ارزیابی خودکارآمدی مدیران ارشد، میانی و عملیاتی سامانه مدیریت حادثه دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در مقابله با حوادث و بلایا (کووید 19) در سال 1399

حوادث طبیعی و انسان ساخت با توجه به فراوانی و آسیب رسانی آنها جز بحران هایی است که مدیران را با چالش های فراوانی روبرو می سازد از این رو مدیران بحران با توجه به قرار داشتن در بالاترین سطح فشار روانی نیازمند توانمندی هایی برای اتخاذ تصمیمات درست در حداقل زمان ممکن می باشند تا بتوانند از یک سو حادثه بوجود آمده را کنترل و تبعات ناشی از آن را کاهش دهند و از سوی دیگر افراد تحت کنترل خود را فرماندهی کنند(1).کارآیی مدیران به مهارت، دانش و توانایی های آنان بستگی دارد(2).شایستگی مدیران منجر به انجام ماهرانه فعالیت های متناسب با شرایط سخت و غیرقابل پیش بینی می شود. خودکارآمدی درک شده بعنوان یکی از صلاحیت ها و شایستگی های مدیریتی عبارت است از اعتقاد فرد به توانایی خود جهت دستیابی به اهداف مشخص(3).

یکی از نظریه های روانشناسی یادگیری، نظریه بندورا می باشد این فرد معتقد است یادگیری افراد در محیط اجتماعی شکل می گیرد طبق این نظریه درک خودکارآمدی درک شده افراد توسط خودشان با موفقیت  آنان رابطه مستقیم دارد(4و5).

خودکارآمدی درک شده بعنوان سازه اصلی تئوری شناختی اجتماعی بندورا، توانایی درک شده فرد در ایجاد و انجام یک کنش مطلوب می باشد(6).

بالا بودن خودکارآمدی درک شده افراد باعث می شود در مواجهه با مسائل چالش برانگیز در جهت غلبه بر آن حرکت کنند این افراد تمایل بیشتری جهت مشارکت در فعالیت ها دارند و نسبت به وظایف و فعالیت ها تعهد بیشتری دارند و در صورت ناامیدی به سرعت بر آن غلبه می کنند.

از این رو خودکارآمدی درک شده ظرفیتی است که بوسیله آن مهارتهای شناختی، اجتماعی، عاطفی و رفتاری افراد برای تحقق اهداف سازماندهی می گردد. مدیران تنها با اتکا به دانش و مهارت های قبلی خود نمی توانند عملکرد آتی خود در سازمان را پیش بینی نمایند اما اعتقاد به توانایی های فردی در پاسخگویی مناسب در شرایط مختلف می تواند پیشگویی کننده عملکرد مناسب فرد باشد(7).

خودکارآمدی درک شده در طرز تفکر افراد، چگونگی مقابله آنها با مشکلات و تصمیم گیر های آنان نقش مهمی دارد(8).

بنابراین ، شناخت مدیران از توانایی ها و ظرفیت های خودشان در شرایط بحرانی منجر به تنظیم بهتر اهداف سازمانی و انتخاب روش های مقابله بهتری بخصوص در شرایط بحرانی می گردد. بحران فرصتی را برای دستیابی به قابلیتهای جدید برای مقابله با فعالیتهای پیچیده تر فراهم می کند. بنابراین ، اگر کسی با موفقیت بر بحران غلبه کند خودکارآمدی درک شده وی  در مقابله با شرایط پیچیده تر افزایش می یابد(9).

در حوزه های مختلف، تفاوت شرایط ، عملکرد  افراد را تحت تاثیر قرار می دهد. هر چه میزان مهارت های خودکارآمدی درک شده در افراد بالاتر باشد عملکرد کاری خوب و متوسطی را نشان خواهند داد. این مهارتها شامل توانایی شناخت حیطه وظایف کاری، ایجاد و ارزیابی دوره ای عملکرد، تعیین اهداف برای هدایت افراد، کنترل افکار ناتوان کننده و.. می باشد. ایجاد انگیزه  جهت مشارکت با سایر حوزه های عملکردی منجر به تغییر در خودکارآمدی درک شده افراد می گردد همچنین تجربیات موفق منجر به ارتقای خودکارآمدی درک شده در افراد و در نهایت بهبود عملکرد وی  می گردد(10)

در مواجهه با رویدادهای بالقوه خطرزا در صورتیکه فرد خود را فاقد صلاحیت های لازمه برای مواجه با آن ببیند هراس ایجاد شده مانع از کنش مناسب می گردد. خودکارآمدی درک شده مطلوب و بالای افراد در کنش مناسب افراد در مواجهه با موقعیت هایی که می بایست استاندارهای مشخص و مطلوبی را برآورده سازند، در شکل گیری روابط اجتماعی موثر و کنترل بر افکار منفی موثر می باشد(11).

