بررسی میزان آمادگی و (پاسخ) عملکرد مدیریتی سامانه سلامت دانشگاه علوم پزشکی زاهدان با استفاده از برنامه پاسخ به حوادث و بلایاEOP در مقابله باکرونا در سال 1399

 طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت بلا پدیده ای بوم شناختی است که کمک های فراسازمانی را میطلبد . در تعاریف دیگر از بلایا بعنوان اختلالی جدی در عملکرد جامعه یاد می شود که خسارت های مالی و جانی بیشتر از ظرفیت جامعه به آن تحمیل می کند و در فاصله ی زمانی نسبتاً کوتاه باعث خرابی و مرگ و میری می شود(1و2) که می تواند روند عادی زندگی افراد جامعه را بر هم زند(3).پیچیدگی بلایا چالش های مختلفی را بوجود می آورد(4) میزان آمادگی جوامع در مقابله با بلایا بعنوان یکی از مولفه های اصلی توسعه کشورها محسوب می گردد(5).

در چند دهه گذشته میلیون ها نفر بعلت وقوع بلایا آسیب دیده و یا جان خود را از دست داده اند. آسیب پذیری نسبت به بلایا در کشورهای مختلف متفاوت است اما هیچ کشوری از بلایا مصون نمی باشد(6).

در دهه گذشته حدود یک میلیارد نفر (یک ششم جمعیت جهان) بصورت مستقیم و غیرمستقیم درگیر حوادث بوده اند. 90 درصد علت مرگ و میر در کشورهای در حال توسعه و کمتر توسعه یافته بعلت حوادث و بلایای طبیعی می باشد.ایران نیز یکی از کشورهای آسیایی در حال توسعه و جز آسیب پذیرترین کشورهای جهان می باشد(7و8). بطور متوسط هرساله 500 حادثه طبیعی در دنیا ثبت می شود که منجر به مرگ 50000 نفر و بی خانمانی پنج میلیون نفر می شود(9). بالا بودن آسیب، میزان مرگ و میر و  هزینه های اقتصادی بلایا با شدت وقوع بلایا رابطه مستقیم دارد(10).

توانایـی مدیریـت کـردن شـرایط اضطـراری، یکـی از قابلیـت هـای حیاتــی هــر ســازمانی محســوب مــی شــود. صدمــات بالقــوه یــک بحــران جــدی بــه بافــت، اقتصــاد و عملیــات یــک ســازمان مــی توانـد حیـات آن را بـه مخاطـره انداختـه و نتایـج فاجعـه بـاری را بـه دنبـال داشـته باشـد. چنیـن حوادثـی مـی تواننـد ریشـه صنعتـی، طبیعــی یــا انســان ســاز داشــته باشــند. ریســک تحمیــل شــده ناشـی از یـک بحـران بالقـوه را مـی تـوان در سـه عامـل فرکانـس بـروز، میـزان آسـیب پذیـری سـازمان در برابـر شـرایط اضطـراری مــورد مطالعــه و شــدت پیامدهــای احتمالــی آن واکاوی کــرد (11).

موفقیت مدیریت حادثه با هدف خنثی کردن یا به حداقل رساندن پیامدهای منفی مستلزم رهبری، همکاری و هماهنگی بین سازمان ها است. نقشهای تعریف نشده ، عدم وضوح در مورد زنجیره فرماندهی و ضعف رهبری از کمبودهای عمده شناسایی شده در مدیریت حوادث است که منجر به بی نظمی و هدر رفت منابع می شود(12). از سویی وجود یا عدم وجود سیستم مدیریت بحران کارا نقش موثری در افزایش یا کاهش میزان خسارات و تعداد تلفات انسانی در هنگام بروز بلایای طبیعی دارد(13). مدیریت مؤثر وقایع مخرب و مضر به پیش بینی عوارض و بلایای ناشی از حوادث و آمادگی لازم برای پاسخگویی موثر به چنین مشکلاتی بستگی دارد(14).

مدیریت بحران عبارت است از کسب آمادگی و پیش بینی تدارکات لازم برای مواجهه با بحران و یا کاهش آثار مخرب آن که فعالیت های قبل و بعد از بحران را دربرمی گیرد(13) و از لحاظ زمانی به 3 سطح قبل، حین و بعد از بحران قابل تقسیم بندی می گردد(15).

توانمندسازی، ظرفیت سازی، شناسایی منابع، آموزش و ارتقاء توان مقابله و بازسازی افراد و سازمان‌ها در بخشی از فعالیت های مدیریت بحران با عنوان آمادگی صورت می گیرد. هدف از آمادگی در مقابله با بحران، پیشگیری یا مدیریت حوادث غیرقابل پیش­بینی است که توسط اعضای سازمان و ذینفعان خارج از سازمان صورت می پذیرد(16).

