مقایسه ی اثر انواع خمیردندان سفیدکننده (Blue light close up) بر ریزسختی دو نوع رزین کامپوزیت رزین( DenFil و IPS): یک مطالعه آزمایشگاهی

امروزه تمایل افراد به دندانپزشکی زیبایی به منظور ایجاد لبخندی جذاب که در آن دندان ها سفید و روشن به نظر می رسد، افزایش یافته است. دندان های تغییر رنگ یافته و زرد شده، نمای نازیبایی را ایجاد می کنند. این تغییر رنگ های دندانی به دلیل فاکتور داخلی یا خارجی ایجاد می شوند. (1) تغییر رنگ های با فاکتور خارجی معمولا ناشی از کروموفورهای[1] آلی و غیرآلی می باشد که مستقیماً به سطح دندان جذب می شود، خصوصاً وقتی در سطح، ناصافی و زبری وجود داشته باشد. (2) منشا تغییررنگ ها عمدتا از سیگار کشیدن یا خوراکی های کروموفوردار مانند قهوه و چای است. (3) علاوه بر این، ممکن است تغییر رنگ ها به طور غیر مستقیم به دلیل اجزای تشکیل دهنده محصولات مراقبت از دهان ایجاد شود. برخی از این مواد ایجادکننده ی تغییررنگ های دندانی عبارتند از: استانوس فلوراید، کلرهگزیدین و سایر ترکیبات استانوس دار. (4) با توجه به این موارد، سفید کردن دندان به یک امر ضروری برای بهبود زیبایی دندان ها تبدیل شده است.

سفید کردن دندان ها یک روش موثر برای از بین بردن تغییررنگ های دندانی است. سفیدکردن می تواند با روش ها و سیستم های مختلف مانند بلیچینگ(5)، ونیرکامپوزیت و لمینت سرامیکی(6) و روشهای پیشگیری معمول مانند مسواک زدن با خمیر دندان های سفید کننده انجام شود. (7)

این روزها، درمان های ونیرکامپوزیتی طرفداران زیادی پیدا کرده است، زیرا در این درمان ها علاوه بر ایجاد آناتومی طبیعی و رنگ روشن تر دندان ها در صورتی که توسط دندانپزشک باتجربه صورت گیرد، هزینه های بیمار و تعداد جلسات مراجعه نسبت به درمان های لمینت های سرامیکی به مراتب کاهش می یابد اما نتایج زیبایی مشابهی در صورتی که انتخاب بیمار به درستی صورت گرفته باشد، می تواند ایجاد کند. (6) کامپوزیت IPS به عنوان یک کامپوزیت نانوهیبریدی(نسل جدید رزین کامپوزیت ها) با خواص زیبایی مشابه با ترمیم های سرامیکی IPS Empress، اغلب به عنوان کامپوزیت انتخابی در درمان ونیرکامپوزیت  مورد استفاده قرار می گیرد.

علاوه بر ونیرکامپوزیت ها، ترمیم پوسیدگی های دندانی، سایش ها و برخی از نقایص دندانی دیگر با استفاده از کامپوزیت ها با توجه به رنگ مشابه با دندان و استحکام مطلوب آنها، رواج یافته است. (8)  رزین کامپوزیت میکروهیبریدی Denfill با خاصیت ضدسایشی و استحکام مناسب جهت ترمیم های خلفی و قدامی، اسپلینت کردن و کور بیلداپ مورد استفاده قرار می گیرد.

