بررسی تأثیر آموزش از از راه دور به مادران برعادات خواب مرتبط با بازی های رایانه ای پسران مدارس ابتدایی شهرستان زاهدان 1399

سلامت مفهومی چند بعدی و پویا بوده و احساس سلامت نیز مفهومی ذهنی و منحصر به فرد است(1).خواب از نیاز های اولیه و اساسی انسان بوده ، که برای بقاء و سلامتی ضروری است همچنین خواب در حفظ سلامتی و بهبود بیماری ها اهمیت خاصی دارد(2). فرایند فیزیولوژیک فعالی است که در طی آن بدن نیروی خود را بازسازی کرده و سبب ترشح هورمون رشد و سنتز پروتئین و تمایز سلولی می گردد که لازمه رشد و تکامل است. (1)یک سوم زندگی افراد در خواب می گذرد که این مدت را نباید اتلاف زمان تصور کرد. خواب باعث کاهش استرس، اضطراب، فشارهای عصبی و تمرکز می­شود و به شخص در بازیافت انرژی مجدد برای تمرکز بیشتر حواس، سازگاری و لذت بردن از فعالیت های روزانه کمک می­کند (2) خواب مناسب نقش مهمی بر رشد و تکامل کودکان دارد و بر رشد فیزیکی ، رفتاری، عواطف و در عملکرد شناختی کودکان  نیز موثر است(3). خواب خوب نقش بسیار مهمی در ارتقا سلامتی دارد. توصیه می شود نوجوانان و کودکان7 تا 9 ساعت در طول شب بخوابند. اما در حقیقت تقریباً نیمی از افراد آمریکایی گزارش می کنند که در طول هفته کمتر از 7 ساعت خواب شبانه دارند. خواب کافی برای تحکیم حافظه مهم است که نقش مهمی در موفقیت های مدرسه در نوجوانان دارد. در کودکانی که به میزان کافی نمی خوابند خطر شکست در ابعاد تحصیلی و آکادمیک ایجاد می شود (4). افراد از عادات رفتاری منحصر به فردی برای خوابیدن پیروی می­کنند. اما آنچه مسلم است عادات خواب تأثیر به سزایی بر روند خواب دارد عادات خواب نامناسب بهداشتی و ابتلا به برخی مشکلات خواب مطلوب را کاهش داده و سلامتی فرد را به مخاطره می اندازد.(5). عادات خواب در دوران کودکی با توجه به زمینه های فرهنگی و خانوادگی شکل گرفته و فرد در طول عمر سعی در حفظ آن خواهد نمود. پیروی عادات و رفتار های نا­مناسب ، کیفیت وکمیت خواب مطلوب را کاهش داده و به تدریج کودک را دچار عوارض بسیار می نماید(5). مشکلات خواب چند وجهی است و جنبه های مختلف اختلالات مرتبط با خواب مانند کمبود خواب و مشکلات خوابیدن است این مشکلات خواب معمولا در احساس خواب آلودگی در طول روز ظاهر میشود که ممکن است باعث سست شدن عادت ها شود(7) .اختلال های خواب شایع ترین مشکل رفتاری در بین کودکان است. خواب آلودگی شدید در روز به خصوص در اواسط دوران کودکی مسئله قابل اهمیتی است معمولاً این حالات توسط محرومیت از خواب به وجود می آید این مسئله ممکن است در اثر کاهش طول کلی خواب باشد و با قطع خواب موجب خواب آلودگی در روز شود(2).

از نظر ایرلند و کالپین[1] (2006) کودکانی که به دلیل اختلات خواب دچار درجاتی از کم خوابی هستند، نسبت به سایر همسالان خود عصبانی ترند، بیشتر از مدرسه غیبت می کنند، در کسب موفقیتهای تحصیلی ناموفق ترند، رضایت کمتری از خود دارند، از فعالیتهای ارائه شده در مدرسه لذت کمتری برده، و حتی بیشتر بیمار می شوند ( 8). بنابر این شناسایی پیشگیری مشکلات خواب وعوارض ناشی از ان بسیار حایز اهمیت است (6). ازگذشته تاکنون همیشه بازی و سرگرمی جزء جدایی ناپذیر زندگی کودکان بوده است (7). امروزه بازی­های رایانه­ای یکی دیگر از ارمغان های فناوری برای بشر است که شکل مسلط بازی ها در زندگی کودکان و نوجوانان شده است و به شکل بی رویه ای استفاده از این بازی ها بین کودکان و نوجوانان رو به افزایش است(7). بازی های رایانه ای یکی از پر طرفدارترین بازی هایی است که کودکان علی الخصوص پسران را جذب کرده است و بخش زیادی از اوقات فراغت کودکان دانش آموز در ساعاتی که خارج از مدرسه هستند صرف آن ها می شود (8،9 ). مطالعه ای در ایالات متحده نشان داده است که کودکان 8 تا 10ساله، روزی 8 ساعت از وسایل دیجیتال استفاده می­کنند (10).

در مطالعه محمدی و همکاران  مشخص شد 4/66 درصد از نوجوانان شهر اصفهان از بازی های رایانه ای استفاده می کنند. آن ها گزارش کردند نوجوانان به طور متوسط  2 تا 4 ساعت به طور متوسط در هر روز با بازی های رایانه ای مشغول هستند. هر چند در بعضی مطالعات مشخص شده است نوجوانان ایرانی به طور متوسط بیشتر از 6 ساعت در طول هفته درگیر استفاده از این بازی ها هستند (9).

اثرات منفی بازی های رایانه ای آسیب­های جسمانی، آسیب های روانی تربیتی،  انزواطلبی ،  تنبل شدن ذهن ، تأثیر منفی در روابط خانوادگی، افت تحصیلی می باشد(8). تعدادی از عوارض منفی روانی در ارتباط با استفاده از بازی های رایانه ای شامل کاهش اعتماد به نفس، افسردگی، انزوای اجتماعی و اختلالات خواب می باشد (11). در برنامه­های تلویزیونی کودکان و نوجوانان فقط ناظر خشونت هستند درحالی که در بازی های رایانه ای مستقیماً اعمال خشونت آمیز را تجربه می کنند(7). این بازی ها می توانند نقش دو گانه ای در انتقال هنجارها وارزش ها داشته باشند (7).  درکنار عوارض منفی استفاده از بازی های رایانه ای اثرات مثبتی در استفاده از بازی های رایانه ای مانند قدرت خلاقیت، هماهنگی چشم و دست و افزایش تفکر انتزاعی می شود. هر چند به نظر می رسد جنبه منفی این بازی ها بر جنبه مثبت آن غالب است (9). بازی های رایانه ای در کودکان ابعاد مختلف زندگی را تحت تاثیر قرار می دهند. از جمله این ابعاد می توان به  روابط اجتماعی، کار، مدرسه و سلامت کلی اشاره کرد (11).

اختلالات خواب در بین عموم افراد شایع است. مشکلات خواب مرتبط با بازی های رایانه ای نیز شایع است. در حقیقت به محض انجام بازی های رایانه ای و رسانه های الکترونیکی، اختلالات خواب به صورت اختلال در سیکل های طبیعی خواب و بیداری اتفاق می افتد. به نوعی اختلالات خواب جزء مشکلات استفاده از وسایل الکترونیکی است (11). زمان استفاده از بازی های رایانه ای معمولا در دوره قبل از خواب می باشد که سبب کیفیت پایین خواب می شود. همچنین چاقی شکم و مصرف نوشیدنی های شیرین در حین بازی های ویدئویی سبب کاهش کیفیت خواب می شود و خواب را مهار می کند (12).

کینگ و همکاران[2] (2013) ارتباط معنی داری بین بازی های ویدئویی خشونت آمیز طولانی مدت و کیفیت پایین تر خواب در کودکان و نوجوانان گزارش کردند (13). به طوری که بازی های ویدئویی خشونت آمیز طولانی مدت سبب کاهش کیفیت خواب در کودکان و نوجوانان می شود (13). در همین راستا تورل و همکاران[3] (2017) بیان کردند نوع بازی های ویدئویی پیش بینی کننده کیفیت نامناسب خواب، خستگی و بی خوابی است (12).