مدیریت کارآمد واحدهای سلامت تاثیر بسزایی در عملکرد مطلوب آنها در زمینه بروز بحران دارد(17) . واحد های بهداشت و درمانی قبل از وقوع حادثه با توجه به منابع موجود و محدودیت منابع در جهت کسب آمادگی های لازم اقدام نمایند. مدیران این واحدها نیز می بایست ضمن کسب اطلاعات ضروری در خصوص مدیریت بحران برنامه ریزی لازم را در خصوص مقابله با وقوع بلایا انجام داده تا در زمان وقوع بلایا بصورت عاقلانه عکس العمل لازم را نشان داده و در نقش مدیریتی خود به خوبی ایفای نقش نمایند. حوادث طبیعی و انسان ساخت با توجه به فراوانی و آسیب رسانی آنها جز بحران هایی است که مدیران را با چالش های فراوانی روبرو می سازد از این رو مدیران بحران با توجه به قرار داشتن در بالاترین سطح فشار روانی می بایست بتوانند با اتخاذ تصمیمات درست در حداقل زمان ممکن، حادثه بوجود آمده را کنترل و تبعات ناشی از آن را کاهش دهند و از سوی دیگر افراد تحت کنترل خود را فرماندهی کنند(18).

 شناخت مدیران از توانایی ها و ظرفیت های خودشان در شرایط بحرانی منجر به تنظیم بهتر اهداف سازمانی و انتخاب روش های مقابله بهتری بخصوص در شرایط بحرانی می گردد. بحران فرصتی را برای دستیابی به قابلیتهای جدید برای مقابله با فعالیتهای پیچیده تر فراهم می کند(19).

. به هرگونه حادثه ای که به صورت اتفاقی رخ دهد و عملکرد جامعه را مختل و اثرات سوء وسیع انسانی، اقتصادی و محیطی بجای گذارد ' بلا' می گویند. آسیب پذیری بالا و پایین بودن ظرفیت جامعه منجر به بلایا می گردد. مدیریت خطر بلایا با تعریف فرایندهای منظم بمنظور اتخاذ تصمیم های سازمانی، اجرایی، مهارتهای عملکردی وظرفیت ها بدنبال کاهش اثرات سوء ناشی از مخاطرات می باشد(20). مدیریت بلایا با فراهم کردن اقدامات بهداشتی و درمانی پیوسته در طول و پس از حادثه بدنبال کاهش اثرات بلایا بر سلامت جامعه است(21و22).

توجه به مدیریت بحران در ایران با توجه به حادثه خیز بودن این کشور ضروری می باشد. کارکرد حوزه سلامت علاوه بر  مرحله بعد از وقوع حادثه مرحله قبل از وقوع حادثه را نیز شامل می شود. کسب آمادگی و تدوین برنامه آمادگی در مقابله با حوادث در راس برنامه های مدیریت بحران در سطح ملی و بین المللی می باشد. وجود برنامه آمادگی به منظور پاسخ مناسب در زمان بحران و فرماندهی عملیات ضروری می باشد(23).

وجود برنامه جامع با رویکرد تمام مخاطرات برای کلیه سازمان ها ضروری است(24).

EOP برنامه عملیات پاسخ در بلایا و حوادث است که در شرایط اضطرار، به بیان اصول و روش آمادگی و پاسخ به مخاطرات می پردازد(23).

برنامه عملیات پاسخ در بلایا و حوادث (EOP) Emergency Operations Plan بمنظور مدیریت بلایا در چهار فاز پیشگیری و کاهش آسیب، آمادگی، پاسخ و بازیابی بمنظور ارائه پاسخ مناسب در زمان آمادگی تدوین و در مرحله پاسخ، اجرایی می گردد. کارکرد عبارت است از فعالیت های اصلی که در هر فاز مدیریت بلایا باید انجام گیرد. برنامه EOP دارای چهاربخش مبانی عملیات، کارکردهای فاز آمادگی، کارکردهای مدیریتی و کارکردهای اختصاصی می باشد. در برنامه عملیات پاسخ به حوادث و بلایا EOP کارکردها در دو فازهای آمادگی و پاسخ ارایه می شود. بدون شک داشتن آمادگی مناسب منجر به دستیابی به موفقیت در پاسخ می شود. کارکردهای فاز پاسخ به سه گروه کارکردهای مدیریتی، کارکردهای اختصاصی و کارکردهای تخصصی تقسیم می شوند.

کارکردهای آمادگی در برنامه EOP شامل هماهنگی راهبردی با ذینفعان، ارزیابی ایمنی و خطر، تدوین EOP، ذخیره سازی لوازم و تجهیزات، آموزش پرسنل، تمرین پرسنل می باشد. کارکردهای مدیریتی در برنامه در 15 بخش هشدار و تایید خبر، فراخوان پرسنل، ارزیابی سریع و مشترک، ارزیابی دوره ای و مدیریت جامع اطلاعات، استقرار پست فرماندهی حادثه ICP(Incident command system)، تدوین برنامه پاسخ میدانی به حادثه IAP(Incident Action Plan)، هماهنگی، فرماندهی و کنترل، پشتیبانی و تداوم ارائه خدمات، ارتباطات، ایمنی پرسنل، امنیت پرسنل، تخلیه واحد بهداشتی، اطلاع رسانی عمومی و پایش و ارزشیابی عملکرد تنظیم می گردد. کارکردهای تخصصی در واقع اجزای ارایه خدمت در یک کارکرد اختصاصی هستند(25).

یکی از ضروریات حیاتی در هر سازمان توانایـی مدیریـت کـردن شـرایط اضطـراری می باشد(26).

ضعف های مدیریتی در شرایط اضطراری خصوصا در زمان وقوع بحران منجر به افزایش آسیب پذیری در سازمان می شود(27).

