بررسی تاثیر تکنیک آرام‌سازی بنسون بر اضطراب و پرخاشگری بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور مراجعه کننده به بخش تالاسمی بیمارستان حضرت علی اصغر (ع) زاهدان در سال 1399

بیماری تالاسمی یک بیماری اتوزوم مغلوب و نوعی هموگلوبینوپاتی ارثی ناشی از نقص ساخت زنجیره‌های گلوبین می‌باشد، که بسته به نوع زنجیره هموگلوبین درگیر، دو نوع تالاسمی مجزا وجود دارد؛ آلفا و بتا تالاسمی. تالاسمی بتا مهمترین نوع است(1)، تالاسمی ماژور در اولین سال زندگی و آسیب های متعدد اعضای مختلف بدن در بیشتر مبتلایان به فرم هموزیگوت تظاهر پیدا میکند، اغلب بسیار شدید است و در صورتی که تزریق مکرر خون به زودی آغاز نگردد، کشنده است(2)، و شایع ترین کم خونی بین انسان هاست(3, 4). امروزه این بیماری به یک بیماری مزمن تبدیل شده است(5, 6)؛ به صورتی که، در بیش از 60 کشور جهان یافت می‌شود، و توسط سازمان بهداشت جهانی به عنوان شایع ترین اختلال خونی در سطح جهان شناخته شده است(7)؛ حدود 300 میلیون بیمار تالاسمی در سراسر جهان وجود دارد و سالانه حدود 200 هزار نوزاد مبتلا به تالاسمی در دنیا متولد می‌شوند(8, 9)؛ در ایران تالاسمی به عنوان شایع‌ترین بیماری مزمن شناخته شده است، بیش از 30 هزار بیمار تالاسمی وابسته به تزریق خون در ایران وجود دارد(10). بیماری تالاسمی در ایران در مناطق مختلف دارای شیوع متفاوتی می‌باشد به طوری که شیوع این بیماری در اطراف دریای خزر و خلیج فارس بیش از 10% و در مناطق دیگر بین 4% -8% گزارش شده است. بیشترین شیوع آن مربوط به استان‌های مازندران، هرمزگان، خوزستان، گیلان، فارس و سیستان و بلوچستان می‌باشد(11, 12). با این تعداد بیمار، ایران از نظر نسبت مبتلایان به تالاسمی به کل جمعیت جهان مقام اول را دارد(13). استان سیستان و بلوچستان با دو میلیون و هفتصد هزار نفر جمعیت و 2700 بیمار تالاسمی ماژور بالاترین نسبت ماژور به جمعیت را بین استان‌های کشور به خود اختصاص داده است(14). معمولا زمانی تالاسمی ماژور تشخیص داده می‌شود که کودک چند ماهه است (15, 16). درمان فعلی تالاسمی وابسته به انتقال خون بوده، و هدف از آن جهت حفظ و یا رساندن هموگلوبین خون بیشتر از 9 gr/dl  می‌باشد(17, 18). عموما مرگ در این بیماران در سنین کمتر از 22 سالگی به علت بیماری قلبی و اختلال در کار غدد به دنبال اضافه بار آهن رخ می‌دهد(19). از زمان شروع تجویز دسفرال، میزان مرگ و میر در بیماران مبتلا به طور معنی داری کاهش یافته (20) ، به طوری که در سال‌های اخیر عمر بیماران بیشتر شده و در سال 2009 میلادی، 60% این بیماران، تا 30 سال هم عمر نموده‌اند(21). طبیعت ارثی بیماری، تظاهر بیماری در نخستین سال‌های زندگی، تغییر شکل ظاهری، انتظار مرگ زودرس و نیاز به درمان پیوسته، اثر بسیاری بر تکامل روحی بیمار و آرامش روانی خانواده وی دارد(22). همچنین داشتن اختلالات جسمانی، تنش‌های اجتماعی، بار مالی و مشکلات مربوط به آموزش و تحصیل و کار و حرفه، بیماران را نسبت به ضربه‌های روانی در زندگیشان بسیار آسیب پذیر می‌کند(23)،  بنابراین، بیماری تالاسمی ماژور  اثرات شدید و قابل مشاهده‌ای را بر سلامت عمومی، سلامت روانی بیمار و خانواده‌هایشان گذاشته(24).

برخی از پژوهش ها نشان می دهند که 80 % مبتلایان به تالاسمی ماژور دست کم یک اختلال روان پزشکی دارند (25). بیشترین اختلالات روان پزشکی گزارش شده در این بیماران و یا اعضای خانواده های آن ها شامل  اضطراب ( 6،5 )، افسردگی ( 7،2) و عدم کنترل مناسب خشم (8-10 ) است. منصوری و همکاران (1395) در طی مطالعه ای  نشان دادند بیشتر بیماران تالاسمی ماژور از اضطراب رنج می برند.(26) حسینی و همکاران (1395) در طی مطالعه ای  نشان دادند بیماران تالاسمی ماژور از اضطراب  و پرخاشگری را تجربه می کنند27)

