بررسی رابطه بین لغزش شناختی، سازمان بندی ایگو و باورهای فراشناخت، با ابعاد نابهنجار شخصیت در بیماران درگیر اختلال مصرف مواد

اعتیاد به عنوان یکی از مشکلات بهداشتی، روانی، اجتماعی قرن حاضر، علاوه بر اینکه ابعاد جسمی، عاطفی و اجتماعی فرد معتاد را تحت تاثیر قرار داده، موجب مشکلات روانی-اجتماعی برای جامعه و همچنین خانواده های آنان نیز شده است (1). وابستگی به مواد مخدر و سوء مصرف یکی از مهم ترین اختلالات روانی و رفتاری در جامعه و به عنوان یکی از مهم ترین عوامل خطرساز برای بیماری های واگیر، بیماری های غیر واگیر و تصادفات جاده ای در نظر گرفته شده است به طوری که طبق گزارش دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد در سال 2016 بیش از 31 میلیون نفر در جهان با برآورد مرگ و میر 450 هزار نفر  و مرگ مستقیم 16750 به دلیل سوء مصرف بیش از حد مواد اعلام شده است که بیش از 76 درصد از این موارد به علت مصرف مواد مخدر بوده است(2). براساس پنجمین ویراست راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، مهم ترین ویژگی وابستگی به مواد محموعه ای از نشانه های شناختی، رفتاری و روان شناختی است که شخص با وجود داشتن مشکلات قابل توجه در رابطه با مصرف مواد، آن را ادامه می دهد(3). بسیاری از افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد به ویژه جوانان قبل از شروع مصرف به دلیل مهارت های مقابله ای ضعیف، بی ثباتی هیجانی و انتقادگری مداوم نسبت به جامعه و اولیای امور به نحوی دارای آسیب پذیری شخصیتی برای ابتلا به این اختلال می باشند(4). در این میان، دست اندرکاران راهنمای تشخیصی-آماری اختلالات روانی برشخصیت پاتولوژیک، از جمله ارزیابی ابعادی پاتولوژیک شخصیت، مدل پنج عاملی شخصیت و مدل ساختاری اختلالات (DSM-5) معطوف شدند(5) این ابعاد به گونه ای شخصیت را مستعد خطر می سازند و به عبارتی زمینه بروز آسیب های روانی را فراهم می کنند(6) بنابراین زمانی که وارد حوزه (DSM-5) می شویم، به وضوح مشخص است که فرایند شخصیت برای درک کامل آسیب شناسی روانی، اساس است(7) بر اساس شواهد، ابعاد نابهنجار شخصیت مانند عاطفه منفی (8-10) مخالفت ورزی و گسلش(11-13)، مهار گسیختگی و روان پریشی (14, 15) با تمایل به سوء مصرف مواد رابطه دارند. یافته ها نشان داده، افراد مبتلا به سوء مصرف مواد در راهبردهای مقابله با استرس، کمال گرایی و خودکارآمدی ضعیف اند و معمولا شیوه های حل مسئله نامناسب را انتخاب می کنند(16)

از سویی دیگر این مطالعه به دنبال نقش سازمان بندی خود در افراد درگیر سوء مصرف مواد مخدر است. کنترل خود اصلی ترین وظیفه در فرد و یک اهرم موفقیت در زندگی است. مطالعات انجام شده در این زمینه حاکی از آن است که مکانیسم های دفاعی ناپخته در زمینه اعتیاد به مواد مخدر، سوء مصرف مواد و عود بیماری موثر است، زیرا مکانیسم ها و سبک های دفاعی ناسازگار با بسیاری از شاخص های منفی سلامتی همراه است(17) یکی از عوامل تاثیرگذار بر سلامت روان از دیدگاه روان پویشی، توانمندی ایگو است. این مفهوم به ظرفیت من برای اداره تقاضاهای متعارض اید، سوپرایگو و مقتضیات واقعیت بیرونی اشاره دارد و به میزانی که من قادر به ایجاد تعادل کارکردی نباشد شخصیت فرد درگیر اختلال خواهد شد(18) توانمندی ایگو به عنوان یک ویژگی شخصیتی، ریشه در نظریه های فروید و اریکسون دارد و برحسب کنش ها و عملکرد 'من' تعریف و سنجیده می شود(19) در نتیجه از منظر روانپویشی اختلالات روانی زمانی ظاهر می شود که ایگو به عنوان مدیریت سیستم روانی، نتواند به وظایف خود عمل کند.