به هرگونه حادثه ای که به صورت اتفاقی رخ دهد و عملکرد جامعه را مختل و اثرات سوء وسیع انسانی، اقتصادی و محیطی بجای گذارد ' بلا' می گویند. آسیب پذیری بالا و پایین بودن ظرفیت جامعه منجر به بلایا می گردد. مدیریت خطر بلایا با تعریف فرایندهای منظم بمنظور اتخاذ تصمیم های سازمانی، اجرایی، مهارتهای عملکردی وظرفیت ها بدنبال کاهش اثرات سوء ناشی از مخاطرات می باشد(12).

مدیریت بلایا با فراهم کردن اقدامات بهداشتی و درمانی پیوسته در طول و پس از حادثه بدنبال کاهش اثرات بلایا بر سلامت جامعه است(13و14).

توجه به مدیریت بحران در ایران با توجه به حادثه خیز بودن این کشور ضروری می باشد. کارکرد حوزه سلامت علاوه بر  مرحله بعد از وقوع حادثه مرحله قبل از وقوع حادثه را نیز شامل می شود. کسب آمادگی و تدوین برنامه آمادگی در مقابله با حوادث در راس برنامه های مدیریت بحران در سطح ملی و بین المللی می باشد. وجود برنامه آمادگی به منظور پاسخ مناسب در زمان بحران و فرماندهی عملیات ضروری می باشد(15).

وجود برنامه جامع با رویکرد تمام مخاطرات برای کلیه سازمان ها ضروری است(16).

برنامه عملیات پاسخ در بلایا و حوادث (EOP) Emergency Operations Plan بمنظور مدیریت بلایا در چهار فاز پیشگیری و کاهش آسیب، آمادگی، پاسخ و بازیابی بمنظور ارائه پاسخ مناسب در زمان آمادگی تدوین و در مرحله پاسخ، اجرایی می گردد. کارکرد عبارت است از فعالیت های اصلی که در هر فاز مدیریت بلایا باید انجام گیرد. برنامه EOP دارای چهاربخش مبانی عملیات، کارکردهای فاز آمادگی، کارکردهای مدیریتی و کارکردهای اختصاصی می باشد.

کارکردهای مدیریتی در برنامه EOP بر اساس وظایف مدیر در بحران بر مبنای سه حیطه هماهنگی، کنترل و فرماندهی در 15 بخش هشدار و تایید خبر، فراخوان پرسنل، ارزیابی سریع و مشترک، ارزیابی دوره ای و مدیریت جامع اطلاعات، استقرار پست فرماندهی حادثه ICP(Incident command system)، تدوین برنامه پاسخ میدانی به حادثه IAP(Incident Action Plan)، هماهنگی، فرماندهی و کنترل، پشتیبانی و تداوم ارائه خدمات، ارتباطات، ایمنی پرسنل، امنیت پرسنل، تخلیه واحد بهداشتی، اطلاع رسانی عمومی و پایش و ارزشیابی عملکرد تنظیم می گردد.

در ماه دسامبر سال 2019 ، یک خوشه از بیماران با تشخیص اولیه سینه پهلو از یک علت ناشناخته در بیمارستان های ووهان چین بستری شدند. این گروه های بیمارستانی به صورت اپیدمیولوژیک به یک بازار عمده فروشی حیوانات دریایی و مرطوب در ووهان ، استان هوبئی ، چین مرتبط بودند(20-18)

دولت و محققان حوزه بهداشت در چین اقدامات سریع را برای کنترل همه گیری آن انجام دادند و تحقیقات اتیولوژیک را آغاز کردند. در 30  ژانویه سال 2020 ، WHO همه گیری کرونا ویروس نوین-2019 را بعنوان فوریت بهداشت عمومی با نگرانی بین المللی اعلام کرد که تهدیدی نه برای چین که بلکه برای تمام کشورها به شمار می رود. در 11 فوریه سال 2020 ،WHO رسماً بیماری ایجاد شده توسط کروناویروس نوین-2019 را بیماری  Disease Virus Corona 2019 (کووید-19 ) نامگذاری کرد(21).

با توجه به شدت شیوع بیماری نظام سلامت ایران نیز تحت تاثیر این پاندمی قرار گرفت و توجه به وسعت این مهم لزوم تدوین برنامه قابل قبول برای مقابله با این بیماری را روشن می سازد چرا که غفلت و بی توجهی به تدوین برنامه و سیاستگذاری مناسب منجر به افزایش فشار کاری به سیستم بهداشت و درمان و بروز مشکلات عدیده ای خواهد شد که شاید نتوان ابعاد آن در جنبه های مختلف را جبران نمود.