با توجه به گسترش درمانهای زیبایی بسیاری از افراد، به دنبال جلوگیری از تغییررنگ دندان های خود و سفیدکردن آن ها می باشند. به این منظور، خمیردندان های سفید کننده بدون نسخه ی دندانپزشک به عنوان یک انتخاب مقرون به صرفه برای سفید کردن دندان های تغییررنگ یافته به نظر می رسد. این خمیردندان ها را می توان از داروخانه ها و یا از طریق خرید آنلاین تهیه نمود. (9) عوامل سفیدکننده و ساینده از اجزای اصلی این خمیردندان ها محسوب می شوند. (10) عوامل سفیدکننده ممکن است با ایجاد رادیکال های آزاد بر اجزای دندانی و ترمیم ها اثرات منفی بگذارد. (11) مواد ساینده نیز ممکن است سبب ایجاد سایش برگشت ناپذیر سطح مینا و ترمیم ها شود. (12)بنابراین یک خمیردندان ایده آل، تغییررنگ ها را با حداقل آسیب از بین می برد. (7)

اخیراً، خمیردندان های سفید کننده ای با تکنولوژی ای نوین به بازار آمده است. خمیردندان های سفیدکننده Blue light با ایجاد تغییرات نوری و تشکیل یک لایه نازک نیمه شفاف حاوی ترکیب کوارین آبی[2] بر روی سطح دندان، سبب روشن تر و سفیدتر به نظر رسیدن دندان ها بالافاصله پس از استفاده می شوند. (13)

ریزسختی[3] یکی از خواص مهم مواد ترمیمی در رابطه با استحکام و مقاومت به سایش می باشد. (5) این ویژگی مهم سطح در دندان، نشان دهنده ی کاهش یا افزایش محتوای معدنی در بافت های دندانی است. (14)

مرور مقالات

برخی مطالعات نشان داده اند استفاده از خمیردندان های سفید کننده، روی سختی مینای دندان تأثیر نمی گذارد. (5)

 بر طبق مطالعه Hooper و همکاران (15)، مطالعه Manly و Brudevold (16)، مطالعه Schemehorn و همکاران (17)، مطالعه Liljeborg و همکاران(18) و مطالعه Macdonald و همکاران (19)،مطالعات بالینی in-vivo در زمینه ی سایش دندانی تقریبا غیرممکن می باشد. این مسئله به دلیل نیاز به Fallow- up  بیمار و ﻣﻮﻟﺘﻲ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻳﺎل ﺑﻮدن ﺳﺎﻳﺶ و ﻋﺪم دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻧﻘﺎط رﻓﺮﻧﺲ ﺛﺎﺑﺖ در ﻣﺤﻴﻂ دﻫﺎن اﻧﺠﺎم ﺷﺪنی نمی باشد.

مطالعه ی Salama و همکاران در سال 2020 با هدف بررسی تأثیر سه خمیر دندان سفیدکننده ی بدون نسخه با شبیه ساز مسواک زدن، بر ریزسختی سه ماده ترمیمی انجام شد. نتایج این بررسی نشان داد ریزسختی برای همه مواد ترمیمی مورد آزمایش، قبل و بعد از استفاده از خمیر دندان های سفیدکننده ، از نظر آماری تفاوت معنی داری داشت(P<0.05). (20)

مطالعه ی Daokar و همکاران در سال 2019 با هدف بررسی تاثیر خمیردندان های گیاهی و غیرگیاهی بر زیرسختی مینا و رزین کامپوزیت های نانوهیبرید انجام شد. نتایج این مطالعه نشان داد خمیردندان های سفیدکننده ی غیرگیاهیColgate visible white)) سبب کاهش بیشتری در میزان ریزسختی مینا و رزین کامپوزیت ها نسبت به خمیردندان های سفیدکننده ی گیاهی(Himalaya sparkling white) شدند. (21)

مطالعه ی Manis و همکاران در سال 2017 با هدف مقایسه ی تاثیر دو نوع خمیردندان سفیدکننده و یک خمیردندان غیرسفیدکننده بر ریزسختی دو نوع رزین کامپوزیت انجام شد. نتایج این بررسی نشان داد ریزسختی در خمیردندان غیرسفیدکننده بیشتر از یکی از خمیردندان های سفیدکننده دچار تغییر شد و این تغییرات مشابه با خمیردندان سفیدکننده ی دیگر بود.  (22)