در زمینه رفتارهای اعتیاد آور،پژوهشگران متعددی ارتباط بین باورهای فراشناختی و مصرف الکل، دخانیات، قمار یا استفاده مشکل ساز از اینترنت را بررسی کرده اند(20) مدل چندکارکردی فراشناختی برخی از توانایی های مستقل ساختار فراشناختی را نشان می دهد که شامل سه بعد می باشد: بازتاب خودکار، ادراک ذهنیت و تسلط(21) باورهای فراشناختی دانش دقیق و پایداری در ارزیابی افکار هستند، که در زمینه اعتیاد به صورت باورهای فراشناختی مثبت (رفتار اعتیادآور در قالب تنظیم شناختی و عاطفی) و باورهای فراشناختی منفی (باورهای مربوط به افکار ناایمن و غیرقابل کنترل در مورد رفتار اعتیادآور) طبقه بندی می شوند(22) . دیگران از دیدگاه فراشناختی، افراد معتاد از سوء مصرف مواد، به عنوان ابزاری در جهت تغییر سریع حوادث شناختی از قبیل احساسات، افکار و قضاوت های ذهنی یا ادراکات آزاردهنده و ناخوشایند استفاده می کنند(23)

نتایج پژوهش چلبیانلو و همکاران در سال1397، نشان داد که، ابعاد نابهنجار شخصیتی و ابعاد سرشت منشی نقش تعیین کننده ای در گرایش به مصرف مواد در جامعه دانشجویی دارند و می توان با شناسایی این ابعاد و ویژگی ها، راهکارهای مناسب جهت پیشگیری از این پدیده در محیط های دانشجویی ارائه نمود.(24)

در بعد باورهای فراشناخت، نتایج پژوهش ابولمعالی و همکاران در سال 1395، نشان داد که باورهای فراشناخت و سبک های اسنادی نقش تعیین کننده ای در تبیین مولفه های تنظیم هیجانی شناختی معتادان در حال ترک با متادون دارند(25)

یافته های مطالعه مروری هامونیر و همکاران در سال 2018، ارتباط مثبت بین باورهای فراشناخت در مورد حالت شناختی- عاطفی و چندین رفتار اعتیادآور را نشان می دهد. افرادی که به رفتارهای اعتیادآور روی می آورند دچار اختلال عملکرد در باورهای فراشناخت عمومی عمومی، باورهای فراشناختی درباره افکار مرتبط با اعتیاد و باورهای فراشناخت در مورد ولع مصرف، هستند.(26)

هم چنین یافته های پژوهش احمدی و همکاران در سال 1399، شواهدی برای الگوی تببینی روان پویشی در اسیب روانی فراهم کرد.همسو با نظریه های روان پویشی نشان داد که روابط موضوعی و مکانیزم های دفاعی رشد نیافته در اختلال مصرف مواد نقش به سزایی دارند(27).

در پژوهش سبری و همکاران در سال 2019، می توان نتیجه گرفت که روان ناهشیار با سطح کنترل خود در مصرف کنندگان مواد مخدر رابطه دارد. بنابراین مهم است که مشاوران در برنامه درمانی خود به این عناصر توجه مناسب داشته باشند. علاوه بر این ، مشاوران باید بر نقاط ضعف اثرگذار در  بهبودی افراد سو مصرف کننده مواد، تأکید کنند(28).

در پژوهش عبدالغنی و همکاران در سال 2020، نشان داده شد که اختلال شناختی در بیماران مبتلا به اختلال مصرف مواد شایع بوده و در حیطه های یادآوری و جهت یابی، بیشترین تأثیر را داشت. مصرف دوز روزانه پرگابالین با اختلال در نامگذاری ، زبان و عملکردهای انتزاعی ارتباط داشت(29).

نتایج پژوهش وگا و همکاران در سال 2020، نشان داد که نقص های فراشناختی ممکن است نقش واسطه ای بین فرآیندهای شناختی آگاهانه داشته باشند، که مسئول خود-تنظیمی، کنترل شناختی و پیامدهای زندگی روزمره در اختلال شخصیت مرزی هستند(30).

اگر چه در پژوهش های قبلی در مورد نقش باورهای فراشناختی، نحوه سازمان بندی ایگو و نوع لغزش های شناختی افراد درگیر سوء مصرف مواد، مطالعه شده است. با این حال این پژوهش ها رابطه مولفه های مذکور با ابعاد نابهنجار شخصیت را مشخص نکرده اند و  در مورد نقش ویژگی های شخصیتی افراد درگیر اختلال مصرف مواد، جای این سوال باقی است که آیا ابعاد شخصیتی  افراد درگیر سوء مصرف مواد، چه ارتباطی با ایجاد لغزش های شناختی، ضعف توانمندی ایگو و فراشناخت ها در این افراد دارد. براساس توضیحاتی که ارائه شد و اهمیتی که ساختارهای ایگو، شناخت و فراشناخت دارند این مطالعه در صدد بررسی رابطه بین لغزش شناختی(نگرش های ناکارآمد، تحریف های شناختی و ادراکی و)، سازمان بندی ایگو (نقش مکانیسم های دفاعی) و باورهای فراشناختی (باورهای مثبت و منفی، راهبردهای مقابله ای و نشخوارهای ذهنی) با ابعاد نابهنجار شخصیت ( عاطفه منفی، گسلش، مخالفت ورزی، مهارگسیختگی و روان پریش خویی) در بیمارانی است که درگیر اختلال مصرف مواد هستند، خواهد بود.