ایرلند و کالپین (2006) طی مطالعه ای نشان دادند که بازی های رایانه ای با اختلال خواب کودکان ارتباط دارد(6).

ادوارد و همکاران[4] (2011)  طی مطالعه ای چنین نتیجه گیری نمودند که بازی های رایانه ای بر روی کیفیت خواب و سلامت کودکان تأثیر پذیر است.(8). دورکین وباربر [5](2002) طی پژوهشی  نشان دادند که این بازی ها می توانند جایگزین فعالیت های اجتماعی دیگری چون تماشای تلوزیون، انجام تکالیف مدرسه، ورزش، رابطه با همسالان و موجب شود که کودک به تدریج از اطرافیان و دوستان فاصله بگیرد(14).  از آن جایی که تولید روز افزون این بازی­ها و افزایش پیچیدگی آنها سبب افزایش محبوبیت این بازی ها شده پیدایش این پدیده جدید موجی از نگرانی ها را به دنبال داشته است(14).

پرستاری ترکیبی از علم و هنر است. پرستاران بزرگترین گروههای  بهداشتی هستند که می توانند با آموزش مناسب سبب افزایش کیفیت مراقبت های بهداشتی شوند (15).

آموزش توسط پرستاران میتواند نقش مهمی را در زمینه  استفاده صحیح ایفا نماید آموزش کودکان و خانواده ها حایز اهمیت  بوده و موثر است(16). یکی از شیوه های آموزش استفاده از فناوری ارتباطات راه دور یا  تله نرسینگ است که خدمات پرستاری را از طریق استفاده از فناوری­های ارتباطی مانند تلفن فراهم نموده  و مردم از ان راحت تر استفاده می­کنند (17). تله نرسینگ یک روش بسیار مفید و ارزان برای ارزیابی نیازهای خارج از ساعات مراقبتی بیماران است ،  بیشترین کاربرد آن در مراقبت از منزل می باشد(16). این شیوه آموزشی سبب افزایش کیفیت مراقبت های پرستاری می شود. امروزه با پیشرفت دانش پزشکی، استفاده از فناوری های امروزی تاثیر شگرفی بر امید به زندگی گذاشته است. این امر سبب افزایش سن افراد در جهان  و امید به زندگی می شود (15). امروزه در آمریکا  بیشتر از 36 میلیون پرستار از تله نرسینگ استفاده می کنند. به نظر آن ها 70 درصد مراقبتهای پزشکی و پرستاری از طریق تله نرسینگ قابل اجرا است (15)

این ارتباط توسط پرستاران می تواند از طریق ویدئو کنفرانس، تلفن تصویری و اینترنت بدون توجه به محدودیت زمانی و مکانی برقرار شود. همچنین تله نرسینگ امکان آموزش به بیماران و مشاوره از راه دور را فراهم می کند(15).

فن آوریهای ارتباطی ازراه دوراز ابزارهای چند رسانه ای بسیاری مانند  تصاویر زنده، صدای زنده، داده و تصاویر پزشکی، سیستمهای ارتباطی و عکسها بهره میگیرند.  استفاده از این ابزارها نیازمند مجموعه متفاوت و پرهزینه هایی از زیر ساختهای ارتباطی است؛ هر چند که با زیر ساخت های کنونی هم میتوان سطوح پائین تری از فن آوری ارتباطی را در جامعه ارائه کرد (18).  از آنجایی که کودکان آینده دولت ها را می سازند و خواب کافی یکی از اجزای سبک زندگی سالم است و مادران نقش به سزایی در تربیت فرزندان داشته و  ارتباط بیشتری به فرزندان دارند و تله نرسینگ ، آموزش پرستاری به بیماران و خانواده ها  را بدون محدودیت زمان و مکان فراهم می کند  بر آن شدیم تا این مطالعه را با هدف بررسی تاثیر آموزش از راه دور به مادران بر عادات خواب مرتبط با بازی های رایانه ای پسران مدارس ابتدایی شهرستان زاهدان در سال  1399انجام دهیم.

مروری بر مطالعات گذشته:

به جهت بررسی متون مرتبط با موضوع پژوهش جست وجو با وازه های فارسی شامل عادات خواب کودکان اختلالات خواب .آموزش تله نرسینگ به مادران . بازی های کامپیوتری. کودکان سنین مدرسه ، با واژه های انگلیسی sleep habits .childern. Video games.telenursing، school-age children در بانک های اطلاعات زیر انجام شد:pubmed.sid,.elsever.ovid.scholar.science direct  ovid,iran.magiran.iranmedex و مقالات مرتبط مورد بررسی قرارگرفت. سپس مقالاتی که بیشترین تناسب و ارتباط با موضوع مورد پژوهش داشتند انتخاب شده که در اینجا به معرفی آنها می پردازیم .

مطالعات داخلی:

1- جلیل القدر و همکاران( 1396 ) با مطالعه ای با عنوان ' ارتباط اختلالات خواب با تماشای تلویزیون، ماهواره و استفاده از بازیهای رایانه­ای در دانش آموزان 14 تا17 شهر قزوین ' انجام دادند. این مطالعه مقطعی در سال 1392 تا 93 بر روی 653 دانش آموز 14 تا 17 ساله شهر قزوین که به روش خوشه ای چند مرحله ای از بین دبیرستانهای شهر قزوین انتخاب شدند . نتایج نشان داد از 653 نفر دانش آموز مورد مطالعه، بیش ترین اختلالات خواب به ترتیب؛ بیدار شدن از خواب در شب 4/74 درصد، خواب آلودگی روزانه (8/69)، چرت زدن بعد از مدرسه (6/66)،  و کابوس شبانه (1/51) بود. خواب آلودگی روزانه، کابوس شبانه، به خواب رفتن بعد از بیدار شدن از خواب، به خواب رفتن در مدرسه و چرت زدن بعد از مدرسه با مدت زمان تماشای ماهواره رابطه معنی داری را نشان دادند)17).

2- گمرکچی و همکاران(1388) یک مطالعه مقطعی تحت عنوان عادات خواب دانش آموزان مدارس ابتدایی شهر رشت انجام دادند. جامعه پژوهش را کلیه کودکان سن دبستان (11-7 سال) شاغل به تحصیل در ناحیه 1 و 2 شهر رشت انتخاب گردید.دانش آموز پسر و دختر، مقطع ابتدایی با روش نمونه گیری تصادفی از نوع خوشه ای از بین دو ناحیه انتخاب گردیدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه ای مشتمل بر سوالات مربوط به اطلاعات فردی - خانوادگی و عادات خواب بود که توسط مادران کودکان مورد مطالعه تکمیل می شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از روش های آمار توصیفی و استنباطی استفاده کردند.  یافته های پژوهش نشان داد که بیداری در طی شب (با امتیاز0.43 ±1.79) شایعترین عادت خواب کودکان مورد مطالعه بود. بین برخی ازعادات خواب کودکان مورد مطالعه با سن، پایه تحصیلی، خوابیدن مشترک با خواهر و برادر در یک اتاق، شرکت در کلاسهای ورزشی، تعداد فرزندان خانواده، تعداد اعضای خانواده، سطح تحصیلات والدین، شغل پدر و مادر و درآمد ماهیانه ارتباط معنی دار آماری وجود داشت(19).

مطالعات خارجی

1- گروبر و همکاران [6](2016) یک مطالعه ای در کانادا تحت عنوان 'اثر بخشی برنامه آموزشی خواب با هدف بهبود خواب کودکان وعملکرد تحصیلی کودکان دبستانی'  انجام دادند. یک برنامه آموزشی خواب بر روی 71 دانش آموز که  با روش غیر تصادفی در دو گروه کنترل و مداخله انتخاب شده بودند،  انجام شد، و پس از انجام مداخله خواب واقعی با 18 دقیقه در هر شب افزایش یافت،  بازده خواب 3.2/ نیز افزایش  داشته و تاخیرخواب با 2.3دقیقه کوتا­هتر شد. نتایج حاکی از آن بود که  مشارکت در برنامه آموزش خواب با پیشرفت قابل توجهی درخواب کودکان و همچنین عملکرد تحصیلی آنها داشت (20).