عدم پیش بینی چارچوب منسجم و واحد به منظور فرماندهی و مدیریت فرآیندهای پاسخ در شرایط اضطراری می تواند امر مدیریت، هماهنگ سازی و انتقال فرامین در بخش ها و واحدهای مختلف بهداشت و درمان را با اختلال و اشکال روبرو نماید از این روی می توان گفت پس از تدوین برنامه عملیاتی پاسخ به حوادث و بلایاEmergency operation plan(EOP) ، مهمترین و ضروری ترین گام در حوزه مدیریت سلامت در حوادث غیرمترقبه طراحی چارچوب ملی پاسخ به حوادث و بلایا(NRF)  National Response Framwork با هدف مدیریت فرماندهی، هدایت، کنترل و پشتیبانی مطلوب و به هنگام از عملیات پاسخ به حوادث و بلایا می باشد. چارچوب ملی پاسخ به حوادث و بلایا تعیین نقش ها، مسئولیت ها و وظایف مدیران ارشد متولی سلامت جامعه در شرایط اضطراری و ایجاد یک بستر عملیاتی منسجم، یکپارچه و هماهنگ به منظور تمرکز بخشی به فعالیت های بهداشتی و درمانی در حوادث و بلایا از ضروریات مدیریت سلامت در بحران می باشد از این رو ساختار مدیریت حادثه در دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی زاهدان(EOC) یا مرکز هدایت عملیات اورژانس Emergency Operation Center بر مبنای چارچوب ملی پاسخ به حوادث و بلایا (NRF) و ساختار استاندارد ملی که قبلا در EOP پیش بینی شده بود در سطح ستاد و واحدهای عملیاتی از ابتدای اسفند ماه فعال شد.

ساختار مدیریت حادثه یک چارت موقت است که در زمان بحران تشکیل می گردد کلیه افراد در فاز آمادگی توسط فرمانده ابلاغ مسئولیت را به همراه شرح وظایف دریافت می کنند. در راس این ساختار رئیس دانشگاه بعنوان فرمانده عملیات قرار دارد . بمنظور هماهنگی، مدیریت ارتباطات، تامین ایمنی و امنیت در زمان بحران چهار نفر بعنوان ارشد هماهنگی، ارشد روابط عمومی، ارشد ایمنی و ارشد امنیت تعریف شده اند. علاوه بر این دو بخش لجستیک و عملیاتی نیز در این ساختار پیش بینی شده است. بخش لجستیک شامل بخش مالی و پشتیبانی به مسئولیت معاون توسعه مدیریت منابع و برنامه ریزی دانشگاه، بخش تامین دارو و تجهیزات به مسئولیت معاون غذا و دارو دانشگاه، بخش برنامه ریزی به مسئولیت مدیر حوادث و فوریت های دانشگاه و بخش عملیاتی شامل عملیات بهداشت به مسئولیت معاون بهداشت دانشگاه و عملیات درمان به مسئولیت معاون درمان دانشگاه می باشد که همه ی بخش ها بصورت مستقیم زیر نظر فرمانده فعالیت می نمایند.قرار گیری این افراد در کنار هم مفهومی انتزاعی به نام سامانه فرماندهی حادثه را بوجود می آورد که از آن بعنوان Incident Command System  (ICS) یاد می شود. در کلیه شبکه های بهداشت و درمان، بیمارستان ها و بخش عملیات بهداشت و درمان چارتی متناظر با چارت دانشگاهی فعال می شود(17).

لذا این پژوهش با هدف بررسی میزان خودکارآمدی درک شده مدیران در سه سطح ارشد میانی و عملیاتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1399 ، در مقابله با حوادث و بلایا بر مبنای کارکردهای EOP و مفهوم تئوری خودکارآمدی بندورا انجام خواهد شد.

بررسی متون :

در مطالعه توصیفی مقطعی یارمحمدیان و همکاران در سال 1392،  با هدف بررسی صلاحیت های مدیران در بحران و ارتباط آن با خودکارآمدی در بین مدیران مرتبط با بحران شهر اصفهان انجام شد مشخص گردید خودکارآمدی مدیران در برقراری ارتباط با همکاران و اعلام شرایط اضطراری مطلوب بود اما خودکارآمدی آنان در بخش هماهنگی بین بخشی و جذب منابع که در مرحله قبل از بحران میبایست به آن توجه می شد و کاهش استرس پرسنل در مواجهه با بحران نامطلوب بود بین شایستگی های مدیریتی و خودکارآمدی مدیران رابطه مثبت و معناداری وجود دارد(22).

مطالعه کافی و همکاران با موضوع بررسی رابطه سرسختی و تاب آوری با خودکارآمدی در مدیران بحران جمعیت هلال احمر چندین استان کشور در سال 95، نشان داد باور فرد به توانمند بودن، شناخت، نگرش، رفتار و عملکرد فرد برای استفاده از تمام ظرفیت ها بمنظور تاب آوری در شرایط دشوار را شکل می دهد(23).

مطالعه متاآنالیز استاجکوویچ و لوتانس در سال 1998 نشان داد بین خودکارآمدی و عملکرد شغلی رابطه قوی وجود دارد و پیچیدگی مشاغل منجر به تضعیف رابطه خودکارآمدی و عملکرد شغلی می شود(24).

باس و همکاران در سال 1998 در مطالعه ای به بررسی خودکارآمدی پرستاران شاغل در بخش مراقبت های ویژه پرداختند. مطالعه نشان داد اجرای برنامه های آموزشی در افزایش خودکارآمدی پرستاران و بهبود عملکرد آنان موثر می باشد(25).