تاکنون روشهای مختلفی برای مقابله با اضطراب و پرخاشگری ارائه شده است. این روشها شامل روش‌های دارویی و غیر دارویی می‌باشند. به دلیل هزینه و عوارض بالای روش‌های دارویی، کنترل اضطراب و وابستگی به این داروها می‌توان از روش‌های غیر دارویی برای کنترل اضطراب استفاده کرد(28). روش‌های غیر دارویی کاهنده اضطراب شامل لمس درمانی(29)، استفاده از گرما وسرما(30)، انواع روش‌های آرام سازی هیپنوتیزم(31)، انحراف فکر (Distraction)(32) ، بیوفیدبک(33)، یوگا(34)، آرام سازی پیشرونده عضلانی(35) و موسیقی درمانی(36) هستند. یکی از روش‌های غیر دارویی موثر آرام سازی است که ضمن تاثیر مثبت و طولانی مدت در مواردی مانند استرس، اضطراب و کیفیت خواب، یادگیری آن آسان و راحت می‌باشد و می‌توان آن را به عنوان درمان مکمل در  نظر گرفت(37). آرام سازی با ایجاد تعادل بین هیپوتالاموس خلفی و قدامی، کاهش فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک و ترشح کاتکولامین‌ها موجب کاهش تنش عضلانی و آثار نامطلوب فیزیولوژیک، کاهش میزان فشار خون، منظم شدن تنفس و تعداد ضربان قلب و اسپاسم عضلانی  ناشی از استرس می‌شود(38). یکی از روشهای آرام سازی، روش آرام سازی بنسون است(39). روش آرام سازی توسط هربرت بنسون در سال 1970 میلادی معرفی شد بنسون عقیده دارد که تنش زدایی عنصر کلیدی برای آرام سازی است. وی در مطالعه خود در مورد شیوه‌های تنش زدایی گوناگون نتیجه گرفت که چهار عنصر اساسی، تنش زدایی را افزایش می‌دهند که شامل محیط آرام، وضعیت راحت، وسیله‌ای ذهنی مثل کلمه‌ای که روی آن تمرکز شود و نگرش غیر فعال می‌باشد(35). جیورجیانی و همکاران (2019) در طی مطالعه ای دریافتند آرامسازی بنسون بر اضطراب بیماران همودیالیز مؤثر است(39). از آنجایی که بیماریهای مزمن از جمله تالاسمی باعث افزایش اضطراب  و پرخاشگری در فرد شده،  جهت تغییر در سطح اضطراب و پرخاشگری نیاز به رویکردی مناسب به ویژه کم عارضه ، قابل انجام، یادگیری آسان و سهولت در استفاده از طرف خود بیمار به چشم خورده، از طرفی به دلیل خلاء پژوهش در زمینه اضطراب و پرخاشگری و لزوم بررسی و معرفی روش کارآمد توسط پرستاران بالینی لذا پژوهشگران بر آن شدند که مطالعه ای با هدف تعیین تاثیر تکنیک آرام سازی بنسون بر اضطراب و پرخاشگری مبتلا به تالاسمی ماژور در بیماران مراجعه کننده به بیمارستان حضرت علی اصغر_(ع) زاهدان انجام دهند.

مرور متون:

در این مطالعه از کلید واژه های فارسی (آرامسازی بنسون، اضطراب و پرخاشگری، تالاسمی ماژور) و انگلیسی (Benson’sRelaxation، Aggression ،Anxiety ،Thalassemia Major ) استفاده شده است. این کلید واژه ها در بانک های اطلاعاتی و وب سایت‌های معتبری چون SID^[1]، PubMed، Science Direct، Scopus، Google Scholar در بازه زمانی سال  مورد جستجو قرار گرفته است. در جستجو ای اطلاعاتی مقاله ای درمورد  تکنیک بنسون در بیماران تالاسمی ماژور پیدا نشد لذا مرتبط ترین مقالات در مورد تکنیک بنسون در  دیگربیماری های مزمن ذکرمی شود.

مطالعات داخلی:

1) آقاخانی و همکاران(1398) مطالعه ای  از نوع کارآزمایی بالینی تجربی با عنوان تأثیر روش آرامسازی بنسون بر اضطراب بیماران مبتلا به انفارکتوس میوکارد در ارومیه انجام دادند.

در این مطالعه  60 نفر از بیماران به صورت در دسترس انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه مداخله و کنترل قرار گرفتند. در گروه مداخله انجام فن آرامسازی بنسون برای هر بیمار طی ۲ روز متوالی و در هر روز ۲ نوبت صبح و عصر و در هر نوبت ۱۵ دقیقه ( درمجموع ۴ جلسه) اجرا شد و در گروه کنترل مداخله ی خاصی صورت نگرفت و این گروه از بیماران مراقبتهای روتین را دریافت کردند. ابزار جمع آوری دادهها پرسشنامه دموگرافیک و پرسشنامه استاندارد سنجش سطح اضطراب اشپیل برگر بود. این پرسشنامه ها قبل و بعد از انجام مداخله تکمیل شدند. جهت تجزیه وتحلیل داده ها از نرم افزار SPSS درژن 21 استفاده شد. نتایج مطالعه نشان داد که میانگین نمرات اضطراب در گروه مداخله قبل و بعد مداخله با هم متفاوت بود، درحالیکه در گروه کنترل، این نمرات تفاوت معنی داری با هم نداشتند.

همچنین بین میزان اضطراب دو گروه مداخله و کنترل بعد از اجرای روش آرامسازی بنسون تفاوت معنی داری مشاهده گردید. پژوهشگران چنین نتیجه گیری نمودند که با توجه به اثرات مثبت آرام سازی بنسون در کاهش اضطراب و به کارگیری آسان و هزینه کم و در دسترس بودن این روش، کاربرد آن جهت تسکین مشکلات ناشی از اضطراب بیماران مبتلا به انفارکتوس میوکارد توصیه میشود(40).

2) یزدانی و همکاران(2012) مطالعه‌ای با هدف تعیین تاثیر آرام سازی بنسون بر میزان استرس بیماران همودیالیزی در مازندران انجام دادند. پژوهش فوق یک مطالعۀ نیمه تجربی دوگروهه مداخله و شاهددار بود. روش نمونه‌گیری در دسترس و در سال 90  انجام شد که در نهایت 40 بیمار همودیالیزی به عنوان گروه مداخله و 40 بیمار همودیالیزی دیگر به عنوان گروه کنترل؛ از بیمارستان‌های حضرت فاطمه زهرا (س) و امام خمینی شهرستان ساری انتخاب شدند. تمرینات آرام سازی بنسون پس از آموزش اولیه با نوار ویدئویی، به مدت 15 دقیقه دو بار در روز و به مدت یک ماه انجام شد. ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل؛ پرسشنامه ویژگیهای جمعیت شناختی و پرسشنامه استرس همودیالیز بالدری بود که قبل از مداخله و یک ماه بعد از آن اندازه گیری شد. سپس داده‌ها با استفاده از آزمون‌های آماری مورد  تجزیه و تحلیل قرارگرفت و در نهایت نتایج حاصل از مطالعۀ فوق نشان داد که انجام تمرینات کم هزینه و ساده آرام سازی بنسون؛ با بهبود کیفیت زندگی بیماران همودیالیزی همراه است و می‌توان با به کارگیری این تمرینات در راستای بهبودی و پیشگیری از مشکلات روان شناختی این بیماران و همچنین سایر بیماریهای مزمن گام برداشت (41).