مطالعه ی Roopa و همکاران در سال 2016 با هدف ارزیابی آزمایشگاهی تاثیر خمیردندان سفیدکننده بر ریزسختی مواد ترمیمی زیبایی انجام گرفت. نتایج این بررسی نشان داد مواد ترمیمی مورد استفاده، تفاوت معنی داری را در ریزسختی با خمیر دندان معمولی یا سفیدکننده در دو و چهار هفته نشان ندادند(P>0.05). (23)

مطالعه Rahardjo و همکاران در سال ۲۰۱۵ با هدف بررسی عوارض جانبی خمیر دندان سفید کننده بر روی ریزسختی مینای دندان انجام شد. نتایج این بررسی نشان داد بعد از سه ماه مسواک زدن، اختلاف معنی داری در مقادیر ریزسختی مینای دندان برای همه گروه ها وجود داشت(P<0.05) که نشان دهنده کاهش ریزسختی برای گروه های سفید کننده و افزایش ریزسختی برای گروه غیر سفید کننده بود. (7)

توجیه طرح و ضرورت اجرای آن

تمایل بیماران به سمت درمان های زیبایی افزایش یافته است و استفاده از رزین کامپوزیت ها در ترمیم های دندانی روز به روز گسترش می یابد، بنابراین بررسی ویژگی های مکانیکی آن ها به منظور ارائه ی درمان های باکیفیت تر و با عمر طولانی تر، حائز اهمیت است.

برطبق بررسی ها ما، کامپوزیت IPS به عنوان انتخابی مناسب در درمان های ونیرکامپوزیتی و کامپوزیت Denfill به عنوان گزینه ای مقاوم نسبت به  سایش در درمان های ترمیمی جهت مطالعه ریزسختی تحت مسواک زدن باخمیردندان سفیدکننده ای با تکنولوژی ای نوین انتخاب شدند.

با توجه به مقالات بررسی شده در قسمت مرور مقالات، نتایج ضد و نقیضی در ارتباط با اثرگذاری خمیردندان های سفیدکننده بر ریزسختی ترمیم ها در دسترس است و همچنین مطالعه ای تاثیرخمیردندان های سفیدکننده ی حاوی کوارین آبی بر ریزسختی رزین کامپوزیت های IPS و Denfill را نسنجیده است، از این رو، مطالعه ی حاضر به ارزیابی اثر خمیردندان سفیدکننده Blue light close up بر ریزسختی دو نوع رزین کامپوزیت IPS و Denfill می پردازد.

1. متوسط میزان ریزسختی کامپوزیت Denfil پس از کاربرد خمیردندان سفیدکننده ی Blue-light Close up و معمولی(شاهد) چقدر است؟
2. متوسط میزان ریزسختی کامپوزیت ivoclar empress direct (IPS) پس از کاربرد خمیردندان سفیدکننده ی Blue-light Close up و معمولی(شاهد) چقدر است؟
3. متوسط میزان ریزسختی کامپوزیت های  Denfil و IPS پس از کاربرد خمیردندان سفیدکننده ی Blue-light Close up و معمولی(شاهد) متفاوت است.

تعیین و مقایسه ی اثر خمیردندان سفیدکننده کلوزآپ بلولایت روی متوسط میزان ریزسختی دو نوع کامپوزیت رزین دنفیل و IPS

1. تعیین متوسط میزان ریزسختی کامپوزیت Denfil پس از کاربرد خمیردندان سفیدکننده ی Blue-light Close up و معمولی(شاهد).
2. تعیین متوسط میزان ریزسختی کامپوزیت IPS پس از کاربرد خمیردندان سفیدکننده ی Blue-light Close up و معمولی(شاهد).
3. مقایسه ی متوسط میزان ریزسختی کامپوزیت های  Denfil و IPS پس از کاربرد خمیردندان سفیدکننده ی Blue-light Close up  و معمولی(شاهد).