در مطالعه توصیفی –تحلیلی جعفری پویان و همکاران که با هدف بررسی خودکارآمدی مدیران ارشد بیمارستانی درسال 1396 در شهر تهران انجام شد نشان داد، مدیران از نظر خودکارآمدی در مقابله با بحران در سطح بالایی قرار داشتند. خودکارآمدی درک شده مردان در مقابله با زنان و همچنین افراد متاهل در مقابل افراد مجرد بیشتر بود. خودکارآمدی درک شده در افرادی که سابقه حضور در بحران های قبلی را داشتند بالاتر بود. میزان خودکارآمدی درک شده مدیران با توجه به تجربه بحران و جنسیت متفاوت بود(26).

مطالعه مرسدس ون تارا و همکاران با هدف بررسی نقش خودکارآمدی شغلی در پیش گویی کنندگی  فرسودگی شغلی در سال 2015 نشان داد افراد با درک خودکارآمدی بالاتر تمایل بیشتری جهت شرکت در کارهای چالش برانگیز دارند و موانع کمتری برای تحقق اهداف احساس می کنند(27).

ولفروم در سال 2020 به بررسی خودکارآمدی رهبران سازمان در مدیریت بحران پرداخت. این مطالعه نشان داد وقوع بحران نیازمند مدیریت موثر برای مقابله می باشد و رابطه مستقیمی بین حس خودکارآمدی مدیران و رهبری اثربخش در بحران وجود دارد و رابطه ای بین خودکارآمدی مدیران و اطلاعات دموگرافیک از جمله سطح تحصیلات، تجربه و سابقه حضور در بحران های قبلی مشاهده نشد(28).

میانگین نمره خودکارآمدی درک شده  مدیران ارشد،میانی و عملیاتی سامانه مدیریت حادثه در مقابله با حوادث و بلایا متفاوت است.

میانگین نمره خودکارآمدی درک شده  در بخش فرماندهی مقابله با حوادث و بلایا، به تفکیک رده های مدیریتی سامانه مدیریت حادثه دانشگاه متفاوت است.

میانگین نمره خودکارآمدی درک شده  در بخش کنترل مقابله با حوادث و بلایا، به تفکیک رده های مدیریتی سامانه مدیریت حادثه دانشگاه متفاوت است.

میانگین نمره خودکارآمدی درک شده  در بخش هماهنگی مقابله با حوادث و بلایا، به تفکیک رده های مدیریتی سامانه مدیریت حادثه دانشگاه متفاوت است.

میانگین نمره خودکارآمدی درک شده  مدیران سامانه مدیریت حادثه در مقابله با حوادث و بلایا بر اساس اطلاعات دموگرافیک (سن، جنس، رده مدیریتی و... متفاوت است.

تعیین میزان خودکارآمدی درک شده مدیران ارشد، میانی و عملیاتی سامانه مدیریت حادثه دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در مقابله با حوادث و بلایا( مقابله با کووید-19) در سال 1399

تعیین و مقایسه میانگین نمره خودکارآمدی درک شده  مدیران ارشد،میانی و عملیاتی سامانه مدیریت حادثه در مقابله با حوادث و بلایا

تعیین و مقایسه میانگین نمره خودکارآمدی درک شده  در بخش فرماندهی مقابله با حوادث و بلایا، به تفکیک رده های مدیریتی سامانه مدیریت حادثه دانشگاه

تعیین و مقایسه میانگین نمره خودکارآمدی درک شده  در بخش کنترل مقابله با حوادث و بلایا، به تفکیک رده های مدیریتی سامانه مدیریت حادثه دانشگاه

تعیین و مقایسه میانگین نمره خودکارآمدی درک شده  در بخش هماهنگی مقابله با حوادث و بلایا، به تفکیک رده های مدیریتی سامانه مدیریت حادثه دانشگاه

تعیین و مقایسه میانگین نمره خودکارآمدی درک شده  مدیران سامانه مدیریت حادثه در مقابله با حوادث و بلایا بر اساس اطلاعات دموگرافیک (سن، جنس، رده مدیریتی و....)

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و شبکه های بهداشت و درمان

خودکارآمدی درک شده :

تعریف نظری: اطمینان فرد به توانایی خود در پیگیری یک رفتار(29).

تعریف عملی: در این پژوهش منظور از خودکارآمدی درک شده بررسی توانایی انجام وظایف مدیریتی بر مبنای وظایف مشخص شده در چارچوب ملی پاسخ به حوادث و بلایا می باشد و بر اساس پاسخگویی به سوالات پرسشنامه طراحی شده بر مبنای مفهوم خودکارآمدی درک شده در وظایف هماهنگی، کنترل، فرماندهی سنجیده خواهد شد.

هماهنگی:

تعریف نظری: اقدامات هماهنگ کلیه سازمان های درگیر در یه حادثه با هدف کارایی و اثر بخشی در تحقق یک نتیجه مطلوب(30).

تعریف عملی: بر اساس پاسخگویی به سوالات پرسشنامه

کنترل:

تعریف نظری: نظارت دائمی بر فعالیت ها با هدف تطابق و اجرای آن فعالیت ها با برنامه از پیش تعیین شده و همچنین بازنگری و اصلاح برنامه و یا فرایندهای از پیش تعریف شده(31).

