تبیین چالش های تغذیه شیرخواران با شیر مادر در شهر زاهدان در سال 1399

دوران تکرار نشدنی کودکی دوران شکلگیری و رشد روانی و جسمی انسان است و دوران شیرخوارگی حساسترین مرحله رشد و تکامل کودک محسوب میشود .در این دوران شیر مادر بهترین منبع تأمین کننده نیازهای غذایی، روانی و تکاملی کودک است و هیچ نوع شیر دیگری اعم از شیر مصنوعی و شیر دام نمیتواند به طور کامل جایگزین آن گردد)1).

ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺗﻌﺮﻳﻒ، ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻳﻦ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺑﺮﺍﻯ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭﺍﻥ ﻋﺒﺎﺭﺗﺴﺖ ﺍﺯ: ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺍﻧﺤﺼﺎﺭﻯ ﺑﺎ ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﺩﺭ ﺷﺶ ﻣﺎﻩ ﺍﻭﻝ ﺯﻧﺪﮔﻰ ﻭ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺁﻥ ﺗﺎ ﺩﻭ ﺳﺎﻝ ﻭ ﻳﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻏﺬﺍﻫﺎﻯ ﻛﻤﻜﻰ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺳﻦ ﻛﻮﺩﻙ. ﺑﺮﺍﻯ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻫﺪﻑ ﻭ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮﻯ ﺍﺯ ﺑﺮﻭﺯ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺑﺎﺯﺩﺍﺭﻧﺪﻩ، ﻻﺯﻡ ﺍﺳﺖ: ﻧﻮﺯﺍﺩ  ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺗﻮﻟﺪ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﺱ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﭘﻮﺳﺖ ﺑﺎ ﭘﻮﺳﺖ ﻣﺎﺩﺭ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﻴﺮﺩ ﻭ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎ از پستان ﻣﺎﺩﺭ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﻮﺩ(2).

تغذیه انحصاری کودک با شیر مادر که مورد تأکید سازمان جهانی بهداشت نیز قرار گرفته است دارای منافع سلامتی کوتاه و بلند مدت زیادی برای مادر وکودک می باشد که بسیاری از آنها به خوبی شناخته شده اند؛ از جمله این منافع می توان به محافظت کودک در برابر بیماری های عفونی و ناراحتی های دستگاه گوارش، کاهش خطر دیابت، کاهش چاقی و افزایش وزن در آینده، تعادل تغذیه ای و رشد طبیعی، ایجاد ارتباط عاطفی و وابستگی بین مادر و کودک اشاره کرد. در مادران نیز می تواند به کاهش احتمال ابتلا به سرطان تخمدان و سینه، دیابت نوع2، افسردگی پس از زایمان، کاهش احتمال بارداری ناخواسته، بازگشت سریعتر به وزن قبل از بارداری و افزایش سلامت استخوان ها گردد(3).سازمان جهانی بهداشت(2001) تغذیه ی انحصاری با شیر مادر را تا 6 ماه اول زندگی کودک و ادامه شیردهی را به همراه غذای جامد تا 2 سالگی به مادران توصیه نموده است. در این راستا، مدت زمان بین 3 ماه آخر بارداری تا 6 ماه پس از تولد، بحرانی ترین دوره برای تغذیه ی جنین و شیرخوار به حساب آمده و تغذیه ی انحصاری شیرخوار با شیر مادر را در 6 ماه اول پس از تولد مطلوب ترین تغذیه عنوان شده است(4). همچنین پژوهش ها نشان داده اند که حداکثر دوره ی آسیب دیدگی مغز در اثر سوء تغذیه بین سه ماه آخر بارداری تا 6 ماه پس از تولد می باشد؛ 6/5 رشد مغز پس از تولد انجام می گیرد، بنابراین تغذیه ی کودک در دو سال اول زندگی از نظر رشد حائز اهمیت است(5). از طرف دیگر جایگزینی شیر مادر با سایر شیر ها می تواند زیان های هنگفت اقتصادی را بر خانواده و جامعه تحمیل کند(6).در ایران نیز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ترویج تغذیه با شیر مادر را یکی از راهبرد های مهم برای رشد و بقای کودکان دانسته و گام های مؤثری در این زمینه برداشته است(7). با وجود این، هنوز تغذیه بسیاری از شیرخواران با شیر مادر در هفته ها یا ماه های اول زندگی متوقف می شودکه پیامد آن افزایش خطر ابتلاء به بیماری ها، سوء تغذیه، و مرگ می باشد(8).علاوه بر آن ﺷﻴﺮ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ باعث کاهش ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ، احتقان پستان و کاهش اعتماد به نفس مادر می شود(2). با وجود فواید و مزایای شیر مادر و مضرات تغذیه ی مصنوعی آمارها نشان می دهد که در بسیاری از نقاط دنیا شیوع و طول مدت تغذیه انحصاری با شیر مادر به دلایل مختلف اقتصادی، اجتماعی،  فرهنگی و فردی کاهش یافته است و تعداد کمی از کشورها به داشتن کامل تغذیه انحصاری با شیر مادر تا 6 ماهگی نزدیک شده اند(3). از جمله عواملی که بر شیردهی مادران تاثیر منفی گذاشته، می توان به ﺷﺎﻏﻞ ﺑـﻮدن ﻣـﺎدر، ﺗﻮﺻـﻴﻪ ﻫـﺎی اﻃﺮاﻓﻴﺎن و از ﻫﻤﻪ ﻣﻬﻢﺗﺮ ﺑﺎورﻫﺎی ﻏﻠﻂ ﻣﺎدران و ﻧﮕﺮش وی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﻴﺮدﻫﻲ اشاره کرد(9).