دندانپزشکان ، دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

کامپوزیت رزین: بهترین مواد همرنگ دندان که متشکل از یک ماتریکس رزینی یا پلیمری است که فیلرهای معدنی در آن پراکنده شده است. این فاز معدنی به طور چشمگیری ، خواص فیزیکی کامپوزیت را نسبت به دیگر مواد همرنگ دندان ، با افزایش استحکام و کاهش انبساط حرارتی، بهبود بخشیده است. ⁽²⁴⁾

ریزسختی(Microhardness): سختی سطحی ماده است که با اعمال نیرو توسط یک وسیله که فرورفتگی ایجاد می کند، تعیین میگردد. فرورفتگی ها به حدی کوچک هستند که باید با میکروسکوپ اندازه گیری شوند. ⁽²⁴⁾

خمیردندان سفیدکننده : این خمیردندان ها، رنگ دندان را یا از طریق روش های مکانیکی (ساینده ها) و یا مکانیسم های شیمیایی (عوامل بلیچینگ و اکسیدان ) کنترل می کنند. ⁽²⁵⁾

تجربی-آزمایشگاهی

بلوک های کامپوزیتی  Denfilو IPS

معیار ورود :

1. ابعاد نمونه تهیه شده 6×2 میلی متر
2. سطح نمونه صاف ، یکدست و فاقد حباب

معیار خروج:

1. سطح نمونه متخلخل باشد

سطح نمونه ترک خورده باشد

با توجه به اینکه هدف مطالعه ی حاضر، مقایسه ی میزان ریزسختی در دو نوع کامپوزیت است برای تعیین حجم نمونه و با توجه به رفرنس⁽⁵⁾ ، از فرمول زیر استفاده می شود :

n1=Kn2

n2=Zα2+Zβ2σ21+1Kε2

با در نظر گرفتن

S(مداخله)=4.20             S(کنترل)=3.16                β=0.20                  α=0.05          K=1                 ε=17

و انجام محاسبات، تعداد 15 نمونه برای هر گروه لازم است . با توجه به اینکه 4 گروه مطالعاتی وجود دارد، در مجموع 60 نمونه لازم است.

نمونه گیری به صورت غیرتصادفی و مبتنی بر هدف خواهد بود. بلوک های کامپوزیتی به صورت تصادفی با کامپوزیت های Denfil و IPS تهیه خواهند شد. در این مطالعه، همسان سازی ضرورتی ندارد.

داده ها به صورت روش های آزمایشگاهی و تکمیل فرم اطلاعاتی(ضمیمه شماره 1) جمع آوری خواهند شد.

مطالعه ی آزمایشگاهی حاضر با استفاده از روش مشاهده ی نتایج آزمایشگاهی و ثبت اطلاعات انجام می گیرد.

در این مطالعه، دو نوع نمونه ی کامپوزیتی وجود دارد. برای نمونه های کامپوزیتی از مولد های استوانه ای شکل فلزی با چاهکی در میان به قطر 6 میلی متر و ضخامت 2 میلی متر برای ساخت 60 نمونه ی کامپوزیتی استفاده خواهد شد. مواد ترمیمی که در این مطالعه استفاده خواهند شد ، کامپوزیت رزین میکروهیبرید (Denfil,Vericom,South-Korea) و کامپوزیت رزین نانوهیبرید(IPS Empress direct,Ivoclar vivadent,Liechtenstein    (  با رنگ A2 می باشد. مولد ها به آرامی با ماده ی ترمیمی به صورت Overfill (کمی بیش ار گنجایش مولد) پر می شوند و با یک نوار ماتریکس پلاستیکی (Celluloid matrix band,NIKE,Iran) پوشانده خواهد شد و توسط اسلب شیشه ای صاف به ضخامت 5 میلی متر روی آن فشار وارد می گردد تا اضافات ماده ی ترمیمی از مولد خارج شود. نمونه های کامپوزیتی با دستگاه لایت کیور (LED curing light,WM-217,China) به مدت 60 ثانیه برای اطمینان از پلیمریزاسیون مناسب نمونه های کامپوزیتی ، با شدت  mw/cm2 450 نوردهی می شوند. شدت نور دستگاه با یک دستگاه لایت متر (LED light meter,iran) کنترل می گردد. دستگاه لایت کیور در فاصله ی 1 میلی متری از سطح نمونه های کامپوزیتی قرار می گیرد و نمونه ها به آرامی پلیمریزه خواهند شد. ⁽⁵⁾

