بررسی تاثیر آموزش شناختی رفتاری برترس اززایمان و کیفیت خواب زنان باردار نوجوان حاشیه نشین زاهدان سال 1399

گسترش شهر نشینی یکی از پدیده­های غیر منتظره جهان امروز است که با سرعت بالایی در حال اوج گرفتن می­باشد (1). چراکه اغلب افراد ساکنین شهرستان­های کوچک و روستاها برای دسترسی به امکانات شهر به شهرهای بزرگ­تر مهاجرت می­کنند این در حالی است که به علت نداشتن مهارت­های کافی، همچنین گرانی زمین و مسکن مجبور به زندگی در حواشی شهرها می­شوند؛ ساکنین این مناطق از وضعیت اقتصادی اجتماعی پایینی برخوردار می­شوند، به همین دلیل این گروه از افراد شهر نشین نه تنها از امکانات روستاها یا شهرستان­ها محروم می­شوند، بلکه توان استفاده از امکانات شهر را نیز ندارند (2, 3)

شهرستان زاهدان نیز به عنوان یکی از بزرگ­ترین شهرهای جنوب شرق ایران از این وضعیت مستثنی نیست و متاسفانه حدود یک سوم جمعیت شهری آن را افرادحاشیه نشین تشکیل می­دهد. این حجم بالا از حاشیه نشینی به علت همجواری با کشورهای افغانستان و پاکستان، قرار گرفتن در سر راه استان­های خراسان و کرمان و مهاجرپذیری از این مناطق به علل ویژگی­های خدماتی- تجاری و موقعیت مکانی این استان همچنین گرانی مسکن در مناطق شهری برای مهاجرین و به دنبال آن رانده شدن به سمت حواشی شهر می­باشد (4). در پی این وضعیت، فقر، شکست در تحصیلات، زندگی در محیط اجتماعی و فیزیکی نامناسب، سطح بالای عدم امنیت در جامعه (5, 6)، بیکاری، پناه بردن به شغل­های کاذب، ازدواج در سنین پایین برای فرار از فقر و... که از مشخصه­های بارز حاشیه نشینی است در این مناطق به صورت چشمگیر دیده می­شود (7-9). طبیعتا زنان و کودکان به اقتضای شرایط فرهنگی و اجتماعی از سایر اقشار جامعه آسیب­پذیرتر هستند (10). فلذا دختران کودک و نوجوانان این مناطق برای فرار از فقر به ازدواج در سنین کودکی پناه می­آورند.

از طرفی دخترانی که در چنین شرایطی ازدواج می­کنند، به علت پایین بودن سطح تحصیلات و آگاهی از روش­های پیشگیری، بارداری زودتری را نیز تجربه می­کنند که طبق مطالعات انجام شده در ایران 3/8 درصد کل بارداری­ها مربوط به نوجوانان است (11). این آمار در سطح جهان به یک دهم از کل بارداری­های تعلق دارد که 90 درصد این تعداد در کشورهای درحال توسعه است (12). با این تفاوت که بارداری در کشورهای توسعه یافته در خارج از چهارچوب ازدواج اتفاق می­افتد این درحالی است که در کشورها و مناطق با سطح اقتصادی- اجتماعی پایین­تر در چهارچوب ازدواج صورت می­گیرد (13, 14).

بارداری یکی از حساس­ترین دوران زندگی زنان است که علاوه بر تغییرات بزرگ فیزیولوژیک، مشکلات سایکولوژیک عدیده­ای را نیز همراه دارد (15). همراهی بارداری با نوجوانی که دوره تغییر و تحول و شکل گیری هویت شخصی است (16) استعداد ابتلا به مشکلات روانشناختی دوران بارداری را افزایش می­دهد (15). افسردگی، اشکال در تمرکز، برانگیختگی یا کندی در سایکوموتور، کاهش انرژی، اضطراب، استرس، اختلالات خواب، ترس از زایمان و ... از مشکلات روانشناختی دوران بارداری است (17-19)

 همانطور که بیان شد یکی از مشکلات شایع روانشناختی دوران بارداری ترس از زایمان است که تقریبا در 33%  زنان باردار، در سه ماهه آخر بارداری وجود دارد که از این تعداد حدود 10 درصد، ترس شدید از زایمان را تجربه می­کنند (20) که عوارض مادری و جنینی بسیاری دارد از جمله عوارض آن می­توان به تغییر در الگوهای طبیعی ضربان قلب جنین، احتمال وجود هیپوکسی ناشی از کاهش جریان خون عضلات لگن که در پاسخ به افزایش کاتکولامین­ها و نیز کورتیزول سرم اتفاق می­افتد، افزایش احتمال مرگ و میر حوالی تولد، افزایش ریسک دیستوشی، نمره آپگار پایین و وزن کم هنگام تولد نوزاد تولد اشاره کرد (21-23) همچنین ترس شدید از زایمان در مادران، اغلب به شکل اضطراب، نشانه­های جسمی آشکار، افسردگی، و کابوس­های شبانه نمایان می­شود که در نهایت باعث می­شود که مادر با وجود اینکه هیچ منعی برای انجام زایمان طبیعی ندارد تقاضای زایمان سزارین کند (24-26).

یکی دیگر از مشکلات ترس از زایمان، کابوس­های شبانه و اختلال در خواب است که موجب کاهش کیفیت خواب مادران در دوران بارداری می­شود. کیفیت خواب به شاخص­های ذهنی هر فرد و نیز نحوه تجربه وی از خواب (به عنوان مثال احساس استراحت در هنگام بیدار شدن و رضایت از خواب) اشاره دارد (27) الگوهای کیفی و کمی خواب، تحت تأثیر عوامل مختلف فرهنگی، اجتماعی، روانی، رفتـاری، پاتوفیزیولوژیک و تأثیرات زیســت محیطی قرار دارد بنابراین عوامل مختلفی همانند بیماری، درد، فشارهای روانی و ... می­تواند بر کیفیت و کمیت خواب تاثیرگذار باشد (28). بررسی الگوی خواب در دوران بارداری نیز نشان داده است، بین 49 تا66 درصد زنان باردار در الگوی خواب خود تغییراتی داشته­اند (29) که شایع­ترین اختلال خواب، بی­خوابی است و در سه ماهه سوم و با نزدیک­تر شدن به اواخر حاملگی، شیوع اختلال خواب افزایش می­یابد به­گونه­ای که شیوع آن تا 75 درصد نیز گزارش شده است (30, 31).

 کیفیت نامطلوب خواب خود با تغییر در سیستم ایمنی فرد مانند تغییر در سطح سیتوکین­ها و پروتئین واکنشگر سی می­توانند با پیامدهای نامطلوبی همراه باشد از جمله: اضطراب، کاهش تحمل در برابر درد، زایمان پیش از موعد، کاهش وزن هنگام تولد، اختلالات فشار خون، اختلال تحمل گلوکز و افسردگی دوران بارداری و پس از زایمان (30-33). با توجه به نکات ذکر شده، می­توان به اهمیت کنترل ترس از زایمان و بهبود کیفیت خواب در زنان باردار پی برد.

عوامل روانشناختی، اجتماعی و فرهنگی بسیاری در ایجاد ترس از زایمان طبیعی موثر است که شامل: ترس از ناشناخته­ها و فضای ناشناخته اتاق زایمان، تمایل به بی دردی و عدم تحمل درد، خصوصیات شخصیتی خود مادر، نگرانی از عوارض نامطلوب برای خود مادر، ارتباط نامناسب کادر درمانی، فقدان حمایت­های اجتماعی کافی، سطح تحصیلات کم، عدم احساس آمادگی روانی برای زایمان و مقابله با درد زایمان، ترس از آسیب به پرینه همچنین سن پایین مادر که موجب درک نامناسب از شرایط زایمان می­شود؛ می­باشد (34-37).