مطالعات خارجی:

1) جیروجیانی و همکاران (2019) مطالعه‌ای با هدف تعیین مدیریت اضطراب و استرس در بیماران همودیالیزی انجام دادند. اضطراب و افسردگی در بیماران تحت همودیالیز می تواند با انواع روش های درمانی از جمله درمان دارویی ، درمان شناختی-رفتاری ، ورزش منظم و تکنیک های آرامش بخش مانند روش آرام سازی بنسون و درمان طب فشاری کاهش یابد. علاوه بر این ، برنامه های تمرینی ورزشی درون جمعی تأثیر مثبت بر عملکرد جسمی و روانی بیماران دارد. علاوه بر این ، حمایت اجتماعی از محیط خانوادگی و اجتماعی ، معنویت و دینداری ، برنامه تلفنی پرستاری و برنامه های آموزش و مشارکت در گروه های پشتیبانی شبکه ، غالباً منجر به کاهش اضطراب و علائم افسردگی در این افراد می شود. سرانجام ، ارائه آموزش و اطلاع رسانی به بیماران دیالیز توسط متخصصان کلیه و ارزیابی روانپزشکی منظم از این افراد می تواند به تشخیص زودرس و درمان علائم افسردگی منجر شود(39).

نقدی بر متون:

مطالعات نشان داده در بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور درجاتی از اضطراب و پرخاشگری به چشم می خورد . مطالعات متعددی در زمینه تا ثیر تکنیک بنسون بر روی اضطراب در دیگر بیماری های مزمن انجام شده ،  اما مطالعه ای در زمینه آرام سازی بنسون در بیماران مبتلا به  تالاسمی ماژور  و تأثیر آن بر روی  اضطراب و پرخاشگری این گروه از بیماران انجام نگرفته است. و خلا آن کاملا مشهود است .از این رو مطالعه مذکور با هدف تعیین  تاثیر تکنیک آرام‌سازی بنسون اضطراب و پرخاشگری بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور در بیماران مراجعه کننده به بیمارستان علی اصغر زاهدان انجام می شود.

اضطراب در بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور در دو گروه مداخله و کنترل؛ قبل و بعد از اجرای تکنیک آرامسازی بنسون، متفاوت است.

پرخاشگری در بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور در دو گروه مداخله و کنترل؛ قبل و بعد از اجرای تکنیک آرامسازی بنسون، متفاوت است

تعیین تاثیر تکنیک آرام‌سازی بنسون بر اضطراب و پرخاشگری بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور در بیماران مراجعه کننده به بیمارستان علی اصغر زاهدان سال 1399

تعیین و مقایسۀ میانیگین نمره اضطراب در بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور؛ قبل و بعد از اجرای تکنیک آرامسازی بنسون در دو گروه مداخله و کنترل

تعیین و مقایسۀ میانیگین نمره پرخاشگری در بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور؛ قبل و بعد از اجرای تکنیک آرامسازی بنسون در دو گروه مداخله و کنترل

در درجه اول خود بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور و در بعد دوم خانواده‌های آنان و به طور اختصاصی مراکز بهداشتی درمانی از جمله بهره برداران نتایج طرح می‌باشند

بیماری تالاسمی ماژور

تعریف نظری: تالاسمی از بیماری‌های ژنتیکی است که در اثر آن هموگلوبین ساختار طبیعی خود را از دست می‌دهد و هموگلوبین غیر مؤثر در بدن ایجاد می‌شود در نتیجه هموگلوبین معیوب قادر به اکسیژن رسانی مطلوب به اعضا بدن نیست. تالاسمی ماژور یا کم خونی Cooley’s Anemia این مرحله شدیرترین فرم تالاسمی بتا می‌باشد که کمبود شدید پروتئین بتا در هموگلوبین منجر به یک‌کم خونی تهدیدکننده حیات می‌شود و فرد به انتقال خون منظم و مراقبت‌های طبی فراوانی نیازمند می‌شود(1).

تعریف عملی: بیمارانی که با تشخیص طبی تالاسمی ماژور در کلینیک حضرت علی اصغر _(ع) زاهدان دارای پرونده هستند و جهت درمان به صورت مستمر به این مرکز مراجعه می‌کنند. 

اضطراب

تعریف نظری : اضطراب یک احساس ناخوشایند و مبهم و اغلب به شکل دلواپسی است که با حس تردید نسبت به یک

عامل ناشناخته تعریف می شود.(42)

تعریف عملی: منظور از اضطراب، نمره‌ای است که آزمودنی از پرسشنامه اضطراب اشپیل برگر بین دامنه 160-40  کسب می کند

پرخاشگری

تعریف نظری: عبارت است از هر گونه رفتار کلامی و یا غیر کلا می که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم به قصد آزار جسمی یا روانی دیگران صورت پذیرد(43)

تعریف عملی: منظور از پرخاشگری، نمره‌ای است که آزمودنی از پرسشنامه باس و پری بین دامنه 145-29  کسب می کند

تکنیک آرام سازی بنسون

تعریف نظری:  تکنیک بنسون یک روش غیر دارویی و غیر تهاجمی است و بنسون عقیده دارد که تنش زدایی عنصر کلیدی آرام سازی است. وی در مطالعه خود در مورد شیوه‌های تنش زدایی گوناگون نتیجه گرفت که چهار عنصر اساسی، تنش زدایی را افزایش می‎‌دهند که شامل؛ محیط آرام، وضعیت راحت، وسیله‌ای ذهنی مثل کلمه‌ای که روی آن تمرکز شود و نگرش غیر فعال می‌باشد(32).

تعریف عملی: منظورآموزش  تکنیک آرام سازی بنسون  در شش گام و دو جلسه به بیماران تالاسمی ماژور مراجعه کننده به کلینیک علی اصغر می باشد که این آموزش در دو جلسه به صورت حضوری در مدت زمان 30 الی 45 دقیقه و به صورت انفرادی و چهره به چهره برای گروه مداخله آموزش داده خواهد شد و بیمار بایستی به مدت 6 هفت هدر منزل و روزانه دو بار و هر بار 15 الی 20 دقیقه اجرا شود.

نیمه تجربی دو گروهه

در این مطالعه، جامعه پژوهش را کلیه بیماران  مبتلا به تالاسمی ماژور  واجد شرایط ورود به مطالعه مراجعه کننده به کلینیک بیمارستان حضرت علی اصغر_(ع)،  در سال 1399 تشکیل می دهند.