60 نمونه با ابعاد 6 در 2 میلی متر به صورت تصادفی به 4 گروه 15 تایی به ترتیب زیر تقسیم خواهند شد :

گروه 1 : کامپوزیت Denfil + خمیر دندان معمولی(گروه کنترل ) ، گروه 2 : کامپوزیت IPS + خمیر دندان معمولی (گروه کنترل ) ، گروه 3 : کامپوزیت Denfil + خمیر دندان سفید کننده Blue-light Close up و گروه 4 : کامپوزیت IPS + خمیر دندان سفید کنندهBlue-light Close up .

همه ی نمونه ها توسط یک اپراتور با دیسک های مدیوم ، فاین ، سوپرفاین (Toboom,silicon,china ) و یک هندپیس Low-Speed (Ex-203,NSK,Japan ) برای برداشت لایه ی سطحی غنی از ماتریکس آلی و استاندارد سازی ویژگی سطحی، پالیش می شوند. سپس نمونه ها با اسپری آب شسته می شوند. نمونه های پالیش شده در یک دستگاه اولتراسونیک (Ipiezo,Engine,NSK,japan) به مدت 2 دقیقه جهت حذف دبری های سطحی قرار می گیرند. تمام نمونه ها در آب مقطر 37 درجه سانتی گراد به مدت 24 ساعت قرار می گیرند و سپس مسواک زده خواهند شد. ⁽⁵⁾ مسواک زدن با یک مسواک برقی ، دو بار در روز ( صبح و عصر)، هر بار 1 دقیقه و به مدت 4 هفته با خمیر دندان[m1]  سفیدکننده یBlue-light Close up  انجام خواهد شد.

بعد هربار مسواک زدن، نمونه ها با دستگاه اولتراسونیک به مدت 10 دقیقه جهت برداشت دبری ها و خمیردندان باقی مانده به منظور اجتناب از تداخل با نتایج مطالعه تمیز می شوند.

استاندارسازی هر سیکل مسواک زدن توسط کاربرد مسواک برقی (Oral‑B® Vitality handle and Oral‑B® Precision Clean interchangeable brush head ) با 8800 ضربه در هر دقیقه صورت می گیرد. بعد هر 15 سیکل، باتری آن شارژ می گردد. مسواک های برقی بر روی یک وسیله ی استاندارد با فشار 30 گرم ثابت می شوند. ⁽²⁶⁾

مقدار خمیردندان کاربردی تا حد امکان حداقل به اندازه ی نصف سر مسواک است.

در پایان دفعات کاربردی مسواک زدن، نمونه ها آنالیز می شوند.

تست سنجش سختی Vickers برای تمام نمونه ها با استفاده از دستگاه میکروهاردنس تستر (Microvickers,Indentor,Innovatest,Netherlands) انجام خواهد شد.(5) 

پس از اطمینان از کیفیت داده ها، با استفاده از روش های آمار توصیفی، داده ها طبقه بندی می شوند. توصیف داده ها با استفاده از جداول توزیع فراوانی، شاخص های آماری(میانگین، انحراف معیار، میانه، مینیمم و ماکسیمم) و ترسیم نمودار های متداول آماری انجام خواهد شد. جهت تعیین میزان ریزسختی از برآوردهای نقطه ای و فاصله ای 95% برای میانگین استفاده می شود. همچنین جهت مقایسه ی بین گروه ها، از آزمون t برای 2 نمونه ی مستقل یا معادل نان پارامتری آن یعنی menvitny]  استفاده خواهد شد. آزمون t زوجیبرای مقایسه های قبل و بعد از یک گروه استفاده می شود. در صورت عدم برقراری فرضیات از آزمون ناپارامتری ویلکاکسون استفاده خواهد شد. آزمون ANOVA یا معادل نان پارامتری آن، کروسکال-والیس برای مقایسه ی گروه های بیشتر از 2 تا کاربرد دارد.