تاکنون روش­های گوناگونی برای کاهش ترس از زایمان و بهبود کیفیت خواب در دوران بارداری استفاده شده است (38-41) از جمله روش­های به کار رفته برای بهبود کیفیت خواب می­توان به انجام فعالیت­های منظم بدنی (42) و نوشتن درمانی (43) اشاره کرد. تکنیک حواس­پرتی (18) و موسیقی درمانی (44) از انواع روش­هایی است که برای کاهش ترس از زایمان به مورد استفاده قرار گرفته است. از دیگر روش­های ایمن و بدون عارضه که به این منظور استفاده می­شود، استفاده از روش شناختی و رفتاری است. درمان شناختی- رفتاری با هدف قرار دادن افکار و رفتار افراد، بهترین گزینه برای درمان ترس از زایمان و متغیرهای وابسته به آن است؛ چراکه زمان آن کوتاه مدت و قابل تغییر بوده و بر روی اصل مشکل تمرکز دارد (45).

در مداخله شناختی- رفتاری به افراد کمک می­شود تا الگوهای تفکر تحریف شده و رفتارهای ناکارآمد خود را تشخیص دهند. در این روش، به فرد کمک می­شود تا بیاموزد که تفکرها و تصورهای خود در مورد رخدادهای ناخوشایند، به طور عینی ارزیابی کند و به آزمون بگذارد (46) سپس روان­درمانگر با استفاده از تکالیف ویژه­ و سازمان یافته­ای، اقدام به ­­­­­تغییر این افکار و رفتارها می­کند به عبارتی دیگر، این درمان رویکردی آموزشی دارد که در آن فنون شناختی و رفتاری از طریق تمرینات مواجهه­سازی درون جلسات، بازسازی شناختی قبل و نهایتا تکالیف خانگی اجرا می­شود (47). هرچند، در مطالعه امیری و همکاران (2020)، نشان داده شد استفاده از تکنیک حواس­پرتی به عنوان یکی از رویکردهای شناختی رفتاری، با وجود اینکه برای کاهش استرس و درد زایمان در مقایسه با گروه کنترل تفاوت معنی­داری داشته، برای کاهش ترس از زایمان تفاوت چشمگیری نداشت. این پژوهشگران در مطالعه خود بیان داشتند، شاید علت این عدم تفاوت بین گروه کنترل و مداخله در زمان تکمیل پرسشنامه (هفته 36 و قبل از شروع لیبر) بوده باشد (18).

با این وجود، مشاوره شناختی رفتاری  تاکنون در درمان بسیاری از مشکلات روانشناختی موفق بوده است. قضایی و همکاران (2016) طی مطالعه­ای که به بررسی تاثیر مشاوره شناختی رفتاری بر ترس از زایمان، ترس از درد، خودکارآمدی زایمان و تمایل به سزارین در زنان نخست­زا پرداخته بودند دریافتند که استفاده از این روش قادر است با کاهش ترس از درد و زایمان میزان سزارین­های الکتیو را نیز کاهش دهد (48).  Andaroon و همکاران (2017) نیز در مطالعه خود نتایج مشابهی از مشاوره شناختی رفتاری در کاهش ترس از زایمان کسب کردند (49). ترابی و همکاران (2019) هم در مطالعه­ خود از مشاوره شناختی در بهبود کیفیت خواب سالمندان بهره بردند (50).

گرچه استفاده از مشاوره شناختی-رفتاری در کاهش ترس از زایمان نتایج مثبتی را داشته است اما مراجعه به مشاور و عمل به تکالیف ارائه شده توسط مشاور و به دنبال بهره بردن از خدمات مشاوره­ای نیاز به آگاهی و نگرش مثبت از خدمات مشاوره­ای دارد که در مادران نوجوان به علت سطح طبقاتی و اجتماعی پایین­تر کمتر می­باشد (35). فلذا با نظر به اینکه طبق بررسی­های صورت گرفته توسط پژوهشگران این طرح مطالعه­ای که به بررسی کیفیت خواب و ترس از زایمان نوجوانان باردار یافت نشد؛ پژوهشگران این طرح را برآن داشته است که به بررسی تاثیر استفاده از مشاوره شناختی رفتاری بر ترس از زایمان وکیفیت خواب که از ابعاد روانشناختی مهم و تاثیرگذار در پیامدهای بارداری است را در زنان نوجوان حاشیه نشین شهر زاهدان بررسی نمایند.  

مروری بر مطالعات:

به منظور افزایش اطلاعات و دانسته­های مربوط با موضوع، جستجوی مقالات بر اساس کلیدواژه­های ترس، خواب، بارداری، نوجوانی و معادل انگلیسی آن­ها Fear،Sleep, Pregnancy, Adolescence در فاصله زمانی 2000 الی 2020 در پایگاه­های داده­ای Scholar، Pubmed، Scopus، Sid، Magiran، انجام گرفته و مطالعاتی که بیشترین ارتباط را با پژوهش حاضر داشت بشرح زیر ارائه می شود.

Stremler و همکاران یک کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده با هدف تعیین تاثیر مداخله رفتاری-آموزشی بر ارتقای خواب مادر و شیرخوار در سال 2005 در کانادا انجام دادند. در این مطالعه، 30 مادر و شیرخوارش را مورد مطالعه قرار دادند.. شرکت­کنندگان به روش تصادفی­ به 2 گروه کنترل (15n=) و مداخله (15n=) تقسیم شدند. گروه مداخله یک جلسه 45 دقیقه­ای و 5 تماس تلفنی (از هفته 1 تا 6 بعد از زایمان هر هفته یک تماس) و یک کتابچه 11 صفحه­ای دریافت کردند. هدف جلسه ارائه دانش، افزایش مهارت و تشویق مادران بود. گروه کنترل نیز یک جلسه ده دقیقه­ای و 2 بار تماس تلفنی (در هفته 3 و 5 بعد از زایمان) و یک جزوه یک صفحه­ای دریافت کردند. هدف جلسه صحبت در مورد بهداشت خواب مادر و یک سری اطلاعات پایه در مورد خواب نوزاد و هدف تماس تلفنی فقط حفظ ارتباط با مادران بدون انجام مشاوره بود. پس از جمع آوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل داده­ها نشان داده شد که زنان گروه مداخله، خواب شبانه بیشتری نسبت به زنان گروه کنترل داشتند (433 دقیقه در مقابل 376 دقیقه با 57 دقیقه اختلاف بین دو گروه) و همچنین نوزادان گروه مداخله بیداری شبانه کمتری داشتند (طول حداکثر خواب شبانه آن­ها 271 دقیقه در مقابل 171 دقیقه با اختلاف 47 دقیقه­ای در دو گروه). لذا این پژوهش بیان می­کند که آموزش دوره­های آموزشی شناختی رفتاری موجب بهبود کیفیت خواب مادر و شیرخوارانشان شده بود (51).