2- آلتینتاس[7] و همکاران(2019) یک مطالعه با هدف  بررسی کیفیت خواب در ارتباط بازی های ویدئویی و بررسی نقش عوامل مختلف از جمله عوامل جامعه شناختی/ مدت بازی/ وسلامت روانی وجسمی انجام دادند.بر روی 217 شرکت کننده انجام دادند پرسشنامه انلاین که کیفیت خواب پیترز بورگ  استفاده شده که پس از انجام وتکمیل پرسشنامه دو پروفایل دریافت شد :1.مشخصات کیفیت خواب بالا برای 132نفر 63درصد شرکت کننده و مشخصات کیفی خواب کم برای 85 نفر 39 درصد  شرکت کننده بود که کیفیت خواب با سلامت روانی مثبت وبا شدت بازی های رایانه ویدئویی رابطه منفی داشت(21).

1. کینگ و همکاران (2013) مطالعه ای با عنوان ' تاثیر بازی های خشن پیشرفته بر خواب نوجوانان' انجام دادند.  17 نوجوان پسر 15 تا 17 سال که از بازی های خشن به مدت 3 ساعت در روز استفاده می کردند انتخاب شدند.  کبفیت خواب، ضربان قلب و وضعیت ذهنی  نوجوانان به مدت 3 ماه بررسی شد. از پرسشنامه خواب و مقیاس خواب استنفورد[8]  استفاده شد.  نتایج مطالعه نشان داد استفاده از بازی های رایانه ای خشن  اختلالات قابل توجه در خواب نوجوانان را ایجاد کرد. از نظر آن ها با وجود این که تحریک فیزیولوژیک لزوما مکانیسمی نیست ولی استفاده از فن آوری بر خواب تاثیر می گذارد  (13).
2. شلی و همکاران[9] (2018) مطالعه ای با عنوان' تاثیر مداخله آموزشی خواب در دانشجویان' انجام دادند.  549 دانشجوی بالای 18 سال در دانشگاه دولتی میانه وسترن به طور تصادفی به دو گروه کنترل یا مداخله انتخاب شدند. از مقیاس کیفیت خواب پیتسبورگ، پرسشنامه سلامت، پرسشنامه آگاهی خواب و معیارهای خواب آلودگی و ریتم شبانه روزی برای هر دو گروه استفاده شد. سپس برای گروه مداخله آموزش از طریق آنلاین به مدت 1 هفته انجام دادند. 1 هفته و 8 هفته پس از مداخله مجددا پرسشنامه ها تکمیل شد. نتایج مطالعه نشان داد پس از مداخله رفتارهای خواب بهبود یافت و افراد گروه مداخله زودتر از گروه کنترل استاده از وسایل الکترونیکی را قبل از خواب کنار گذاشتند. در گروه مداخله دانشجویان برنامه خواب منظم تری داشتند و کیفیت خواب افزایش یافت (22).

تورل و همکاران (2017) مطالعه ای با عنوان ' بررسی ارتباط بین استفاده از بازی های ویدئویی بر کیفیت خواب، مصرف مایعات شیرین و چاقی در کودکان و نوجوانان ' انجام دادند. 125 والد کودکان 7 تا 19 ساله ای که از بازی های ویدئویی استفاده می کردند در این مطالعه کوهورت شرکت داده شدند. از ابزار کیفیت خواب پیترزبوک برای والدین استفاده شد. همچنین شاخص های فیزیولوژیک در کودکان بررسی شد. نتایج نشان داد کودکان به مدت 4 ساعت قبل از خواب از بازی های ویدئویی استفاده می کردند همین امر سبب کاهش کیفیت خواب در انها شد. از نظر آن ها مصرف مایعات شیرین در حین استفاده از بازی های ویدئویی سبب چاقی و بی خوابی شد (12).

نقد متون:

اکثر مطالعاتی که تاکنون انجام شده بر روی اختلالات خواب کودکان تمرکز داشته است. باتوجه به اینکه استفاده از تکنولوژی و بازی­های رایانه ای رو به افزایش است و  با توجه به گزارش مطالعات انجام شده، استفاده از هر گونه بازی رایانه ای سبب درجاتی از اختلالات خواب می گردد و کم خوابی خود عامل غیبت از مدرسه، ناموفقیت در تحصیل، عدم لذت از فعالیتهای مدرسه می شود و از طرفی مطالعات مرتبط با آموزش از طریق تله نرسینگ در بیمارهای مزمن  انجام شده و در رابطه با آموزش تله نرسینگ بر عادات خواب در کودکان سن مدرسه تاکنون مطالعه ای انجام نشده است، لذا مطالعه اخیر با هدف بررسی تاثیر آموزش از راه دور به مادران براختلات خواب مرتبط با  بازی های رایانه ای در  کودکان دبستانی  شهرستان زاهدان در سال 1399انجام خواهد شد.

- عادات خواب در دو گروه کنترل و مداخله پس از مداخله متفاوت است.

تعیین تاثیر آموزش از راه دور به مادران برعادات خواب مرتبط با بازی های رایانه ای پسران مدارس ابتدایی شهرستان زاهدان 1399

-تعیین ومقایسه میانگین نمره عادات خواب مرتبط با بازی های رایانه ای قبل و  بعد از آموزش از راه دور در گروه کنترل و مداخله .

- تعیین و مقایسه میانگین نمره مدت زمان خواب مرتبط با بازی های رایانه ای قبل و  بعد از آموزش از راه دور  در گروه کنترل و مداخله.

- تعیین و مقایسه میانگین نمره خواب الودگی روزانه مرتبط با بازی های رایانه ای قبل و  بعد از آموزش از راه دور  در گروه کنترل و مداخله.

- تعیین و مقایسه نمره پاراسومینا مرتبط با بازی های رایانه ای قبل و  بعد آموزش از راه دور در گروه کنترل و مداخله.

-تعیین و مقایسه میانگین نمره مقاومت در برابر خوابیدن مرتبط با بازی های رایانه ای قبل و بعداز آموزش از راه دور در گروه کنترل و مداخله.

- تعیین و مقایسه میانگین نمره عادات اضطرابی خواب مرتبط با بازی های رایانه ای قبل و بعد آموزش از راه دور در دو گروه کنترل و مداخله.

-تعیین و مقایسه میانگین نمره مدت زمان خواب خواب مرتبط با بازی های رایانه ای قبل و بعد از آموزش از راه دور در دوگروه کنترل و مداخله.

- تعیین و مقایسه میانگین نمره بیداری های شبانه مرتبط با بازی های رایانه ای قبل و بعد از آموزش از راه دور دردوگروه کنترل و مداخله.

- تعیین و مقایسه میانگین نمره اختلالات تنفسی خواب مرتبط با بازی های رایانه ای قبل و بعد از آموزش از راه دور در گروه کنترل و مداخله .

- تعیین و مقایسه نمره میانگین نمره تاخیر در شروع خواب مرتبط با بازی های رایانه ای قبل و بعداز آموزش از راه دور در دو گروه کنترل و مداخله .

مراکز آموزشی، دانشکده ها

عادات خواب

تعریف نظری:

عادات خواب عبارت است ازعدم توانایی ارادی درکنترل محیط فیزیکی و کاهش یا فقدان سطح هوشیاری، تعلیق نسبی ادراکات حسی و غیرفعال شدن تقریباً تمام عضلات ارادی (3).