برنامه عملیات پاسخ به حوادث وبلایا یکی از استراتژی های اساسی و جدایی ناپذیر در پیشگیری از رویدادهای نامطلوب می باشد.تمامی اعضای تیم بحران شامل فرمانــده رویــداد، ارشد ارتباطات، ارشد ایمنی، ارشد امنیت، ارشد هماهنگی، تیم های عملیاتی و... مسئولیت های مشخص و تعریف شده ای در برنامه پاسخ به حوادث و بلایا دارند(28).

عدم آمادگی واحدهای سلامت دسترسی به مراقبت ها و خدمات ایمن را کاهش می دهد(29).

لذا ضروری است که قبل از وقوع حوادث غیرمترقبه جهت پیشگیری، کاهش آسیب ها و عوارض و کسب آمادگی برای مقابله با حادثه استراتژی مورد نیاز بکار گرفته شود.این استراتژی ها شامل: طرح ریزی سیستم های هشداردهنده، برنامه ریزی برای تخلیه و جابجایی به مکان دیگر، ذخیره سازی تجهیزات مورد نیاز، ایجاد سرپناه موقت،... طراحی استراتژی های مدیریتی و برگزاری اقدامات و مانورهای تمرینی و برنامه ریزی جهت انجام اقدامات پس از حادثه(31و30).

مهمترین و ضروری ترین گام در حوزه مدیریت سلامت در حوادث غیرمترقبه طراحی چارچوب ملی پاسخ به حوادث و بلایا((NRF)  National Response Framwork با هدف مدیریت فرماندهی، هدایت، کنترل و پشتیبانی مطلوب و به هنگام از عملیات پاسخ به حوادث و بلایا می باشد. چارچوب ملی پاسخ به حوادث و بلایا تعیین نقش ها، مسئولیت ها و وظایف مدیران ارشد متولی سلامت جامعه در شرایط اضطراری و ایجاد یک بستر عملیاتی منسجم، یکپارچه و هماهنگ به منظور تمرکز بخشی به فعالیت های بهداشتی و درمانی در حوادث و بلایا از ضروریات مدیریت سلامت در بحران می باشد.

ساختار مدیریت حادثه یک چارت موقت است که در زمان بحران تشکیل می گردد کلیه افراد در فاز آمادگی توسط فرمانده ابلاغ مسئولیت را به همراه شرح وظایف دریافت می کنند. در راس این ساختار رئیس دانشگاه بعنوان فرمانده عملیات قرار دارد . بمنظور هماهنگی، مدیریت ارتباطات، تامین ایمنی و امنیت در زمان بحران چهار نفر بعنوان ارشد هماهنگی، ارشد روابط عمومی، ارشد ایمنی و ارشد امنیت تعریف شده اند. علاوه بر این دو بخش لجستیک و عملیاتی نیز در این ساختار پیش بینی شده است. بخش لجستیک شامل بخش مالی و پشتیبانی به مسئولیت معاون توسعه مدیریت منابع و برنامه ریزی دانشگاه، بخش تامین دارو و تجهیزات به مسئولیت معاون غذا و دارو دانشگاه، بخش برنامه ریزی به مسئولیت مدیر حوادث و فوریت های دانشگاه و بخش عملیاتی شامل عملیات بهداشت به مسئولیت معاون بهداشت دانشگاه و عملیات درمان به مسئولیت معاون درمان دانشگاه می باشد که همه ی بخش ها بصورت مستقیم زیر نظر فرمانده فعالیت می نمایند.قرار گیری این افراد در کنار هم مفهومی انتزاعی به نام سامانه فرماندهی حادثه را بوجود می آورد که از آن بعنوان Incident Command System  (ICS) یاد می شود. در کلیه شبکه های بهداشت و درمان، بیمارستان ها و بخش عملیات بهداشت و درمان چارتی متناظر با چارت دانشگاهی فعال می شود(25).

در ماه دسامبر سال 2019 ، یک خوشه از بیماران با تشخیص اولیه سینه پهلو از یک علت ناشناخته در بیمارستان های ووهان چین بستری شدند. این گروه های بیمارستانی به صورت اپیدمیولوژیک به یک بازار عمده فروشی حیوانات دریایی و مرطوب در ووهان ، استان هوبئی ، چین مرتبط بودند(34-32)

 در پی انتشار سریع ویروس کرونا در کشور چین و اعلام شرایط اضطراری بین المللی در تاریخ 10 بهمن ماه سال 1398 به دلیل انتشار سریع بیماری به حدود 18 کشور جهان توسط سازمان جهانی بهداشت، ساختار مدیریت حادثه در دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی زاهدان(EOC) یا مرکز هدایت عملیات اورژانس Emergency Operation Center بر مبنای چارچوب ملی پاسخ به حوادث و بلایا (NRF) و ساختار استاندارد ملی که قبلا در EOP پیش بینی شده بود در سطح ستاد و واحدهای عملیاتی فعال شد.

از آنجاییکه موفقیت مدیران در حوادث در گرو عملکرد مناسب در هنگام بروز بلایا می باشد شناخت نقاط ضعف سامانه سلامت در مدیریت بحران بمنظور مداخله مناسب جهت رفع آن  و در نتیجه بهبود عملکرد ضروری می باشد. باتوجه به اهمیت آمادگی و پاسخ (عملکرد مدیریتی) سامانه سلامت در مقابله با بلایا و حوادث غیرمترقبه ، این مطالعه با هدف  بررسی میزان آمادگی و (پاسخ) عملکرد مدیریتی سامانه سلامت دانشگاه علوم پزشکی زاهدان با استفاده از برنامه پاسخ به حوادث و بلایاEOP در  مقابله باکرونا در سال 1399 انجام خواهد شد.