Kempler و همکاران در سال 2012  در نیوزلند  طی یک کارآزمایی بالینی به بررسی تاثیر آموزش بهداشت خواب در سه ماهه آخر بارداری بر کاهش نمرات افسردگی پس از زایمان پرداختند. در این مطالعه که برروی بر روی 214 زن باردار شکم اول انجام گرفته بود، هدف اولیه مربوط به خواب، کیفیت خواب و بهبود خواب آلودگی به مدت ده ماه پس از زایمان و هدف ثانویه آن بهبود علائم افسردگی بود. نتایج این مطالعه نشان داد که در زنان گروه مداخله نسبت به زنان گروه کنترل کیفیت خواب بهتر و حالت خواب آلودگی کمتری در دوره پس از زایمان وجود داشت. به علاوه در زنان گروه مداخله که آموزش بهداشت خواب را دریافت کرده بودند، نمرات افسردگی پایین­تری در دوره پس از زایمان در مقایسه با گروه کنترل وجود داشت. نتایج این مطالعه نشان داد که مداخله آموزشی بهداشت خواب، اختلالات خواب را در مادران تازه زایمان کرده بهبود بخشیده و می­تواند نقش حفاظتی در کاهش علائم افسردگی پس از زایمان، داشته باشد (52).

Nieminen و همکاران در سال 2015 در سوئد طی مطالعه­ای کیفی به دنبال دستیابی به هدف تاثیر درمان شناختی رفتاری مبتنی بر اینترنت بر ترس شدید از زایمان، در زنان نخست باردار دارای ترس شدید بودند. در طی این پژوهش از زنان نخست­زا با سن حاملگی 30-18 هفته از ژانویه 2012 لغایت دسامبر 2013 به شکل اینترنتی دعوت بعمل آمد. 30 زن پس از تکمیل فرم رضایت نامه آگاهانه وارد پژوهش شدند. مداخله در این پژوهش 8 هفته مشاوره شناختی رفتاری بود که به شکل اینترنتی صورت گرفت. از شرکت کنندگان خواسته شد تکالیف هفتگی خود را به صورت روزانه ثبت کنند و ترس­های خود را مورد ارزیابی قرار می­دادند و بازخورد آن را بنویسند. در این پژوهش ابزار گرد آوری داده­ها پرسشنامه ترس از زایمان ویژما بود (مرز شناسایی ترس شدید از زایمان، نمره بزرگتر مساوی 85 در پرسشنامه ویژما در نظر گرفته شده است).پرسشنامه، قبل و بلافاصله اتمام مشاوره تکمیل گردید. داده­ها با استفاده از تحلیل موضوعی تجزیه و تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان داد، پس از درمان شناختی-رفتاری مبتنی بر اینترنت، نگرش زنان نسبت به فرایند زایمان بهبود پیدا کرده بود، پژوهشگران این طرح، چنین تغییر نگرشی را  به عنوان عامل کاهنده ترس شدید از زایمان تعبیر کردند (53).

 Uçar و همکاران (2018) در مطالعه­ای تحت عنوان تأثیر برنامه آموزشی مبتنی بر تکنیک­های شناختی رفتاری بر ترس از زایمان و روند تولد، 111 زن باردار (52-59 نفره) ترکیه­ای را در قالب دو گروه کنترل و مداخله تحت مطالعه و بررسی قرار دادند. به این منظور برای شرکت کنندگان گروه مداخله 6 جلسه مشاوره شناختی رفتاری در طی سه هفته برگزار شد و افراد گروه کنترل مراقبت­های روتین را دریافت کردند. جمع آوری اطلاعات در این مطالعه با استفاده از پرسشنامه ترس از زایمان ویجما، نسخه A، به صورت پیش آزمون و پس از آزمون، انجام گرفت. پس از آنالیز داده­ها، نتایج حاصل نشان داد مشاوره شناختی رفتاری موجب کاهش معنی­دار ترس از زایمان شده است (54).

مطالعات داخلی

 قضایی و همکاران (2016) در مطالعه­ای کارآزمایی بالینی تحت عنوان اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر ترس از زایمان، ترس از درد، خودکارآمدی زایمان و تمایل به سزارین زنان نخست زا، 40 نفر از زنان نخست­زای شهرستان مشهد را در قالب دو گروه کنترل و مداخله مورد مطالعه قرار دادند. معیارهای ورود به این مطالعه شامل: نخست زا بودن، سطح تحصیلات حداقل دیپلم، سن بارداری 16 الی 30 هفته، عدم وجود مشکلات پزشکی و روانپزشکی و تک قلویی بود. افراد پس از ورود به مطالعه به صورت تصادفی در دو گروه کنترل و مداخله قرار گرفتند. افراد گروه مداخله، 9 جلسه 90 دقیقه­ای در طی 5 هفته (هر هفته دو بار) مشاوره شناختی و رفتاری دریافت کردند. گروه کنترل بدون دریافت هیچ مداخله­ای پیگیری شدند. جمع آوری اطلاعات در این مطالعه با استفاده از پرسشنامه ترس از زایمان ویجما، خودکارآمدی زایمان و نشانه­های اضطراب درد یک بار در ابتدای جلسات و بار دیگر پس از اتمام مداخله، صورت گرفت. نتایج نشان داد: ترس از زایمان، ترس از درد، تمایل به سزارین و سزارین در گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل کاهش داشته است  هم چنین خودکارآمدی زایمان در گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل افزایش یافته بود (40).

عظیمی و همکاران (2017) در مطالعه­ای با هدف تعیین اثربخشی درمان شناختی- رفتاری با تکیه بر فرهنگ بر کاهش نشانگان بالینی اختلال افسردگی در دختران نوجوان شهرستان ساوه، 32 دختر نوجوان را در قالب دو گروه 16 نفره کنترل و مداخله مورد ارزیابی قرار دادند. در این مطالعه که دختران نوجوان با اختلال افسردگی که توسط روان پزشک تشخیص داده شده بودند به صورت نمونه­گیری آسان و دردسترس وارد مطالعه شدند. افراد گروه مداخله طی 12 جلسه 45 دقیقه­ای  تحت درمان با شیوه مشاوره شناختی رفتاری قرار گرفتند و افراد گروه کنترل هیچ­گونه مداخله دریافت نکردند. جمع آوری اطلاعات در مطالعه با استفاده از پرسشنامه افسردگی کودکان و نوجوانان (CADS)  یک بار پیش از مداخله و بار دیگر پس از اتمام مداخله صورت گرفت. ، نتایج به دست آمده نشان داد: تفاوت معناداری بین گروه دریافت کننده مشاوره شناختی- رفتاری و گروه کنترل  بر کاهش نشانگان بالینی اختلال افسردگی در دختران نوجوان وجود داشت (55).

ترابی و همکاران (2019) در مطالعه­ای با هدف مقایسه تاثیر آموزش بهداشت خواب با روش شناختی رفتاری بر کیفیت خواب سالمندان شهرستان ساری، 80 سالمند را مورد مطالعه و بررسی قرار دادند. افراد شرکت کننده در مطالعه به صورت تصادفی به دو گروه آموزش بهداشت خواب و مشاوره  تقسیم شدند. برای افراد گروه آموزش بهداشت خواب، 4 جلسه یک ساعته به صورت یک بار در هفته آموزش بهداشت خواب و برای افراد گروه مشاوره شناختی رفتاری 8 جلسه یک ساعته دو بار در هفته برگزار شد. جمع آوری اطلاعات با استفاده از پرسشنامه کیفیت خواب پیتزبورگ قبل و بعد از مداخله در هر دو گروه انجام شد. آنالیز داده­ها نشان داد: هر دو مداخله تاثیر قابل توجهی در بهبود کیفیت خواب در سالمندان داشته است و مقایسه بین گروهی نشان داد تفاوت معنی­داری بین نوع مداخلات وجود نداشت (56).

