اثر تلاش ذهنی ناشی از کار بر روی عملکرد تیزبینی با پتانسیل برانگیخته بینایی

تیزبینی یکی از مهمترین عملکرد های بینایی در ارزیابی های کلینیکی چشمی است (1). تیزبینی توانایی تشخیص جزییات در کانتراست بالا است که به صورت حداقل زاویه دید بیان می شود. . تیزبینی می تواند تحت تاثیر بیماری های چشمی مانند انواع ماکولوپاتی ها (2)و فاکتورهای اپتیکی  مانند پخش شدگی نور به دلیل کدورت در مدیای چشم، ابیراهی ها بدلیل میدریاز یا جابه جا شدن مردمک، تفرق بدلیل میوزیس مردمک و نوسانات تطابق قرار گیرد (1). همچنین تیزبینی بسیار حساس به تاری اپتیکی ناشی از عدم اصلاح عیوب انکساری است و رابطه منطقی بین میزان عیوب انکسار اصلاح نشده و کاهش دید افراد وجود دارد (3, 4).  تستهای ارزیابی تیزبینی به شکل سابجکتیو مانند تست اسنلن و  ابجکتیو مثل تستهای رفتاری نگاه ترجیحی و یا VEP وجود دارند.

پتانسیل برانگیخته بینایی (VEP)، پتانسیل های الکتروفیزیولوژی کورتکس بینایی اولیه در پاسخ به محرکین بینایی هستند. VEP اطلاعات تشخیصی مهمی در ارتباط با سلامت مسیر بینایی از رتین تا کورتکس بینایی فراهم می کنند (8). این تست بسیار حساس به اختلالات ساب کلینیکال عصب اپتیک و ماکولا می باشد. همچنین  از این تست به عنوان ابزاری جهت ارزیابی ابجکتیو و غیر تهاجمی عملکرد های بینایی در کودکان و افرادی که همکاری ندارند استفاده شده است(9). یکی از عملکردهای بینایی ارزیابی شده توسط VEP تست تیزبینی است که محرکین بینایی استفاده شده در VEP معمولا شبکه های گریتینگ در رنج محدودی از فرکانس های فضایی هستند (5, 7). اندازه گیری تیزبینی با VEP در رنج محدودی از فرکانس های فضایی به صورت ابجکتیو نیاز کمتری به عملکردهای شناختی و حرکتی و همکاری بیمار نسبت به تستهای رفتاری تیزبینی دارد (7). مطالعات گذشته هماهنگی خوبی بین تیزبینی و دامنه موج VEP را نشان داده اند (5, 10). همچنین در کودکان تکامل تیزبینی با تستهای VEP بهتر از تست های رفتاری نشان داده شده است (11, 12).

در کلینیک ها به طور شایع فقط یک عملکرد بینایی مانند تیزبینی به تنهایی ارزیابی می شود ولی در دنیای واقعی افراد همزمان با فعالیتهای بینایی کارهای دیگری را که بار  ذهنی ایجاد می کنند انجام می دهند، بار ذهنی به صورت تلاش های ذهنی ایجاد شده توسط کارهای مختلف  تعریف می شود (12). بار ذهنی می تواند عملکرد افراد را در انجام کارها به خاطر محدودیت پردازش مغزی کم کند (15-13). کاهش عملکرد بینایی با تلاش ذهنی ناشی از کار همزمان در مطالعات گذشته نشان داده شده است (13-15).  مطالعات گذشته کاهش عملکرد بینایی مانند کاهش سرعت حرکات چشم (13)، کاهش میدان دید (14)و افزایش آستانه کانتراست (15)را با تلاش ذهنی  نشان داده اند.    مطالعات گذشته نشان دادند که تلاش ذهنی باعث محدود شدن میدان دید وحتی شدیدتر شدن منطقه اسکتوم در میدان بینایی می شود (14). همچنین محجوب نشان داد که تلاش ذهنی به صورت تست شنوایی  2 بک سبب افزایش حساسیت کانتراست می شود(15). با وجود اهمیت نقش تلاش ذهنی بر پارامترهای بینایی در هیچ مطالعه ای اثر بار ذهنی بر تیزبینی که یکی از عملکردهای مهم بینایی است بررسی نشده است.در حالی که اندازه گیری تیزبینی به عنوان یکی از عملکردهای مهم بینایی به طور شایع در کلینیکها و مطالعات مورد استفاده قرار می گیرد و معمولا در زمان ارزیابی تیزبینی تمام توجه فرد به انجام تست می باشد در حالی که در دنیای واقعی ممکن است تحت تاثیر تلاش ذهنی ناشی از کارهای همزمان قرار گیرد لذا هدف از این مطالعه ارزیابی تاثیر تلاش ذهنی ناشی از کار همزمان بر اندازه گیری تیزبینی با Sweep VEP در در رنج متفاوتی از فرکانس های فضایی  است. دلیل انتخاب Sweep VEPبرای اندازه گیری تیزبینی علاوه بر روش های ارزیابی سابجکتیو تیزبینی، اهمیت نتایج این تست در بیمارانی که قادر به پاسخ های سابجکتیو نیستند مانند کودکان است . 