تعریف عملی: بر اساس پاسخگویی به سوالات پرسشنامه

فرماندهی:

تعریف نظری: هدایت و  جهت دهی کارکنان و زیردستان در انجام دادن کار(32).

تعریف عملی: بر اساس پاسخگویی به سوالات پرسشنامه

واژگان تخصصی:

مرکز هدایت عملیات اورژانس                   (EOC)                 Emergency Operation Center 

سامانه فرماندهی حادثه                            (ICS)                      Incident Command System

برنامه عملیاتی پاسخ به حوادث و بلایا         Emergency operation plan                (EOP)    چارچوب ملی پاسخ به حوادث و بلایا            (NRF)           National Response Framwork  

پست فرماندهی حادثه                                   (ICP)                      Incident command system

برنامه پاسخ میدانی به حادثه                              (IAP)                        Incident Action Plan   

این مطالعه یک مطالعه مقطعی(توصیفی، تحلیلی) است که میزان خودکارآمدی درک شده مدیران رده های ارشد، میانی و عملیاتی سامانه مدیریت حادثه دانشگاه علوم پزشکی زاهدان را در مقابله با حوادث و بلایا مورد بررسی قرار خواهد داد مدیران ارشد شامل فرمانده و ارشدهای EOC دانشگاه، میانی شامل فرمانده و ارشدهای چارت سامانه مدیریت حادثه EOC شهرستان و مدیران عملیاتی شامل سایر اعضای چارت سامانه مدیریت حادثه EOC شهرستان.

جامعه آماری تحقیق شامل کلیه مدیران ارشد، میانی و عملیاتی سامانه مدیریت حادثه دانشگاه در سال 1399 می باشد مدیران ارشد شامل فرمانده و ارشدهای EOC دانشگاه هستند که در گیر  برنامه ریزی  جامع و بلند مدت  می باشند  و عملکرد  واحد های  زیرمجموعه را ارزیابی  می کنند . درباره موضوعات و مسائل  کلان سازمان با مدیران سطوح پایین تبادل نظر می کنند و با مدیران  هم سطح یا  افراد خارج از  سازمان و اندکی  را نیز  با کارکنان در ارتباط هستند، مدیران میانی شامل فرمانده و ارشدهای چارت سامانه مدیریت حادثه EOC شبکه بهداشت و درمان شهرستان و بیمارستان ها هستند که به طور مستقیم ، به مدیران ارشد گزارش می دهند و هدایت و نظارت بر بخش های عملیاتی را به عهده دارند. تحلیل داده ها، آماده سازی اطلاعات برای تصمیم گیری و تنظیم برنامه ها بر مبنای تصمیمات مدیران ارشد، و برنامه ریزی جهت فعالیت های مدیران عملیاتی و هدایت آنها در جهت تحقق اهداف از وظایف آنهاست. 

مدیران عملیاتی شامل سایر اعضای چارت سامانه مدیریت حادثه EOC شبکه بهداشت و درمان شهرستان و بیمارستان ها می باشد که بطور مستقیم درگیر عملیات اجرایی هستند.  

با توجه به هدف مطالعه تمام اعضای جامعه پژوهش یعنی کلیه مدیران ارشد، میانی و عملیاتی دانشگاه و بیمارستان ها و شبکه های بهداشت و درمان بر مبنای سامانه مدیریت حادثه ، چارچوب ملی پاسخ به حوادث و بلایا وارد مطالعه خواهند شد.به نظر می رسد بر اساس اطلاعات بدست آمده تقریبا 140 نفر می باشد.

تمام اعضای جامعه پژوهش یعنی کلیه مدیران ارشد، میانی و عملیاتی سامانه مدیریت حادثه بصورت سرشماری وارد مطالعه خواهند شد.مبنای انتخاب افراد نمونه عضویت در سامانه فرماندهی حادثه خواهد بود. اعضای EOC دانشگاه شامل فرمانده، مدیران ارشد و بخش های پنجگانه مدیریتی(بخش مالی و پشتیبانی، بخش برنامه ریزی، بخش دارو و تجهیزات، بخش عملیات بهداشت، بخش عملیات درمان) بعنوان مدیران ارشد دانشگاه به تعداد 10 نفر، فرمانده و ارشدهای اعضای EOC بیمارستان ها و شبکه های بهداشت و درمان بعنوان مدیران میانی بطور متوسط 60 نفر و اعضای بخش های عملیاتی EOC بیمارستان و شبکه های بهداشت و درمان بعنوان مدیران عملیاتی بطور متوسط به تعداد 70 نفر جهت ورود به مطالعه انتخاب خواهند شد.