فرح­بخش و همکاران در سال 2016 اثربخشی درمان ذهن­آگاهی بر کیفیت خواب و سلامت روان زنان  سالمند مبتلا به بی­خوابی را در شهرستان تفت مورد بررسی قرار دادند. در این پژوهش جامعه آماری زنان مراجعه کننده به مراکز درمانی شهرستان تفت بود که طبق نظر روان­پزشکان و ملاک­های DSM-5 دارای اختلال بی­خوابی بودند. از بین زنان مراجعه­کننده 20 نفر با توجه به امتیازی بالای 5 که حاکی از اختلال خواب در پرسشنامه کیفیت خواب پترزبورگ (PSQI) گرفته بودند انتخاب شدند. سپس به روش بلوک بندی تصادفی به دو گروه کنترل و مداخله تقسیم شدند. افراد گروه مداخله 8 جلسه درمان ذهن­آگاهی را دریافت کردند. در واقع در طی جلسات به زنان درباره اینکه افکار، باورها و هیجاناتی که منجر به پریشانی و برانگیختگی می­شوند را رها کنند و توجه خود را معطوف به زمان حال داشته باشند آموزش­هایی داده شد. گروه کنترل نیز مداخله­ای دریافت نکردند. بعد از اتمام هشت جلسه هر دو گروه مجددا پرسشنامه (PSQI) را تکمیل کردند. نتایج بدست آمده از این تحقیق با 042/0P< نشان دهنده اثر بخشی ذهن­آگاهی بر کیفیت خواب بود (57).

نقدی بر متون:

مطالعات صورت گرفته در این حیطه براساس انچه پژوهشگران این طرح به دست آوردند، نشان می دهد که اغلب مطالعات و مداخلات مشاوره ای گوناگونی را برای کاهش ترس اززایمان و بهبود کیفیت خواب درزنان باردار  بدون محدویت سنی  و مکانی پرداخته اند  در مطالعه قضایی و همکاران آموزش شناختی رفتاری برترس اززایمان ،ترس ازدرد ،خودکارآمدی زایمان  وتمایل به سزارین زنان نخست زا مورد مطالعه بودند ومطالعه ای  که مختص اموزش شناختی رفتاری برترس اززایمان و کیفیت خواب زنان نوجوان باردار  حاشیه نشین یافت نشد واز آنجا که زنان باردار نوجوان از آسیب پذیرترین گروه مادران هستند چرا که علاوه بر فقر، ضعف تغذیه­ای و سطح طبقاتی اجتماعی پایین از عدم آگاهی و توان مراجعه به مشاور نیز برخوردار هستند.جای خالی بررسی همزمان ترس اززایمان و کیفیت خواب زنان باردار نوجوان به علل تغییرات فیزیکی و روانی  و جایگاه آموزش  شناختی رفتاری برترس اززایمان و کیفیت خواب زنان نوجوان باردار حاشیه نشین در مطالعات مامایی ملموس است.

ترس از زایمان زنان  باردارنوجوان حاشیه نشین پس از آموزش شناختی رفتاری در گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

کیفیت خواب زنان  باردارنوجوان حاشیه نشین پس از آموزش شناختی رفتاری در گروه مداخله و کنترل متفاوت است

تعیین تاثیر آموزش شناختی رفتاری بر ترس از زایمان و کیفیت خواب زنان  باردارنوجوان حاشیه نشین شهرستان زاهدان درسال  1399

تعیین و مقایسه میانگین نمره ترس از زایمان زنان  باردارنوجوان حاشیه نشین قبل و بعد از آموزش شناختی رفتاری در گروه مداخله و کنترل.

تعیین و مقایسه میانگین نمره کیفیت خواب زنان  باردارنوجوان حاشیه نشین قبل و بعد از آموزش شناختی رفتاری در گروه مداخله و کنترل.

مراکز سلامت  خدمات  جامع حاشیه نشین 

آموزش شناختی رفتاری

تعریف نظری : اموزش  شناختی رفتاری نوعی از مشاوره ساختار،کوتاه مدت است که سعی در تمرکز بر حل مشکلات جاری و سپس تغییر تفکر دارد (55).

تعریف عملی:  منظور از آموزش شناختی رفتار ی در این مطالعه یک مداخله 4 جلسه ای آموزشی طراحی شده­ای است که بر اساس جدول محتوای مربوطه هفته­ای یک جلسه 60-45 دقیقه­­ای بصورت انفرادی  یا'گروههای 2-3نفره   و حضوری بارعایت پروتکلهای بهداشتی پیشگیری از کرونا به زنان نوجوان باردار حاشیه نشین ارائه خواهد شد.

ترس از زایمان

تعریف نظری: ترس از زایمان به احساس خیلی منفی نسبت به حاملگی و زایمان گفته می­شود (56).

تعریف عملی

نمره ای است که زنان باردار نوجوان حاشیه نشین از  پرسشنامه 33 سوالی ترس از زایمانW-DEQ-Version A  بدست خواهند آورد که دامنه نمره­ای بین 0 تا 165 دارد.

کیفیت خواب

 تعریف نظری: کیفیت خواب شاخصی از چگونگی تجربه فرد از خواب، مدت زمان خواب کافی، مدت زمانی که طول می­کشد فرد به خواب برود، تعداد دفعات بیدار شدن فرد در طول شب و در نهایت دستیابی به هوشیاری پس از بیداری است (57).

تعریف عملی:.

نمره­ ای است که زنان باردار نوجوان حاشیه نشین از  پرسشنامه 19 سوالی کیفیت خواب پیتزبورگ (PSQI) کسب خواهند کرد که دامنه نمره ای بین 0 تا 21 خواهد داشت.

مطالعه نیمه تجربی در قالب دو گروه کنترل و مداخله با طرح پیش آزمون –پس آزمون

ج- اطلاعات مربوط به روش اجرای طرح و انتخاب نمونه

نوع مطالعه:

مطالعه نیمه تجربی در قالب دو گروه کنترل و مداخله با طرح پیش آزمون –پس آزمون

2- جامعه مورد مطالعه:

کلیه زنان  نخست باردار 11 تا 19 سال  که برای دریافت خدمات  به مراکز جامع سلامت حاشیه نشین  شهرستان زاهدان در سال 1399 مراجعه خواهند کرد.

معیارهای ورود:

1-  زنان  نخست باردار 11 تا 19 سال  حاشیه نشین

2- عدم ابتلا به اختلالات روانی شناخته شده یا مصرف داروهای روانپزشکی مانند داروهای ضدافسردگی

3- عدم مصرف هرگونه  مواد مخدر،دخانیات شامل قلیان وسیگار 

4-تک قلویی

5-سن بارداری 24-28هفته  

6- حداقل تحصیلات ابتدایی

7- عدم وجود بارداری پر خطر (اختلالاتی مانند پره­ اکلامپسی، دیابت بارداری و بیماری­های خاص)

8-تک همسر بودن 

معیارهای خروج:
 
1- بروز عارضه جنینی یا مادری در حین مطالعه

2-بروز هرگونه حادثه یا رخداد استرس­زا در زمان اجرای مطالعه

3- داشتن حداقل یک جلسه غیبت در در جلسات مشاوره

حجم نمونه بر اساس میانگین و انحراف معیار نمره ترس از زایمان در مطالعه Ucar و همکاران(2018) و با حدود اطمینان 95 % وتوان آزمون آماری95 % و بر اساس فرمول زیر در هر گروه 25  برآورد گردید(رفرنس). برای اطمینان از حجم نمونه و در نظر داشتن ریزش احتمالی حجم نمونه در هر گروه 50 نفر و در مجموع 100  نفر تعیین شد.(61)

n =  =24.3

  = 1.96                     =                                        21 = 39.4

  = 1.64                  = 25.50                                    = 63.50

نمونه­گیری در این پژوهش به صورت  چندمرحله ای  صورت خواهد گرفت به این صورت که شهر زاهدان به 4منطقه حاشیه نشین تقسیم می شود و از هر منطقه به صورت تصادفی و با قرعه کشی دو مرکز مجموعا 8مرکز انتخاب خواهد شد . از دو مرکز منتخب در هر منطقه یک مرکز به گروه مداخله و یک مرکز به گروه کنترل اختصاص خواهد یافت .سپس درهرمرکز بطور متوسط  13نفر  به شیوه در دسترس انتخاب خواهند شد.