الف) معیار ورود به مطالعه:

1. سن بالای 18 سال
2. عدم وجود مشکل شنوایی/ قلبی و ریوی
3. توانایی  برقرای ارتباط به زبان فارسی
4.  داشتن نمره  اضطراب بالاتر از 43 و نمره پرخاشگری بالاتر از 48
5. عدم وجود مشکلات عصبی شناخته شده مانند مولتیپل اسکلروزیس و پارکینسون (به دلیل داشتن توانایی تکنیک)
6. عدم ابتلا به سوء مصرف مواد
7. نداشتن سابقه شرکت در دوره‌های آموزشی  و عدم حضور در دوره‌های مشابه (قبل و هم درحین پژوهش)
8. عدم وجود اختلال در سیستم عضلانی اسکلتی
9. عدم مصرف داروهای ضد اضطراب
10. امکان دسترسی و کنترل بیمار در طی 6 هفته
11.  داشتن تلفن همراه  به صورت شخصی یا در خانواده  یا  داشتن تلفن ثابت در محل زندگی
12. داشتن حداقل سواد در حد خواندن و نوشتن
13. ساکن زاهدان

ب) معیار خروج از مطالعه:

1.  انصراف از مطالعه در حین پژوهش به هر دلیلی
2. بروز عوارض جسمی شدید ناشی از بیماری

حجم نمونه بر اساس میانگین نمره اضطراب در مطالعه آقاخانی و همکاران (1398) و با در نظر گرفتن ضریب اطمینان 95 درصد و توان آماری 95 درصد بر اساس فرمول زیر در هر گروه حدود 23 نفر برآورد گردید(40). به منظور اطمینان از کفایت حجم نمونه و در نظر گرفتن ریزش احتمالی، بیمارانی که نمره اضطراب آنها بالاتر از 43 بوده ، به صورت تصادفی در دو گروه کنترل و مداخله اختصاص داده شده، به گونه ای که در هر گروه 30 نفر و در مجموع 60  نفر وارد مطالعه خواهند شد.

n = = 22/34            

 = 1/96            = 0/24            = 2/41            

 = 1/64            = 0/23           = 2/16            

نمونه گیری به روش در دسترس انجام خواهد شد. هر بیمار تالاسمی ماژور مراجعه کننده به کلینیک بیمارستان حضرت علی اصغر_(ع)، که معیار ورود به مطالعه را داشته باشد، وارد مطالعه خواهد شد. سپس بیماران منتخب به صورت تصادفی به دو گروه کنترل و مداخله تقسیم می شوند. بدین صورت که ابتدا به تعداد کل افراد مورد مطالعه پاکت حاوی نام گروه تهیه و به صورت تصادفی مرتب شده و با مراجعه و انتخاب تدریجی افراد،  به ترتیب یکی از کارت ها بدان ها اختصاص خواهد یافت، که تعیین کننده گروه فرد در گروه مداخله یا کنترل خواهد بود. با توجه به نمونه گیری تصادفی، نمونه‌های مورد پژوهش شانس مساوی برای انتخاب شدن در دو گروه مداخله و کنترل را خواهند داشت.

به منظور حذف تاثیر برنامه مداخله بر روی گروه کنترل ابتدا اطلاعات از گروه کنترل تکمیل خواهد شد و سپس مداخله بر روی گروه مداخله اجرا می شود..

ابزار جمع آوری اطلاعات در این پژوهش پرسشنامه می‌باشد، که متشکل از چهار بخش می‌باشد.

الف) پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک شامل ( سن ، جنس، و....)

ب) چک لیست خود گزارش دهی تکنیک آرامسازی بنسون

ج) پرسشنامه اضطراب اشپیل برگر

 د) پرسشنامه  پرخاشگری باس و پری

پرسشنامه اضطراب اشپیل برگر (STAI) :  این  پرسشنامه توسط اشپیل برگرو همکاران در سال 1970 ارائه شد. پرسشنامه دارای 40 گویه است که کمترین و بیشترین نمرات آن به ترتیب برابر با 40 و 160 است. در مقیاس حالت اضطراب هدف اصلی اندازه گیری اضطراب با شدتی از کم به زیاد است. یعنی نمره های پایین بیانگر احساس آرامش، نمره های متوسط بیانگر سطوح متوسط تنش و نگرانی و نمره های بالا انعکاسی از ترس شدید، نزدیک به وحشت و هراس است. در پاسخ به این مواد آزمودنیها شدت احساس خود را در یک مقیاس 4 درجه ای (اصلاً، تاحدی، متوسط و خیلی زیاد) در زمانی خاص نشان می دهند. و در پاسخ به رگه اضطراب آزمودنی ها در یک مقیاس 4 درجه ای (هیچ وقت، گاهی اوقات، غالباً و همیشه) نشان میدهند که به طور کلی چه احساسی دارند(44).

اشپیل برگر و همکاران پایایی ابزار را از طریق آلفا کرونباخ مقیاسها ی رگه  - حالت را به ترتیب 92/0 و 90/0  گزارش کرده اند.

در ایران خانزاده و همکاران (1392) پایایی کل ابزار را از طریق الفا کرونباخ 94 /0گزارش نمودند(45) . در این مطالعه پایایی ابزار از طریق آلفا کرونباخ محاسبه حواهد شد.

پرسشنامه  پرخاشگری باس و پری:

این پرسش نامه  29 سوالی توسط Boss & Perry 1992 ) )ساخته شد که چهار جنبه از  پرخاشگری را می سنجد(پرخاشگری فیزیکی، کلامی، خشم ، خصومت). حداقل نمره کسب شده ، از این پرسشنامه 29 سئوالی 29 و حداکثر نمره 145 است.

نمره کل پرخاشگری با مجموع نمرات زیر مقیاس ها به دست میآید و نمرات خرده مقیاس های آن نیز انواع پرخاشگری را نشان میدهد. این پرسش نامه از همسانی درونی بسیار مناسبی برخوردار است. Boss & Perry  1992 )  ) ضریب همسانی درونی این پرسشنامه را89/0گزارش کردندو پایایی آن را با استفاده از روش باز آزمایی 80/0 گزارش نمودند(46). در ایران خانزاده و همکاران (1392) پایایی کل ابزار را از طریق الفا کرونباخ 89 /0گزارش نمودند(43) . در این مطالعه پایایی ابزار از طریق آلفا کرونباخ محاسبه حواهد شد.