ابزار گرد آوری داده ها در بخش خودکارآمدی این پژوهش قبلا در مطالعه جعفری پویان بر مبنای مفهوم پرسشنامه خودکارآمدی بندورا طراحی و استفاده شده است.اما با توجه به اینکه سوالات پرسشنامه در سه حیطه هماهنگی، فرماندهی و کنترل مجدد دسته بندی شده است و بخش آگاهی با وظایف بر مبنای چارچوب ملی پاسخ به حوادث و بلایا به آن اضافه شده است پس از تدوین برای تعیین روایی آن از پانل خبرگان و برای تعیین پایایی آن از ضریب آلفای کرونباخ استفاده خواهد شد. ارزشیابی روایی پرسشنامه با استفاده از نظر متخصصین (حداقل 10 نفر) تایید خواهد شد به این طریق که پیش نویس پرسشنامه برای  چند نفر متخصص ارسال و نظر آنان در مورد ساختار و موضوع پیشنهاد شده مورد سوال قرار خواهد گرفت و همچنین جایگاهی جهت سوالات مد نظر این افراد پیش بینی خواهد شد که پس از جمع آوری و انجام اصلاحات پرسشنامه ، CVR  و CVI تعیین می گردد در صورتیکه   CVI بیشتر از 0.79 و   CVR  بیشتر 0.62 باشد دارای اعتبار خواهد بود.

برای تعیین پایایی بین 30 نفر از مدیران توزیع می گردد و با استفاده از روش همسانی درونی و آلفای کرونباخ پایایی آن تعیین می گردد.

جهت گردآوری داده های دموگرافیک (15سوال)، آگاهی با وظایف بر مبنای چارچوب ملی پاسخ به حوادث و بلایا (4سوال) سنجش مفهوم خودکارآمدی در قالب بخش هایی شامل فرماندهی، هماهنگی و کنترل با یک طیف لیکرت پنج نمره ای (خیلی زیاد تا خیلی کم) تنظیم خواهد شد.

روش انجام مطالعه به این صورت است که پس از کسب کد اخلاق و مجوزهای لازم هماهنگی های لازم جهت جمع آوری اطلاعات انجام می گردد و با مراجعه محقق به حوزه های مختلف پرسشنامه در اختیار رده های مختلف مدیریتی جهت تکمیل قرار خواهد گرفت.

به منظور رعایت موازین اخلاق پژوهش، مراجعه به معاونت های مربوطه، بیمارستان ها، شبکه های بهداشت و درمان بر اساس معرفی و مجوز صورت گرفته و پس از توضیح اهداف پژوهش برای همکاران و بیان داوطلبانه بودن شرکت آنها در پژوهش و تاکید بر محرمانه ماندن اطلاعات فردی

و عدم نیاز به ذکر نام و مشخصات قابل شناسائی در پرسشنامه اطلاعات جمع آوری خواهد شد. در گزارش نتایج به جای اشاره مستقیم به نام بیمارستان از حروف الف، ب و نظایر آن استفاده خواهد شد.

با توجه به این که پژوهشگر این احتمال را  می دهد که سابقه حضور در بحران های قبلی، رشته شغلی و سطح تحصیلات، سن و جنس، گذراندن دوره های مدیریت بحران در ارتقای خودکارآمدی مدیران در مقابله با حوادث موثر باشد این موارد را بعنوان متغیر زمینه ای تعریف نموده است.

برای توصیف و تحلیل داده ها از شاخص های مرکزی و پراکندگی(میانگین و انحراف معیار) استفاده خواهد شد. برای تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار آماری spss23  استفاده خواهد شد. در صورت نیاز از سایز آزمون های آماری پارامتری و ناپارامتری متناسب با ماهیت داده ها استفاده خواهد شد.

جدول : مقایسه مشخصات دموگرافیک شرکت کنندگان در مطالعه

کدهای اخلاقی ذیل بر اساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی  دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران مد نظر قرار خواهد گرفت.

(کد شماره1): هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

(کد شماره 10): هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد.

(کد شماره 11): کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

(کد شماره 27): در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

(کد شماره 28): پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

(کد شماره 29): نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

(کد شماره 30): گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

دسترسی به تمام حجم نمونه مستلزم مراجعه مکرر به محل کار آنها است و تنها در این صورت میتوان اطلاعات کاملی را جمع- آوری کرد. علاوه براین، مشغولیت مدیران میتواند بر کیفیت پاسخگوئی و میزان تکمیل پرسشنامه ها تاثیر داشته باشد. برای غلبه بر این محدودیت ها زمان مراجعه با مدیران از قبل با گرفتن وقت قبلی با آنان هماهنگ خواهد شد. علاوه بر این  از پرسشگرانی استفاده خواهد شد که ارتباط مناسبی برقرار کرده و چندین نوبت مراجعه کرده و تا پایان تکمیل پرسشنامه در محل حضور داشته باشند.

