-19 به صورت یک‌شکل و استاندارد از منظر اپیدمیولوژیکی اهمیت زیادی دارد (5). آمارهای (محلی و ملی)  مرگ و میر و بیماری و همچنین داده‌های مرتبط با شیوع بیماری‌ها از گواهی‌های فوت استخراج می‌گردد، از این رو تضمین کیفیت  داده‌های گواهی‌های فوت ضروری است (6, 7). کیفیت داده‌های علت فوت به کامل‌بودن و صحت گواهی‌های فوت متکی است. داده‌های باکیفیت تصویر دقیق‌تری از رخدادها را نشان می‌دهد (8).  

گواهی فوت سندی قانونی است که محتوی اطلاعات فردی متوفی و علل فوت وی است (9). داده‌های گواهی فوت برای تولید آمارهای مرگ و میر و بیماری، برنامه ریزی و سیاست‌گذاری، تعیین اولویت‌های بهداشتی، تخصیص منابع و تحقیقات پزشکی و سلامت عمومی استفاده می‌شود (10-12). وجود خطا در گواهی فوت مشکلی جهانی است (12). به طوری که در کشور ایالات متحده میزان خطاهای گواهی فوت تا 53 درصد نیز گزارش شده است(13). مطالعات پیشین انجام شده در ایران، میزان خطای گواهی فوت را در محدوده 100-38 درصد گزارش‌ کرده‌اند (10, 14-16). تکمیل صحیح گواهی فوت کاربرد قانونی و آماری گواهی فوت برا نهادهای دولتی را تضمین می‌کند. به همین دلیل WHO راهنماها و دستورالعمل‌های استانداردی را برای تکمیل گواهی فوت تدوین کرده است (9).  گواهی پزشکی علت فوت مورد استفاده در ایران منطبق با گواهی فوت پیشنهاد شده توسط WHO است (10) و از دستورالعمل‌های آخرین نسخه جلد دوم ICD-10 که نسخه 2016 است به منظور تعیین علت زمینه‌ای مرگ استفاده می‌گردد. بعلاوه باتوجه به نوظهور بودن بیماری COVID-19، WHO راهنمای بین‌المللی اختصاصی برای تکمیل گواهی فوت و کدگذاری مرگ و میرهای ناشی از COVID-19 منتشر کرده است(5).

فرم بین‌المللی گواهی فوت حاوی مشخصات متوفی، مشخصات صادر کننده گواهی فوت، زنجیره وقایع منجر به فوت (اعم از علت مستقیم منجر به فوت، علت/ علت‌های میانی و علت مستقیم منجر به فوت) در بخش اول گواهی فوت و علل تسریع کننده (کمک کننده) فوت  در بخش دوم است (17). خطاهای گزارشات آماری استخراج شده از گواهی‌های فوت ناشی از دو علت عمده شامل اشتباه در تکمیل گواهی فوت توسط پزشک معالج یا پزشک قانونی یا تخصیص اشتباه کدهای مربوط به علل مرگ توسط کدگذار است (18). خطاهای تکمیل گواهی فوت به دو دسته خطاهای ماژور و مینور قابل دسته‌بندی هستند. خطاهای ماژور موجب تفسیر اشتباه در علل مرگ شده و منجر به انتخاب علت زمینه‌ای غیرقابل قبول می‌گردد. خطاهای مینور تاثیر کمی بر تفسیر علل مرگ دارد (12).

باتوجه به اهمیت گردآوری و گزارش‌دهی داده‌ها باکیفیت جهت برنامه‌ریزی، تصمیم‌گیری، سیاست‌گذاری و مدیریت همه‌گیری بیماری COVID-19، بررسی کیفیت تکمیل و کدگذاری گواهی‌های فوت ناشی از بیماری COVID-19 به عنوان منبع اصلی آمارهای مرگ و میر و بیماری و همچنین وضعیت شیوع این بیماری ضروری به نظر می‌رسد. لذا این مطالعه با هدف بررسی کیفیت تکمیل و کدگذاری گواهی فوت‌های مرتبط با بیماری COVID-19 انجام خواهد شد.