سامانه سلامت در این مطالعه اعضای سامانه فرماندهی حادثه ی EOC  های دانشگاه، بیمارستان ها و شبکه های بهداشت و درمان بر مبنای چارت NRF می باشد.

بررسی متون:

• لسلی و همکاران. میزان استفاده از سیستم فرماندهی حادثه (ICS) و عملکرد مراکز عملیاتی اضطراری تگزاس (EOC) را در طوفان ریتا مورد بررسی قرار داد. نتایج نشان داد عملکرد سامانه فرماندهی حادثه ICS هر کدام از مراکز پاسخ اضطراری EOC  با دیگری متفاوت است. در این مطالعه سازمان های عمومی و اجتماعی مرتبط با شرایط اضطرار نسبت به سازمان های ارائه دهنده خدمات اورژانسی مانند آتش نشانی و پلیس، در سامانه فرماندهی حادثه ICS مشکلات بیشتری را تجربه کردند(35).
• خانکه و همکاران در مطالعه ای کیفی ارتقای مدیریت بحران در حوادث به این نتیجه رسیدند که مدیریت مؤثر سلامت در سوانح به پیش بینی و شناسایی مشکلات ناشی از سوانح و در نظر گرفتن امکانات در زمان و مکان مناسب بستگی دارد. با وجود اینکه ایران کشوری فاجعه بار و از جمله مستعدترین کشورها در معرض وقایع طبیعی جهان است ، مطالعات انجام شده در زمینه ارائه خدمات بهداشتی در سوانح نشان از عدم هماهنگی در ارائه خدمات درمانی دارد(36).
• برزویی و همکاران مطالعه ای موردی با عنوان ارتقاء مدیریت بحران شهری به واسطه هم افزایی شهرهای معین انجام دادند. مطالعه نشان داد می توان با تشکیل ستادی برای هدایت عملیات، با هدف کاهش میزان بحران در حین و بعد از فاجعه، یک سیستم مدیریت پویای مدیریت بحران ایجاد کرد. مدیریت بحران مسئول اتخاذ تصمیمات استراتژیک و سطوح پایین تر تصمیمات عملیاتی می باشند(37).
• مطالعه میرزایی وکاکایی که به بررسـی وضعیـت ایمنـی و آمادگـی بیمارسـتان های دانشـگاه علـوم پزشــکی ایــلام در برابــر بلایــا در ســال 1392 انجــام شــد، نشــان داد کـه در تمامـی بیمارسـتانهای مـورد مطالعـه هیـچ گونـه برنامـه عملیاتــی جهــت پاســخ بــه مخاطــرات داخلــی و خارجــی وجــود نداشـته و در صـورت وقـوع یـک حادثـه بـزرگ، ایـن بیمارسـتان ها بـا مشـکل جـدی مواجهـه خواهنـد شـد(38).

مطالعه تطبیقی مقایسه آمادگی بیمارستان های کشور سوئد و ایران در مقابله با حوادث و بلایا،  جلالی و همکاران نشان داد بیمارستان های سوئد در سطح بهتری نسبت به بیمارستان های ایران آمادگی پایین بیمارستان ها ناشی از نبود برنامه مناسب عملیات پاسخ و کمبود منابع بود(39).

مطالعه توصیفی مقطعی حسن پور و همکاران باهدف بررسی وضعیت پاسخگویی اورژانسی بیمارستان های کرج در سال 1393 میانگین پاسخگویی اورژانسی بیمارستان ها 17/44 درصد اعلام شد و بر داشتن برنامه پاسخ در مقابله با حوادث و بلایا تاکید شد(40).

میانگین نمرات ارزیابی وضعیت آمادگی بحران کرونا سامانه سلامت چقدر است؟

نمرات ارزیابی وضعیت آمادگی بحران کرونا سامانه سلامت بر حسب بخش های مختلف ICS چقدر است؟

میانگین نمرات ارزیابی وضعیت سامانه سلامت بر حسب حیطه های مختلف آمادگی چقدر است؟

میانگین نمرات وضعیت عملکرد مدیریتی بحران کرونا سامانه سلامت چقدر است؟

نمرات ارزیابی عملکرد مدیریتی بحران کرونا سامانه سلامت بر حسب بخش های مختلف ICSچقدر است؟

میانگین نمرات ارزیابی عملکرد مدیریتی سامانه سلامت بر حسب حیطه های مختلف مدیریتی چقدر است؟

تعیین میزان آمادگی و (پاسخ) عملکرد مدیریتی سامانه سلامت دانشگاه علوم پزشکی زاهدان با استفاده از برنامه پاسخ به حوادث و بلایاEOP در  مقابله باکرونا در سال 1399

تعیین میانگین نمرات ارزیابی وضعیت آمادگی بحران کرونا سامانه سلامت

تعیین نمرات ارزیابی وضعیت آمادگی بحران کرونا سامانه سلامت بر حسب بخش های مختلف ICS

تعیین میانگین نمرات ارزیابی وضعیت آمادگی سامانه سلامت بر حسب حیطه های مختلف آمادگی