همچنین در مطالعه ای که در بندرعباس صورت گرفت نتایج نشان داد مهمترین علت قطع شیر دهی، کمبود شیر مادر( 38 درصد) بود و اکثر مادران گریه و بی قراری کودک را دلیل ناکافی بودن شیر می دانستند(8).

همچنین سایر ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت، عوامل مختلفی ﻣﺎﻧﻨﺪ: ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺎدر و ﻧﻮزاد، ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ، ﺷﻬﺮی ﺑﻮدن، ﺟﺪاﻳﻲ ﻣﺎدر و ﻓﺮزﻧﺪ، ﻛﺎﻫﺶ ﺣﻤﺎﻳﺖ اﻃﺮاﻓﻴﺎن، ﺷﺮوع ﻏﺬای ﻛﻤﻜﻲ ﻗﺒل از پایان، ﻣﻴﺰان آﮔﺎﻫﻲ والدین، اﺷﺘﻐﺎل ﻣﺎدران، ﻧﺎﻛﺎﻓﻲ ﺑﻮدن  ﺷﻴﺮ ﻣﺎدر، ﺑﻴﻤﺎری ﻫﺎی ﻣﺎدر و ﻛﻮدک، ﺣﺎﻣﻠﮕﻲ ﻣﺠﺪد، ﻧﻮع زاﻳﻤﺎن و مانند آن را از ﺟﻤﻠﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻧﺸﺪن اﻧﺤﺼﺎری ﺑﺎ ﺷﻴﺮ ﻣﺎدر ﻣﻄﺮح کرد(10).

که با توجه به این که طبق آمار مدیر کل ثبت احوال سیستان و بلوچستان، بالاترین نرخ ولادت در کشور مربوط به سیستان و بلوچستان است که به ازای هر هزار نفر ۳۲ ولادت است بنابراین هدف از پژوهش حاضر شناسایی عوامل مختلف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و فردی می باشد که می تواند باعث قطع شیردهی و یا کوتاهی مدت آن شود. این پژوهش می تواند اطلاعات سودمندی را در اختیار مسئولین، جامعه، مادران و خانواده ی آن ها قرار دهد و باعث کاهش تغذیه ی مصنوعی و هزینه های اقتصادی آن گردد.

ندارد.