مروری بر مطالعات پیشین:

معراجی و بر آبادی (1394) در مطالعه ی  گذشته نگر و  توصیفی  با عنوان 'خطاهای موجود در مستندسازی گواهی فوت '  کلیه پرونده های بیماران فوت شده در بیمارستانهای شهر سبزوار در شش ماهه دوم سال 1389 (309پرونده) رامورد  بررسی قرار دادند. جمع آوری داده ها بر اساس چک لیستی محقق ساخته صورت گرفت . نتایج نشان داد که در مجموع  تنها6/11 درصد گواهیهای فوت مورد بررسی، بدون خطا بودند .در ثبت نام و نام خانوادگی متوفی هیچ خطایی مشاهده نشد. بیشترین نقص اطلاعاتی هم در ثبت شماره ملی(5/78 درصد) و ثبت شماره شناسنامه (2/26درصد)دیده شد .38 از صادرکنندگان گواهیها پزشکان عمومی بودند. ثبت مکانیسم فوت به جای علت زمینه ای فوت در5/20 درصد گواهیها مشاهده کردند. در ثبت علل فوت در68 درصد گواهیهاختصارات استفاده شده بود (16).

حیوی حقیقی و همکاران (1392)  ﭘﮋوﻫﺶ ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ - ﻣﻘﻄﻌﻲ با عنوان 'ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺧﻄﺎﻫﺎی ﺗﻜﻤﻴﻞ ﮔﻮاﻫﻲ ﻓﻮت ﺑﺮ ﻛﺪﮔﺬاری ﻋﻠﺖ زﻣﻴﻨﻪ ای ﻣﺮگ در ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن ﺷﻬﻴﺪ ﻣﺤﻤﺪی ﺑﻨﺪرﻋﺒﺎس 'در ﺷﺶ ﻣﺎﻫﻪ دوم ﺳﺎل 1390و در ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن آﻣﻮزﺷﻲ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن درﻣﺎﻧﻲ ﺷﻬﻴﺪ ﻣﺤﻤﺪی  ﺑﻨﺪرﻋﺒﺎس اﻧﺠﺎم دادند. ﺟﺎﻣﻌﻪ ﭘﮋوﻫﺶ ﺷﺎﻣﻞ  ﭘﺮوﻧﺪه ﺑﻴﻤﺎران ﻓﻮﺗﻲ اﻳﻦ ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن در ﺷﺶ ﻣﺎﻫﻪ دوم سال 1389 ﺑﻮد .اﺑﺘﺪا اﻃﻼﻋﺎت ﮔﻮاﻫﻲ ﻓﻮت ﺑﺮ روی ﻓﺮمﻫﺎی ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ای ﺛﺒﺖ  و رزﻳﺪﻧﺖﻫﺎی ﻫﺮ ﺑﺨﺶ نسبت به تعیین  ﺗﻮاﻟﻲ ﻫﺎی ﮔﻮاﻫﻲ ﻓﻮت اﻗﺪام ﻧﻤﻮدﻧﺪ ودرآخر پژوهش گر نسبت به کدگذاری مجدد گواهی ها و مقایسه آنها با کدهای گدکذاران اصلی پرداخت.نتایج نشان دهنده ی این بود که صحت کدگذاری علت زمینه ای مرگ 7/51 درصد بود که رابطه معناداری با خطاهای ماژور داشت .از بین خطاهای ماژور درج علل مرگ با شدت یکسان بیش ترین تأثیر خطا (1/82 درصد )در کدگذاری را داشت . درﺻﺪ  ﺧﻄﺎی ﺑﺎﻻی ﻛﺪﮔﺬاری ﻓﺼﻮل ﻏﺪد درون رﻳﺰ و ﻋﻠﻞ ﺧﺎرﺟﻲ ﺑﺮ ﻣﺠﻤﻮع ﺻﺤﺖ ﻛﺪﮔﺬاری ﺗﺄﺛﻴﺮ زﻳﺎدی داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. ﺻﺤﺖ ﻛﺪﮔﺬاری ﭘﺮوﻧﺪه ﻫﺎی ﻓﺎﻗﺪ ﺧﻄﺎی ﻣﺎژور61.1  درﺻﺪ ﺑﻮده اﺳﺖ، ﻛﻪ از ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ آن ﺑﺎ ﻛﺪﮔﺬاری ﻣﻴﺰان ﺻﺤﺖ  ﻋﻠﺖ زﻣﻴﻨﻪ ای ﻣﺮگ و ﻣﻴﺮ در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ  (51.7درصد)  میتوان ﺗﺄﺛﻴﺮ 1/9درﺻﺪی ﺧﻄﺎﻫﺎی ﻣﺎژور را ﺑﺮ ﺻﺤﺖ ﻛﺪﮔﺬاری ﻣﺸﺎﻫﺪه کرد. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ راﺑﻄﻪ ﻣﻌﻨﻲ داری ﺑﻴﻦ دﻓﻌﺎت ﺑﺴﺘﺮی ﺑﻮدن ﻣﺘوﻓﻲ در ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن، با ﺗﻌﺪاد ﺧﻄﻮط و زﺑﺎن ﮔﻮاﻫﻲ ﻓﻮت ﺑﺎ وﻗﻮع ﺧﻄﺎﻫﺎی ﻣﺎژوروجود داشت (10).