فرضیه کلی

در بیماران درگیر اختلال مصرف مواد، بین لغزش شناختی، سازمان بندی ایگو  و باورهای فراشناخت با ابعاد نابهنجار شخصیت، ارتباط وجود دارد.

فرضیه های اختصاصی

1: بین لغزش شناختی با ابعاد نابهنجار شخصیت در افراد درگیر اختلال مصرف مواد ارتباط وجود دارد.

2:  بین سازمان بندی ایگو  با ابعاد نابهنجار شخصیت در  افراد درگیر اختلال مصرف مواد ارتباط وجود دارد.  

3: بین باورهای فراشناخت با ابعاد نابهنجار شخصیت در افراد درگیر اختلال مصرف مواد ارتباط وجود دارد.

4: بین متغیرهای جمعیت شناختی(سن، جنس، تحصیلات، تاهل) با ابعاد نابهنجار شخصیت در افراد درگیر اختلال مصرف مواد، ارتباط وجود دارد.

5: میزان اثر اختصاصی و مشترک هر کدام از مولفه های لغزش شناختی، سازمان بندی ایگو و باورهای فراشناختی در ابعاد نابهنجار شخصیت در افراد درگیر سوء مصرف مواد، متفاوت است.

تعیین همبستگی بین لغزش شناختی، سازمان بندی ایگو و باورهای فراشناختی، با ابعاد نابهنجار شخصیت در بیماران درگیر اختلال مصرف مواد مراجعه کننده به بیمارستان روانپزشکی بهاران، کیلینیک های ترک اعتیاد شهر زاهدان

1: تعیین همبستگی بین لغزش شناختی و ابعاد نابهنجار شخصیت در افراد درگیر اختلال مصرف مواد.

2: تعیین همبستگی بین سازمان بندی ایگو و ابعاد نابهنجار شخصیت در افراد درگیر اختلال مصرف مواد.

3: تعیین همبستگی بین باورهای فراشناخت و ابعاد نابهنجار شخصیت در افراد درگیر اختلال مصرف مواد.

4: تعیین همبستگی متغیرهای جمعیت شناختی و ابعاد نابهنجار شخصیت در افراد درگیر اختلال مصرف مواد.

5: تعیین میزان اثر اختصاصی و مشترک هر کدام از مولفه های لغزش شناختی، سازمان بندی ایگو و باورهای فراشناختی در ابعاد نابهنجار شخصیت در افراد درگیر اختلال مصرف مواد.

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، مراکز درمان اعتیاد، مراکز اقامتی میان مدت، ستاد مبارزه با مواد مخدر، افراد درگیر سوء مصرف مواد

لغزش شناختی:

لغزش شناختی که به عنوان جنبه ای از تحریف شناختی که مشخصه اصلی اسکیزوفرنیا است در نظر گرفته می شود. به علاوه لغزش شناختی به عنوان هسته اصلی اختلال شخصیت اسکیزوتایپی که نشان دهنده یک زمینه ورائتی ابتلا به اسکیزوفرنی است می باشد. لغزش شناختی می تواند به صورت مختلفی از جمله: توهم، هذیان، نقص در گفتار و تفکر مغشوش خود را نشان دهد.

سازمان بندی ایگو:

ایگو یا من دومین ساختار شخصیت در نظریه فروید است که در اثر نیروهای موجود در نهاد به وجود می آید. عملکردهای ایگو  شامل ارتباط با واقعیت، تنظیم و کنترل نیروهای غریزی، روابط موضوعی، پردازش تفکر، عملکردهای دفاعی و ترکیبی و قضاوت است.

باورهای فراشناختی:

باورهای فراشناختی را می توان باورها یا اعتقادات افراد درباره تفکرشان تعریف کرد. به عنوان مثال، باورهای افراد درباره نوع خاصی از افکار و باورهای آنها درباره توانمندی حافظه یا قدرت تمرکزشان را می توان در زمره دانش فراشناختی تلقی کرد. برای مثال فردی مذهبی ممکن است معتقد باشد که تجربه کردن افکار خاصی، نشانه گناهکاری است و منجر به عذاب می شود.داشتن چنین باورهایی تعیین کننده نحوه پاسخ دهی فرد به افکارش و نحوه سازمان دهی آنها می باشد.(31)

ابعاد نابهنجار شخصیت:

پنج بعد نابهنجار شخصیت عبارتند از:

1-عاطفه منفی: با حالت های مضطرب بودن، بی ثباتی عاطفی و افسردگی همبسته است.(6)

2-گسلش(بریدگی): ارتباط نزدیکی با انزوا، بی لذتی و اجتناب از صمیمیت دارد.(6)

3-مخالفت ورزی: با تقلب و بزرگ منشی در ارتباط است.(6)