تعریف عملی:

نمره­ای است که کودک با استفاده از پرسشنامه 33 سوالی با 8 مقیاس کیفیت و عادات خواب اوونز و اسپریتو و مک گویین[1] (2000) با گزارش مادر وی پس از 8 هفته پس از مداخله کسب می کند. حداقل نمره  در این پرسشنامه 33 و حداکثر نمره 99 است. نمره کل مشکلات خواب مجموع نمره های تمام زیر مقیاس هاست و نمره هر زیر مقیاس عبارت از مجموع نمره عبارت ها ی مربوط به آن مولفه است . نمره های بالاتر در پرسشنامه عادات خواب به معنای مشکلات خواب بیشتر است.

آموزش تله نرسینگ

تعریف نظری :

پرستاری از راه دور یا تله نرسینگ به ارائه خدمات پرستاری از طریق بکارگیری تکنولوژی های ارتباطی اطلاق می شود. این تکنولوژی های ارتباطی می تواند از طریق تلفن، کامپیوتر، ابزارهای پایش از راه دور و اینترنت باشد(20).

تعریف عملی

ارسال پیام و فیلم برای مادران دانش آموزان از طریق تلگرام و واتس آپ به مادران بر اساس محتوای آموزشی در رابطه با خواب کودکان به مدت 4 هفته ( هفته ای سه بار و در ساعات 18 -20).

بازی های رایانه ای

تعریف نظری:

بازی های رایانه ای یا بازی های ویدئویی برنامه های نرم افزاری تعاملی هستند که عمدتا با هدف سرگرمی به وجود آمده اند. این بازی ها به بازی هایی اشاره دارد که از طریق رایانه های شخصی یا کنسول های بازی انجام می­شود و انجام آن مستلزم پردازش سریع اطلاعات و ارائه اطلاعات منطقی و فوق العاده سریع می باشد(12).

تعریف عملی:

منظور انجام هر گونه بازی دانش آموزبا موبایل ، تب لت،  به مدت 3 ساعت یا بیشتر در طول روز

نیمه تجربی  در دو گروه  کنترل و مداخله انجام خواهد شد.  

شامل دانش آموزان پسر پایه ابتدایی منطقه 1 و2 زاهدان و مادر آن ها که واجد شرایط ورود به پژوهش هستند، می باشد

معیار ورود:

معیارهای مربوط به کودکان:

1-  پسران سن 7 تا 12 سال که با که با پدر و مادر خود زندگی میکنند

2- انجام بازی های را یانه ای توسط کودک  بیش از 3 ساعت در روز .

3.استفاده از گوشی و تبلت  توسط کودک.

4 . انجام بازی های گیم نتی 

5. عدم ابتلای کودک به بیماری های مزمن چون آسم ، تشنج ، بیماری های قلبی، بیماری های کلیوی وسایر بیماری هایی که سبب اختلال در خواب می شود و همچنین عدم استفاده از داروهای خواب آور

 معیارهای مربوط به مادران:

1.  داشتن برنامه وات ساپ و تلگرام و استفاده از آن توسط مادر

2. دارا بودن سواد خواندن و نوشتن

3. داشتن سلامتی جسمانی و روانی در کل اعضای خانواده

حجم نمونه بر اساس میانگین نمره  کل خواب کودکان در مطالعه و با در نظر گرفتن ضریب اطمینان 95 درصد و توان آماری 95 درصد بر اساس فرمول زیر در هر گروه حدود 34 برآورد گردید(17). به منظور اطمینان از کفایت حجم نمونه و در نظر گرفتن ریزش احتمالی در هر گروه 70  نفر و در مجموع 140  نفر وارد مطالعه خواهند شد.

n = = 33/42            

 = 1/96             = 35/44             = 568/25            

 = 1/64              = 52/20             = 528/96            

نمونه گیری به صورت چند مرحله ای انجام خواهد شد. ابتدا لیستی از تمامی مدارس پسرانه منطقه 1 و 2 تهیه شده، سپس از هر منطقه دو مدرسه به صورت تصادفی ساده از طریق قرعه کشی انتخاب، در مرحله بعد از میان مدارس منتخب از هر منطقه  مجدد از طریق قرعه کشی یک مدرسه به گروه کنترل و یک مدرسه به گروه مداخله تخصیص خواهد یافت. در مرحله بعد، در هر مدرسه از هرپایه تحصیلی، متناسب با حجم نمونه تعدادی دانش آموز که شرایط ورود به مطالعه را داشته باشند، به طور تصادفی ساده و از طریق قرعه کشی جهت شرکت در پژوهش انتخاب خواهند شد .

پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک و پرسشنامه عادات خواب کودکان می باشد.

1-  پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک شامل (سن، پایه تحصیلی، رتبه تولد، تعداد فرزندان، شغل مادر، شغل پدر ، شماره موبایل مادر، نوع بازی های رایانه ای و ...) .می باشد.

2- 

پرسشنامه عادات خواب کودکان  (Child Sleep Habit Questionnaire): این پرسشنامه توسط اوونز اسپریتو و همکاران (2000)  در 45 عبارت که  33 عبارت آن مورد استفاده قرار می گیرد. این ابزار برای سنجش کیفیت و عادات خواب کودکان 4 تا 12 ساله طراحی شده و توسط والدین تکمیل می­گردد.اوونز و همکاران عبارات را به شکل مفهومی در هشت زیر مقیاس زیر گروه بندی نمودند .

1)مقاومت در برابر خوابیدن 2) تاخیر در شروع خواب 3) مدت زمان خواب 4) عادات اضطرابی خواب 5) بیداری های شبانه 6) پاراسومینا 7) اختلالات تنفسی خواب 8) خواب آلودگی روزانه. پرسشنامه در قالب طیف سه درجه ای لیکرت نمره گذاری می شود .این پرسشنامه شامل 33 سوال می باشد که در عرض 10 دقیقه تکمیل می شود. هر عبارت ارزشی بین 3-1( از ندرتا تا معمولا) دارد. از نمونه ها خواسته می شود در صورت تکرار رفتار به صورت 7-5 روز در هفته گزینه «معمولاً» (امتیاز3)، 4-2 بار در هفته گزینه «گاهی اوقات» (امتیاز 2)، 1-0 بار در هفته، گزینه ندرتا (امتیاز 1) را علامتگذاری نمایند.

همه سوالات مستقیم نمره گذاری می شود؛ به استثنای عبارت ها ی (1.2.3.10.11.26). که به طور معکوس نمره گذاری می­شوند  .محدوده امتیاز بین 99 -33 است.

نمره هر زیر مقیاس از مجموع سوالات مذکور به دست می آید . مقاومت در برابر خواب (,16.5.4.3،8)حداقل نمره در این مولفه 6 وحداکثر نمره 8 است. تاخیر در شروع خواب(2)حداقل نمره در این مولفه 1 وحداکثر نمره 3 است .مدت زمان خواب  (11.10.9)حداقل نمره در این مولفه 3 وحداکثرنمره 9 است.اضطراب خواب (21.8.7.21)حداقل نمره در این مولفه 4 وحداکثر نمره 12 است. بیداری های شبانه (25.24.16)حداقل نمره در این مولفه 3 وحداکثر نمره 9 است . پاراسومینا (23.22.17.15.14.13.12)حداقل نمره در این مولفه 7 وحداکثر نمره 21 است اختلالات تنفسی خواب (18،19،20) حداقل نمره در این مولفه 3 و حداکثر نمره 9 است. خواب آلودگی روزانه (33.32.31.30.29.28.27.26)حداقل نمره در این مولفه 8 وحداکثر نمره 24 است.نمره کل مشکلات خواب مجموع نمره های تمام زیر مقیاس هاست و نمره هر زیر مقیاس عبارت از مجموع نمره عبارت ها ی مربوط به آن مولفه است . نمره های بالاتر در پرسشنامه عادات خواب به معنای مشکلات خواب بیشتر است.

گودلاین و همکاران( 2008) در طی مطالعه ای پایایی این ابزار را  از طریق  ضریب آلفای کرونباخ 97/0 تعیین نمودند(21) و در ایران نیز نجفی  و همکاران (1390) در مطالعه خود پایایی ابزار را 79/0 برآورد نمودند.(22) در این مطالعه مجددا ا پاپایی این ابزار از طریق همسان سازی درونی و از طریق آلفای کرونباخ انجام خواهد شد.