کیوان آرا و همکاران (1390) مطالعه ای کاربردی توصیفی با عنوان ' کیفیت ثبت گواهی های صادره در بیمارستان های آموزشی و غیر آموزشی کرمانشاه'انجام دادند. جامعه پژوهش ، بیماران بستری شده در 6 ماهه ی اول 1386 در بیمارستان های آموزشی و غیر آموزشی کرمانشاه را شامل میشدکه در کل 1994 مورد مرگ اتفاق افتاده بود. حجم نمونه 321 نفر بود که به روش تصادفی انتخاب وجمع آوری اطلاعات بر اساس چک لیستی انجام شد. نتایج پژوهش حاکی از آن بود که 1/51 درصد از گواهی های فوت مراکز آموزشی و24 درصد از گواهی های فوت مراکز غیر آموزشی دارای کیفیت ثبت بودند و فقط 3/3 درصد از گواهی های فوت در مراکز آموزشی و 2/12 درصد از گواهی های فوت مراکز غیر آموزشی توسط پزشک معالج متوفی صادر شده بودند .در 7/33 درصد از مراکز آموزشی و 4/45 درصد از بیمارستان های غیر آموزشی مکانیسم مرگ به عنوان علت مرگ گزارش شده بود (14).

شاپِنِر[1] و همکاران (2020)  مطالعه توصیفی با عنوان 'خطا‌ها و مداخلات گواهی فوت' در ایالات متحده انجام دادند. خطاهای موجود در 179 گواهی فوت بیمارستانی را بررسی کردند. نتایج حاکی از وجود خطای 53 درصدی در عدم ثبت سایر علل کمک کننده به مرگ، 30 درصد خطا در عدم ثبت تشخیص علل مرگ، 18 درصد خطا در ثبت وضعیت‌های کلی به جای وضعیت اختصاصی، 15 درصد خطا در ثبت توالی علل مرگ و 10 درصد خطا در ثبت مکانیسم مرگ بدون ذکر علت زمینه‌ای بود (13).

یون[2] و همکاران (2017) مطالعه با عنوان 'تحلیل خطاهای گواهی فوت در بخش اورژانس بیمارستان دانشگاهی' در کره جنوبی روی 307  گواهی فوت انجام دادند. نتایج مطالعه نشان داد که 'حذف سایر اطلاعات مهم گواهی فوت' با 60 درصد موارد، فقدان علت زمینه‌ای گواهی فوت در 5/17 درصد موارد، ثبت مکانیسم بدون ذکر علت زمینه‌ای در 5/9 درصد موارد، ثبت دو علت همزمان به عنوان علت زمینه‌ای در 25/3 درصد موارد، ثبت علت‌های متناقض در 95/1 درصد موارد و استفاده از اختصار تشخیص‌ها در 65/0 درصد موارد مهمترین خطاهای گواهی فوت گزارش شدند .

آلی[3] و همکاران (2017) مطالعه توصیفی با عنوان 'روند علت مرگ بدتعریف شده در مصر' روی 116 گواهی فوت انجام دادند. پژوهشگران دریافتند عدم ثبت فاصله زمانی رخداد علت تا زمان فوت در 100 درصد موارد، توالی نامناسب در 5/65 درصد موارد، ثبت علت‌های متناقض در 7/64 درصد، استفاده از اختصار 3/48 درصد، ثبت مکانیسم به تنهایی 6/46 درصد، ثبت اطلاعات نامناسب در 7/26 درصد از مهمترین خطاهای موجود در گواهی‌های فوت بودند.