4-مهارگسیختگی: بی مسئولیتی و تکانشگری مشخصه های اصلی این بعد هستند.(6)

5-روان پریش خویی: مولفه هایی چون باورها و تجارب غیر عادی تحت عنوان این بعد هستند.(6)

توصیفی - همبستگی

تمامی مردان مبتلا به اختلال مصرف مواد مراجعه کننده به بیمارستان بهاران و کیلینک های ترک اعتیاد در شهر زاهدان که در سال 1399 تا 1400 جهت ترک به مراکز مذکور مراجعه می نمایند. تشخیص بیماری بر اساس تاریخچه پزشکی-روانپزشکی و معیارهای ابتلا به اختلالات مصرف مواد در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی ویراست پنجم (DSM-5)، در بیمارانی که در حال حاضر در حال ترک می باشند و نیز  نداشتن سابقه بیماری های روانپزشکی مزمن (اختلالات سایکوتیک و اختلال شخصیت و ...)، نداشتن سابقه بیماری های جسمی مزمن، نداشتن سابقه بستری شدن، عدم تجارب عوارض سایکوتیک در خلال اپیزود فعلی، نداشتن تجربه های استرس زا و تروماهای شدید در یک ماه اخیر.

معیارهای خروج: عدم تکمیل پرسشنامه ها، ابتلا به اختلالات سایکوتیک و  شخصیت و تجارب تروماتیک اخیر

حجم نمونه با استفاده از فرمول تعیین حجم نمونه کوکران، محاسبه می شود که با توجه به حجم جامعه (313 نفر)، حجم نمونه (172 نفر) بدست می آید. فرمول مذکور عبارت است از:

 با توجه به ماهیت پژوهش و در نظر گرفتن میزان عدم پاسخ دهی 10 الی 20 درصدی، حجم نمونه در پژوهش حاضر 190 تا 200 نفر در نظر گرفته می شود.

در وهله اول نمونه گیری هدفمند و در وهله دوم  نمونه گیری در دسترس

1: پرسشنامه فردی سوء مصرف مواد (دموگرافیک)

2: فرم کوتاه پرسشنامه شخصیت (PID-5) – کروگر و مارکون

این پرسشنامه برای سنجش مدل ابعادی صفات شخصیتی DSM-5  توسط کروگر و مارکون تدوین شده است. این ابزار دارای 25 گویه است که 5 بعد نابهنجار شخصیت شامل عاطفه منفی، گسلش، مخالفت ورزی، مهارگسیختگی و روان پریش خویی را می سنجد.پاسخدهی به این پرسشنامه در طیف لیکرت 4 درجه ای از 0- کاملا نادرست تا 3- کاملا درست قرار دارد. کروگر و مارکون همسانی درونی مقیاس های آن را به ترتیب 91/0، 96/0، 97/0، 93/0 و 89/0گزارش کرده اند ویژگی های روان سنجی این نسخه در ایران توسط عبدی و چلبیانلو مورد تایید واقع شده است و اعتبار کل آن 86/0 و همسانی درونی عامل های آن بین 76/0 تا 89/0 گزارش شده است

3: پرسشنامه باورهای فراشناختی(MCQ-30) - ولز

پرسشنامه باورهای  فراشناختی (MCQ-30)متشکل است از یک مقیاس خودگزارشی ۳۰ ماده ای که 5 بعد را اندازه می گیرند. پاسخ به سوالات آن درقالب یک مقیاس چهار درجه ای لیکرت از:1-موافق نیستم تا 4-کاملا موافقم محاسبه می شود.این پرسشنامه 5 بعد را اندازه می گیرد که عبارتند از:

1-باورهای مثبت در مورد نگرانی، که گرایش به تعامل را  در تفکر پشتکارانه ارزیابی می کند.

2-باورهای منفی در مورد عدم کنترل و خطرناک بودن افکار

3-کفایت شناختی که سطح اطمینان به قابلیت های یادگیری و توجه را ارزیابی می کند.

4-اعتقاد به نیاز به کنترل افکار

5-خودآگاهی شناختی، که نظارت بر فرایند تفکر را ارزیابی می کند.
شیرین زاده این پرسشنامه را برای جمعیت ایران ترجمه و آماده نموده است ضریب الفای کرونباخ کل مقیاس در نمونه ایرانی 91/0گزارش شذه است و برای خرده مقیاسهای  کنترل ناپذیری ،باورهای مثبت ،خود هشیاری شناختی، اطمینان شناختی، ونیاز به کنترل افکار منفی به ترتیب در نمونه ایرانی 87/0 و 86/0و 81/0و 80/0و 71/0گزارش شده است. 
در بررسی روایی سازه­ای آن که با استفاده از تحلیل عاملی صورت گرفته بود، مورد تایید قرار داده­اند و  پایایی آن را با آلفای کرونباخ برای کل و زیر مقیاسها ما بین ۷۶٪الی۹۳٪گزارش کرده اند.