تبیین تجربه مادران از چالش های تغذیه ی شیرخواران از شیر مادر در شهر زاهدان

تبیین تجربه مادران از چالش های تغذیه ی شیرخواران از شیر مادر در شهر زاهدان

معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

تغذیه با شیر مادر

این مطالعه از نوع کیفی می باشد که در سال 1399 در شهر زاهدان انجام می گردد.

جامعه مورد پژوهش شامل تمام مادرانی که کودک زیر 2 سال دارند و به فرزند خود شیر نمی دهند و محل اقامت آنها در شهر زاهدان در سال 1398 می باشد.

معیار ورود : تمایل به همکاری، عدم شیر دهی به فرزند ، داشتن سلامت عمومی و توانایی صحبت کردن در حد مطلوب

معیار خروج: عدم تمایل به همکاری

در مطالعات کیفی نمونه‌گیری هدفمند انجام می‌شود و از کسانی که بتوانند منبع سرشار از اطلاعات باشند، خوب صحبت کنند، موضوعات را به درستی منعکس کنند و تمایل به در میان گذاشتن اطلاعات داشته باشند، وارد مطالعه خواهند شد.

در این مطالعه سعی می شود با توجه به تعداد کودکان زیر دوسالی که با شیر مادر تغذیه نمی شوند و تحت پوشش پایگاه های بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زاهدان هستند، برای شروع تعداد 10نفر  مادر انتخاب شوند و با توجه به موضوع مطالعه نمونه گیری تا زمان اشباع داده ها ادامه یابد. (لازم به یادآوری است که در این قسمت برای maximum variation، افراد بر اساس شاخص هایی همچون شغل: شاغل و بیکار انتخاب خواهند شد). پیش بینی می شود که بین 25 تا 30 نفر مصاحبه انجام شود در این پژوهش  افرادی به عنوان نمونه انتخاب خواهند شد و با انها مصاحبه می شود که که کودکان آن ها با شیر مادر تغذیه نمی شوند.

روش نمونه گیری به روش  مبتنی بر هدف (با در نظر گرفتن معیارهای ورود) تا اشباع داده ها (بدین معنی که شرکت کننده گان مطلب جدیدی را به اطلاعات جمع آوری شده اضافه نکنند) خواهد بود.

در این مطالعه برای جمع آوری اطلاعات از روش مصاحبه انفرادی استفاده خواهد شد. اطلاعات از طریق راهنمای مصاحبه شامل اطلاعات دموگرافیک  (پیوست یک) و راهنمای مصاحبه نیمه ساختار یافته علل عدم شیردهی (پیوست دو) جمع آوری خواهد شد . راهنمای مصاحبه اختصاصی شامل عوامل جسمی، روانی، شغلی، اقتصادی، تحصیلی، خانوادگی، اجتماعی و سایر عواملی باشد که از مطالعات گذشته برگرفته شده است. جهت دستیابی به صحت (Trustworthiness ) و استحکام دادهها (Rigor)، مقبولیت (Credibilityآن ها با استفاده از مطالعه و بررسی مستمر داده ها (پیاده کردن مصاحبه ها و بررسی و مرور آنها تا پیدایش درون مایه های اصلی)، بازنگری تجزیه و تحلیل انجام شده توسط همکاران طرح (Peer Check ) و بازنگری نوشته ها توسط شرکت کنندگان مطالعه(check Member )انجام خواهد گرفت.

راهنمای مصاحبه به صورت نیمه ساختار یافته می باشد بدین صورت که سئوال از افراد پرسیده می شود و چنانچه اگر در حین مصاحبه افراد به عللی غیر از سوالات راهنمای مصاحبه اشاره کردند، آن علل نیز مورد بررسی قرار می گیرد و در مصاحبه های بعدی نیز مورد پرسش قرار خواهد گرفت.