تعیین میانگین نمرات وضعیت عملکرد مدیریتی بحران کرونا سامانه سلامت

تعیین نمرات ارزیابی عملکرد مدیریتی بحران کرونا سامانه سلامت بر حسب بخش های مختلف ICS

تعیین میانگین نمرات ارزیابی عملکرد مدیریتی سامانه سلامت بر حسب حیطه های مختلف مدیریتی

کلیه معاونت های دانشگاه علوم پزشکی، بیمارستان ها

ﺁﻣﺎﺩﮔﻰ Preparedness: ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﺩﺍﻧﺶ ﻭ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺷﺪﻩ ﺗﻮﺳﻂ ﺩﻭﻟﺖ ﻫﺎ، ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻫﺎﻯ ﭘﺎﺳﺦ ﺩﻫﻨﺪﻩ ﻭ ﺑﺎﺯﻳﺎﺑﻰ ﺣﺮﻓﻪ ﺍﻯ، ﺟﻮﺍﻣﻊ ﻭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮﺭ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻰ، ﭘﺎﺳﺦ، ﺑﺎﺯﻳﺎﺑﻰ ﺍﺛﺮﺍﺕ ﻣﺤﺘﻤﻞ ﻣﺨﺎﻃﺮﺍﺕ ﻳﺎ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻗﺮﻳﺐ ﺍﻟﻮﻗﻮﻉ ﻳﺎ ﻣﻮﺟﻮﺩ(20).

پاسخResponse: ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺧﺪﻣﺎﺕ ﻓﻮﺭﻯ ﻭ ﻛﻤﻚ ﺭﺳﺎﻧﻰ ﺑﻪ ﻋﻤﻮﻡ ﺩﺭ ﺣﻴﻦ ﻳﺎ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻳﻚ ﺑﻼ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮﺭ ﺣﻔﻆ ﺟﺎﻥ، ﻛﺎﻫﺶ ﺍﺛﺮﺍﺕ ﺳﻮء ﺑﺮ ﺳﻼﻣﺖ، ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﺍﺯ ﺍﻳﻤﻨﻰ ﻋﻤﻮﻣﻰ ﻭ ﺭﻓﻊ ﻧﻴﺎﺯﻫﺎﻯ ﺣﺪﺍﻗﻞ ﻭ ﭘﺎﻳﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺁﺳﻴﺐ ﺩﻳﺪﻩ(20).

این مطالعه یک مطالعه توصیفی مقطعی است که میزان آمادگی و عملکرد مدیریتی سامانه سلامت  بر مبنای EOP را در  مقابله باکرونا مورد بررسی قرار خواهد داد.

جامعه آماری تحقیق شامل کلیه اعضای سامانه مدیریت حادثه دانشگاه در سال 1399 می باشد اعضای سامانه مدیریت حادثه شامل فرمانده و ارشدهای امنیت، ارتباطات، ایمنی و هماهنگی ، مسئول مالی و پشتیبانی، دارو و تجهیزات، بهداشت، درمان،برنامه ریزی EOC دانشگاه، شبکه های بهداشت و درمان و بیمارستان ها خواهند بود.معیار ورود به مطالعه عضویت در سامانه فرماندهی حادثه و معیار خروج از مطالعه عدم تمایل به تکمیل چک لیست می باشد. که پیش بینی می شود با توضیح و توجیه طرح توسط پژوهشگر همکاری آنان جهت شرکت در مطالعه جلب خواهد شد.

با توجه به هدف مطالعه تمام اعضای جامعه پژوهش یعنی کلیه اعضای بخش های مدیریتی سامانه فرماندهی حادثه دانشگاه و بیمارستان ها و شبکه های بهداشت و درمان وارد مطالعه خواهند شد.به نظر می رسد بر اساس اطلاعات بدست آمده تقریبا 110 نفر می باشد.

تمام اعضای جامعه پژوهش یعنی کلیه اعضای بخش های مدیریتی سامانه فرماندهی حادثه دانشگاه و بیمارستان ها و شبکه های بهداشت و درمان بصورت سرشماری وارد مطالعه خواهند شد.مبنای انتخاب افراد نمونه عضویت در سامانه فرماندهی حادثه خواهد بود. اعضای EOC دانشگاه شامل فرمانده، مدیران ارشد و بخش های پنجگانه مدیریتی(بخش مالی و پشتیبانی، بخش برنامه ریزی، بخش دارو و تجهیزات، بخش عملیات بهداشت، بخش عملیات درمان) به تعداد 10 نفر، فرمانده و ارشدهای اعضای EOC بیمارستان ها و شبکه های بهداشت و درمان بطور متوسط 100 نفر جهت ورود به مطالعه انتخاب خواهند شد.

ابزار جمع آوری مطالعه، چک لیست ملی ارزیابی کارکردهای مدیریتی در فاز آمادگی و پاسخ مبتنی بر برنامه ملی پاسخ نظام سلامت به بلایا و فوریت‏ها ابلاغی از وزارت بهداشت و درمان می باشد. جهت جمع آوری اطلاعات چک لیست در دو بخش اطلاعات دموگرافیک تعداد9 سوال و سنجش کارکردهای EOP تعداد 150سوال می باشد.  مقیاس چک لیست در طیف لیکرت خیلی ضعیف، ضعیف، متوسط، خوب، عالی امتیازدهی خواهد شد.