- روش و ابزار جمع آوری داده ها:

روش گردآوری داده ها در این پژوهش پرسشنامه می­باشد که شامل 3 بخش می باشد.

1. بخش اول پرسشنامه دموگرافیک شامل:سن مادر، تعداد بارداری،  شغل مادر و همسر، تحصیلات مادر و همسر، قد، وزن  ، سن همسر ،سابقه نازایی ،مدت ازدواج ،نوع بارداری ،نوع ازدواج ،وضعیت درآمد ماهیانه ،نسبت خویشاوندی ،ابتلا به بیماری کرونا درخانواده ،جنس نوزاد  ،قومیت  می باشد که از طریق مصاحبه و خود گزارش دهی تکمیل خواهد شد. بخش دوم پرسشنامه ترس از زایمان ویجما یا Wijma Delivery Expectancy Questionnaire W-DEQ-Version A)): برای ارزیابی ترس از ابزار پرسشنامه ترس از زایمانW-DEQ-Version A  استفاده خواهد شد. این پرسشنامه دارای 33 سؤال است. مادران احساسات و شناخت شخصی خود را بر اساس مقیاس لیکرت 6 نمره‌ای ( نمره اصلا=0،خیلی­کم=1، کم=2،متوسط=3، زیاد=4، بسیار زیاد=5) مشخص خواهند کرد. سوالات 1 ،4 ،5، 9، 10، 13 ،14 ،16 ،17 ،18 ،21 ،22 ،23 ،26 ،28 ،29 ،30 معکوس نمره­گذاری می­شوند. به‌طورکلی نمره به‌دست آمده از جمع نمرات همه آیتم‌ها به­دست می­آید و محدوده نمرات بین صفر تا 165 می‌باشد. هر چه ترس از زایمان بالاتر باشد نمره به‌دست‌آمده بیشتر است، زنانی که نمره 85 به بالا را بگیرند ترس شدید از زایمان خواهند داشت (62). پایایی نسخه فارسی این پرسشنامه توسط عابدی و همکاران صورت گرفته که میزان آلفا­ی کرونباخ آن 64/0  گزارش شده است (63). پایایی این ابزار در مطالعه حاضر به کمک آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد. و بخش سوم پرسشنامه کیفیت خواب پیترزبورگ:  این پرسشنامه در اصل دارای 9 گویه است اما چون سوال 5 خود شامل 10 گویه فرعی است بنابراین کل پرسشنامه دارای 19 آیتم است که در یک طیف لیکرت 4 درجه‌ای از 0 تا 3 نمره‌گذاری می‌شود (هیچ=0، ضعیف=1، متوسط=2، شدید=3). نمره کل این پرسشنامه از صفر تا 21 است. نمرات بالاتر نشان­دهنده کیفیت خواب پایین­تر است.

این پرسشنامه دارای 7 زیرمقیاس است که عبارتند از:

1.       کیفیت ذهنی خواب (subjective sleep quality)

2.       تأخیر در به خواب رفتن (sleep latency)

3.       مدت زمان خواب (sleep duration)

4.      میزان بازدهی خواب (habitual sleep efficiency)

5.       اختلالات خواب (sleep disturbances)

6.       استفاده از داروهای خواب‌آور (use of sleeping medication)

7.       اختلالات عملکردی روزانه (daytime dysfunction)(64). دکتر بویس و همکاران (1989) که این پرسشنامه را برای اولین ساخته و معرفی کردند (65). انسجام درونی پرسشنامه را با استفاده از آلفای کرونباخ 83/0 به دست آوردند. در نسخه ایرانی این پرسشنامه روایی 86/0 و پایایی 89/0 به دست آمد (66) . پایایی این ابزار در مطالعه حاضر به کمک آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد.

پس از اخذ کد اخلاق از دانشگاه علوم پزشکی زاهدان وهماهنگی با معاونت بهداشت  دریافت معرفی­نامه رسمی از معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه و معرفی نامه به مدیریت مرکزبهداشت زاهدان اخذخواهد گردید لیست نام مراکز بهداشتی در4منطقه  حاشیه نشین که شامل 10 مرکز جامع سلامت است  برای نمونه گیری  چندمرحله ای ابتدا شهر زاهدان به 4منطقه حاشیه نشین تقسیم می شود (منطقه بابائیان ،کارخانه نمک ،شیر آباد ،کریم آباد )از هر منطقه به صورت تصادفی و با قرعه کشی دو مرکز مجموعا 8مرکز انتخاب خواهد شد از دو مرکز منتخب در هر منطقه یک مرکز به گروه مداخله و یک مرکز به گروه کنترل اختصاص خواهد یافت سپس درهرمرکز بطور متوسط 13نفر از زنان واجد شرایط به شیوه در دسترس انتخاب  خواهند شد.  . سپس لیست کلیه زنان باردار نوجوان از سامانه­های الکترونیکی پایگاه­های بهداشتی منتخب  بصورت در دسترس استخراج خواهد شد و با آنان تماس تلفنی صورت خواهدگرفت. افراد در صورتی که واجد معیارهای ورود به مطالعه باشند، جهت شرکت در مطالعه دعوت خواهند شد. مراجعه کننده واجد شرایط در اولین ویزیت پس از توضیح اهداف درصورت تمایل  فرم رضایت آگاهانه را تکمیل خواهد نمود. و به افراد اطمینان داده خواهد شد که اطلاعات آنها محرمانه خواهد بود .قبل از شروع مداخله پیش آزمون از طریق تکمیل پرسشنامه حاوی اطلاعات دموگرافیک ،ترس اززایمان و کیفیت خواب  ازکلیه افراد گروه مداخله و کنترل بعمل خواهد آمد.  در نهایت، پژوهشگر برای افراد گروه مداخله  مشاوره شناختی رفتاری در سن بارداری  24-28 هفته براساس محتوای تعیین شده چهار جلسه آموزش شناختی رفتاری و باتوجه به شرایط کرونا پروتکل های اجرایی پیشگیری ازکووید 19(زدن ماسک ،فاصله گذاری و استفاده از مایع ضدعفونی و...) در هفته به مدت میانیگین 45-60 دقیقه که بصورت حضوری و انفرادی یا بصورت گروههای 2-3نفره   براساس جدول یک ارائه خواهدشد.  به منظور پاسخ گویی به سوالات احتمالی و برطرف نمودن مشکلات زنان باردار نوجوان حاشیه نشین پس از مداخله خط ارتباطی مستقیم تلفنی در اختیار زنان باردار قرار خواهد گرفت . بعد از گذشت 4 هفته از پایان جلسات با افراد مورد مطالعه برای تکمیل پرسشنامه­های پس آزمون هماهنگی لازم بعمل خواهد آمد. افراد گروه کنترل نیز مراقبت­های روتین را دریافت خواهند کرد برنامه آموزش شناختی رفتاری دراین مطالعه به وسیله کارشناس ارشد مشاوره در  مامایی آموزش دیده  (پژوهشگر) و تحت نظارت دکترای تخصصی مشاوره و راهنمایی و کارشناس ارشد مامایی  ارائه خواهد شد. به منظور رعایت اصول اخلاق پژوهش سی دی محتوای آموزش شناختی رفتاری در اختیار گروه کنترل قرار خواهد گرفت.