4: پرسشنامه سنجش توانمندی ایگو(PIES)- مارک استروم

نمره بالا در این آزمون به معنی سطح بالای قدرت ایگو است، نمره فرد در این پرسشنامه از حاصل جمع نمره فرد در سوالات به دست می آید. روایی صوری و محتوا و سازه پرسشنامه قدرت ایگو مورد تایید قرار گرفته است. پایایی پرسشنامه قدرت ایگو مارکستروم با روش آلفای کرونباخ 68/0 گزارش شده است. پایایی سیاهه بر روی نمونه ایرانی برابر 91/0 و پایایی دونیمه سازی آن برابر 77/0 گزارش شده است. پایایی پرسشنامه قدرت ایگو مارکستروم در پژوهش پرویز و همکاران(1395) با روش آلفای کرونباخ برابر 64/0 به دست آمده است. در این پرسشنامه روش نمره گذاری در طیف لیکرت 5 درجه ای از کاملا موافقم ۵ تا کاملا مخالفم ۱ نمره گذاری می شود. روش نمره گذاری سوالات زیر به صورت معکوس است:

۱، ۵، ۷، ۹، ۱۴، ۱۵، ۱۷، ۱۸،.۲۹ ،۲۸ ،۲۶ ،۲۵ ،۲۴ ،۲۳ ،۲۲ ،۲۰

مولفه های پرسشنامه: امید – اختیار – هدف – کارآیی – پایبندی – عشق – اهمیت(مراقبت) – خرد

5: مقیاس لغزش شناختی (CSS) - میرز و رولین

این مقیاس به منظور ارزیابی اختلال شناختی تهیه شده است. این آزمون ۳۵ عبارتی است که برای سنجش لغزش شناختی که به عنوان جنبه ای از تحریف شناختی که مشخصه اصلی اسکیزوفرنیا است در نظر گرفته می شود. طراحی شده است. به علاوه لغزش شناختی به عنوان هسته اصلی اختلال شخصیت اسکیزوتایپی که نشان دهنده یک زمینه وراثتی ابتلا به اسکیزوفرنی است در نظر گرفته شده است. لغزش شناختی می تواند به صورت مختلفی از جمله: توهم، هذیان، نقص در گفتار و تفکر مغشوش خود را نشان دهد. اگر چه مقیاس لغزش شناختی به منظور تشخیص مشخصات اسکیزوتایپی تهیه شده است اما می توان آن را برای تشخیص اختلالات شناختی در جمعیت های دیگر نیز به کار برد. شیوه نمره گذاری در مقیاس لغزش شناختی، آزمودنی در صورتی که در برخی از عبارات درست و برخی دیگر گزینه نادرست را انتخاب کرده باشد، یک امتیاز می گیرد. عبارت های مربوط به پاسخ درست: ۲، ۳، ۴. ۵. ۱۱. ۹ ، ۱۳، ۱۵، ۱۸، ۲۰، ۲۲، ۲۴، ۲۵، ۲۷. ۲۸، ۳۰، ۳۱، ۳۳؛ عبارت های مربوط به پاسخ نادرست: ۱، ۶، ۷، ۸، ۱۰، ۱۲، ۱۴، ۱۶، ۱۷، ۱۹، ۲۱، ۲۳، ۲۶، ۲۹، ۳۲، ۳۴، ۳۵. برای به دست آوردن امتیاز نهایی کافی است امتیاز همه ۳۵ عبارت را باهم جمع کنید.

پایایی؛ مقیاس لغزش شناختی از همسانی درونی مطلوبی برخوردار است. ضریب آلفای کرونباخ برای مردان 87/0 و برای زنان 90/0 گزارش شده است. روایی: همبستگی معنادار نمرات مقیاس لغزش شناختی با مقیاس های دیگری که ویژگی های اسکیزوتایپی را می سنجند حاکی از اعتبار همزمان این آزمون است. همچنین از آنجایی که نمرات مقیاس لغزش شناختی می توانند تمرات آزمودنی در زیر مقیاس های مختلف MMPI را پیش بینی کنند می توان گفت این آزمون از روایی سازه مطلوبی برخوردار است