دامنه موج VEP در فرکانس های فضایی مختلف در دو حالت با بدون تلاش ذهنی در فرکانسهای فضایی مختلف متفاوت است.

زمان تاخیر N1 موج VEP در فرکانس های فضایی مختلف در دو حالت با بدون تلاش ذهنی در فرکانسهای فضایی مختلف متفاوت است.

زمان تاخیر P1 موج VEP در فرکانس های فضایی مختلف در دو حالت با بدون تلاش ذهنی در فرکانسهای فضایی مختلف متفاوت است.

زمان تاخیر N135 موج VEP در فرکانس های فضایی مختلف در دو حالت با بدون تلاش ذهنی در فرکانسهای فضایی مختلف متفاوت است.

تعیین اثر بار ذهنی ناشی از کار بر روی عملکرد تیزبینی با پتانسیل برانگیخته بینایی

تعیین و مقایسه دامنه موج VEP در دو حالت با بدون تلاش ذهنی در فرکانس های فضایی مختلف.

تعیین و مقایسه زمان تاخیر N1 موج VEP در دو حالت با بدون تلاش ذهنی در فرکانس های فضایی مختلف.

تعیین و مقایسه زمان تاخیر P1 موج VEP در دو حالت با بدون تلاش ذهنی در فرکانس های فضایی مختلف.

تعیین و مقایسه زمان تاخیر N135 موج VEP در دو حالت با بدون تلاش ذهنی در فرکانس های فضایی مختلف.

تمامی مراکز درمانی و مطب های خصوصی کشور که معاینه چشم را انجام می دهند.

پتانسیل برانگیخته بینایی (VEP): پتانسیل های الکتروفیزیولوژی کورتکس بینایی اولیه در پاسخ به محرکین بینایی

بار ذهنی: تلاش ذهنی ایجاد شده توسط یک کار شناختی مانند فعالیت شنوایی فعال

تیزبینی: توانایی تشخیص جزییات در کانتراست بالا است که به صورت حداقل زاویه دید بیان می شود

مداخله ای قبل و بعد بدون گروه کنترل

دانشجویان اپتومتری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

معیارهای ورود:

داشتن دید با اصلاح 6/6 یا بهتر

سن بین 20 تا 40 سال

معیارهای خروج:

دارا بودن بیماری سیستمیک

دارا بودن بیماری چشمی مانند خشکی چشم، گلوکوم یا کدورت در مدیای چشم،

دارا بودن هرگونه انحراف چشمی آشکار

دارا بودن سابقه تروما و جراحی در چشم

عیوب انکساری اسفریک بیشتر از 5

آز آنجایی که آزمون اصلی آماری استفاده شده در این مطالعه آزمون آنالیز واریانس با اندازه گیری تکراری است لذا با استفاده از نرم افزار G-power و با فرمول مقایسه میانگین های در اندازه گیری تکراری درون فاکتورها، با احتمال خطای آلفای 0.05 و قدرت (1-β) 0.95 و سایز موثر 25/0 برای متغییرهای دامنه و یا زمان تاخیر موج و تعداد اندازه گیری های تکراری 26 تا (13 فرکانس فضایی و دو حالت با و بدون تلاش ذهنی) حجم نمونه 12 نفر در نظر گرفته خواهد شد.

روش نمونه گیری دردسترس

معاینه تیزبینی با تکنیک Sweep VEP با دستگاه الکتروفیزیولوژی رولند

و معاینه سلامت کلی و چشم از طریق پرسشنامه

ابتدا دعوت نامه شرکت در طرح برای دانشجویان اپتومتری ارسال خواهد شد. سپس از کلیه افراد پرسشنامه سلامت کلی و چشمی گرفته خواهد شد. معاینات کامل چشمی مانند اسلیت لمپی و افتالموسکوپی به منظور بررسی سلامت چشم انجام خواهد شد و در صورت دارا بودن سلامت کامل سیستمیک و چشمی افراد وارد مطالعه خواهند شد. عیوب انکساری تمامی شرکت کنندگان با رتینوسکوپی و سابجکتیو رفرکشن تعیین می شود و درصورتی که دید اصلاح شده آنان 6/6 یا بهتر باشد وارد مطالعه می شوند.