پس از تایید و تصویب پروپوزال توسط معاونت تحقیقات و فناوری و کمیته اخلاق دانشگاه و دانشکده و اخذ معرفی نامه جهت  آموزش و پرورش ، نمونه گیری به صورت چند مرحله ای انجام خواهد شد(در روش نمونه گیری شرح داده شده است).  سپس با مراجعه پژوهشگر به مدرسه منتخب ضمن معرفی خود به مدیر مدرسه و بیان اهداف و ارائه ی توضیحات لازم در خصوص چگونگی انجام طرح تحقیقاتی، شروع به انتخاب نمونه ی پژوهش، انجام مداخله ی مورد  نظر و سپس  جمع آوری داده ها خواهد کرد. ابتدا لیستی از تمامی دانش آموزان هر پایه در مدرسه تهیه ، سپس شماره موبایل مادران دانش آموزان از مدرسه گرفته شده و طی برقرای ارتباط تلفنی(با توجه به وجود شرایط کنونی و بیماری کووید 19 در صورت عدم حضور کودک) در صورتی که دانش آموز معیار ورود به مطالعه را داشته باشد ، در لیست نمونه پژوهش قرار خواهد گرفت. سپس از میان اسامی دانش آموزان از لیست تهیه شده در هرپایه ، تعدادی دانش آموز متناسب با حجم از هر پایه به روش تصادفی ساده از طریق قرعه کشی انتخاب خواهند شد. سپس با مادر ان دانش آموزان منتخب طی برقرای ارتباط تلفنی و در صورت تمایل ، در مدرسه با آنها یک قرار حضوری گذاشته شده و در آن جلسه  پژوهشگر با مادر  مصاحبه کرده و در صورت رضایت وی ، اهداف مطالعه را توضیح داده فرم رضایت آگاهانه شرکت در پژوهش را به مادر ارائه داده تا آن را خوانده و در  صورت موافقت آن را امضاء نمایند.

در صورتی­که دانش آموز در گروه کنترل اختصاص یافت ابتدا جهت شروع پیش آزمون پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک توسط پژوهشگر تکمیل می گردد و پرسشنامه اختلالات خواب توسط مادر کودک تکمیل می شود در صورتی که در  گروه هیچ مداخله­ای  را دریافت نمی­کنند. پس آزمون، پس از گذشت 8 هفته (2 ماه)  (23) و طبق هماهنگی تلفنی با مادر، و مراجعه پژوهشگر به مدرسه،  توسط وی تکمیل می گردد.

  در صورتی که دانش آموز در گروه مداخله قرار گرفت.  قبل از شروع مداخله،  جهت مادران دانش آموزان پژوهشگر گروهی را در تلگرام و واتساپ (طبق نظر مادران)  ایجاد ، و تمامی آنها عضو می نماید. سپس مداخله به مدت 4 هفته انجام خواهد شد. بدین صورت که پژوهشگر هفته ای سه بار به مدت 4 هفته برای مادران دانش آموزان در ساعات 18- 20 پیامکی بر اساس محتوای آموزش ارسال می کند. محتوای آموزشی شامل اهمیت خواب کودکان ، عادات خواب و آموزش در مورد نحوه روش های غیر دارویی مانند استفاده از موسیقی ، تغییر در ساختار در جهت تأمین خواب کودک مثل کنترل سرو صدا، کم کردن اضطراب و فراهم نمودن اسایش پیش ازخواب، انجام حرکات ورزشی ساده، تغذیه مناسب و  اماده کردن تختواب، همچنین در مورد مشکلات عادات خواب مانند اضطراب در خواب، پاراسومنیا، آپنه در خواب، مقاومت در خواب و مشکلات دیگر می باشد (27)، که به صورت متن ارسال می گردند. سپس 2 ماه پس از اتمام ارسال پیامک (23) مجددا پرسشنامه اختلالات خواب از طریق هماهنگی تلفنی با مادر و مراجعه پژوهشگر به مدرسه، توسط وی تکمیل می گردد. در پایان کار، آموزش­های داده شده به گروه مداخله در قالب جزوه آموزشی که توسط پژوهشگر تهیه شده به مادران گروه کنترل  داده شده و از آنان خواسته می­شود که آن را مطالعه نمایند.

جهت انجام تجزیه و تحلیل آماری، داده ها جمع آوری و پس از کدگذاری وارد  نرم افزار  spss نسخه 21 خواهد شد. برای توصیف ویژگیهای فردی در گروههای مورد مطالعه و تعیین شاخصهای مرکزی و پراکندگی همچون حداقل، حداکثر، دامنه تغییرات، میانگین، انحراف معیار، درصد و فراوانی از آمار توصیفی استفاده خواهد شد. جهت بررسی نرمالیتی داده های کمی از آزمون کولموگروف- اسمیرنوف استفاده می شود.

 برای مقایسه میانگین‌ها در هر گروه در قبل و بعد از مداخله از آزمون تی زوجی و برای توزیع غیر نرمال داده‌ها از معادل نا پارامتری آن آزمون ویلکاکسون استفاده خواهد شد، برای مقایسه فراوانی متغیرهای کیفی دو گروه از آزمون کای دو، برای مقایسه میانگین‌های نمرات هر گروه و  تغییرات  در هر گروه از آزمون تی مستقل و برای توزیع غیر نرمال داده‌ها از معادل نا پارامتری آن آزمون من ویتنی یو استفاده خواهد  شد.  برای تعیین اثربخشی مداخله آموزشی هم‌زمان با تعدیل اثر برخی متغیرهای کمی از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده می‌شود.  سطح معناداری در این مطالعه 5% مدنظر است. در صورت نرمال نبودن داده‌ها از آزمون‌های معادل نا پارامتریک استفاده خواهد بود.

بر اساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران 1392.

( در صورت لزوم فرم رضایت آگاهانه ضمیمه گردد. درج کدهای اخلاقی منطبق با کدهای مصوب حفاظت از آزمودنی در پژوهشهای علوم پزشکی الزامی است.)

1-در پزو هش بر آزمودنی انسانی سلامت وایمنی فرد فرد آزمودنی ها در طول و بعد از اجرای پژوهش بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد هر پژوهشگر که بر روی آزمودنی انسان انجام میگیرد باید توسط افرادی طراحی و اجرا شوند که تخصص ومهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشد در کار آزمایی بالینی بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت ودانش متناسب  الزامی است.

2-کسب رضایت آگاهانه وآزادانه در هر پزوهشی که بر روی آزمودنی انسان اجرا میشود الزامی است.این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف نظر باشد باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود .در صورت تائید کمیته ی اخلاق  اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا یا تبدیل به رضایت شفاهی خواهد بود.

3-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند . رفتار هایی که به هر نحوی متضمن تهدید،اغوا،فریب و یا ا جبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود.به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد-نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده داده شود .همچنین ،در پژوهش هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی داشته باشد ،دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی باید توسط کمیته ی اخلاق تایید شود ،دراین موارد شخص ثالث ومعتمدی باید رضایت را دریافت نماید.

4-پژوهشگرمسئول رعایت اصل راز داریوحفظ اسرار آزمودنی واتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است .همچنین پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند .هر گونه انتشار دادهها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

5-پژوهشگر ان موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ،دقیق،وکامل منتشر کنند. نتایج اعم از منفی ومثبت ونیز منابع تامین بودجه ،وابستگی سازمانی وتعارض منافع،در صورت وجود ،باید کاملا آشکار سازی شوند .پژوهشگران نباید در هنگام عقد قراردادانجام پژوهش ،هیچ گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده یپژوهش مطلوب نیست بپذیرد.

عدم تمایل مادر در شرکت در پژوهش که هدف از پژوهش به مادر توضیح داده می شود.

عدم تمایل وهمکاری آموزش پرورش که هدف از پژوهش توضیح داده میشود.

عدم همکاری مدیران مدرسه که هدف پژوهش برای مدیر ومربیان توضیح داده میشود.