در ابتدای پژوهش در مورد اهمیت و ضرورت پژوهش توضیحات ارائه شد و پس از تایید شورای پژوهشی دانشگاه و دریافت کد اخلاق از کمیته کشوری اخلاق در پژوهش نمونه گیری انجام خواهد شد. نمونه مورد پژوهش کلیه بیماران درگیر سوء مصرف مواد محرک و افیونی که در سال 1399 تا 1400 به بیمارستان روانپزشکی بهاران و کیلینک های ترک اعتیاد شهر زاهدان مراجعه نموده اند، خواهد بود. افراد شرکت کننده با رضایت کامل و بدون ایجاد هیچ محدودیتی در دریافت خدمات بهداشتی و مراقبتی در پژوهش حاضر شرکت خواهند کرد و در صورت لزوم فرم رضایت آگاهانه برای شرکت در پژوهش اخذ خواهد شد. مدت زمان اجرای پرسشنامه ها با توجه به تعداد سوالات (122 سوال) 40 دقیقه تعیین می شود که در صورت مشاهده اثر خستگی در افراد، مدت زمان اجرای پرسشنامه ها به دو جلسه 20 دقیقه ای تقسیم خواهد شد. شرکت در پژوهش به صورت اختیاری بوده و اصول مربوط به محرمانه ماندن هویت شرکت کنندگان در پژوهش رعایت خواهد شد. ابزارهای لازم در این پژوهش شامل فرم کوتاه پرسشنامه شخصیت کروگر، مقیاس لغزش شناختی میرز و رولین، پرسشنامه باورهای فراشناختی ولز و پرسشنامه سنجش توانمندی ایگو مارک استروم می باشد که در اختیار آزمودنی ها جهت پاسخگویی قرار خواهد گرفت.

جهت توصیف متغیرها از آمار توصیفی (میانگین، درصد، فراوانی و همبستگی پیرسون) استفاده می شود. برای تعیین اثرات اختصاصی و مشترک متغیرهای مستقل روی متغیر ملاک، از تحلیل رگرسیون چندگانه استفاده می شود. سطح معناداری 05/0 در نظر گرفته می شود. برای تجزیه و تحلیل و آنالیز داده ها از نرم افزار SPSS نسخه 22 و  از آزمون های Chi square, independent sample T test استفاده خواهد شد.

در این پژوهش کدهای  1-2-3-4-5-7-10-11-12-13-14-15-17-19-22-25-28-31 از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی به شرح زیر استفاده می شود.

1-هدف اصلی پژوهش ارتقای سلامت انسان خواهد بود.

2-سلامت و ایمنی فرد در اولویت خواهد بود.

3-منافع بالقوه طرح پژوهشی برای فرد آزمودنی بیشتر از خطرات آن است.

4-هیچ گونه خطر یا محدودیتی جهت سهوولت و پیشبرد سریعتر پژوهش، اعمال نخواهد شد.

5-اقدامات اولیه جهت تامین سلامت آزمودنی ها انجام خواهد شد.

7-در صورتی که مشخص شود خطرات اجرای پژوهش بیش از منافع آن است، ادامه فرایند پژوهش متوقف خواهد شد.

10-پژوهش به صورت پروپوزال ارائه می شود.

11-کمیته اخلاق طرح حاضر را مورد پژوهش قرار می دهد.

12-انتخاب آزمودنی ها از میان بیماران، منصفانه انجام می شود.

13-رضایت آگاهانه کتبی از آزمودنی ها اخذ خواهد شد.

14-در صورت تغییر در نحوه اجرای پژوهش، موضوع به کمیته اخلاق دانشگاه خواهد رسید.

15-پژوهشگر از آگاهانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل می کند.

17-پژوهشگر اطلاعات کافی در مورد پژوهش، در اختیار آزمودنی قرار می دهد.

19-عدم قبول شرکت در پژوهش، تاثیری در دریافت خدمات درمانی برای آزمودنی نخواهد داشت.

22-نمونه گیری از میان گروه های آسیب پذیر انجام نخواهد شد.

25-پژوهشگر اصل رازداری و حفظ اسرار را رعایت می کند.

28-نتایج حاصل از پژوهش صادقانه و به صورت کامل منشر خواهد شد.

31-روش پژوهش مغایر با ارزش‌های اجتماعی، فرهنگی و دینی جامعه مورد پژوهش نخواهد بود.

1: عدم تمایل به همکاری در بیماران

2: پاسخ دهی ناقص به ابزارهای پژوهش

Cognition, Ego, Personality, Substance Use Disorder

شناخت، خود، شخصیت، اختلال مصرف مواد

1.         Mancheri H, Heidari M, Ghodusi Borujeni M. Correlation of Psychosocial problems with perception of social support families with addicted member admitted. Iranian Journal of Psychiatric Nursing. 2013;1(3).

2.         Merz F. United Nations Office on Drugs and Crime: World Drug Report 2017. 2017. SIRIUS–Zeitschrift für Strategische Analysen. 2018;2(1):85-6.

3.         Sadock B, Ruiz P. Kaplan & Sadock's synopsis of psychiatry: Behavioral sciences: Walters Kluwer; 2015.

4.         خانزاده ح, طاهر. مطالعۀ تحلیلی ویژگی های شخصیتی نوجوانان بزهکار. پژوهشنامه حقوق کیفری. 2012;5(1):31-53.

5.         Roskam I, Galdiolo S, Hansenne M, Massoudi K, Rossier J, Gicquel L, et al. The psychometric properties of the French version of the Personality Inventory for DSM-5. PLoS One. 2015;10(7):e0133413.