خودکارآمدی، مدیران، حوادث و بلایا

1. Hadley, C. N., Pittinsky, T. L., Sommer, S. A., & Zhu, W. Measuring the efficacy of leaders to assess information and make decisions in a crisis: The C-LEAD scale. The Leadership Quarterly, 2011, 22(4), 633-648.
2. Naderian Jahromi M. Determining the managers’ skills and competency in 2-the organization of physical educational from their own point of view and providing a management model. Ph.D. dissertation, the school of physical education and sports science, the University of Teacher Traning, 2003.
3. Bandura A. Cultivate self‑efficacy for personal and organizational effectiveness. In: Locke EA, editor. Handbook of principles of organization behavior. Oxford, UK: Blackwell; 2000. p. 120‑36.
4. Harvey V. McMurry N. Self-efficacy: A means of identifying problems in nursing education and career progress. International Journal of Nursing Studies. 1994; 31(5) 618-623.
5.  Laschinger HKS. Tresolini CP. An exploratory study of nursing and medical students health promotion conselling self-efficacy. Nurse Education Today. 1999; 19(5) 408-418.
6. Bandura, A, (1977).. Self-efficacy: toward a unifying theory of behavioral change, Psychological Review84, 191–215.
7. Bandura A. Cultivate self‑efficacy for personal and organizational3effectiveness. In: Locke EA, editor. Handbook of principles of organization behavior. Oxford, UK: Blackwell; 2000.p. 120‑36.
8. Dweck, C.S. and Leggett, E.L. (1988). A social-cognitive approach to motivation and personality. Psychological Review, 95, 256- 273.
9. Yarmohammadian MH, Fooladvand M, Haghshenas A, Atighechian G, Alavi A. Crisis management competencies and their relation to self-efficiency of managers in the organizations related to disasters. Int J Health Syst Disaster Manage [serial online] 2013 [cited 2020 Jul 18];1:64-7. Available from:http://www.ijhsdm.org/text.asp.2013/1/2/64/128113.
10. Bandura A. Guide for constructing self-efficacy scales. Self-efficacy beliefs of adolescents. 2006;5(1):307-37.
11. Muris, P, (2002). Relationships between self-e.cacy and symptoms of anxiety disorders and depression in a normal adolescent sampl, Journal of Personality and Individual Differences, 32:337–348
12. علی اردلان، محمدحسین رجائی، سید علی آذین، واژه شناسی کاهش خطر بلایا، تهران، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، معاونت بهداشت، 1392، چاپ اول، صفحه 22 و24.
13. Razzak JA, Kellermann AL. Emergency medical care in developing countries: is it worthwhile? Bulletin of the World Health Organization 2002;80(11):900-905.
14. Sauer LM, McCarthy ML, Knebel A, Brewster P. Major influences on hospital emergency management and disaster preparedness. Disaster medicine and public health preparedness 2009;3(S1):S68-S73.
15. آمادگی بیمارستانی در حوادث و بلایا (برنامه ی کشوری)/ تالیف حمیدرضا خانکه و همکاران؛ مرکز مدیریت حوادث و فوریتهای پزشکی، مرکز تحقیقات توانبخشی در حوادث و بلایا، تهران: دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، 1391، صفحه 20-17.
16. Ghazizadeh MH, Mesdaghiani MR, Ardalan A, Holakouie Naieni K, Hosseini M. Are Graduate Schools Prepared for an Earthquake: Readiness Assessment of a School in Tehran, Iran. Hakim Research Journal 2011; 13(4): 250-256. (in Persian).
17. علی اردلان و همکاران، برنامه ملی عملیات پاسخ بهداشت عمومی در بلایا و فوریت ها، تهران: رازنهان،1390.
18. Bogoch II, Watts A, Thomas-Bachli A, Huber C, Kraemer MU, Khan K. Pneumonia of unknown aetiology in Wuhan, China: potential for international spread via commercial air travel. Journal of travel medicine. 2020;27(2):taaa008.
19. Lu H, Stratton CW, Tang YW. Outbreak of pneumonia of unknown etiology in Wuhan, China: The mystery and the miracle. Journal of medical virology. 2020;92(4):401-2.
20. Chen Y, Liu Q, Guo D. Emerging coronaviruses: genome structure, replication, and pathogenesis. Journal of medical virology. 2020;92(4):418-23.
21. Gorbalenya AE, Baker SC, Baric R, Groot RJd, Drosten C, Gulyaeva AA, et al. Severe acute respiratory syndrome-related coronavirus: The species and its viruses–a statement of the Coronavirus Study Group. 2020.
22. Yarmohammadian MH, Fooladvand M, Haghshenas A, Atighechian G, Alavi A. Crisis management competencies and their relation to self-efficiency of managers in the organizations related to disasters. Int J Health Syst Disaster Manage [serial online] 2013 [cited 2020 Jul18];1:64-7. Available  from: http:  // www .ijhsdm. org/text.asp. 2013/1/2/64/128113.
23. Kafi S, Etesami M S, Abdollahi M H, Shahgholian M. The relationship between 7-hardiness and resilience with self-efficacy in crisis managers of Red Crescent society. 3. 2016; 8 (3) :70-80 URL: http://jorar.ir/article-1-365-en.html.
24. Stajkovic, A. D. and F. Luthans (1998). Self-efficacy and work related performance: A meta-analysis. American Psicological Bulletin 124 (2): 240-261.
25. Baas LS. Conway G. Dietrich D. et al. Selff-efficacy of nurses caring for patients with heart failure. Journal of Cardiac Failure. 2003; 9(5, Supplement1) P. s95.
26. Jaafaripooyan E, Atighechian G, Saradar A. Assessing the Self-Efficacy level in Disasters among Senior Managers of Hospitals . jhosp. 2017; 16 (2) :36-45.
27.             Ventura M, Salanova M, Llorens S. Professional self-efficacy as a predictor of burnout and engagement: The role of challenge and hindrance demands. The Journal of psychology. 2015;149(3):277-302.
28. Wolfrum MD. An Analysis of Self-Efficacy of Collegiate Aviation Crisis Leaders in the United States: Concordia University Chicago; 2020.
29. صفاری، محسن. شجاعی زاده، داوود. غفرانی پور، فضل الله. حیدرنیا، علیرضا. پاکپور، حاجی آقا امیر. نظریه ها،مدلها و روشهای آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت.انتشارات آثار سبحان، بهار 1388، صص 18-11.
30. Hill B. Diagnosing co-ordination problems in the emergency management response to disasters. Interacting with Computers 2010; 22: 43-55.
31.             Mockler RJ. The Management Control Process: Appleton-Century-Crofts; 1972.
32. میرحسینی موسوی، ساناز. سیر تحول مدیریت بر سازمان. انتشارات انتشارات تلاش اندیشه،1395، ص 75.