فرمت و محتوای اولیه جلسات پس از مطالعه کتب ،مقالات و مطالعات مشابه براساس محورهای مشخص شده درجدول شماره یک تهیه شده است. همچنین برای غنی سازی و افزایش کیفیت و کاربردی بودن مداخله از نظرات کارشناسان و اعضای هیئت علمی مرتبط مانند مامایی و  روانشناسی استفاده و فرمت نهایی خواهد شد

  جدول یک : محتوای جلسات و ساختار آموزش شناختی رفتاری برترس اززایمان و کیفیت خواب زنان نوجوان باردار

داده­ها پس از جمع آوری وکد گذاری توسط نرم افزار SPSS  نسخه 21 مورد تجزیه وتحلیل  قرار خواهد گرفت. ابتدا فراوانی (درصد)،  میانگین (انحراف معیار)، حداقل و حداکثر به کمک آمار توصیفی تعیین خواهد شد. نرمالیتی داده­های کمی با آزمون  test Shapiro-wilk بررسی خواهد شد. در صورت نرمال بودن داده­ها، برای مقایسه میانگین و انحراف معیار قبل و بعد در هر گروه از آزمون تی­زوجی، برای مقایسه میانگین بین دو گروه از آزمون تی­ مستقل و برای مقایسه متغیرهای کیفی بین دو گروه از آزمون کای­دو پیرسون استفاده خواهد شد. برای تعیین اثربخشی مداخله همزمان با کنترل اثر پیش آزمون و برخی متغیرهای مخدوش کننده احتمالی از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده خواهد شد. در صورت عدم برقراری شرط نرمالیتی از آزمون های ناپارامتریک معادل مانند من ویتنی یو و ویلکاکسون استفاده خواهد شد. سطح معناداری در این مطالعه 05/0  p=مدنظر است

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های دارای آزمودنی انسانی 92

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

 16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش مطلوب نیست، بپذیرند.

عدم همکاری بیماران جهت شرکت در جلسات آموزشی که سعی می شود از طریق ارائه مطالب آموزشی مفید حداکثر مشارکت تامین شود .ریزش نمونه و عدم همکاری در حضور به موقع درجلسات مشاوره ای از محدویت های اصلی طرح به دلیل چند مرحله ای بودن طرح می باشد. سعی خواهد شد قبل از برگزاری هر جلسه با تماس­های مکرر تلفنی ساعت جلسات را یادآور شویم.

یکی دیگر از محدودیت­های طرح وجود بیماری کووید 19 می­باشد که موجب ترس از حضور از اجتماعات در زنان باردار می­شود. از این­رو استفاده از تماس تلفنی، کوتاه کردن جلسات مشاوره، کم بودن تعداد افراد شرکت کننده در هر گروه و تشکیل جلسات در ساعات خلوت مراکز جامع سلامت به عنوان عوامل کاهنده محدودیت طرح مورد نظر قرار خواهد گرفت.  

آموزش شناختی رفتاری /ترس اززایمان/حاشیه نشین /کیفیت خواب /نوجوان باردار

Adolescent pregnant/congnitive behavioral education/fear of childbirth/marginal/sleep quality

1.         Sterzel T, Lüdeke MK, Walther C, Kok MT, Sietz D, Lucas PLJPo. Typology of coastal urban vulnerability under rapid urbanization. 2020;15(1):e0220936.

2.         Ebrahimi M, Mogadam Tabrizi F. The effect of group counseling on health promotion behavior in middle-aged women who referred to border health centers of urmia in 2017. The J Urmia Nurs Midwifery Fac. 2019;16(10):749-59.

3.         Kerevel YP, Atkeson LR. Explaining the marginalization of women in legislative institutions. The Journal of Politics. 2013;75(4):980-92.

4.         Ebrahimzadeh E, Brimani F, Nasiri Y. Marginalization; Urban anomalies and its modification strategies; Karimabad, Zahedan. Geography and Development. 2004;2(3):121-45.

5.         Ghasemi; A, Nobakht R. Marginalization and empowerment: Study of marginalized youth in Tabriz. Population Quarterly. 2014;91-92:37-56.

6.         Rasoul Rabbani, Mansour Haghighatian, Javad Nazari, Ghasemi; M. Sociological study of marginalization and its effect on the mental health of marginalized people) A case study of Arzanan and Darak (Zeinabieh, Isfahan). Specialized Quarterly Journal of Social Sciences, Islamic Azad University, Shushtar Branch. 2001;5(14):95-126.

7.         Brady B, Chaskin RJ, McGregor CJC, Review YS. Promoting civic and political engagement among marginalized urban youth in three cities: Strategies and challenges. 2020:105184.

8.         Ivsins A, Yake KJDE, Prevention, Policy. Looking beyond harm: meaning and purpose of substance use in the lives of marginalized people who use drugs. 2020;27(1):27-36.

9.         Kohno A, Dahlui M, Farid NDN, Safii R, Nakayama TJBwsh. Why girls get married early in Sarawak, Malaysia-an exploratory qualitative study. 2020;20(1):1-13.

10.       Stevens PE. Marginalized women's access to health care: A feminist narrative analysis. ANS Advances in nursing science. 1993;16(2):39-56.

11.       Sara Mohammadi, Motaghi; Z, Jaafari; S. Adolescent pregnancy epidemiology in Shahroud city.  he 1tsNational conference On Safe Pregnancy; Gorgan: Azad university of Gorgan brunch; 2015. p. 34.

12.       WHO. Adolescents: Health Risks and Solutions. Geneva: World Health Organization; 2017 [Available from: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs345/en/.

13.       Domenico DM, Jones KH. Adolescent pregnancy in America: Causes and responses. Journal for Vocational Special Needs Education. 2007;30(1):4-12.

14.       Mayor S. Pregnancy and childbirth are leading causes of death in teenage girls in developing countries. British Medical Journal Publishing Group; 2004.

15.       Dolatian M, Mirabzadeh A, Forouzan AS, Sajjadi H, Majd HA, Moafi F, et al. Correlation between self-esteem and perceived stress in pregnancy and ways to coping with stress. Pajoohandeh Journal. 2013;18(3):148-55.

16.       Carvalho G, Merighi M, Jesus M. The experience of repeated fatherhood during adolescence. Midwifery. 2010;26(4):469-74.

17.       Akhondzadeh Sh, Kashani L. Psychiatric disorders and pregnancy. Tehran  University of Medical Sciences,. 2006;64(5):5-14.

18.       Amiri P, Mirghafourvand M, Esmaeilpour K, Kamalifard M, Ivanbagha RJ. The effect of distraction techniques on pain and stress during labor: a randomized controlled clinical trial. BMC Pregnancy

Childbirth. 2019;19(1):1-9.

19.       Akiki S, Avison WR, Speechley KN, Campbell MKJJoad. Determinants of maternal antenatal state-anxiety in mid-pregnancy: Role of maternal feelings about the pregnancy. 2016;196:260-7.

20.       Spice K, Jones SL, Hadjistavropoulos HD, Kowalyk K, Stewart SH. Prenatal fear of childbirth and anxiety sensitivity. Journal of Psychosomatic Obstetrics & Gynecology. 2009;30(3):168-74.