1. نسبت خطاهای ماژور در گواهی فوت‌های مرتبط با بیماری COVID-19 در بیمارستان‌های شهر زاهدان چقدر است؟
2. نسبت خطاهای مینور در گواهی فوت‌های مرتبط با بیماری COVID-19 در بیمارستان‌های شهر زاهدان چقدر است؟
3. نسبت کامل بودن کدهای علل فوت در گواهی فوت‌های مرتبط با بیماری COVID-19 در بیمارستان‌های شهر زاهدان چقدر است؟
4. نسبت صحت کدهای علل فوت در گواهی فوت‌های مرتبط با بیماری COVID-19 در بیمارستان‌های شهر زاهدان چقدر است؟

تعیین کیفیت تکمیل و کدگذاری گواهی فوت‌های مرتبط با بیماری COVID-19 در بیمارستان‌های شهر زاهدان

1. تعیین نسبت خطاهای ماژور در گواهی فوت‌های مرتبط با بیماری COVID-19 در بیمارستان‌های شهر زاهدان
2. تعیین نسبت خطاهای مینور در گواهی فوت‌های مرتبط با بیماری COVID-19 در بیمارستان‌های شهر زاهدان
3. تعیین  نسبت کامل بودن کدهای علل فوت در گواهی فوت‌های مرتبط با بیماری COVID-19 در بیمارستان‌های شهر زاهدان
4. تعیین نسبت صحت کدهای علل فوت در گواهی فوت‌های مرتبط با بیماری COVID-19 در بیمارستان‌های شهر زاهدان

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان جهت برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری در خصوص بهبود کیفیت گواهی فوت و بهبود کیفیت آمارهای حیاتی و آپیدمیولوژیک و مدیریت شیوع بیماری COVID-19

برنامه‌‌ریزی در سطح بیمارستان‌های شهر و مداخله های آموزشی جهت کاهش میزان خطاهای گواهی فوت

گواهی فوت

تعریف نظری: سندی قانونی در مورد فوت یک شخص است که برای اهداف مختلفی از قبیل آگاه‌سازی خانواده متوفی از علل و نحوه حدوث فوت و همچنین در موارد قانونی (بیمه، وراثت)، سیاست‌گذاری سلامت عمومی و تهیه آمارها در سطوح مختلف استفاده می‌شود. 

تعریف عملی: منظور از گواهی فوت در این مطالعه فرم بین‌المللی گواهی فوت است که پس از فوت بیمار توسط پزشک تکمیل و تایید شده و حاوی مشخصات هویتی متوفی، تکمیل کننده گواهی فوت و علل و نحوه حدوث مرگ فرد فوت شده است.

خطای ماژور:

تعریف نظری: عبارتست از وجود خطاهایی که موجب تفسیر اشتباه و در نتیجه انتخاب علت زمینه‌ای غیرقابل قبول در گواهی فوت می گردد.  مانند ثبت علت‌های متناقض بعنوان علت زمینه‌ای مرگ، ثبت توالی اشتباه در بخش یک گواهی فوت، استفاده از علل زمینه‌ای غیرقابل قبول در بخش یک گواهی فوت، ثبت ناخوانای علت های فوت، ثبت مکانیسم مرگ به عنوان علت زمینه‌ای مرگ (12).

تعریف عملی :  خطاهایی که منجر به انتخاب علت زمینه‌ای فوت نامناسب می‌شوند. در این مطالعه منظور از خطای ماژور وجود یکی از انواع خطاهای زیر در گواهی فوت خواهد بود:

• عدم ثبت علت زمینه‌ای در بخش 1 گواهی،
• استفاده از اصطلاحات کلی به جای وضعیت اختصاصی،
• ثبت علت‌های متناقض در بخش 1 گواهی،
• علت زمینه‌ای نامناسب (غیرقابل قبول) در بخش 1 گواهی،
• توالی نامناسب (عدم رعایت ترتیب علت‌ها) در بخش 1 گواهی
• ، ثبت مکانیسم مرگ[1] بدون ثبت علت زمینه‌ای آن مکانیسم در بخش 1 گواهی و
• ناخوانا بودن دستخط در گواهی فوت.