به نام یکتای بی همتا

با سلام و احترام؛

پرسشنامه ای که پیش روی شماست جهت انجام پژوهشی در خصوص 'بررسی خودکارآمدی مدیران ارشد، میانی، عملیاتی سامانه مدیریت حادثه دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در مقابله با حوادث و بلایا' تدوین گردیده است. همکاری هر چه بیشتر شما باعث امتنان خاطر پژوهشگران خواهد شد. لازم به ذکر است کلیه اطلاعات مربوط به پرسشنامه محرمانه نزد پژوهشگران باقی خواهد ماند.

اطلاعات دموگرافیک

عضو EOC:  دانشگاه ( ) شبکه بهداشت و درمان ( )بیمارستان  ( )

عضو کدام قسمت سامانه مدیریت حادثه می باشید (در صورت عضویت در بیشتر از یک قسمت علامت بزنید):فرمانده(  ) ارشد هماهنگی( ) ارشد ایمنی( ) ارشد امنیت ( ) ارشد ارتباطات( ) بخش اداری پشتیبانی( ) بخش دارو و تجهیزات( ) بخش برنامه ریزی ( ) بخش عملیات بهداشت( ) بخش عملیات درمان( )

در صورتی که در بخشی غیر از موارد فوق فعالیت دارید ذکر نمایید لطفاً عنوان سمت خود را بیان نمایید: ........................................

پست سازمانی: ............................                  سابقه خدمت (کار): .........................  

سن: ....................                          جنس:  زن(  )    مرد(  )                   وضعیت تأهل:  مجرد(  )    متأهل(  )

سطح تحصیلات: فوق تخصص(  )   متخصص(  )  دکترای تخصصی(  )  کارشناسی ارشد(  )  کارشناسی(  )   کاردانی(  )  دیپلم(  )

رشته تحصیلی: .....................

نوع استخدام:........................

رسته شغلی:.........

آیا تاکنون دوره های مدیریت بحران را گذرانده اید؟   بلی(  )      خیر(  )     تعداد دوره گذرانده .......

آیا تاکنون سابقه حضور در شرایط بحرانی را داشته اید؟    بلی(  )      خیر(  )

 در چه سمتی شرکت کردید؟  ......................

نوع بحران که در آن دخالت داشتید؟...........................

نظرات کاربردی دیگر برای افزایش خودکارآمدی در مواجهه با بحران:

National Response Framework (NRF)                       چارچوب ملی پاسخ به حوادث و بلایا در نظام سلامت

Emergency operation center (EOC)                         مرکز هدایت عملیات اورژانس (مرکز فرماندهی حادثه)

خواهشمند است هر جمله را به دقت خوانده و بعنوان مدیر/ مسئول واحدگزینه مربوطه را در  مواجهه با حوادث و بلایا درج نمایید.

هدف مطالعه بررسی میزاناعتقاد مدیران به توانایی خود جهت دستیابی به اهداف مشخص در زمان وقوع بحران کووید-19 می باشد

ندارد

شناسایی ضعف مدیران در حیطه مدیریتی و اجرای مداخله آموزشی و... جهت ارتقای خودکارآمدی و کمک به بهبود باورها و عقاید فرد و باور کردن توانایی هایی فردی.

ارتقای خودکارآمدی منجر به بهبود عملکرد آنان در مواجهه با بحران های آتی می گردد.

ندارد

ندارد

اقدام تشخیصی و هزینه بر ندارد

ندارد

با کدگذاری پرسشنامه ها نام کلیه واحدها بصورت محرمانه کدبندی خواهد شد.

و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت مدیران در چارچوب قانون محرمانه خواهد ماند.

در صورت نیاز به آدرس بلوار بهداشت خیابان قلنبر ستاد بحران دانشگاه مراجعه گردد. 

شماره تماس جهت تماس: 09364267887

شرکت در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودند  از پژوهش مذکور خارج شوم

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.