21.       Atghaee M, Nouhi E. The effect of imagination of the pain of vaginal delivery and cesarean section on the selection of normal vaginal delivery in pregnant women attending clinics in Kerman university of medical sciences. The Iranian journal of obstetrics, gynecology and infertility. 2012;14(7):44-50.

22.       Laursen M, Johansen C, Hedegaard M. Fear of childbirth and risk for birth complications in nulliparous women in the Danish National Birth Cohort. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology. 2009;116(10):1350-5.

23.       Fenwick J, Toohill J, Creedy DK, Smith J, Gamble J. Sources, responses and moderators of childbirth fear in Australian women: a qualitative investigation. Midwifery. 2015;31(1):239-46.

24.       Rouhe H, Salmela‐Aro K, Toivanen R, Tokola M, Halmesmäki E, Saisto T. Obstetric outcome after intervention for severe fear of childbirth in nulliparous women–randomised trial. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology. 2013;120(1):75-84.

25.       O'Connell MA, Leahy‐Warren P, Kenny LC, O'Neill SM, Khashan AS. The prevalence and risk factors of fear of childbirth among pregnant women: A cross‐sectional study in Ireland. Acta obstetricia et gynecologica Scandinavica. 2019;98(8):1014-23.

26.       Iizuka Y, Masaoka N, Ohashi K. Women with Fear of Childbirth Perceived Large Accumulated Labor Pain in Japan. Open Journal of Nursing. 2018;8(9):656-68.

27.       Dewald JF, Meijer AM, Oort FJ, Kerkhof GA, Bögels SM. The influence of sleep quality, sleep duration and sleepiness on school performance in children and adolescents: A meta-analytic review. Sleep medicine reviews. 2010;14(3):179-89.

28.       Arasteh M, Yousefi F, Sharifi Z. Investigation of sleep quality and its influencing factors in patients admitted to the gynecology and general surgery of besat hospital in sanandaj. medical journal of mashhad university of medical sciences. 2014;57(6):762-9.

29.       Jomeen J, Martin CR. The impact of choice of maternity care on psychological health outcomes for women during pregnancy and the postnatal period. Journal of evaluation in clinical practice. 2008;14(3):391-8.

30.       Chang JJ, Pien GW, Duntley SP, Macones GA. Sleep deprivation during pregnancy and maternal and fetal outcomes: is there a relationship? Sleep medicine reviews. 2010;14(2):107-14.

31.       Okun ML, Luther JF, Wisniewski SR, Wisner KL. Disturbed sleep and inflammatory cytokines in depressed and nondepressed pregnant women: an exploratory analysis of pregnancy outcomes. Psychosomatic medicine. 2013;75(7):670.

32.       Alipour Z, Lamyian M, Hajizadeh E. Sleep quality in late pregnancy and postpartum depression. The Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility. 2012;14(8):39-47.

33.       Williams MA, Miller RS, Qiu C, Cripe SM, Gelaye B, Enquobahrie D. Associations of early pregnancy sleep duration with trimester-specific blood pressures and hypertensive disorders in pregnancy. Sleep. 2010;33(10):1363-71.

34.       Otley H. Fear of childbirth: Understanding the causes, impact and treatment. British Journal of Midwifery. 2011;19(4):215-20.

35.       Anderson CA, Gill M. Childbirth related fears and psychological birth trauma in younger and older age adolescents. Applied nursing research. 2014;27(4):242-8.

36.       Taheri Z, Khorsandi M, Amiri M, Hasanzade A. Investigating the Causes of Fear of Childbirth in Shahrekord Pregnant Women, in 2013: A Short Report. Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences. 2015;14(4):345-50.

37.       Khorsandi M, Vakilian K, NasirzadehMasooleh M. Investigating different factors of fear in normal delivery among pregnant women, in arak-a cross sectional study. Journal of Fasa University of Medical Sciences. 2014;4(2):161-7.

38.       Malekzadegan A, Morad Khani M, Ashayeri H, Haghani H. Effect of relaxation on insomnia during third trimester among pregnant women. Iran journal of nursing (ijn). 2010;23(64):52-8.

39.       Bouzari B, Fatahi A. Effect of Behavioral Group Therapy on Childbirth Fear and Anxiety in Pregnant Women. Middle Eastern Journal of Disability Studies. 2018;8:37-.

40.       Ghazaie M, Davoudi I, Neissi A, Mehrabizadeh Honarmand M, Bassaknejad S. The Effectiveness Of Cognitive-Behavioral Therapy On Fear Of Childbirth, Fear Of Pain, Self-Efficacy Of Childbirth And Tendency To Caesarean In Nulliparous Women. Iranian Journal Of Obstetrics, Gynecology And Infertility. 2016;19(31):1-12.

41.       Larsson B, Karlström A, Rubertsson C, Hildingsson I. Counseling for childbirth fear–a national survey. Sexual & Reproductive Healthcare. 2016;8:82-7.

42.       Rodriguez-Blanque R, Sánchez-García J, Sánchez-López A, Mur-Villar N, Aguilar-Cordero M, Birth. The influence of physical activity in water on sleep quality in pregnant women: A randomised trial. J Women. 2018;31(1):e51-e8.

43.       Montazeri M, Mirghafourvand M, Esmaeilpour K, Mohammad-Alizadeh-Charandabi S, Amiri PJBP. Effects of journal therapy counseling with anxious pregnant women on their infants’ sleep quality: a randomized controlled clinical trial. 2020;20:1-11.

44.       Wulff V, Hepp P, Fehm T, Schaal NK. Music in obstetrics: an intervention option to reduce tension, pain and stress. J Geburtshilfe Und Frauenheilkunde. 2017;77(9):967.

45.       Salmela-Aro K, Read S, Rouhe H, Halmesmäki E, Toivanen RM, Tokola MI, et al. Promoting positive motherhood among nulliparous pregnant women with an intense fear of childbirth: RCT intervention. Journal of health psychology. 2012;17(4):520-34.

46.       Veiskarami HA, Adavi H, Azadbakht Z, Amirian L. Effectiveness of cognitive-behavioral intervention training in decreasing the Students test anxiety and Shyness. Applied Psychological Research Quarterly. 2017;8(3):29-45.

47.       Shahnazari S, H. H. The effect of group Cognitive-Behavioral Therapy on the Obsessive Rumination and Anxiety in patients with Multiple Sclerosis. Applied Psychological Research Quarterly. 2016;7(1):155-67.

48.       Ghazaie M, Davoodi I, Neysi A, Mehrabizadeh Honarmand M, Bassak Nejad S. The effectiveness of cognitive-behavioral therapy on fear of childbirth, fear of pain, self-efficacy of childbirth and tendency to caesarean in nulliparous women. The Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility. 2016;19(31):1-12.

49.       Andaroon N, Kordi M, Kimiaei SA, Esmaeily H. The effect of individual counseling program by a midwife on fear of childbirth in primiparous women. Journal of education and health promotion. 2017;6.

50.       Torabi A, Ilali ES, Emadian SO, Mousavinasab N. Comparison of the effect of sleep hygiene education with the cognitive and behavioral method on the quality of sleep in elderly. Journal of Gerontology. 2019;4(2):9-17.

51.       Stremler R, Hodnett E, Lee K, MacMillan S, Mill C, Ongcangco L, et al. A behavioral-educational intervention to promote maternal and infant sleep: a pilot randomized, controlled trial. Sleep. 2006;29(12):1609-15.

52.       Kempler L, Sharpe L, Bartlett D. Sleep education during pregnancy for new mothers. BMC pregnancy and childbirth. 2012;12(1):155.