ثبت VEP با دستگاه الکتروفیزیولوژی رولند (Roland RETI-port/scan21S ) انجام می شود.

مکان ثبت الکترود بر اساس سیستم 10-20 که وابسته به سایز سر است انتخاب خواهد شد (8). بر طبق این روش، ابتدا فاصله بین اینیون تا بینی( محل اتصال استخوان فورنتال به دو استخوان بینی) را محاسبه کرده سپس الکترود اکتیو 10 درصد بالاتر از اینیون در مید لاین (O_Z) و الکترود رفرنس در 20 درصد بالاتر از بینی و الکترود زمین در وسط سر (C_Z) قرار می گیرد (8). قبل از نصب الکترودها پوست سر با یک سواپ و کرم ساینده مخصوص الکترود های نوار مغز در محلهای قرارگیری الکترود تمیز می گردد و سپس الکترودهای کاپی شکل  با استفاده از چسب الکترود روی سر در مکان خودشان قرار داده خواهد شد.

برای تیزبینی از تکنیک sweep VEP  استفاده می شود که روش سریع و قابل قبول ارزیابی تیزبینی است استفاده شد(13). پارامترهای دستگاه بصورت فرکانس تحریک 6 هرتز، زمان پلات 600 میلی ثانیه با فیلتر DSP و میانگین گیری اتومات برای هر 40 موج با فیلتر رد بالای 90 درصد انتخاب می شود. محرکین بینایی شبکه های نواری سیاه و سفید عمودی در کانتراست 99 درصد در فرکانسهای فضایی 2، 3، 25/4، 6، 56/7، 10، 12، 15، 18، 20، 25، 30، 5/37 سیکل بر درجه هستند. تیزبینی به صورت ثبت دامنه و زمان تاخیر موج VEP برای هر کدام از فرکانسهای فضایی ثبت خواهد شد. پارامترهای ثبت شده شامل زمان تاخیر N1، P1، N135 و دامنه موج خواهد بود. 

جهت ایجاد تلاش ذهنی از تست ان بک شنوایی استفاده می شود. در تست 2 بک که در این مطالعه استفاده خواهد شد از یکسری حروف انگلیسی که هر حرف در مدت 500 میلی ثانیه با فاصله زمانی 1500 میلی ثانیه ارائه می شود استفاده می شود و سابجکت بایستی با شنیدن حرفی که دو مرحله قبل تکرار شده است کلید اینتر را به عنوان پاسخ فشار دهد. لذا بیمار علاوه بر توجه به محرک بینایی تیزبینی بایستی تست 2 بک شنوایی را نیز پاسخ بدهد. ترتیب توالی حالت پایه تیزبینی  و حالت تیزبینی با تلاش ذهنی به طور رندوم برای هر سابجکت انتخاب می شود.

پس از ثبت داده ها در نرم افزار SPSS ورژن 19، آزمون نرمالیتی داده ها با آزمون کلوموگراف اسمیرنف صورت خواهد پذیرفت و در صورت نرمال بودن دادها ، جهت توصیف داده ها از شاخص های میانگین، انحراف معیار و فاصله اطمینان 95% اختلاف از میانگین استفاده می شود. 

جهت تحلیل دادها ، جهت بررسی اثر تلاش ذهنی بر پارامترهای موج VEP از آزمون آنالیز واریانس با اندازه گیری تکراری استفاده می شود. دلیل استفاده از آزمون آنالیز واریانس با اندازه گیری تکراری این است که پارامترهای موج VEP مانند زمان تاخیر و دامنه در 13 فرکانس فضایی مختلف و در دو حالت با تلاش ذهنی و بدون تلاش ذهنی اندازه گیری می شود ( یعنی 26 اندازه گیری تکراری). لذا اثر اصلی تلاش ذهنی و حتی اثر اصلی فرکانس فضایی بر دامنه و زمان تاخیر موج VEP با این آزمون مورد بررسی قرار خواهد گرفت . همچنین جهت بررسی تغییر شیب منحنی پارامترهای موج VEP نسبت به فرکانس فضایی از آزمون رگرسیون خطی استفاده می شود.

سطح معنی داری کمتر از 05/0 در آنالیز نتایج در نظر گرفته خواهد شد.

کدهای اخلاقی بر اساس فرم اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی های انسانی (دفترچه شماره 3) شامل کدهای ذیل است.