پس از تایید و تصویب پروپوزال توسط معاونت تحقیقات و فناوری و کمیته اخلاق دانشگاه و و اخذ معرفی نامه و ارائه آن به مسئولین بیمارستان حضرت علی اصغر _(ع) و کسب اجازه جهت انجام پژوهش، و مراجعه به کلینیک ، پژوهشگر به روش در دسترس از بین بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور که واجد شرایط ورود به مطالعه باشد ، شروع به نمونه‌گیری می‌نماید. بدین ترتیب که پژوهشگر با بیمار و خانواده مصاحبه کرده، برای هریک از شرکت کنندگان موضوع تحقیق، اهداف، مراحل تحقیق توضیح داده خواهد شد و جهت همکاری از بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور دعوت به عمل می آید. برای افراد جنبه اختیاری بودن شرکت در این پژوهش و محرمانه بودن اطلاعات توضیح داده می شود، و در نهایت رضایت نامه کتبی از افراد گرفته خواهد شد، به نمونه‌ها توضیح خواهد داده شد که برای ترک و ادامه مطالعه آزادی عمل دارند، عدم مشارکت یا خروج آن ها تأثیری بر درمان آنها نخواهد داشت. پس از انتخاب، به منظور یکنواخت شدن شرایط تحقیق برای دو گروه  مداخله و کنترل از روش تخصیص تصادفی استفاده خواهد شد.

در صورتی که بیمار در گروه مداخله قرار گرفت، ابتدا توسط پژوهشگر پرسشنامه مشخصات فردی،  اضطراب و پرخاشگری را جهت بیماران گروه مداخله تکمیل می گردد. سپس تکنیک آرام سازی بنسون به صورت انفرادی در 2 جلسه حضوری 30 تا 45 دقیقه ای به فاصله 2 تا 3 روز در کلینیک علی اصغر که زمان آن طبق هماهنگی با بیمارتعیین گردیده، توسط پژوهشگر آموزش داده می شود. جلسه اول آموزش انجام تکنیک و جلسه دوم آموزش همراه با پرسش از بیمار و پاسخ به سوالات پیش آمده برای وی در طی انجام تمرینی تکنیک بنسون در منزل می باشد. یک عدد لوح فشرده که حاوی آموزش گام به گام  آرام سازی بنسون می باشد در اختیار گروه مداخله  قرار داده می شود. از گروه مداخله خواسته  می شود که روزانه 2 بار به مدت 8 هفته، تمرینات آرام سازی را با توجه به برنامه تنظیم شده در منزل انجام دهند. هر بار حدود 15 تا 20 دقیقه طول بکشد.

پژوهشگر قبل از مداخله خود آموزش نظری و عملی تکنیک آرام سازی را طی چند مرحله به طور کامل تحت نظر یک روانشناس خواهد گذراند. انجام تکنیک به این صورت است: در ابتدا قبل ازانجام  تکنیک آرامسازی ؛  بیمار تمامی وسایل اضافی از قبیل ساعت، دستبند، انگشتر و کلیه وسایلی که قابلیت جدا شدن را دارند خارج نماید و در کنار خود قرار داد دهد و سپس مراحل آرام سازی بنسون به صورت زیر به بیماران آموزش داده می‌شود:

1) به آرامی در موقعیت راحت قرار بگیرد.

2) چشم‌ها را آهسته ببندد.

3) تمامی عضلات بدن را به طور عمیق شل کند از کف پاها شروع کند و تدریجا به طرف صورت پیش بروید این حالت آرامش را در افراد حفظ می‌کند.

4) در همین حال از راه بینی نفس بکشد. نسبت به تنفس خود آگاه باشد و ضمن خارج کردن آرام هوا از راه دهان کلمه‌ای آرامش بخش نظیر (خدا، عشق، باران، رنگین کمان و امثال آن) را زیر لب تکرار و شروع به تنفس عمیق و منظم نموده با بینی دم را انجام داده و سپس با دهان بازدم را خارج کند و کلمه مورد نظر را در ذهن تکرار کند.

5) این کار را برای 15 الی 20 دقیقه ادامه دهد و سعی کند تمامی عضلات شما از نوک انگشتان پا تا عضلات بالایی بدن شل باشد تا تمام عضلات بدن به انبساط کامل برسد. پس از گذشت 15-20 دقیقه به آرامی چشم‌هایتان را باز کند و برای چند دقیقه از جای خود بلند نشود.

6) نگران نباشد که به سطح عمیقی از آرامش رسیده یا نه؛ بگذارد آرام سازی با آهنگ خودش اتفاق بیافتد وقتی افکار مزاحم پیش آید سعی کند با بی‌اعتنایی از آن‌ها چشم پوشی کند.

در طول 8 هفته جهت اطمینان از اجرای تکنیک آرام سازی در روزهای مقرر ، چک لیستی در اختیار نمونه ها قرار داده می شود تا روز، ساعت و مدت انجام تکنیک و در صورت عدم انجام علت آن را ثبت نماید. علاوه بر آن یک لوح فشرده آموزش تکنیک نیز در اختیار بیمار قرار داده می شود. همچنین به منظور رفع مشکلات احتمالی در زمینه اجرای تکنیک، در طول مدت پژوهش، محقق  در هفته دو روز با نمونه های پژوهش تماس تلفنی برقرار نموده ، تا از روند اجرای تکنیک و تکمیل چک لیست اطمینان حاصل نماید. همچنین یک جلسه آموزشی برای خانواده بیماران تشکیل خواهد داد و از آنان خواسته می شودتا بر روند اجرای تکنیک توسط بیمار در منزل نظارت نموده و در صورت بروز مشکل به پژوهشگر اطلاع دهند. در نهایت پس از گذشت 8 هفته مجددا توسط پژوهشگر پرسشنامه ، اضطراب و پرخاشگری جهت بیماران گروه مداخله تکمیل می گردد.

در صورتی­که بیمار در گروه کنترل اختصاص یافت ابتدا جهت شروع پیش آزمون پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک، پرسشنامه اضطراب و پرخاشگری توسط پژوهشگر تکمیل گردیده و این گروه هیچ مداخله­ای به جز مراقبت­های روتین را دریافت نمی‌کنند.  پس از گذشت 8 هفته همزمان با گروه مداخله مجددا توسط پژوهشگر پرسشنامه اضطراب و پرخاشگری تکمیل می گردد.  در انتها به افراد گروه کنترل نیز لوح فشرده آموزش تکنیک آرام سازی بنسون داده  می شود

جهت انجام تجزیه و تحلیل آماری، داده ها جمع¬آوری و پس از کدگذاری وارد  نرم افزار spss  نسخه 21 خواهد شد. جهت توصیف ویژگی-های فردی در گروه¬های مورد مطالعه و تعیین شاخص¬های مرکزی و پراکندگی همچون حداقل، حداکثر، دامنه تغییرات، میانگین، انحراف معیار، درصد و فراوانی از آمار توصیفی استفاده خواهد شد. برای مقایسه میانگین¬های قبل و بعدازاجرای  مداخله  و تغییرات در هر گروه از آزمون تی مستقل، برای مقایسه فراوانی متغیرهای کیفی دو گروه از آزمون کای دو، برای مقایسه میانگین¬ها در هر گروه در قبل و بعد از مداخله از آزمون تی زوجی استفاده خواهد شد. برای تعیین اثربخشی مداخله بر روی اضطراب و پرخاشگری هم¬زمان با تعدیل اثر برخی متغیرهای کمی از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده می¬شود. سطح معناداری در این مطالعه 05/. مد نظر است. با استفاده از آزمون شاپیرو  طبیعی بودن داده ها بررسی خواهد شد ، در صورت نرمال نبودن داده ها از آزمون¬های معادل ناپارامتریک استفاده خواهد شد.