چک لیست ملی ارزیابی کارکردهای مدیریتی در فاز آمادگی و پاسخ مبتنی بر برنامه ملی پاسخ نظام سلامت به بلایا و فوریت‏ها جهت ارزیابی فاز آمادگی و پاسخ به تفکیک حیطه های هر کدام دارای سوالات اختصاصی می باشد. که علاوه بر سنجش هر بخش آمادگی و پاسخ، امکان مقایسه حیطه های مختلف در هر بخش نیز محیا می باشد. علاوه بر این امکان مقایسه بر مبنای چارت فرماندهی حادثه و بخش های مختلف در هر فاز امکان پذیر خواهد بود.

داده ها به صورت یک مرحله ای و با در اختیار قراردادن چک لیست به اعضا سامانه فرماندهی حادثه دانشگاه، شبکه های بهداشت و درمان و بیمارستان ها جمع آوری خواهد شد.

در چک لیست مربوطه بمنظور سنجش کارکردهای آمادگی در برنامه EOP به تفکیک هر کدام از حیطه های بخش آمادگی شامل هماهنگی راهبردی با ذینفعان، ارزیابی ایمنی و خطر، تدوین EOP، ذخیره سازی لوازم و تجهیزات، آموزش پرسنل، تمرین پرسنل طبق شرح وظایف مندرج برنامه ملی پاسخ به حوادث و بلایا و برنامه ملی پاسخ به حوادث و بلایا سوالات اختصاصی در نظر گرفته  شده است.

همچنین کارکردهای مدیریتی در برنامه در 15 بخش هشدار و تایید خبر، فراخوان پرسنل، ارزیابی سریع و مشترک، ارزیابی دوره ای و مدیریت جامع اطلاعات، استقرار پست فرماندهی حادثه ICP(Incident command system)، تدوین برنامه پاسخ میدانی به حادثه IAP(Incident Action Plan)، هماهنگی، فرماندهی و کنترل، پشتیبانی و تداوم ارائه خدمات، ارتباطات، ایمنی پرسنل، امنیت پرسنل، تخلیه واحد بهداشتی، اطلاع رسانی عمومی و پایش و ارزشیابی عملکرد نیز به تفکیک هر حیطه دارای سوالات اختصاصی می باشد.

روش انجام مطالعه به این صورت خواهد بود که به منظور رعایت موازین اخلاق پژوهش، مراجعه به بیمارستان ها، شبکه های بهداشت و درمان پس از معرفی واخذ مجوز صورت گرفته و پس از توضیح اهداف پژوهش برای همکاران و بیان داوطلبانه بودن شرکت آنها در پژوهش و تاکید بر محرمانه ماندن اطلاعات فردی و عدم نیاز به ذکر نام و مشخصات قابل شناسائی در پرسشنامه اطلاعات جمع آوری خواهد شد. در گزارش نتایج به جای اشاره مستقیم به نام بیمارستان از حروف الف، ب و نظایر آن استفاده خواهد شد.

برای توصیف داده های کمی از شاخص های مرکزی و پراکندگی(میانگین و انحراف معیار) و برای توصیف داده اهی کیفی از جداول توزیع فراوانی(مطلق و نسبی) استفاده خواهد شد. برای تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار آماری spss23  استفاده خواهد شد. از آنجایی که چارت فرماندهی حادثه در کلیه واحدهای مورد مطالعه دارای فرمانده، بخش عملیات، بخش برنامه ریزی، مالی و پشتیبانی، دارو تجهیزات، ارشد هماهنگی، ارشد ارتباطات، ارشد ایمنی و امنیت می باشد پس از جمع آوری نمرات در بخش های آمادگی و کنترل به تفکیک حیطه های هر کدام ، نمرات در بخش های فرماندهان و سایربخش ها  مقایسه خواهد شد.

جدول : مقایسه مشخصات دموگرافیک شرکت کنندگان در مطالعه

دفترچه راهنمای عمومی آزمودنی انسانی

(کد شماره1): هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

(کد شماره 10): هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد.

(کد شماره 11): کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

(کد شماره 27): در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

(کد شماره 28): پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

(کد شماره 29): نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

(کد شماره 30): گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

با توجه به توجیه گروه هدف در خصوص طرح تحقیقاتی پیش بینی می گردد محدودیتی وجود نداشته باشد. .