13تا 17: کسب رضایت آگاهانه و آزادانه از آزمودنی انسانی 

بند 21:  رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها 

بند 27-29: اطلاع از نتایج مطالعه برای افراد شرکت کننده و انتشار نتایج به طور صادقانه

با توجه به طولانی بودن تست ها ممکن است بیماران همکاری لازم را نداشته باشند که با توجیه کافی این مشکل برطرف خواهد شد.

تیزبینی، بار ذهنی، پتانسیل برانگیخته بینایی

1.         Pirenne M. Visual acuity.  The visual process: Elsevier; 1962. p. 175-95.

2.         Neelam K, Nolan J, Chakravarthy U, Beatty S. Psychophysical function in age-related maculopathy. Survey of ophthalmology. 2009;54(2):167-210.

3.         Crawford J, Shagass C, Pashby T. Relationship between visual acuity and refractive error in myopia. American Journal of Ophthalmology. 1945;28(11):1220-5.

4.         Pokharel GP, Negrel AD, Munoz SR, Ellwein LB. Refractive error study in children: results from Mechi Zone, Nepal. American journal of ophthalmology. 2000;129(4):436-44.

5.         Strasser T, Nasser F, Haerer G, Zobor D, Kurtenbach A, Zrenner E. Objective Assessment of Visual Acuity using Visual Evoked Potentials - the Visus VEP revised. Investigative Ophthalmology & Visual Science. 2014;55(13):5124-.

6.         Mayer DL, Dobson V. Grating acuity cards: validity and reliability in studies of human visual development.  Developing Brain Behaviour: Elsevier; 1997. p. 253-92.

7.         Hamilton R, Bach M, Heinrich SP, Hoffmann MB, Odom JV, McCulloch DL, et al. VEP estimation of visual acuity: a systematic review. Doc Ophthalmol. 2020.

8.         Odom JV, Bach M, Brigell M, Holder GE, McCulloch DL, Mizota A, et al. ISCEV standard for clinical visual evoked potentials:(2016 update). Documenta Ophthalmologica. 2016;133(1):1-9.

9.         Mahjoob M, Shandiz JH, Mirzajani A, Ehsaei A, Jafarzadehpur E. Normative values of visual evoked potentials in Northeastern of Iran. Journal of optometry. 2019;12(3):192-7.

10.       Gundogan FC, Sobaci G, Bayer A. Pattern visual evoked potentials in the assessment of visual acuity in malingering. Ophthalmology. 2007;114(12):2332-7. e1.

11.       Dobson V, Teller DY. Visual acuity in human infants: A review and comparison of behavioral and electrophysiological studies. Vision research. 1978;18(11):1469-83.

12.          Eggemeier FT. Properties of workload assessment techniques. Human mental workload. 1988;52:41-62.

11

13.          Fadardi MS, Bathke AC, Harrar SW, Abel LA. Task-induced changes in idiopathic infantile nystagmus vary with gaze. Optometry and Vision Science. 2017;94(5):606-15.

14. Rantanen EM, Goldberg JH. The effect of mental workload on the visual field size and shape. Ergonomics. 1999 Jun 1;42(6):816-34.

15.          Mahjoob M, Anderson AJ. Contrast discrimination under task-induced mental load. Vision research. 2019;165:84-9.

Name:

Age:

Gender:

Medical health:

Ocular health: ophthalmoscopy

Slit lampy:

Refraction:

OD:

OS:

Visual acuity:

OD:

OS:

VEP

در این طرح ، تیزبینی در  دو حالت پایه و با تلاش ذهنی با پتانسیل برانگیخته بینایی مورد بررسی قرار می گیرد

خونگیری صورت نخواهد گرفت

در صورت کاهش تیزبینی با تلاش ذهنی ضروری است عملکرد بیمارانی که کارهای بینایی مهم دارند مانند رانندگان با تلاش ذهنی نیز ارزیابی کرد.

این تحقیق هیچ اثر جانبی ندارد . فقط به دلیل طولانی بودن معاینه ممکن است دچار خستگی جزیی شوند.

طولانی بودن معاینه ممکن است منجر به خستگی فرد شرکت کننده شود که استراحت بین آزمایشات در نظر گرفته شده است.

تمامی تست های کلینیکی توسط مجری پرداخت خواهد شد و هیچ هزنه ای بر عهده بیمار نیست.

در صورت عدم پذیرش روش انتخابی پژوهشگر بیمار از فرایند معاینه حذف خواهد شد.

نتایج آزمایشها به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

آدرس و شماره تلفن تماس مجری طرح جهت پرسش سوالات بیمار در مورد روشهای به کار یا بروز عوارض احتمالی :

زاهدان ، خیابان کفعمی کلینیک آموزشی بینایی سنجی رزمجو مقدم.

تلفن: 09153105701

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.