'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392'

( در صورت لزوم فرم رضایت آگاهانه ضمیمه گردد. درج کدهای اخلاقی منطبق با کدهای مصوب حفاظت از آزمودنی در پژوهش های علوم پزشکی الزامی است.)

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است

13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود‌. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف ‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

 16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند

1. احتمال ریزش نمونه ها به دلیل بروز عوارض بیماری، که برای پیشگیری از آن حجم نمونه افزایش خواهد یافت.

2.  میزان یادگیری بیماران شرکت کننده مورد پژوهش با یکدیگر متفاوت است که آموزش بر مبنای میزان یادگیر ی خواهد بود.

آرام‌سازی بنسون، اضطراب، پرخاشگری، تالاسمی ماژور

Benson’s Relaxation، Aggression ،Anxiety.Thalassemia

1.         Behrman RE, Vaughan III VC. Nelson textbook of pediatrics: WB Saunders company; 1983.

2.         Kasper DL FA, Dan LL, Braunwald E, Hauser SL. Harrison’s textbook of internal medicine2018.

3.         Ayyash H, Sirdah M. Hematological and biochemical evaluation of β-thalassemia major (βTM) patients in Gaza Strip: A cross-sectional study. International journal of health sciences. 2018;12(6):18-24.

4.         Platania S, Gruttadauria S, Citelli G, Giambrone L, Di Nuovo SJHpo. Associations of Thalassemia Major and satisfaction with quality of life: The mediating effect of social support. 2017;4(2):2055102917742054.

5.         Caocci G, Efficace F, Ciotti F, Roncarolo MG, Vacca A, Piras E, et al. Health related quality of life in Middle Eastern children with beta-thalassemia. 2012;12(1):6.

6.         Gollo G, Savioli G, Balocco M, Venturino C, Boeri E, Costantini M, et al. Changes in the quality of life of people with thalassemia major between 2001 and 2009. 2013;7:231.

7.         Maheri A, Sadeghi R, Shojaeizadeh D, Tol A, Yaseri M, Ebrahimi MJE, et al. Associations between a health-promoting lifestyle and quality of life among adults with beta-thalassemia major. 2016;38.

8.         Azami M, Parizad N, Sayehmiri KJIJoPH, Oncology. Prevalence of hypothyroidism, hypoparathyroidism and thefrequency of regular chelation therapy in patients with thalassemia major in Iran: A systematic review and meta-analysis study. 2016;6(4):261-76.

9.         Thavorncharoensap M, Torcharus K, Nuchprayoon I, Riewpaiboon A, Indaratna KJBBd. Ubol Bo.(2010): Factors affecting health-related quality of life in Thai children with thalassemia.10(1):1.

10.       Madmoli Y, Salimi M, Madmoli M, Maraghi E, Pelarak F, Korkini N, et al. The effect of orem self-care model on health-related quality of life of patients with thalassemia major. 2019;7(2):170-6.

11.       Hashemizadeh H, Noori RJSJoIBTO. Assessment of physical growth in patients with beta thalassemia major in Mashhad. 2013;9(4).

12.       Hekmatipour N, Vaghee S, Asghari Nekah SMJEBC. Effects of storytelling on educational self-efficacy in children with thalassemia, aged 7-12 years old. 2015;5(3):19-28.

13.       Menghari MB KA. Path analysis model between spiritual health, quality of life with depression thalassemia major patients. Health Psychology. J 2016 (5(1):):119-34.

14.       Miri Moghadam E, Eshghi P, Sanaei Moghadam E, Hashmi SM. Prevalance of Hemoglobinopathies in Sistan and  Balouchistan Provice in the Southeast of Iran. 2013;9(4 (37)

15.       Al-Moshary M, Al-Mussaed E, Khan AJC. Prevalence of Transfusion Transmitted Infections and the Quality of Life in β-thalassemia Major Patients. 2019;11(11).

16.       M M. Handy thalassemia 1st ed. Tehran FSAd, editor2005.

17.       John MJ, Jyani G, Jindal A, Mashon RS, Mathew A, Kakkar S, et al. Cost effectiveness of hematopoietic stem cell transplantation compared with transfusion chelation for treatment of thalassemia major. 2018;24(10):2119-26.

18.       Taher A, Vichinsky E, Musallam K, Cappellini M-D, Viprakasit V. Guidelines for the management of non transfusion dependent thalassaemia (NTDT). 2014.

19.       Zarezadeh Y, Ebrahimi E, Ghaydari ME, Amani A, Jalili AJSJoKUoMS. The effects of aerobic exercise on body Iron indices in normal subjects and in patients with thalassemia major. 2001;5(2):1-6.

20.       Borgna-Pignatti C. The life of patients with thalassemia major. Haematologica; 2010.

21.       Dahlui M, Hishamshah MI, Rahman A, Aljunid SMJSmj. Quality of life in transfusion-dependent thalassaemia patients on desferrioxamine treatment. 2009;50(8):794.

22.       Zarea K, Baraz Pordanjani S, Pedram M, Pakbaz Z. Quality of life in children with thalassemia who referred to thalassemia center of Shafa Hospital. 2012;1(1):45-53.

23.       Mohammadi SZ, Tajvidi MJMCJ. Relationship between spiritual well-being with hopelessness and social skills in Beta-thalassemia major adolescents (2010). 2011;8(3).

24.       Sadati S, Tamaddoni T, baghianimoghadam Mh. Quality of Life in Patients Suffering from Beta-Thalassemia Major in Amirkola, Iran %J Journal of Community Health Research. 2015;4(3):234-8.