پس از تصویب طرح در کمیته اخلاق دانشگاه و کسب مجوز های لازم ، پژوهشگران به  مراکز بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زاهدان که در شهر زاهدان مشغول به ارائه خدمت هستند مراجعه می کند و پس از شناسایی افرادی که می توانند در مطالعه شرکت کنند (بر اساس معیارهای ورود) ابتدا به مادرانی که به کودکان زیر 2 سال خود شیر نمی دهند، در مورد اهداف طرح و محرمانه بودن اطلاعات و شرکت داوطلبانه در پژوهش توضیح داده می شود و پس از پر کردن فرم رضایت آگاهانه (پیوست 3) به صورت مصاحبه فردی اطلاعات پژوهش را جمع آوری خواهد کرد. در طول مدت مصاحبه با رضایت فرد و اطمینان از محرمانه بودن اطلاعات اقدام به ضبط صدا خواهد شد و تمام اطلاعات ضبط شده به صورت یک فایل ماشین نویسی شده مکتوب می شود. همچنین، به مصاحبه شوندگان این اطمینان خاطر داده خواهد شد که اطلاعات آنها به صورت محرمانه نزد پژوهشگر باقی خواهد ماند و افراد در هر مرحله از پژوهش حق کناره گیری از مطالعه را خواهند داشت .. در پایان هر روز کاری که مصاحبه ها جمع آوری شود پژوهشگران اطلاعات را پیاده سازی و مراحل اولیه تحلیل و کدگذاری اطلاعات را شروع خواهند کرد

جهت تحلیل داده های این مطالعه از روش تحلیل محتوا (Content analysis) استفاده خواهد شد . 'تحلیل محتوای کیفی' شیوه ای تخصصی در پردازش داده های علمی است که به منظور تعیین وجود کلمات و مفاهیم معین در متن مورد استفاده قرار می گیرد تا داده ها خلاصه، توصیف و تفسیر شوند. بنابراین بعد از انجام هر مصاحبه، سریعا مصاحبه ها رو شنیده خواهد  شد و رونویسی  و سپس در کامپیوتر تایپ و ذخیره می شود.در مرحله بعد متن  مصاحبه ها چندین بار خوانده  و مرور خواهد شد،به طوری که پژوهشگران بر داده ها تسلط کافی پیدا کنند. در مرحله سوم داده ها به واحد هایی معنایی (کد) در قالب جملات و پاراگراف های مرتبط با معنای اصلی شکسته می شوند.  واحد های معنایی نیز چندین بار مرور و سپس کد های مناسب هر واحد معنایی نوشته خواهد شد. به این صورت که در هر کدام از مصاحبه ها، زیر موضوعات در هم ادغام خواهند شد و تقلیل گرایی (Reductionism) صورت خواهد گرفت و نهایت موضوعات اصلی مشخص خواهد شد.

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی  دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران:

کد شماره(11)کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.

کد شماره (13) کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

کد شماره(23) در پژوهش بر روی گروه‌های آسیب‌پذیر، وظیفه‌ی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمی‌شود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. در هر حال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود.

کد شماره(25)پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

کد شماره(27) در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

کد شماره(28)پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

کد شماره(29)نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

کد شماره(30)گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

کد شماره(31)روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

راهنمای اخلاقی پژوهش بر گروه‌های آسیب‌پذیردر جمهوری اسلامی ایران:

فصل اول: کلیات

کد شماره (1) در پژوهش‌های علوم پزشکی نباید از افراد آسیب‌پذیر به‌عنوان آزمودنی ترجیحی استفاده شود و تنها در صورتی باید از این افراد در پژوهش استفاده شود که  دلیل موجهی برای آن وجود داشته باشد.

کد شماره (3) طراحی و اجرای پژوهش باید به‌گونه‌ای باشد که کرامت انسانی، احترام و تمامیت جسمانی و روانی این شرکت کنندگان رعایت و حفاظت شود.

کد شماره (5) در پژوهش‌های غیر درمانی تنها در صورتی باید از افراد آسیب‌پذیر استفاده شود که نتایج پژوهش برای خود شرکت‌کننده یا سایر افرادی که به همان گروه آسیب‌پذیر تعلق دارند مفید باشد و خطر پژوهش برای هر شرکت‌کننده بیش از حد متعارف در زندگی روزمره نباشد.