شماره گروه:(       - نوع خمیردندان:                       -نوع ماده ترمیمی:                      )

میزان ریزسختی نمونه های گروه برحسب HV

کدهای 1 و 9 و 10 و 11 و 28 و 29 و 30 و 31 از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی رعایت می گردد. 

1:هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد. 

 9:در پژوهش‌های پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاط‌های لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط ریست انجام گیرد.

10:هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11:کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.

28:پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

 29:نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

30:گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند

31:روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد. 

به کارگیری نیروهای نابرابر جهت عمل مسواک زدن بر روی ماده ی ترمیمی

راه حل: طراحی و ساخت بازوی متحرک روی پایه ی ثابت جهت قرارگیری مسواک برقی بر روی آن به منظور ایجاد نیروی ثابت در عمل مسواک زدن

ریزسختی ، کامپوزیت رزین، خمیر دندان سفیدکننده

1.       Grewal N, Sharma N, Kaur N. Surface remineralization potential of nano-hydroxyapatite, sodium monofluorophosphate, and amine fluoride containing dentifrices on primary and permanent enamel surfaces: an in vitro study. Journal of Indian Society of Pedodontics and Preventive Dentistry. 2018;36(2):158.

2.       Pavicic DK, Kolceg M, Lajnert V, Pavlic A, Brumini M, Spalj S. Changes in Quality of Life Induced by Tooth Whitening are Moderated by Perfectionism: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. International Journal of Prosthodontics. 2018;31(4).

3.       Karadas M, Duymus ZY. In vitro evaluation of the efficacy of different over-the-counter products on tooth whitening. Brazilian dental journal. 2015;26(4):373-7.

4.       Epple M, Meyer F, Enax J. A critical review of modern concepts for teeth whitening. Dentistry journal. 2019;7(3):79.

5.       Khamverdi Z, Kasraie S, Rezaei-Soufi L, Jebeli S. Comparison of the effects of two whitening toothpastes on microhardness of the enamel and a microhybride composite resin: an in vitro study. Journal of Dentistry (Tehran, Iran). 2010;7(3):139.

6.       Gresnigt M, Cune M, Jansen K, Van der Made S, Özcan M. Randomized clinical trial on indirect resin composite and ceramic laminate veneers: Up to 10-year findings. Journal of dentistry. 2019;86:102-9.

7.       Rahardjo A, Gracia E, Riska G, Adiatman M, Maharani DA. Potential side effects of whitening toothpaste on enamel roughness and micro hardness. Int J Clin Prev Dent. 2015;11:239-42.

8.       Summitt J, Hilton T, Ferracane J, William Robbins BC. Summitt's fundamentals of operative dentistry: a contemporary approach. Translated by: Blalaie A Tehran: Ruyan Pajuh. 2013:255,6,21,378,9,440.

9.       Favaro JC, Geha O, Guiraldo RD, Lopes MB, Aranha AMF, Berger SB. Evaluation of the effects of whitening mouth rinses combined with conventional tooth bleaching treatments. Restorative dentistry & endodontics. 2018;44(1).

10.     de Medeiros Melo CF, Manfroi FB, Spohr AM. Microhardness and roughness of enamel bleached with 10% carbamide peroxide and brushed with different toothpastes: an in situ study. Journal of international oral health: JIOH. 2014;6(4):18.

11.     Rauen CA, Chidoski Filho JC, Bittencourt BF, Gomes GM, Gomes JC, Gomes OMM. Effect of bleaching agents containing fluoride or calcium on enamel microhardness, roughness and permeability. Brazilian Journal of Oral Sciences. 2015;14(4):262-6.