- با توجه به مجازی بودن آموزش در شرایط کنونی و همچنین وجود همه گیری بیماری کرونا امکان عدم حضور دانش آموزان به مدرسه وجود دارد.

بهداشت خواب . تله نرسینگ. بازی های رایانه ای Sleep hygeine . Tele nursing. video Games.

1. Touchette E, Tremblay RE, Boivin M, Peters RD, Petit D. Factors Associated with Sleep Problems in Early Childhood. Encyclopedia on Early Childhood Developmen.2011t [online]. http://www.child-encyclopedia.com/sleeping-behaviour/according-experts/factors-associated-sleep-problems-early-childhood. Published March 2011. Accessed November 6, 2020.

2. Zadek KB, Khoshbay S, Katayoun. Sleep disorders in children. Feyz Scientific Journal: Kashan University of Medical Sciences. 2001; 5 (1): 93-102.

3. Modbar M, Yousefi F, Sharifi, J. Evaluation of sleep quality and its effective factors in patients admitted in gynecology and general surgery. Journal of Mashhad University of Medical Sciences. 2014; 57 (6): 762-9.

4. Oche M, Gana GJ, Yahaya M, Ibrahim Kh, Ladan M, Abdulrahman S. Prevalence and Effect of Social Media on Sleep among Students of Higher Institutions in Sokoto. Annals of Medical and Health Sciences Research. 2019; 9(6).

5. Shoghi M, Dagger M, Decree F, Hosseini F. Sleep habits in children aged 6 to 11 years. Iranian Journal of Nursing. 2005; 18 (41): 131-8.

6. Ireland  JL, Culpin V. The relationship between sleeping problems and aggression, anger, and impulsivity in a population of juvenile and offenders. Journal of Adolescent Health. 2006: (38): 649-55 . 

7. Zakahi F.  The impact of computer games on delinquent tendencies and deviations of gaming children and teens. Journal of Culture-Communication Studies. 2017;18 (38): 103-31.

8. Edward TT, Krcmar VM. The Influences of Video Gaming on US Children's Moral Reasoning About Violence. Journal of Children and Media. 2011; 5(02): 113-13.

9. Mohammadi M, Rezaei Dehaghani A, Mehrabi T. Association between playing computer games and mental and social health among male adolescents in Iran in 2014. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research. 2016; 21:153-8.

10. Sadeghi S, Pouretemad HR, Khosroabadi R, Fathabadi J, Nikbakht S. Impact of Using Digital Devices on the Health of Children: A Systematic Review. Journal of Education and Community Health. 2018; 18(5): 62-71.

11. Altintasa E, Karacab Y, Hullaerta T, Tassi P. Sleep quality and video game playing: Effect of intensity of video game playing and mental health. Psychiatry Research. 2019; 273: 487–92. .

12. Turel O, Romashkin M, Morrison KM. A model linking video gaming, sleep quality, sweet drinks consumption and obesity among children and youth. Clinical Obesity. 2017; 7(4):191-98.

13. King DL, Gradisar M, Lovato N, Wessel J, Gorica M, et al. The impact of prolonged violent video‐gaming on adolescent sleep: an experimental study. Journal of Sleep and Research. 2013; 22(2): 137-43. 

14. Durkin K,  Barber B. Not so doomed: Computer game play and positive adolescent development.  Journal of Applied Developmental Psychology. 2002; 23(4): 373–92.

15. Ghoulami-Shilsari F, Esmaeilpour Bandboni M. Tele-Nursing in Chronic Disease Care: A Systematic Review. Jundishapur Journal of Chronic Disease Care. 2019; 8(2):1-8.

16. Ahmadi I. Shariati C, Rastegar, Farhangian, Khodadadi H, The impact of computer games on children. 3rd International Conference on New Research in Management, Economics and Humanities. 2016.

17. Jalilolghadr SH , Hashemi F, Jahanihashemi H, Yazdi Z, Alimoradi F.  Association of sleep disturbances with TV and satellite watching and video games playing in 14-17 years old high school students of Qazvin. JQUMS, . 2017; 21(2): 31-40.

18. Gholamhoseini L, Mehrabi N, Sadeghi M. Investigating the practical dimensions of telemedicine (telemedicine). Journal of Paramedicine Faculty. 2009; 1(3): 36-43.

19. Gomrokchi Y, Shafipoor Z, Paryad E, Atrkare Roshan Z. A Study of Sleep Habits of the Students of Primary Schools of Rasht City From Parents, Point of View. Journal of Holistic Nursing and Midwifry. 2009; 19(62): 20-45.

20. Gruber R, Somerville G, Bergmame L, Fontil L, Paquin S. School-based sleep education program improves sleep and academic performance of school-age children. Sleep Medicine. 2016; 21:93-100.

21. Altintas E, Karaca Y, Hullaert T, Tassi P. Sleep quality and video game playing: Effect of intensity of video game playing and mental health. Psychiatry Research. 2019;273:487-92.

22. Shelley H, Louise M. O'Brien. The Impact of a Randomized Sleep Education Intervention for College Students. Journal of Clinical Sleep Medicine. 2018;14(3): 337-47.

23. Judith A O, Spirito A,Melissa M. The Children’s Sleep Habits Questionnaire (CSHQ): Psychometric Properties of A Survey Instrument for School-Aged Children. Sleep;  2000; 23(8).

24.  Najafi M, Attari A, Marathi MR, Moin Y.  A comparison of sleep status among 3-7 year-old children involved in masturbation with a control group in Isfahan. Journal of Isfahan Medical School. 2012; 29(169).

25. masnabadi M, Roozbahani N, Khorsandi M. The effect of combined Training Program on Sleep Hygiene among of girl’s primary school students. Iran J Health Educ Health Promot. Spring 2020;8(1): 23-34. [Persian].

به مادران کودکان توضیح لازم داده خواهد شد.

ندارد

تغییر در عادات خواب نامناسب

ندارد

ندارد

ندارد

آموزش گروهی در مدرسه

به مادران در رابطه با محرمانه بودن اطلاعات توضیح لازم داده می شود

شماره تماس  دانشجو و اساتید راهنما در اختیار مادران قرار داده می شود

به مادران دررابطه با حق نپذیرفتن یا انصراف از پژوهش توضیح داده می شود

رضایت کتبی و آگاهانه از مادران گرفته خواهد شد

پرسشنامه دموگرافیک مشخصات کودک و مادر

این پرسشنامه برای بررسی اطلاعات شخصی و اطلاعات مربوط به خواب  کودکان شما طراحی گردیده است . لطفا در صورت تمایل جاهای خالی را تکمیل و گزینه های صحیح را علامت بزنید.

نام و نام خانوادگی کودک : (در صورت تمایل)

پایه تحصیلی:                                                  مدرسه محل تحصیل:           سن کودک:

انجام بازی رایانه ای:  .....  ساعت در روز         اختلال خواب در طی یک هفته اخیر:  بلی          خیر

تحصیلات مادر: ابتدایی              راهنمایی                    زیر دیپلم       دیپلم                            بالاتر        

شغل مادر:    شاغل                       غیر شاغل                        تعداد فرزندان:  ....

سن مادر:                               سن پدر:

شغل پدر:  شاغل                       غیر شاغل                       

تحصیلات پدر:  ابتدایی              راهنمایی                    زیر دیپلم           دیپلم                                      بالاتر  

زمان استفاده از بازی های رایانه ای : صبح ......    عصر.... شب.....

نوع بازی رایانه ای: ..................

تعداد ساعات  خواب در روز: .................

تعداد ساعات  خواب در شب:................

ساعات مشاهده فیلم معمولی .........................