آمادگی، پاسخ، کرونا

1. Shah A. An overview of disaster management in India. WIT Transactions on The Built Environment. india:WIT PRESS;2011.
2. Jahangiri K, Tabibi SJ. [Disaster Management: Provide a model for effective planning to deal with bioterrorism]. Payesh 2003;2(3):205-214.[Persian]
3. Pampel, F.C, (2007), Disaster Response, New York, Factson Inc.
4. Khorram-Manesh A, Ashkenazi M, Djalali A, Ingrassia PL, Friedl T, von Armin G, et al. Education in disaster management and emergencies: Defining a new European course. Disaster medicine and public health preparedness. 2015;9(3):245-55.
5. Askarizadeh SM, Garaei SM, zohoor M. [Natural Disaster Management for Sustainable Development]. 4thInternational Congress of the IslamicWorld Geographers;2010 April 14-16;
6. zahedan, Sistan and Baluchestan, Iran;2010.[Persian]
7.  
8. What is disaster management. World Confederation for Physical Therapy [Internet]
9. 2014 [cited 2016 Apr 15]; [1 screen]. Available from: URL: http://www. wcpt. org/disastermanagement/what-is-disaster-management.
10. Fortuno L. A nurse’s story of hurricane Charley. The Florida Nurse. 2004; 52(3):12. [PMID]
11.  Ghanbari V, Maddah SS, Khankeh HR, Karimloo M, Ardalan A. [The effect of a disaster nursing education program on nurses’ preparedness for responding to probable natural disasters
12. (Persian)]. 2011; 24(73):72-80.
13. Joukar F, Salami Kohan K, Reza Masouleh Sh, Rashidian N.[Nurses educational situation related to facing the disasters(Persian)]. Journal of Guilan University of Medical Sciences.
14. 2007; 9(1):32-37.
15. Willams J. nocera m. the effectivenc of disaster ….
16. Adini B, Ohana A, Furman E, Ringel R, Golan Y, Fleshler E, et al. Learning lessons in emergency management: the 4th International Conference on Healthcare System Preparedness and Response to Emergencies and Disasters. Disaster Mil Med. 2016;2:16
17. Khorram-Manesh A, Ashkenazi M, Djalali A, Ingrassia PL, Friedl T, von Armin G, et al. Education in disaster management and emergencies: Defining a new European course. Disaster medicine and public health preparedness. 2015;9(3):245-55
18. بدری، سیدعلی، (1384)، «مدیریت بحران، اصول و روش­های مقابله»، سازمان شهرداری­ها و دهیاری­های کشور، تهران.
19. Fortuno L. A nurse’s story of hurricane Charley. The Florida Nurse. 2004; 52(3):12.
20. شکیب، همزه و علی مقدسی موسوی، (1385)، «مدیریت بحران در پایتخت»، مجموعه مقالات دومین سمینار ساخت و ساز در پایتخت، دانشگاه تهران، صص 54-52.
21. Kongstvedt P. (2007). “Essentials of Managed Health Care”. 6th ed. Burlington: Jones & Bartlett Publishers.
22. Maleki M, Khoshkam M, Shojaee P.[Preparation Aspects of Supplies Provision Encounter Disasters in Selected Hospitals of Iran University of Medical Sciences] Health Information Management 2008;5(1):73-81.
23. Hadley, C. N., Pittinsky, T. L., Sommer, S. A., & Zhu, W. Measuring the efficacy of leaders to assess information and make decisions in a crisis: The C-LEAD scale. The Leadership Quarterly, 2011, 22(4), 633-648.
24. Yarmohammadian MH, Fooladvand M, Haghshenas A, Atighechian G, Alavi A. Crisis management competencies and their relation to self-efficiency of managers in the organizations related to disasters. Int J Health Syst Disaster Manage [serial online] 2013 [cited 2020 Jul 18];1:64-7. Available from:http://www.ijhsdm.org/text.asp.2013/1/2/64/128113.
25. علی اردلان، محمدحسین رجائی، سید علی آذین، واژه شناسی کاهش خطر بلایا، تهران، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، معاونت بهداشت، 1392، چاپ اول، صفحه 22 و24.
26. Razzak JA, Kellermann AL. Emergency medical care in developing countries: is it worthwhile? Bulletin of the World Health Organization 2002;80(11):900-905.
27. Sauer LM, McCarthy ML, Knebel A, Brewster P. Major influences on hospital emergency management and disaster preparedness. Disaster medicine and public health preparedness 2009;3(S1):S68-S73.
28. آمادگی بیمارستانی در حوادث و بلایا (برنامه ی کشوری)/ تالیف حمیدرضا خانکه و همکاران؛ مرکز مدیریت حوادث و فوریتهای پزشکی، مرکز تحقیقات توانبخشی در حوادث و بلایا، تهران: دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، 1391، صفحه 20-17.
29. Ghazizadeh MH, Mesdaghiani MR, Ardalan A, Holakouie Naieni K, Hosseini M. Are Graduate Schools Prepared for an Earthquake: Readiness Assessment of a School in Tehran, Iran. Hakim Research Journal 2011; 13(4): 250-256. (in Persian).
30. علی اردلان و همکاران، برنامه ملی عملیات پاسخ بهداشت عمومی در بلایا و فوریت ها، تهران: رازنهان،1390.
31. Adini B, Ohana A, Furman E, Ringel R, Golan Y, Fleshler E, et al. Learning lessons in emergency management: the 4th International Conference on Healthcare System Preparedness and Response to Emergencies and Disasters. Disaster Mil Med. 2016;2:16. DOI: 10.1186/s40696-016-0026-3 PMID: 28265450.
32. Kalatpour O. Major accident prevention through applying safety knowledge management approach. J Emerg Manag. 2016;14(2):153- 60. DOI: 10.5055/jem.2016.0281 PMID: 27108923.
33. Slepski LA. Emergency Preparedness: Concept Development for Nursing Practice, Nursing Clinics of North America 2005; 40(3): 419-30.
34. Mass casualty management systems, Strategies and guidelines for building health sector capacity. Geneva, World Health Organization.2011; [2].
35. Chapman K, Arbon P. Are nurses ready? Disaster preparedness in the acute setting, Australasian Emergency Nursing Journal 2008; 11(3): 135-44.
36. Sapien RE, Allen A. Emergency preparation in schools: a snapshot of a rural state. Pediatr Emerg Care. 2001;17(5):329-33. PMID: 11673708.
37. Bogoch II, Watts A, Thomas-Bachli A, Huber C, Kraemer MU, Khan K. Pneumonia of unknown aetiology in Wuhan, China: potential for international spread via commercial air travel. Journal of travel medicine. 2020;27(2):taaa008.
38. Lu H, Stratton CW, Tang YW. Outbreak of pneumonia of unknown etiology in Wuhan, China: The mystery and the miracle. Journal of medical virology. 2020;92(4):401-2.
39. Chen Y, Liu Q, Guo D. Emerging coronaviruses: genome structure, replication, and pathogenesis. Journal of medical virology. 2020;92(4):418-23.
40. Lutz LD, Lindell MK. Incident command system as a response model within emergency operation centers during hurricane Rita. Journal of Contingencies and Crisis Management.2008; 16(3):122-34. [DOI:10.1111/j.1468-5973.2008.00541]
41. Khanka HR, Rakhshandeh M, Ahmadi F. [Health services management in natural disasters: A qualitative study (Persian)].Paper presented at: National Congress on Crisis Management Promotion in Disaster-Related Accidents. 20 August2006; Zanjan, Iran.
42. برزویی, مهدی؛ مهدیه خراسانی زاده و علی اکبر رحیمی، ۱۳۹۳، ارتقاء مدیریت بحران شهری به واسطه هم افزایی شهرهای معین (مطالعه موردی شهر قم)، ششمین کنفرانس بین المللی مدیریت جامع بحران، مشهد، دبیرخانه دائمی کنفرانس بین المللی مدیریت جامع بحران، 