12.     Alshara S, Lippert F, Eckert GJ, Hara AT. Effectiveness and mode of action of whitening dentifrices on enamel extrinsic stains. Clinical oral investigations. 2014;18(2):563-9.

13.     Vaz VTP, Jubilato DP, Oliveira MRMd, Bortolatto JF, Floros MC, Dantas AAR, et al. Whitening toothpaste containing activated charcoal, blue covarine, hydrogen peroxide or microbeads: which one is the most effective? Journal of Applied Oral Science. 2019;27.

14.     Rolim F, Sá A, Silva-Filho G, Brandim AdS, Vale G. Effect of high-fluoride dentifrice on enamel erosion adjacent to restorations in vitro. Operative Dentistry. 2016;41(2):157-61.

15.     Hooper S, West N, Pickles M, Joiner A, Newcombe R, Addy M. Investigation of erosion and abrasion on enamel and dentine: a model in situ using toothpastes of different abrasivity. Journal of clinical periodontology. 2003;30(9):802-8.

16.     Manly R, Brudevold F. Relative abrasiveness of natural and synthetic toothbrush bristles on cementum and dentin. Journal of the American Dental Association (1939). 1957;55(6):779-80.

17.     Schemehorn BR, Moore MH, Putt MS. Abrasion, polishing, and stain removal characteristics of various commercial dentifrices in vitro. Journal of Clinical Dentistry. 2011;22(1):11.

18.     Liljeborg A, Tellefsen G, Johannsen G. The use of a profilometer for both quantitative and qualitative measurements of toothpaste abrasivity. International journal of dental hygiene. 2010;8(3):237-43.

19.     Macdonald E, North A, Maggio B, Sufi F, Mason S, Moore C, et al. Clinical study investigating abrasive effects of three toothpastes and water in an in situ model. Journal of dentistry. 2010;38(6):509-16.

20.     Salama F, Abdelmegid F, Alhomaidhi L, Alswayyed S, Alfarraj S. Effect of Whitening Toothpastes and Brushing on Microhardness of Esthetic Restorative Materials. Journal of Clinical Pediatric Dentistry. 2020;44(5).

21.     Daokar SG, Mahakale CR, Pawar KS, Wahane KD, Kagne KS, Thorat TV. Comparative evaluation of effects of Herbal and Non herbal whitening toothpastes on the micro hardness of enamel and nano hybrid composite resin–in vitro study. Journal Of Applied Dental and Medical Sciences. 2019;5:3.

22.     Manis RB, Da Silva TM, Franco TT, Dantas DCB, Franco LT, Huhtala MFRL. Influence of whitening toothpaste on color, roughness, and microhardness of composite resins. European Journal of General Dentistry. 2017:92-8.

23.     Roopa K, Basappa N, Prabhakar A, Raju O, Lamba G. Effect of whitening dentifrice on micro hardness, colour stability and surface roughness of aesthetic restorative materials. Journal of Clinical and Diagnostic Research: JCDR. 2016;10(3):ZC06.

24. Heymann HO, Swift Jr EJ, Ritter AV. Sturdevant's Art & Science of Operative Dentistry-E-Book: Elsevier Health Sciences; 2014.

25. Harris NO, Garcia-Godoy F. Primary preventive dentistry: Upper Saddle River, NJ: Pearson Education; 2004.

26. Da Rosa GM, da Silva LM, de Menezes M, do Vale HF, Regalado DF, Pontes DG. Effect of whitening dentifrices on the surface roughness of a nanohybrid composite resin. European journal of dentistry. 2016;10(2):170.

ضمیمه شماره1-فرم اطلاعاتی

شماره گروه:(       - نوع خمیردندان:                       -نوع ماده ترمیمی:                      )

میزان ریزسختی نمونه های گروه برحسب HV

میانگین میزان ریزسختی گروه:        HV