محتوای آموزشی:

پیامک روز اول  :

1. خواب از ضروریات زندگی است و هر فرد حدود یک سوم از دوران زندگی خود را به خواب اختصاص میدهد..   خواب عملکرد عاطفی، شناختی، یادگیری و تمرکز کودکان را تحت تاثیر قرار میدهد به طوری که کمخوابی، کیفیت زندگی را کاهش داده و سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و عاطفی را به خطر میاندازد. بنابراین تاثیر خواب بر فرآیند رشد و عملکرد کودک، اهمیت خواب دوران کودکی را دوچندان میسازد.
2. اقدامات غیر دارویی و توصیه ها به والدین جهت بهبود وضع خواب کودکان

سعی کنید خواب کودک را در ساعت مشخصی قرار دهید و مطمئن شوید که کودک در هنگام خواب به اندازه کافی خسته شده باشد. کودکان در صورتیکه در طی روز به مدت طولانی بخوابند و یا صبحها خیلی دیر از خواب بیدار شوند، شبها به هنگام خواب خسته نخواهند بود.

3. از تختخواب کودک فقط به منظور خواباندن او و خواندن داستانهای شبانه استفاده کنید. لازم است کودکان بدخواب به تختخواب خود تنها به عنوان جایی برای خوابیدن نگاه کنند، نه جایی برای بازی. سعی کنید برو به تختخواب یک عمل تنبیهی به نظر نرسد.

4. به کودک خود اطمینان نشان دهید که او خودش میتواند بخوابد. بنابراین ابتدا برای اینکه مطمئن شوید همه چیز درست است، به گریه کودک  پاسخ دهید و بعد اعتماد خود را بیان کنید و بگوئید که مطمئن هستید که مشکلی برایش پیش نمیآید و فرداصبح او را میبینید.

5.  اصلاً اجازه ندهید کودک در تختخواب شما بخوابد، اگر این اجازه را بدهید، کار جدا خواباندن او را دو برابر سختتر میکنید. حتی وقتی بیمار هم هست با او در یک رختخواب نخوابید، عادت دیگری که شکستن آن کار بسیار سختی است.

6. میتوانید قبل از خواب با یک اقدام مطلوب مثل: قصه گفتن و یا گوش دادن به نوار قصه و یا لالایی روزش را به پایان برسانید. همینطور حمام کردن و ماساژ قبل از خواب مفید خواهد بود.

پیامک روز دوم  :

1.  اقدامات غیر دارویی و توصیه ها به والدین جهت بهبود وضع خواب کودکان

 فراهم نمودن لباس خواب راحت، اتاق خواب با تهویه خوب، محل خواب مطبوع (مثل یک اتاق شخصی و یا تخت شخصی) میتواند مؤثر باشد.   

2.  از فعالیتهای محرک مانند بازیهای کامبیوتری، تماشای تلویزیون و ویدئو و بازیهای تصویری  بعد از شام اجتناب شود. این قاعده را در مورد همه افراد خانواده به کار ببرید نه فقط کودک  بدخواب.  

3. مصرف شبانه برخی مواد غذایی خصوصاً مواد چاشنی دار و محرک موجب بروز مشکلاتی در هضم شده و با خواب تداخل مینماید. نوشیدن مایعات زیاد و چای و نوشابه به مقدار زیاد قبل از خواب موجب خواهد شد فرد برای تخلیه مثانه بیدار شود و باعث تداخل در خواب شود.

4. اگر کودک شما در اتاق خواب خودش میترسد باید خواب او را جدی بگیرید، کودک را آرام کنید و سعی کنید با هم به علت ترس برسید. حتی کودک میتواند از زبان خودش داستانی برای شما بگوید و در مورد این داستان با او صحبت کنید و مطمئن شوید که تخیلات در ذهن او نماند. این مسئله کمک میکند که کودک  با آرامش بیشتری به خواب فرو رود.

-5.  با توجه به اینکه خواب بر فرآیند رشد و تکامل تأثیر به سزایی دارد، اهمیت پرداختن به مشکلات خواب دوران کودکی دو چندان است.

پیامک روزسوم  :

1.  اقدامات غیر دارویی و توصیه ها به والدین جهت بهبود وضع خواب کودکان

میزان خواب و استراحت مورد نیاز کودک  منحصربه فرد است و طول مدت آن بستگی به سن کودک،  فعالیت و سایر عوامل مثل وضعیت سلامتی دارد

2. خواب مناسب در کودکان باعث کسب انرژی دوباره برای لذت بردن از زندگی میشود و رشد جسمی را افزایش میدهد.

3. - خواب مناسب در کودکان نقش حیاتی در تکامل ساختاری مغز داشته و اجازه نظم دادن به اطلاعات تازه را میدهد و روی چگونگی اداره زندگی روزمره کودک  تأثیر دارد.
4. دانش آموزانی که خواب کمتری دارند یا دیر میخوابند و برنامه خواب و بیداری نامنظمی دارند ،دچار افت تحصیلی میشوند
5. مطمئن شوید که کودک  به هنگام خواب به اندازه کافی خسته شده باشد. کودکان در صورتیکه در طول روز مدام چرت بزنند، شبها هنگام خواب خسته  نبوده و مکرراً بیدار خواهند شد
6. پیامک روز چهارم  :

1. - اقدامات غیر دارویی و توصیه ها به والدین جهت بهبود وضع خواب کودکان

از تختخواب کودک فقط به منظور خواباندن او استفاده کنید نه جایی برای بازی. سعی کنید 'برو به تختخواب' یک عمل تنبیهی به نظر نرسد

2. هر روز کودک میوه و سبزی بخورد.
3. یک مراسم آرام‌ بخش برای به خواب رفتن ایجاد کنید؛ مانند حمام گرم کودک یا خواندن داستان برای او.
4. 6  ساعت قبل از به خواب رفتن کودکتان، به او غذا یا نوشیدنی ‌های حاوی کافئین ندهید.
5. مطمئن شوید که دمای اتاق خواب کودک مناسب است و اتاق تاریک است.

پیامک روز پنجم  :

1.- اقدامات غیر دارویی و توصیه ها به والدین جهت بهبود وضع خواب کودکان

 مطمئن شوید که سرو صدا در خانه کم است.

2. نزدیک به زمان خواب، به کودکان وعده‌ های غذایی بزرگ ندهید.
3. زمان بازی بعد از شام را تبدیل به یک زمان آرام بخش کنید، زیرا فعالیت بیش از حد پیش از زمان خواب، کودک را بیدار نگه می ‌دارد.

4. ساعات شام را کمی به جلوتر بیاورید و مثلا در حدود ساعت ۸ شب برنامه خوردن شام را تدارک ببینید. شام را سبک میل کنید تا خوابی آرام و با کیفیت داشته باشید.

-5.  در زمان به خواب رفتن کودک، تلویزیون، کامپیوتر، موبایل و رادیو نباید روشن باشند یا موسیقی نباید در حال پخش باشد. تلویزیون و بازی ‌های ویدئویی باید حداقل یک ساعت قبل از زمان خواب، خاموش شوند.

پیامک روز ششم :

1.  اقدامات غیر دارویی و توصیه ها به والدین جهت بهبود وضع خواب کودکان

 در صورتی که احساس می کنید اختلال خواب کودک شما دچار مشکل جدی شده است و از مدیریت آن مایوس شده اید، با یک روانشناس یاروانپزشک مشورت کنید.

2. قبل از خواب می تواند یک موسیقی آرام بخش گوش دهد.
3. در صورت داشتن خواب منظم پس از اقدامات توصیه شده کودک را تشویق کنید. به عنوان مثال به وی جایزه دهید یا وعده خرید یک وسیله دهید.
4.  ورزش های هوازی  مانند دوچرخه سواری، پیاده روی و شنا مناسب هستند. ورزش در طول روز و در مقابل نور خورشید می‌تواند به کاهش علائم افسرگی و همچنین کیفیت خواب کمک بسیاری کند.

پیامک روز هفتم :

1- مشکلات شایع خواب در کودکان

- مقاومت در برابر خواب:

این مساله در بسیاری از کودکان وجود دارد.  کودکان ۷ تا ۱۲ سال (سن مدرسه)  به حدود ۱۰ تا ۱۲ ساعت خواب نیاز دارند اما معمولا کمتر از این میزان می‌خوابند

2. برای کاهش مقاومت در خواب توصیه هایی شده است از جمله:

- زمان مناسب برای خواب: وقتی برای خود و کودک‌تان زمان خواب مشخصی داشته باشید، پس از مدتی کودک به این خواب منظم عادت می‌کند. توصیه می‌شود والدین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه قبل از خواب، مقدمات خواب کودک را فراهم کنند.