خطای مینور

تعریف نظری: به خطاهایی در گواهی فوت اتلاق می‎‌گردد که تا حدی باعث مشکل شدن تفسیر علل مرگ می گردد اما تاثیر کمی در انتخاب علت زمینه‌ای غیرقابل قبول دارد. مانند استفاده از اختصار به جای علل فوت، عدم ثبت فاصله زمانی آغاز هر وضعیت تا زمان فوت متوفی، ثبت بیش از یک علت بر روی هر خط گواهی فوت، عدم ثبت بیماری های زمینه ای که منجر به تسریع فوت شده اما در زنجیره فوت مستقیما نقش نداشته‌اند (12).

تعریف عملی: خطای مینور خطایی که رخداد آن منجر به انتخاب علت زمینه‌ای نامناسب نمی شود. منظور از خطای مینور در این مطالعه وجود یکی از انواع خطاهای زیر در گواهی فوت خواهد بود.

• استفاده از اختصارات انگلیسی جهت نوشتن علل فوت،
• ثبت بیش از یک وضعیت بر روی هر خط،
• درج مکانیسم مرگ همراه با علت زمینه‌ای آن
• عدم درج فاصله زمانی بین آغاز وضعیت  تا مرگ (در بخش 1 یا 2 گواهی )،
• عدم ثبت بیماری همراه یا علل مهم سهیم در فوت متوفی در بخش 2 گواهی .

کامل بودن گواهی فوت

تعریف نظری:  به معنی توصیف واضح زنجیره وقایع منجر به فوت از علت مستقیم تا علت زمینه‌ای مرگ و بعلاوه دیگر وضعیت‌هایی که در مرگ دخیل بوده‌اند (8). در گواهی فوت، کامل بودن بر اساس نسبت فیلدهای ناکامل در گواهی فوت ارزیابی می‌شود (19).

تعریف عملی: به معنی وجود عناصر داده‌ای موجود در گواهی فوت (اعم از مشخصات هویتی متوفی، مشخصات هویتی صادر کننده گواهی فوت، علل و نحوه حدوث مرگ) است.

صحت گواهی فوت

تعریف نظری : به معنی گزارش مشخصات صحیح متوفی، صادر کننده گواهی فوت و وضعیت‌ها به عنوان علل فوت است (8).

تعریف عملی: منظور از صحت گواهی فوت عبارتست از انطباق اطلاعات هویتی متوفی و صادر کننده گواهی فوت بر اساس پرونده به عنوان استاندارد طلایی و صحت علل ثبت شده (اعم از توالی صحیح، علت زمینه‌ای قابل قبول و ...) بر اساس قوانین بین‌المللی گواهی فوت تدوین شده توسط WHO است.

کامل بودن کدگذاری

تعریف نظری:  به معنی کفایت تعداد کدهای مورد نیاز به تشخیص‌های ثبت شده است (20).

تعریف عملی: در این مطالعه منظور از کامل بودن کدگذاری عباتست از کامل بودن تعداد کدهای موردنیاز علل فوت ثبت شده در گواهی فوت و بعلاوه کامل بودن کدها در سطح فصل، رده، و زیررده است.

صحت کدگذاری

تعریف نظری: به معنی تخصیص کدهای مناسب تشخیص‌های ثبت شده است (20).

تعریف عملی: در این مطالعه منظور از صحت کدگذاری، بررسی درستی کدهای تخصیص یافته کدگذار به علت‌های ثبت شده در گواهی فوت توسط پژوهشگر است. صحت کدگذاری بر اساس استاندارد طلایی ICD-10 (جلد 1، 2 و 3) تعیین خواهد شد.

  این مطالعه کاربردی بوده و به صورت توصیفی- مقطعی در سال 1399 انجام خواهد شد.

جامعه این پژوهش شامل گواهی فوت تمام بیماران فوتی ناشی از بیماری COVID-19 تا زمان دریافت معرفی نامه از معاونت درمان جهت شروع طرح در بیمارستان های شهر زاهدان خواهد بود.