6.         Bastiaens T, Claes L, Smits D, De Clercq B, De Fruyt F, Rossi G, et al. The construct validity of the Dutch Personality Inventory for DSM-5 Personality Disorders (PID-5) in a clinical sample. Assessment. 2016;23(1):42-51.

7.         Watson D, Naragon-Gainey K. Personality, emotions, and the emotional disorders. Clinical Psychological Science. 2014;2(4):422-42.

8.         MacIntyre JM, Ruscio AC, Brede E, Waters AJ. Emotion dysregulation and negative affect: Laboratory and EMA investigations in smokers. Addictive behaviors reports. 2018;7:65-70.

9.         Szasz PL, Szentagotai A, Hofmann SG. Effects of emotion regulation strategies on smoking craving, attentional bias, and task persistence. Behaviour Research and Therapy. 2012;50(5):333-40.

10.       Berking M, Margraf M, Ebert D, Wupperman P, Hofmann SG, Junghanns K. Deficits in emotion-regulation skills predict alcohol use during and after cognitive–behavioral therapy for alcohol dependence. Journal of consulting and clinical psychology. 2011;79(3):307.

11.       Creswell KG, Bachrach RL, Wright AG, Pinto A, Ansell E. Predicting problematic alcohol use with the DSM–5 alternative model of personality pathology. Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment. 2016;7(1):103.

12.       Creswell KG, Chung T, Wright AG, Clark DB, Black JJ, Martin CS. Personality, negative affect coping, and drinking alone: a structural equation modeling approach to examine correlates of adolescent solitary drinking. Addiction. 2015;110(5):775-83.

13.       Few LR, Miller JD, Rothbaum AO, Meller S, Maples J, Terry DP, et al. Examination of the Section III DSM-5 diagnostic system for personality disorders in an outpatient clinical sample. Journal of abnormal psychology. 2013;122(4):1057.

14.       Marmet S, Studer J, Rougemont-Bücking A, Gmel G. Latent profiles of family background, personality and mental health factors and their association with behavioural addictions and substance use disorders in young Swiss men. European psychiatry. 2018;52:76-84.

15.       Sellbom M, Smid W, De Saeger H, Smit N, Kamphuis JH. Mapping the personality psychopathology five domains onto DSM–IV personality disorders in Dutch clinical and forensic samples: Implications for DSM–5. Journal of Personality Assessment. 2014;96(2):185-91.

16.       فرزانه ر, مجید م, سامره ام, یلدا ق, مهسا نس. مقایسه راهبردهای مقابله با استرس، کمال گرایی و خودکارآمدی در افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد و افراد بهنجار.

17.       Abd Halim M, Sabri F. Relationship between defense mechanisms and coping styles among relapsing addicts. Procedia-Social and Behavioral Sciences. 2013;84:1829-37.

18.       Lavertue NE, Kumar V, Pekala RJ. The effectiveness of a hypnotic ego-strengthening procedure for improving self-esteem and depression. Australian Journal of Clinical and Experimental Hypnosis. 2002;30(1):1-23.

19.       محمدعلی ب, محمدمهدی ا, فهیمه ت. نقش واسطه ای استحکام من در رابطه بین سبک های دلبستگی و راهبردهای نظم دهی شناختی هیجان.

20.       Spada MM, Caselli G, Nikčević AV, Wells A. Metacognition in addictive behaviors. Addictive behaviors. 2015;44:9-15.

21.       Pedone R, Semerari A, Riccardi I, Procacci M, Nicolò G, Carcione A. Development of a self-report measure of metacognition: The Metacognition Self-Assessment Scale (MSAS). Instrument description and factor structure. Clinical Neuropsychiatry. 2017;14(3).

22.       Spada MM, Roarty A. The relative contribution of metacognitions and attentional control to the severity of gambling in problem gamblers. Addictive behaviors reports. 2015;1:7-11.

23.       سلطانی اط, نجفی, محمود. مقایسه باورهای فراشناختی و تحمل ابهام در افراد معتاد، سیگاری و عادی. روان شناسی بالینی. 2011;3(4):59-67.

.24          چلبیانلو, رضا غ, مردانی, سادات ل, نژاد ع. رابطه سرشت-منش، ابعاد نابهنجار شخصیت و خودکنترلی با گرایش به اعتیاد در دانشجویان. فصلنامه علمی و پژوهشی اعتیادپژوهی. 2019;12(50):193-212.

.25          ابوالمعالی, نیارکی ر, مهری. پیش بینی راهبردهای تنظیم شناختی هیجان بر اساس باورهای فراشناخت و سبک های اسنادی در معتادان در حال ترک. فصلنامه علمی و پژوهشی اعتیادپژوهی. 2018;12(45):209-30.

26.         Hamonniere T, Varescon I. Metacognitive beliefs in addictive behaviours: A systematic review. Addictive behaviors. 2018;85:51-63.