53.       Nieminen K, Malmquist A, Wijma B, Ryding EL, Andersson G, Wijma K. Nulliparous pregnant women's narratives of imminent childbirth before and after internet‐based cognitive behavioural therapy for severe fear of childbirth: a qualitative study. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology. 2015;122(9):1259-65.

54.       Uçar T, Golbasi ZJJoPO, Gynecology. Effect of an educational program based on cognitive behavioral techniques on fear of childbirth and the birth process. 2019;40(2):146-55.

55.       Azimi; R, Khalatbari; J, Mosayebi; S, Amiri A. Effectiveness Of Culture-Based Cognitive Behavioral Therapy In The Reduction Of Clinical Depression Symptoms In Female Adolescents.  International Conference on the Culture of Psychological Trauma and Education; Islamic Azad University, Tonekabon Branch

2017.

56.       Torabi A, Ilali E, Emadian S, N M. Comparison of the effect of sleep hygiene education with the cognitive and behavioral method on the quality of sleep in elderly. Journal of Gerontology. 2019;4(2).

57.       Farahbakhsh A, Dehghani FJJoTHUoMS. Effectiveness of Mindfulness therapy in sleep quality and mental health of women with insomnia disorder. 2016;4(3):8-15.

58.       Khodayarifard; M. Counseliing (physiological foundation). 2 ed: Yasteroun; 2009. 306 p.

59.       Waldenström U, Hildingsson I, Ryding E-L. Antenatal fear of childbirth and its association with subsequent caesarean section and experience of childbirth. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology. 2006;113(6):638-46.

60.       Teti DM, Kim B-R, Mayer G, Countermine M. Maternal emotional availability at bedtime predicts infant sleep quality. Journal of Family Psychology. 2010;24(3):307.

61.       Uçar T, Golbasi Z. Effect of an educational program based on cognitive behavioral techniques on fear of childbirth and the birth process. Journal of Psychosomatic Obstetrics & Gynecology. 2019;40(2):146-55.

62.       Turner K, Piazzini A, Franza A, Canger R, Canevini MP, Marconi AM. Do Women with Epilepsy Have More Fear of Childbirth During Pregnancy Compared with Women without Epilepsy? A Case‐Control Study. Birth. 2008;35(2):147-52.

63.       Abedi P, Hazeghi N, Afshari P, Fakhri A. The validity and reliability of Persian version of Wijma delivery expectancy/experience questionnaire (version a) among Iranian nulliparous women. Glob J Health Sci. 2016;9(2):269.

64.       Buysse DJ, Reynolds CF, Monk TH, Berman SR, Kupfer DJ. The Pittsburgh Sleep Quality Index: a new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry res. 1989;28(2):193-213.

65.       Buysse DJ, Reynolds III CF, Monk TH, Berman SR, Kupfer DJ. The Pittsburgh Sleep Quality Index: a new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry research. 1989;28(2):193-213.

66.       Heidari A, Ehteshamzadeh P, Marashi M. The relationship between insomnia intensity, sleep quality, sleepiness and mental health disorder with educational performance in female adolescences of Ahwaz city. Woman and culture. 2010;1(4):65-76.

پرسشنامه ها :

W-DEQ- Version A

پرسشنامه ترس از زایمان

  این پرسشنامه جهت سنجش میزان احساسات و افکار زنان باردار در نظر گرفته شده است لطفا پاسخ نزدیک به احساس خود را علامت بزنید.

به طور کلی فکر می کنید که مراحل درد و زایمان شما چگونه خواهد بود؟

به طور کلی فکر می کنید که احساس شما در طول دردهای زایمان و زایمان چگونه خواهد بود ؟

فکر می کنید که احساس شما در طول دوره درد زایمان و زایمان چگونه خواهد بود ؟

فکر می کنید که در زمانی که دردهای زایمانی خیلی شدید شوند چه چیزی اتفاق می افتد

فکر می کنید که احساس شما در لحظه تولد فرزندتان چگونه خواهد بود؟

آیا در طول ماه گذشته، خیالبافی در مورد درد زایمان و یا زایمان داشته اید ؟ ( مثلا مرگ نوزاد در موقع درد زایمان یا زایمان)

تصور اینکه نوزادتان در طول درد زایمان و زایمان آسیب ببیند ؟

لطفا بررسی نمایید که تمام سوالات را پاسخ داده اید.

پرسشنامه کیفیت خواب پترزبورگ (PSQI)

سوالات زیر در مورد عادات معمول خواب شما در طول ماه گذشته می­باشد. صحیح­ترین پاسخی را که بهتر وضعیت خواب شما را در طول روز­ها و شب­ها­ی ماه گذشته نشان می­دهد مشخص نمائید. اگر در مورد جواب سوالات مطمئن نبودید، لطفا نزدیک­ترین جواب ممکن را انتخاب نمایید. و سعی کنید به همه سوالات پاسخ دهید.

1.       معمولاً شب­ها چه ساعتی می­خوابید؟  ..................

2.       از زمانی که به رختخواب می­روید، چند دقیقه طول می­کشد تا خوابتان ببرد؟ ..................

3.       معمولاً صبح­ها چه ساعتی از خواب بیدار می­شوید؟ ..................

4.       میزان خواب واقعی شما در شب چند ساعت است؟ ..................

بررسی تاثیر آموزش شبرناختی رفتاری برترس اززایمان وکیفیت خواب زنان نوجوان باردار حاشیه نشین زاهدان سال 139بر9برر

آموزش شناختی رفتاری و درقالب جلسات آموزشی در 4هفته میباشد و نیازی به خونگیری نیست. 

جلسه آموزشی وفعالیت  جسمانی منظم و ریلکسین از نظر جسمی و روانی اثرات مفیدی بر زنان باردار دارد. همجنین نوجوانان بدلیل عدم اطلاع کافی در خصوص بارداری و مزایا و معایب آن بر روان و جسمشان  این مطالعه بر دانش انها دراینخصوص می افزاید. 

مواردی که زن باردار برای ایمنی باید رعایت کند این است که درحد توان و سرعت خود کار کند و هرگاه احساس ناراحتی و خستگی کرد خارج شود .از انجام حرکات دشوار و ناگهانی و کشش اندامها خودداری کند. 

اگر در طول شرکت در جلسات خانم باردار دچار ناراحتی شد تمرینات متوقف خواهد شد و از مطالعه خارج خواهدشد و توسط پژوهشگر وقت ملاقات با متخصص زنان در درمانگاه عدالت گرفته خواهد شد و ارجاع میشود . 

برای نمونه های مورد بررسی هزینه ای ندارد. 

چنانچه نمونه به دلایل پزشکی از طرح خارج شد نمونه جایگزین خواهد شد. 

پژوهشگر مسئول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها است همچنین پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها درطول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات از بیماران براساس رضایت آگاهانه انجام می گیرد . 

پژوهشگر ارشد مسئول مستقیم ارائه اطلاعات کافی و به  زبان قابل فهم  برای آزمودنی ،اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده و اخذ رضایت آگاهانه است . در مواردی که بنا به دلیلی ،نظیر زیاد بودن آزمودنیها این اطلاع رسانی از طریق شخص دیگری انجام می گردد این پژوهشگر ارشد است که مسئول انتخاب فردی آگاه . مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تامین شرایط مذکور است . 

نام ونام خانوادگی و تلفن پژوهشگر :مهدیه افراشته 09331305199

شرکت من در مطالعه کاملا اختیاری است و هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار درمانگر یا مراقبت از اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم . 

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکار ان طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلام می نمایم و یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن را داشتم