از آنجایئکه کل پرونده‌های زمان مذکور مورد مطالعه قرار خواهند گرفت بنابراین نمونه‌گیری انجام نخواهد شد.

باتوجه به عدم تعیین نمونه و بررسی کل جامعه پژوهش، روش نمونه‌گیری کاربرد ندارد.

جمع آوری داده های مورد نیاز این پژوهش با استفاده از چک لیستی، پژوهشگر ساخته و با استناد به فرم گواهی فوت مورد استفاده در بیمارستان ها بوده که شامل دو بخش اصلی خواهد بود. بخش اول اطلاعات دموگرافیک متوفی بوده و  سوالاتی از قبیل سن، جنس، تعداد دفعات بستری بیمار، تعداد روز های بستری و سابقه بیماری قبلی، نحوه حدوث مرگ و فصل علت زمینه ای و مستقیم منجر به فوت را شامل خواهد شد. قسمت دوم چک لیست برای تعیین خطاهای تکمیل گواهی فوت شامل خطاهای ماژور و مینور خواهد بود. خطاهای ماژور شامل بررسی علت زمینه ای مناسب، علت نهایی مرگ، توالی مرگ و خطاهای مینور به بررسی وجود عبارت تکراری در خطوط مختلف، ناخوانا بودن گواهی فوت، درج مکانیسم مرگ در خطوط و درج همزمان عبارت تکراری و مکانیسم مرگ خواهد بود. در بخش پایانی چک لیست کیفیت کدگذاری در سطح فصل، رده، زیر رده و زیرتقسیمات کدهای اختصاص یافته توسط کدگذار بیمارستان توسط پژوهشگر ارزیابی خواهد شد. روایی این چک لیست به روش اعتبار محتوی، با جمع آوری نظرات متخصصین و اساتید مرتبط با موضوع پژوهش انجام و تآیید شده است.

پژوهشگران با مراجعه به بیمارستان‌ها و اخذ مجوز از ریاست بیمارستان، اجازه ورود به سیستم اطلاعات بیمارستان را دریافت خواهد کرد. پژوهشگر با استفاده از لیست پرونده های فوتی که توسط مسئول بخش مدارک پزشکی در اختیارش قرار  خواهد گرفت و با بررسی دقیق هر پرونده و گواهی فوت متوفی به اطلاعات مورد نیاز برای تکمیل چک لیست دست خواهد یافت.

داده‌های گردآوری شده وارد نرم افزار SPSS شده و در قالب آمار توصیفی (میانگین، فراوانی و درصد) وتوصیف خواهد شد و نتایج حاصله در قالب نمودار و جدول ارائه خواهد شد.

کدهای اخلاقی 1، 10، 11، 12، 14،13، 15، 16، 17، 25، 27، 28، 29، 30 و 31 از راهنمای عمومی اخلاق درپژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی رعایت خواهد شد.

کد 1- هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

کد10- هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرحنامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرحنامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده ها، وابستگی های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه ی دیگر، مشوق های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایتنامه ی آگاهانه به صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایتنامه باید تدوین و به طرحنامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرحنامه از سوی کمیته ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

کد11- کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرحها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته ی اخلاق درخواست می شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

کد 12- انتخاب آزمودنی های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض آمیز نباشد.

کد 13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

کد 14- اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

کد 15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیم گیری او مؤثر باشند، به نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیانهایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره ی خطرات و زیانهای بالقوه ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامه ی آگاهانه منعکس شود.

کد 16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

کد 17- پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنیها، این اطلاع رسانی از طریق شخص دیگری انجام می گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

کد 25- پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

کد 27- در پایان پژوهش، هر فردی که به عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روشهایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره مند شود.

کد 28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

کد 29- نحوه ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنیها و مؤسسه ی حمایت کننده ی  پژوهش باشد.

کد 30- گزارشها و مقالات حاصل از پژوهشهایی که مفاد این راهنما را نقض کرده اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

کد 31- روش پژوهش نباید با ارزشهای احتماعی، فرهنگی و دینی جامعه در تناقض باشد.