https://www.civilica.com/Paper-INDM06-INDM06_126.html

43. Mirzaee F, Kakaei H, Farasati F, Zamani N. Investigation on the Safety Status and Preparedness of Ilam s Hospitals against Disasters in 2012. J Ilam Univ Med Sci. 2015;22(7):14-23.
44. Jalali A, Castren M, Khankeh H, Gryth D, Radestad M, Ohlen G, et al. Hospital disaster preparedness as measured by functional capacity: a comparison between Iran and Sweden. Prehosp Disaster Med 2013;28(5):454-61.
45. پور حسن, ادریس, نظری, زحمتکش, احسان, عباسی, همکاران. وضعیت پاسخگویی اورژانسی بیمارستان های ایران در مقابل حوادث و بلایا. مجله بیمارستان. 2015;14(4):67-74.

چک لیست طرح تحقیقاتی

کدپرسشنامه : ..........       

پاسخ دهنده ی محترم :

با سلام، ضمن تشکر از شرکت شما در این مطالعه که با هدف بررسی میزان آمادگی و پاسخ)عملکرد مدیریتی( سامانه سلامت بر مبنای EOP در  مقابله باکرونا ، طراحی شده است به استحضار می رساند دستیابی به نتایج معتبر به همکاری و صداقت شما در پاسخ به سؤالات بستگی دارد. اطلاعات جمع آوری شده توسط این چک لیست کاملا' محرمانه خواهد بود. نتایج این تحقیق  ما را در جهت برنامه ریزی های مناسب برای بهبود عملکرد EOC دانشگاه در مقابله با بحران های آتی یاری خواهد کرد از اینکه صادقانه به همه ی سؤال هاپاسخ می دهید نهایت سپاس را داریم.  

مشخصات فردی:

سن :......... سال                   جنس: زن o مرد o                 

  میزان تحصیلات :   کارشناس  o کارشناس ارشد   o   پزشک عمومی o دکترای تخصصیo  متخصص o فوق تخصص o   

سابقه کار: ...........سال    

رشته تحصیلی: .....................

نوع استخدام: پیمانی o رسمی o قراردادیo

 سابقه حضور در بحران های قبلی                     دارم o ندارم o  نام ببرید

دوره های آموزشی بحران را  گذرانده ام               بلی o خیرo

رده مدیریتی: فرمانده ارشد o ارشد هماهنگی oارشد ارتباطاتoارشد  امنیت o ارشد ایمنی o مسئول مالی پشتیبانی o مسئول دارو و تجهیزات o مسئول برنامه ریزی o مسئول بخش عملیات درمان o مسئول بخش عملیات بهداشت  o

با هدف تعیین میزان آمادگی و (پاسخ) عملکرد مدیریتی سامانه سلامت دانشگاه علوم پزشکی زاهدان با استفاده از برنامه پاسخ به حوادث و بلایاEOP در  مقابله باکرونا در سال 1399انجام خواهد شد.

ندارد

شناسایی ضعف مدیران در حیطه مدیریت بحران، ارتقای عملکرد مدیریت بحران و کمک به کاهش آسیب پذیری دانشگاه با شناسایی نقاط ضعف برنامه پاسخ به حوادث و بلایا

ندارد

ندارد

اقدام تشخیصی و هزینه بر ندارد

ندارد

با کدگذاری پرسشنامه ها نام کلیه واحدها بصورت محرمانه کدبندی خواهد شد.و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت مدیران در چارچوب قانون محرمانه خواهد ماند.

در صورت نیاز به آدرس بلوار بهداشت خیابان قلنبر ستاد بحران دانشگاه مراجعه گردد.

شماره تماس جهت تماس: 09020019350

شرکت در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودند  از پژوهش مذکور خارج شوم

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.