27.         احمدی, سرافراز, رضا م, رضایی ک, علی. نقش تشخیصی روابط موضوعی و مکانیزم های دفاعی در افراد مبتلا به مصرف مواد افیون، مواد محرک و بهنجار. فصلنامه علمی و پژوهشی اعتیادپژوهی. 2020;14(55):162-92.

28.         Sabri F, Abdullah NA, Anuar MK. Defense Mechanisms and Self-Control in Recovering Substance Abuse Clients. AL-ABQARI: Journal of Islamic Social Sciences and Humanities. 2019.                                                                                                                  .29          Abdelghani M, Fouad AA, Mamdouh A, Raya YM. Association Between Cognitive Impairment and Substance Use Disorder Attributed to Pregabalin in Egypt: A Case-Control Study. Addictive Disorders & Their Treatment. 2020;19(4):201-8.                                          .30               Vega D, Torrubia R, Marco-Pallarés J, Soto A, Rodriguez-Fornells A. Metacognition of daily self-regulation processes and personality traits in borderline personality disorder. Journal of Affective Disorders. 2020;267:243-50.

31.        Wells A. Metacognitive therapy for anxiety and depression: Guilford press; 2011.

در مطالعه کنونی، رابطه بین سه حوزه لغزش شناختی، سازمان بندی خود (ایگو) و باورهای فراشناختی، با ابعاد نابهنجار شخصیت در بیماران مبتلا به سوء مصرف مواد مورد بررسی قرار می گیرد و باعث افزایش توانایی پژوهشگران در درک عوامل شخصیتی، شناختی و فراشناختی، و نیز نقش مکانیسم های دفاعی موثر در سوء مصرف مواد می شود.

ندارد

شناسایی متغیرهای شناختی و شخصیتی دخیل در سوء مصرف  مواد می تواند گرایش،شروع و تداوم مصرف را  در افراد درگیر سوء مصرف مواد پیش بینی کند و نیز ارتباط این عوامل را با عدم گرایش به سوء مصرف مواد در افراد سالم تبیین نماید.

ندارد

ندارد

تمام هزینه های طرح فعلی توسط مجری طرح پرداخت شده است و در هیچکدام از مراحل پژوهش، از افراد شرکت کننده در طرح هزینه ای اخذ نمی گردد.

ندارد

داده های اخذ شده از بیماران کاملا محرمانه نگه داری شده و در جهت مقاصد پژوهشی به کار گرفته می شود.هویت بیماران و داده های اخذ شده در اختیار هیچ طرف ثالثی قرار نخواهد گرفت..

در صورت وجود هر گونه پرسش در مورد اجرا و انجام پژوهش با شماره ی زیر تماس حاصل شود.

دکتر عزیزالله مجاهد (استاد راهنمای اول): 09151431909

بیماردر این مطالعه می تواند در جریان هر کدام از مراحل پژوهش از ادامه همکاری امتناع نموده و از جریان پژوهش خارج شود.

توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح جهت موافقت بیمار، بابت شرکت در این مطالعه اعلان می شود و یک نسخه از این فرم به شرکت کننده داده شده و فرصت خواندن آن را خواهد داشت.

پرسشنامه فردی سوء مصرف مواد

شغل : بیکار  کارمند   آزاد           تاهل : متاهل مجرد               سن:                تحصیلات:

1: نوع موادی که مصرف می کردید چه بود؟

 تریاک                                       هروئین                                  شیشه                                کوکائین        

حشیش                                           شیره                               ترکیبی 

2: مصرف چگونه بود؟

تدخینی                                       تزریقی                            خوراکی                                    ترکیبی 

3: به طور متوسط روزانه چند مرتبه مواد مصرف می کردید؟

   یکبار                                         دوبار                                 سه بار                                        سایر 

4: از چه سنی مصرف را شروع کردید؟

    زیر 20 سالگی                                 21 تا 25 سالگی                            26 تا 30 سالگی 

31 تا 35 سالگی                                 36 تا 40 سالگی                             41 سالگی به بعد 

5: اولین بار تحت چه عاملی شروع به مصرف مواد کردید؟ دقیقا مشخص نمایید

از روی کنجکاوی                                        رفع خستگی                                تفریحی و تفننی 

  مشکلات زندگی                                  مشکلات روحی                               مشکلات جسمی 

6: چه کسانی در خانواده شما مواد مصرف می کنند؟

برادر                        خواهر                           مادر                           پدر                       هیچکدام 

7: با چه کسانی مواد مصرف می کردید؟

      تنها                            با خانواده                         با دوستان                          با همکاران 

8: مهم ترین انگیزه ترک فعلی شما چه بود؟

فشار خانواده                         نداشتن پول                    انگیزه درونی              مشکلات اجتماعی 

پرسشنامه باورهای فراشناختی ولز (MCQ-30)

پرسشنامه ابعاد نابهنجار شخصیت کروگر و مارکون(PID-5)

پرسشنامه سنجش توانمندی ایگو مارک استروم

مقیاس لغزش شناختی میرز و رولین