پیش‌بینی می‌شود عدم ثبت کامل و صحیح اطلاعات پرونده پزشکی به عنوان مهم‌ترین محدودیت اجرایی در انجام این طرح در نظر گرفته شده است. در راستای رفع این محدودیت، تعداد گواهی‌های ناقصی که فاقد بیش از 20 درصد از داده‌های ضروری است، کنار گذاشته شده و از گواهی‌های فوت متوفیان جدید ناشی از COVID-19 استفاده خواهد شد.

گواهی فوت، علت فوت، خطای ماژور، خطای مینور، مرگ و میر، کدگذاری

1.            Idrovo AJ, Manrique-Hernández EF. Data Quality of Chinese Surveillance of COVID-19: Objective Analysis Based on WHO's Situation Reports. Asia Pac J Public Health. 2020:1010539520927265-.

2.            World Health Organization (WHO). WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard [internet]. 2020 [2020 July 13]. Available from: https://covid19.who.int/.

3.            Pearce N, Vandenbroucke JP, VanderWeele TJ, Greenland S. Accurate Statistics on COVID-19 Are Essential for Policy Guidance and Decisions. American Journal of Public Health. 2020;110(7):949-51.

4.            Stanfill MH, Giannangelo K, Fenton SH. Health Information Management Best Practices for Quality Health Data During the COVID-19 Global Pandemic. Perspect Health Inf Manag. 2020;Winter.

5.            World Health Organization (WHO). International guidelines for certification and classification (coding) of COVID-19 as cause of death based on ICD (International Statistical Classification of Diseases) [internet]. WHO; 2020 [Available from: https://www.who.int/classifications/icd/Guidelines_Cause_of_Death_COVID-19.pdf?ua=1.

6.            Pandya H, Bose N, Shah R, Chaudhury N, Phatak A. Educational intervention to improve death certification at a teaching hospital. Natl Med J India. 2009;22(6):317-9.

7.            Qaddumi JA, Nazzal Z, Yacoup AR, Mansour M. Quality of death notification forms in North West Bank/Palestine: a descriptive study. BMC research notes. 2017;10(1):154.

8.            Center for Disease Control and Prevention (CDC). Understanding Death Data Quality: Cause of Death from Death Certificates [internet]. CDC; 2020 [2020 July 13]. Available from: https://www.cdc.gov/nchs/data/nvss/coronavirus/cause-of-death-data-quality.pdf.

9.            Aljerian K. Death certificate errors in one Saudi Arabian hospital. Death studies. 2019;43(5):311-5.

10.          Hayavi Haghighi MH, Dehghani M, Teshizi SH, Mahmoodi H. Impact of documentation errors on accuracy of cause of death coding in an educational hospital in Southern Iran. Health Information Management Journal. 2014;43(2):34-42.

11.          Patel AB, Hitesh R, Himanshu R, Viren P. Assessment of medical certificate of cause of death at a new teaching hospital in Vadodara. Nat J Comm Med. 2011;2(3):349-53.

12.          McGivern L, Shulman L, Carney JK, Shapiro S, Bundock E. Death Certification Errors and the Effect on Mortality Statistics. Public health reports (Washington, DC : 1974). 2017;132(6):669-75.

13.          Schuppener LM, Olson K, Brooks EG. Death Certification: Errors and Interventions. Clinical medicine & research. 2020;18(1):21-6.

14.          Keyvanara M, Zardoeigolanbar S, Karimi S, S. SI. The Quality of Death Certificates Record in the Educational and non-Educational Hospitals in Kermanshah. Health Information Management. Health Information Management Journal. 2011;8(1):23-32.

15.          Mohsenisaravi B, Kabirzadeh A, Bagherianfarahabadi E, A. Z. Expression of Data Doumentaion on Medical Death Certificate: Accordence WHO role in Mazandaran University of Medical Sciences Health Information Management Journal. 2010;7(1):7-15.

16.          Meraji M, Barabadi M. Errors in the Documentation of the Death Certificate: A Case Study. Journal of Health and Biomedical Informatics. 2015;2(3):168-75.

17.          World Health Organization. International statistical classification of diseases and related health problems. - 10th revision. Fifth ed. Geneva: WHO Press; 2016.