فصل دوم: نوزادان و کودکان

کد شماره (2) هدف از پژوهش باید پیشبرد دانش در رابطه با سلامت نوزادان و کودکان یا ارتقای سلامت و مراقبت از این گروه باشد.

کد شماره (3) در نوزادان باید رضایت کتبی هم از پدر و هم از مادر نوزاد گرفته شود. در صورت عدم دسترسی به آن‌ها یا فقدان ظرفیت تصمیم‌گیری درهریک از والدین، رضایت از یکی از آن‌ها کفایت می‌کند.

کد شماره (1-4-) در کودکان زیر 7 سال: باید رضایت کتبی هم از پدر وهم از مادر نوزاد گرفته شود. در صورت عدم دسترسی به یکی از آن‌ها یا فقدان ظرفیت تصمیم‌گیری درهریک از والدین، رضایت از یکی از آن‌ها کفایت می‌کند. در صورت عدم دسترسی یا فقدان ظرفیت در هر دو والد، رضایت سرپرست قانونی واجد صلاحیت برای انجام پژوهش‌های درمانی لازم است، اما در پژوهش‌های غیردرمانی انجام پژوهش‌ها در چنین شرایطی ممنوع است.

کد شماره (7) پژوهش بر نوزادان یا کودکان تنها در صورتی باید انجام گیرد که انجام آن پژوهش بر روی سنین بالاتر امکان‌پذیر نباشد یا توجیه اخلاقی برای انجام آن پژوهش بر روی کودکان وجود داشته باشد.

کد شماره (16) در پژوهش‌هایی که شامل پرسشگری - اعم از مصاحبه یا تکمیل پرسشنامه - اند، باید توجه داشت که احساس گناه، بدبینی یا نگرانی نامناسب در والدینی که مورد پرسشگری قرار می‌گیرند ایجاد نشود. برای این منظور، باید توضیحات لازم در ضمن اخذ رضایت آگاهانه ارائه شود.

کد های مذکور در این طرح رعایت خواهد شد. مشکل اخلاقی خاصی در این مطالعه وجود ندارد. شرکت افراد در مطالعه اختیاری است و اطلاعات کسب شده از بیماران به صورت محرمانه خواهد ماند.

عدم شرکت و همکاری برخی از مادران در مصاحبه که در این صورت سعی می شود با ارائه اهداف و مزایای طرح به شرکت کنندگان، اعتماد انها جلب شود.

چالش، شیر مادر، کودکان

1. آقاجانی, صادقی, رادمهر. خلق‌ و خوی شیرخواران در تغذیه انحصاری با شیر مادر و شیرخشک غالب. نشریه آموزش پرستاری. 2019;8(4):19-25.

2. ادریت ال مارو.کارولین جی چنتری.مرندی، عزالدین زنجانی.تازه های تغذیه برای متخصصین کودکان و پزشکان. 2013 - جلد 60 - شماره 1

3. سعیدی مهری، اسدی شوکی مونس، ساریخانی مریم، رحیم زاده میترا، تیزویر افسون. بررسی عوامل مؤثر بر قصد تغذیه انحصاری کودک با شیر مادر در مادران باردار بر اساس تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده. مجله بهداشت و توسعه. ۱۳۹۷; ۷ (۲) :۱۴۲-۱۵۴

4. قائدمحمدی, ظفرمند, حیدری, انارکی, دهقان‌. تعیین علل تداوم یا قطع شیردهی به کودکان زیر یکسال در زنان شهرنشین استان بوشهر-1380.

5. . اکابریان, شرافت, دیانت, مهین. ارزیابی عوامل مؤثر در شیردهی غیر انحصاری در شش ماه اول زندگی شیرخواران در بندر بوشهر به روش بحث متمرکز گروهی. دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، طب جنوب. 2004;6(2):165-71.