- خاموش کردن  تلویزیون، رایانه، اسباب بازی ودیگر وسایل الکترونیکی (یک ساعت قبل از خواب، همه این عوامل حواس‌پرتی را از او دور کنید تا با  استرس کمتری برای خواب آماده شود(

- آماده‌سازی تختخواب و برقراری سکوت از جمله موارد غیر‌مستقیمی است که با رعایت آن، کودک برای خواب آماده می‌شود.

- توصیه می‌شود برای پیشگیری از مقاومت او، وقت خوابش را به طور مستقیم یادآوری نکنید.

-  اطمینان از تحرک کافی کودک در طول روز: از آن‌جا که کودکان انرژی بالایی دارند، این انرژی باید در طول روز تخلیه شود. درغیر این‌صورت این انرژی را با دیر خوابیدن، تخلیه خواهند کرد. البته مراقب باشید که کودک ۲ تا ۳ ساعت قبل از خواب فعالیت ورزشی و بازی‌های پر‌تحرک نداشته باشد چون هیجان بالا باعث می‌شود تمایل به دیر خوابیدن پیدا کند.

اگر  با وجود رعایت موارد اشاره شده، هنوز هم کودک برای خواب مقاومت می‌کند، احتمالا دچار اختلال در خواب شده است. زمان خواب رفتارها و حرکات او را کنترل کنید تا به عوامل احتمالی بی‌خوابی او پی‌ببرید. در غیر این‌صورت حتما با پزشک مشورت کنید تا با انجام معاینات، اختلال خواب او را شناسایی کند.

پیامک روز هشتم :

1- اضطراب در خواب ( وحشت شبانه)

وحشت شبانه نوعی اختلال خواب است که در آن کودک تا حدی از شدت ترس زیاد از خواب بیدار می شود.

علائم این اختلال، شامل جیغ زدن، ترس شدید و ناتوانی در هنگام خواب است و با عنوان ترسناک های شبانه یا ترور شبانه نیز شناخته می شوند. کودکان در صورت ابتلا ممکن است از خواب بیدار شوند، بنشینند و گریه کنند. کابوس های شبانه در کودکان می تواند از یک تجربه وحشتاک، مانند تماشای یک فیلم ترسناک یا چیزی که آن ها را نگران کرده است، ناشی شود.

2. اقدامات مناسب برای ان:

• مطمئن شوید کودک شما یک روال منظم خواب را دارد.
• کودک خود را در صورت داشتن مکرر کابوس (یک سری کابوس با موضوع مکرر) به پزشک ببرید.

• اگر کابوس های فرزند شما ناشی از تجربه گذشته استرس زا باشد، ممکن است نیاز به مشاوره داشته باشد.
• با فرزند خود صحبت کنید تا درک کند که آیا چیزی آن ها را نگران کرده که می تواند کابوس های آن ها را تحریک کند.

پیامک روز نهم :

1- بیدار شدن شبانه:

- کودکان اغلب به دلایل مختلف ساعات خوابشان به هم خورده و شب و روز را با هم اشتباه می گیرند. این کودکان در شب بیشتر بیدار بوده و به جای آن روزها می خوابند 

 - بیدار شدن بچه ها در خواب اتفاق می افتد. قبل از هرچیز باید دانست که بیدارشدن شبانه یک اتفاق بیولوژیکی طبیعی در خواب کودک است.

2. درمان بیدار شدن شبانه کودکان

- چراغ را خاموش نگه دارید ولی  یک چراغ شب برای راهروی خانه بگیرید و در را باز بگذارید.

- از نگاه کردن به کودک در هنگام خواب خودداری کنید. وقتی بچه به شما نگاه می کند، سعی می کند با شما تعامل برقرار کند و در نتیجه به خواب نمی رود.  مطمئن شوید دمای اتاق گرم یا سرد نیست.

پیامک روز دهم :

1- راه رفتن در خواب:

این اختلال که با راه افتادن در خواب مشخص می‌شود، اغلب در کودکان سنین چهار تا هشت سال دیده می‌شود و نشان‌دهنده مشکلی جدی نیست.

- این بیماری اغلب در یک یا دو ساعت بعد از شروع خواب و در زمان خواب عمیق اتفاق می‌افتد و کودک هیچ موردی را در صبح فردا به خاطر نمی‌آورد. این اختلال به این صورت است که کودک با چشمان باز از رختخواب بیرون می‌آید و در حالیکه به اطراف خیره شده، دور خانه می‌چرخد و حتی درها را باز و بسته کرده و لامپ‌ها را خاموش و روشن می‌کند.

- اگر این اختلال با وحشت خواب هم باشد، ممکن است این رفتارها با جیغ و فریاد همراه باشد. در این شرایط بیدار کردن کودک بسیار مشکل است.

- تکرار زیاد راه رفتن در خواب و ادامه یافتن اختلال تا سنین نوجوانی از جمله مواردی هستند که مراجعه به پزشک را الزامی می‌کنند.

- کودکانی که این مشکل را دارند ممکن است کج خلق و بیش فعال شوند.

پیامک روز یازدهم :

1- درمان راه رفتن در خواب

برای راه رفتن در خوابی که گهگاه رخ می‌دهد، عموما احتیاجی به درمان نیست.

درمان‌های این رفتار  شامل موارد زیر می باشد:

• برطرف کردن علت اولیه‌ی راه رفتن در خواب، مثلا کم‌خوابی یا مصرف دارو
• بیدار کردن پیشگیرانه، یعنی کمی بعد از زمانی که کودک  شروع به راه رفتن در خواب می‌کند وی را آهسته بیدار کنید

پیامک روز دوازدهم :

1- آپنه در خواب یا اختلالات تنفسی در خواب:

آپنه خواب یک نوع اختلال جدی می باشد. این امر باعث قطع تنفس مداوم شده که در طول خواب آغاز می گردد.

علل آپنه در خواب در کودکان:

اضافه وزن، بزرگی لوزه ها،  احتقان (گرفتگی بینی)، دیابت، جنسیت (در پسران شایعتر است)، سابقه خانوادگی اپنه خواب و آسم

2. علائم آپنه خواب:

خروپف بلند،  بیدار شدن از خواب به حالت نفس نفس زدن یا خفگی،  قطع تنفس متناوب در طول خواب، خواب آلودگی بیش از حد در طول روز

3. درمان آپنه خواب در کودکان:

- برداشتن لوزه ها و لوزه سوم با عمل جراحی رایج ترین راه درمان آپنه خواب انسدادی در کودکان است.

- کاهش وزن

- انجام ورزش به صورت پیاده روی در روز

- رژیم غذایی سالم

4. در انتها:

اگر کودکتان با وجود اقدامات توصیه شده همچنان این علائم را در طی خواب داشت، با متخصص اطفال خود صحبت کنید:

• خروپف کردن
• توقف تنفس در هنگام خواب
• مشکل در به خواب رفتن
• مشکل در خوابیدن در تمام طول شب
• مشکل در بیدار ماندن در طول روز
• کاهش عملکرد اجرایی در طول روز بدون هیچ دلیل مشخص

وقایع غیر معمول در طول خواب، مانند راه رفتن در خواب یا کابوس دیدن

پرسشنامه کیفیت و عادات خواب کودکان

والدین گرامی

با سلام پرسشنامه ای که پیش رو دارید در مورد عادات و مشکلات احتمالی خواب کودک شماست. هنگام پاسخ به سوالات به الگوی خواب کودکتان طی یک هفته گذشته فکر کنید (در صورتی که کودکتان طی هفته گذشته بیمار بوده یا مشکل خاصی در خانه داشته است هفته دیگری را در نظر داشته باشید).