18.          Madboly AG, Metwally ES. Accuracy of Medical Certification of Cause of Death at Benha University Hospitals, Egypt: A One- Year Retrospective Descriptive Study (2014). The Egyptian Journal of Forensic Sciences and Applied Toxicology. 2015;15(1):129-46.

19.          Messias KLM, Bispo Júnior JP, Pegado MFdQ, Oliveira LC, Peixoto TG, Sales MAC, et al. Qualidade da informação dos óbitos por causas externas em Fortaleza, Ceará, Brasil. Ciência & Saúde Coletiva. 2016;21:1255-67.

20.          Horsky J, Drucker EA, Ramelson HZ. Accuracy and Completeness of Clinical Coding Using ICD-10 for Ambulatory Visits. AMIA Annu Symp Proc. 2018;2017:912-20.

چک لیست بررسی کیفیت تکمیل و کدگذاری گواهی فوت مرتبط با بیماری کرونا

اطلاعات اساسی گواهی فوت

الف: کیفیت مشخصات هویتی تکمیل کننده گواهی فوت

ب: کیفیت مشخصات هویتی متوفی

ج : اطلاعات دموگرافیک متوفی

 جنس متوفی :                    مذکر                   مونث

در صورت مونث بودن متوفی ( سن حاملگی مادر ذکر گردد):.................

 سن متوفی :  ....................

تعداد دفعات بستری بیمار: ......................

تعداد روز های بستری : ........................

سابقه بیماری قبلی :               دارد                 ندارد

در صورت وجود سابقه بیماری قبلی، بیماری (بیماری‌های) قبلی ذکر گردد:

د: سایر اطلاعات

نحوه حدوث مرگ متوفی (Manner of death) در گواهی فوت مشخص است؟              بلی                   خیر 

نحوه حدوث مرگ (manner of death):

  اتفاقی (حادثه‌ای)                  خودکشی                          قتل (دگرکشی)                    نامشخص   

تخصص تکمیل کننده گواهی فوت:  

مکان رخداد فوت :

مرکزی غیر از بیمارستان (خانه سالمندان، موسسات مراقبت طولانی مدت)، نام برده شود:

 داخل بیمارستان:  نام بخشی که فرد در آن بخش فوت شده است:

گروه یا فصل علت زمینه‌ای فوت متوفی: ..........

گروه یا فصل علت مستقیم منجر به فوت متوفی: ..........

علل ثبت شده در بخش 1 و 2 گواهی فوت هر بیمار 

بررسی کیفیت تکمیل گواهی فوت

بررسی کیفیت کدگذاری علل مرگ مرتبط با COVID-19

پژوهش حاضر در راستای ارزیابی کیفیت تکمیل و کدگذاری گواهی های فوت مرتبط با بیماری COVID-19 در بیمارستان های شهر زاهدان انجام خواهد شد. در این مطالعه کیفیت تکمیل اطلاعات متوفی و صادر کننده گواهی فوت و بعلاوه خطاهای تکمیل گواهی فوت و کدگذاری علل فوت از جنبه صحت و کامل بودن بررسی خواهد شد.

کاربرد ندارد.

نتایج این مطالعه کیفیت وضعیت موجود تکمیل و کدگذاری فوت های مرتبط با کوید را نشان خواهد داد و در صورت وجود خطا در وضعیت موجود بر اساس نتایج بدست راه حل های عملیاتی جهت بهبود کیفیت پیشنهاد خواهد شد.

آزمودنی ها در دسترس نیستند.

کاربرد ندارد.

طرح تحقیقاتی غیرهزنیه بر

در صورت عدم دسترسی به پرونده کامل، صرفا از فرم گواهی فوت صادر شده استفاده خواهد شد.

اطلاعات جمع آوری شده از پرونده هیچ گونه اطلاعات هویتی بیمار را شامل نشده و لذا اطلاعات استخراج شده فاقد هویت بیمار بوده و حفظ محرمانگی اطلاعات هویتی بیمار کاملا در نظر گرفته شده است.

آزمودنی ها در دسترس نیستند.

آزمودنی ها در دسترس نیستند.

به دلیل در دسترس نبودن آزمودنی ها، جهت دسترسی به اطلاعات از کمیته اخلاق کسب اجازه می شود.