6. قائدمحمدی زهرا, ظفرمند محمدهادی, حیدری غلامرضا, انارکی آزیتا, دهقان عباس‌. تعیین علل تداوم یا قطع شیردهی به کودکان زیر یکسال در زنان شهرنشین استان بوشهر-1380.

7. ضیایی, قنبری, حسن زاده راد, آفاق, یزدانی, محمد علی. بررسی عوامل مرتبط با عدم موفقیت تغذیه انحصاری با شیر مادر در 6 ماه اول تولد در کودکان زیر یک سال مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی  شهر رشت. مجله زنان، مامایی و نازایی ایران. 2012 Aug 22;15(18):32-9.‎

8. پوراحمدگربندی, سالارزاده, مرجان, اتحاد, رویا. بررسی علل قطع زود هنگام شیردهی انحصاری مادران مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی در شهر بندرعباس. مجله طب پیشگیری. 2014 Oct 15;1(1):16-22.‎

9. خبازخوب, فتوحی, مجدی, مرادی, جواهر فروش زاده, حائری کرمانی, قدسی, حشمت. تغذیه انحصاری با شیر مادر و برخی عوامل مؤثر بر آن در کودکان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی شهر مشهد، 1386. Feb 10;3(3):45-53.‎ . اپیدمیولوژی ایران. 2008

10. حمیدی, خوشدل, خدیوی, دریس, ضامن صالحی فرد, پروین , ملک احمدی . بررسی علل مصرف شیر مصنوعی در شیرخواران زیر یکسال در استان چهارمحال و بختیاری، 1386.‎

راهنمای سئوالات در مصاحبه از افراد شامل موارد زیر می باشد:

1-سن مادر

2-میزان تحصیلاتتان چقدر است؟

3- آیا شاغل هستید؟

- تا چه میزان در مورد مزایای شیر مادر اطلاع دارید؟

- چه عواملی موجب شده است که  نوزاد شما از شیر مادر بهره و استفاده لازم را نداشته باشد؟   

هدف از پژوهش حاضر شناسایی عوامل مختلف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و فردی می باشد که می تواند باعث قطع شیردهی و یا کوتاهی مدت آن شود. این پژوهش می تواند اطلاعات سودمندی را در اختیار مسئولین، جامعه، مادران و خانواده ی آن ها قرار دهد و باعث کاهش تغذیه ی مصنوعی و هزینه های اقتصادی آن و از سمتی کمک به بهبود سلامت کودکان با تغذیه انحصاری با شیر مادر گردد.

ندارد.

این پژوهش می تواند اطلاعات سودمندی را در اختیار مسئولین، جامعه، مادران و خانواده ی آن ها قرار دهد و باعث کاهش تغذیه ی مصنوعی و هزینه های اقتصادی آن و از سمتی کمک به بهبود سلامت کودکان با تغذیه انحصاری با شیر مادر گردد.

انجام مطالعه کیفی حاضر هیچ گونه عارضه جانبی برای مادران و کودکان مدنظر ندارد.

انجام این طرح هیچ گونه عارضه جانبی را به همراه ندارد.

هزینه های طرح از بودجه معاونت پژوهشی دانشگاه تامین می گردد

ندارد.

اطلاعات طرح به صورت کاملاًمحرمانه باقی خواهد ماند

شرکت در مطالعه حاضر کاملاً اختیاری می باشد.

کسب اطلاعات از شرکت کنندگان صرفاً بعد از توضیح کامل اهداف این پژوهش و مزایای شرکت در آن به مادران مدنظر و اخذ رضایت نامه آگاهانه از آنها انجام خواهد شد.

و مادرانی که به هر علتی تمایلی به شرکت در مطالعه نداشته باشند از روند پژوهش خارج خواهند شد.

فرم رضایت آگاهانه تکمیل می گردد.

کسب اطلاعات از شرکت کنندگان صرفاً بعد از توضیح کامل اهداف این پژوهش و مزایای شرکت در آن به مادران مدنظر و اخذ رضایت نامه آگاهانه از آنها انجام خواهد شد.