25.       Aydin B, Yapavk I, Akarsu D, Okten N, Ulgen M. Psychosocial aspects and psychiatric disorders in children with thalassemia major. Acta Pediatrics Japan. 1997; 39: 354-357

26.       Poormansouri S, Ahmadi M, Shariati AA, Keikhaei B. Quality of life, depression, anxiety and stress in over-18-year-old patients with beta-Thalassemia major. Scientific Journal of Iran Blood Transfus Organ. 2016 Mar 10;13(1):72-82.

27. Hosseini SH, Khani Kh, Vahidshahi K. A comparative study of the mental health of patients with beta thalassemia major aged 15 to 25 years referred to Bu Ali Sina Hospital in Sari between 2003-2005 with the control group. Mazandaran University of Medical Sciences2007; 17 (59): 51-6

27.       majde teimoori z, sedghi sabet m, hasavari f, rezapuor mJJoHN, Midwifery. The study of bodily, mental, social, and economical problems of major‎ thalassemia infected patient that referred to Somesara Imam Khomeini Hospital. 2008;18(1):31-7.

28.       Malmir M, Teimouri F, Pishgooie A, Dabaghi PJMCSJ. ‎ The Role of Benson´ s relaxation on reducing state anxiety on candidate of open heart surgery patient’s‏. 2015;2(3):182-90.

29.       Sherman DW, Norman R, McSherry CB. A comparison of death anxiety and quality of life of patients with advanced cancer or AIDS and their family caregivers. 2010;21(2):99-112.

30.       Kligman L, Younus JJCO. Management of hot flashes in women with breast cancer. 2010;17(1):81.

31.       Hammond DC. Hypnosis in the treatment of anxiety-and stress-related disorders. 2010;10(2):263-73.

32.       Wiederhold MD, Gao K, Wiederhold B, Behavior,, Networking S. Clinical use of virtual reality distraction system to reduce anxiety and pain in dental procedures. 2014;17(6):359-65.

33.       Dunster C. Treatment of anxiety and stress with biofeedback. Glob Adv Health Med. 2012;1(4):76-83.

34.       Goldsmith C-A. The effects of yoga on anxiety and stress. 2012;17(1).

35.       Ghezeljeh TN, Kohandany M, Oskouei FH, Malek M. The effect of progressive muscle relaxation on glycated hemoglobin and health-related quality of life in patients with type 2 diabetes mellitus. 2017;33:142-8.

36.       Raglio A, Attardo L, Gontero G, Rollino S, Groppo E, Granieri EJWjop. Effects of music and music therapy on mood in neurological patients. 2015;5(1):68.

37.       Hanifi N, Ahmadi F, Memarian R, Khani M. Comparative study on two methods, Benson relaxation Vs premeditation, and their effect on respiratory rate and pulse rate of patients experiencing coronary angiography. 2006;11(4):47-54.

38.       Hamidizadeh S, Ahmadi F, Asghari MJ. Study effect of relaxation technique on anxiety and stress in elders with hypertension. 2006;8.

39.       Gerogianni G, Babatsikou F, Polikandrioti M, Grapsa EJIu, nephrology. Management of anxiety and depression in haemodialysis patients: the role of non-pharmacological methods. 2019;51(1):113-8.

40. aghakhani N, seyyedakbarii V, khademvatan K, alinejad V. Study of  The Effect of Benson Relaxation Method on The Anxatiy Level of Patients With Myocardial Infarction Admited to CCU Wards of Educational and Treatment Center of SeyyedoshohadaS, Urmia, Iran, 2017. Nursing And Midwifery Journal. 2019 Jun 1;17(3):239-50.      

41. Yazdani J, Setareh J. Effect of benson relaxation response on stress among in hemodialysis patients. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences. 2012 Aug 15;22(91):61-8.

42. Black J, Hawks J. Medicalsurgical nursing: management for positive outcomes. 8th ed New

York Saunders Publication. 2005;P.213.

43.       Boss AH. Perry M. The Aggression questionnaire. J Pers Soc 1992; 63: 452-9.

44. Fathieashtiani A, Dastani M. Psychological test, estimation of personality and psychotic

health.Tehran, Besat Publications. 2009.

45. HosseinKhanzadeh AA, Rashidi N, Yeganeh T, Zareimanesh Q, Ghanbari N. The effects of life skills training on anxiety and aggression in students. Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences. 2013;12(7):545-58.

این طرح به منظور بررسی تاثیر تکنیک آرام‌سازی بنسون بر اضطراب  و پرخاشگری بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور مراجعه کننده به بخش تالاسمی بیمارستان حضرت علی اصغر _(ع) زاهدان انجام خواهد شد

ندارد.

کمک به بیماران تالاسمی ماژور  جهت اکاهش اضطراب و پرخاشگری

این پژوهش هیچگونه عوارض یا ضرری برای شما ندارد. با این وجود پژوهشگر در کنار شما بوده و پاسخگوی
تمام سوالات شما خواهد بود.

جبران عوارض احتمالی روش تشخیصی یا درمانی جدید به عهده مجری یا مجریان طرح تحقیقاتی می باشد

چنانچه در طرح تحقیقاتی اقدام تشخیصی یا درمانی انجام شود، هزینه به عهده مجری یا مجریان طرح خواهد بود
و بیمار هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد.

ندارد

نتایج آزمایشها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً
جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه
خواهد ماند.

تماس با شماره موبایل 09155419970

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که
مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد
شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت
در این مطالعه اعلام مینمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشتهام.

رسشنامه مشخصات دمو گرافیک

1. سن: .... سال           2. جنس:  مرد        زن        3.  وضعیت تاهل:    مجرد      متاهل        مطلقه       فوت همسر

4. سطح تحصیلات فرد: ابتدائی               دیپلم                   دانشگاهی  5.  تحصیلات پدر: ابتدائی               دیپلم                   دانشگاهی 6.. تحصیلات مادر:  ابتدائی               دیپلم                   دانشگاهی

7. شغل فرد  :   خانه دار           محصل           کارمند           آزاد               سایر                                               8.  شغل پدر:    کارمند، آزاد، سایر                    9.شغل مادر: خانه دار کارمند، آزاد، سایر

10. وضعیت خانوادگی:  پدر و مادر در قید حیات     فوت یکی از والدین       مطلقه                                          11. وضعیت اقتصادی: ضعیف           متوسط                        خوب

12.  قومیت: فارس      بلوچ     سایر              13. تعداد مراجعه جهت دریافت خون در ماه : ..... نوبت        14. دفعات تزریق دسفرال در ماه:     نوبت

15.بروز عوارض بیماری: بلی              خیر

16- فوت خواهر یا برادرمبتلا به تالاسمی بلی     خیر

پرسشنامه ضطراب آشکار و پنهان اشپیل برگرSTAI 

این پرسشنامه شامل جمله هایی است که مردم برای شرح و توصیف خود به کار می برند. هر جمله را با دقت بخوانید و سپس گزینه ای را که بیانگر احساس فعلی شما در این لحظه است برگزینید هیچ پاسخی به عنوان پاسخ غلط و یا صحیح قلمداد نمی شود. لذا بهترین گزینه ای که احساس شما را توصیف می کند را با زدن یک ضربدر مشخص کنید.

                                                                  خیلی کم       کم        زیاد  خیلی زیاد  

1-         احساس آرامش می کنم.         

2-         احساس امنیت می کنم.   

3-         احساس تنش می کنم.     

4-         احساس می کنم در فشار روحی هستم.     

5-         احساس آسودگی می کنم.

6-         احساس آشفتگی می کنم.   

7-         نگران پیشامد های ناگواری هستم.      

8-         احساس رضایت خاطر می کنم.  

9-         احساس ترس می کنم.     

10-        احساس راحتی می کنم. 

11-        به خودم اطمینان دارم.

12-        اعصابم ناراحت است.   

13-        احساس  بی قراری می کنم.     

14-        نمی توانم تصمیم بگیرم.   

15-        آرامش جسمی دارم.     

16-        احساس میکنم قانع هستم.    

17-        نگران هستم.   

18-        افکار مغشوشی دارم.          

19-        احساس می کنم ثابت قدم هستم.      

20-        شاداب و سرحال هستم. 

مقیاس اضطرابِ پنهان فرم y-2   از STAI

راهنمایی: این پرسشنامه شامل جمله هایی است که مردم برای شرح و توصیف خود به کار می برند. هر جمله را با دقت بخوانید و سپس گزینه ای که احساس معمولی شما در اغلب اوقات بیان می کند، برگزینید.

برای انتخاب هر گزینه زمان زیادی را صرف  نکنید. بهترین گزینه ای که احساس شما را توصیف می کند را با زدن یک ضربدر مشخص کنید.

                                                       تقریباً هرگز     گاهی اوقات   بیشتر اوقات  تقریباً همیشه

21-        شاداب و سرحال هستم.

22-        احساس می کنم عصبانی و بی قرار هستم.

23-        احساس می کنم از خودم رضایت دارم.                        

24-        آرزو می کنم می توانستم به اندازه دیگران خوشحال باشم.

25-        احساس می کنم وامانده ام.   

26-        احساس می کنم راحت هستم.

27-        آرام، خونسرد و ملایم هستم.  

28-        احساس می کنم مشکلات بقدری رویهم انباشته شده است که نمی توانم بر آنها غلبه کنم.

29-        درباره چیزی که واقعاً مهم نیست بیش از حد نگرانم.

30-        خوشحالم.  

31-        افکار پریشانی دارم.      

32-        به خودم مطمئن نیستم.

33-        احساس امنیت می کنم.

34-        به آسانی تصمیم می گیرم.

35-        احساس بی کفایتی می کنم.   

36-        خرسند هستم.      

37-        یک فکر بی اهمیت از ذهنم می گذرد و آزارم می دهد.  

38-        نومیدی من به حدی است که نمی توانم آنرا از ذهنم بیرون کنم.

39-        شخص ثابت قدمی هستم.     

40-        وقتی به رغبت ها و تمایلات گذشته خود می اندیشم دچار تنش و آشفتگی می شوم.

پرسشنامه پرخاشگری باس و پری

هر جمله را با دقت بخوانید و سپس گزینه ای را که بیانگر احساس فعلی شما در این لحظه است برگزینید هیچ پاسخی به عنوان پاسخ غلط و یا صحیح قلمداد نمی شود. لذا بهترین گزینه ای که احساس شما را توصیف می کند را با زدن یک ضربدر مشخص کنید.

                                                                                               تقریباً هرگز     گاهی اوقات   بیشتر اوقات  تقریباً همیشه

خشم

. 1 گاهی بدون دلیل مناسب کنترل خود را از دست می دهم

.  2 هر از چندی نمی توانم برانگیختگی خودم را در زدن دیگران کنترل کنم

.3 پیش آمده که آن قدر عصابی شوم که چیزی را بشکنم

.4 وقتی ناکام م یشوم اجازه می دهم خشم من بروز کند

.5 گاهی فکر می کنم مثل مخزن باروت آماده انفجار هستم

. 6 من به سختی می توانم خشم خود را کنترل کنم.

. 7 من فرد ملایم و متعادلی هستم

 پرخاشگری بدنی و کلامی

.1 کمی بیش از افراد عادی وارد دعوا می شوم.

. 2 نمی توانم از واردشدن به بحث با کسانی که مخالف هستم جلوگیری کنم.

. 3 اگر مجبور شوم برای گرفتن حق خود دعوا می کنم.

. 4 اگر کسی مرا بزند من هم به تلافی او را م یزنم.

.5 دوستانم می گویند من کمابیش اهل مجادله هستم.

. 6 هنگامی که مردم مرا می آزارند ممکن است به آنها بگویم در موردشان چه فکری می کنم.

. 7 در صورتی که به اندازه کافی عصبانی شوم ممکن است دیگران را بزنم.

رنجش

. 1 گاهی اوقات احساس می کنم حقم در زندگی خورده شده است.

. 2 من زود به خشم می آیم ولی سریع بر آن فائق می آیم.

. 3 برخی اوقات فکر می کنم مردم پشت سرم به من می خندند.

. 4 برخی اوقات وجودم مملو از حسادت م یشود.

. 5 برخی از مردم به نظر میرسد که همیشه شانس می آورند.

. 6 تعجب می کنم که چرا برخی اوقات در مورد چیزها احساس تلخی دارم.

بدگمانی

. 1 من افراد آشنا را تهدید کرده ام.

. 2 وقتی دیگران مخصوصاً خوش رفتاری می کنند به فکر می افتم که از من چه می خواهند

. 3 اغلب خودم را در مخالفت با دیگران می بینم.

. 4 نسبت به افرادی که سریع ابراز صمیمیت می کنند بدگمان هستم.

. 5 به هیچ وجه دلیل مناسبی برای کتک زدن دیگران نمی بینم.

. 6 این دیگران هستند که من را تحریک به دعوا می کنند.

. 7 من می دانم که دوستانم پشت سرم حرف می زنند.

چک لیست روند اجرای تکنیک بنسون

نام و نام خانوادگی بیمار :