بررسی فراوانی افسردگی و اضطراب و استرس پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب زاهدان در پاندمی کووید ۱۹

پاندمی COVID-19 پتانسیل تاثیر شگرف بر سلامت روان کارمنان سلامت که در خط مقدم این بحرانند دارد.بنابراین تحت نظر گرفتن خلق و خواب و دیگر المان های سلامت روان آنها در جهت تشخیص فاکتورهای موثر و انجام اقدامات موثر در اولویت اساسی قرار دارد.

در دسامبر 2019ویروس COVID-19  سبب ظهور سندروم حاد تنفسی حاد فوق مسری در ووهان چین گشت.در 11 مارس 2020 سازمان بهداشت جهانی COVID-19  را پاندمی اعلام کرد(1)

بر اساس مطالعات قبلی انجام شده در هنگام اپیدمی  SARS یا  Ebola شروع یک بیماری ناگهانی و بلافاصله تهدید کننده زندگی سبب بروز فشار روانی بی سابقه ای بر روی کادر درمان  میگردد(2)

مطالعات در هنگام شیوع بیماری SARS  نشان داد که کادر درمان در طول آن واکنش های استرسی حادی را تجربه کرده اند.(3و4) نگرانی های بسیار در رابطه لا انتقال سریع و مرگ و میر ناشی از SARS سبب تحمیل بار روانی فراوانی بر کارکنان سلامت شد.(5) در مطالعه انجام شده بر روی تاثیرات روانی بحران اپیدمی SARS که مشابه وضعیت فعلی می باشد نشان داده شده است که17.3 درصد از کارکنان سلامت بعد از کنترل بحران شیوع دچار علایم روانشناختی بوده اند.(6) به شکل مشابه از عوارض طولانی مدت روانشناختی ، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) در بین کارکنان سلامت که در تماس نزدیک با بیماران مبتلا به SARS بوده اند گزارش شده است. (7) در طول پاندمی اخیر شیوع اضطراب ،ترس،افسردگی،بی خوابی،اختلال جسمانی سازی و اختلال وسواسی-اجباری در بین کارکنان سلامت افزایش پیدا کرده است.(8و9و10و11) به خصوص در بین کسانی که در قسمت های پر خطر مانند اورژانس و ICU فعالیت می کنند.(8)

افزایش حجم کاری و خستگی جسمی ،کمبود تجهیزات شخصی و نیاز به تصمیم گیری های دشوار اخلاقی در اولویت بندی مراقبت و رسیدگی تاثیر به سزایی در تندرستی فیزیکی و روحی آنان دارد.آستانه تحمل آنان با انزوا وکاهش حمایت اجتماعی,ابتلای به بیماری اقواام و دوستان و آشفتگی های برنامه های کاری بیشتر در معرض فشار قرار می گیرد.بنابراین کادر درمان نسبت به مشکلات سلامت روان مانند ترس ،اضطراب،افسردگی و بی خوابی آسیب پذیرترند.(12)

اقدامات فوری در جهت تقویت استانه تحمل روانی کارکنان سیستم سلامت الزامیست.(13) برقراری ارتباطات موثر و کارآمد،محدودیت ساعات شیفت،تدارک اتاق استراحت با امکانت مناسب و قوانین دقیق استفاده ،تهیه تجهیزات حفاظتی و آموزش های اختصاصی مدیریت بیماران COVID-19  میتواند اضطراب ناشی از احساس عدم شناخت و خطرات موجود را کاهش دهد.فراهم کردن به موقع و متناسب حمایت روانی از طرف متخصصین بهداشت روان به شکل تیم های ارتباط تلفنی یا سوشال مدیا نیز ضروری است.(13)

مطالعه ای توسط Elbay و همکاران در سال 2020 در ترکیه تحت عنوان افسردگی، اضطراب و سطح استرس پزشکان و عوامل مرتبط با آن در طی پاندمی کووید-19 انجام شد. نتایج نشان داد که از 442 شرکت کننده در مطالعه، 64.7% علائم افسردگی، 51.6% اضطراب و 41.2% استرس داشتند. زن بودن، جوانی و مجردی، داشتن تجربه کاری کممتر، کار در خط مقدم درمان بیماران کوویدی با نمرات بالاتر و داشتن فرزند با نمره پایین همراه بود (1).

مطالعه دیگری به صورت مروری نظامند و متاانالیز توسط Pappaa و همکاران در سال 2020 تحت عنوان شیوع افسردگی، اضطراب و بی خوابی در بین مراقبین سلامت طی پاندمی کووید-19 انجام شد. بر اساس نتایج، بخش قابل توجهی از پرسنل در طی پاندمی اختلالات خلقی و خواب را تجربه کردند که نیاز به راه هایی برای کاهش خطرات بهداشت روان و تنظیم مداخلات تاکید شده است (2).

مطالعه ای توسط Wilson و همکاران در سال 2020 در هند با هدف تعیین شیوع و عوامل پیشگویی کننده استرس، اضطراب و افسردگی در بین مراقبین سلامت طی پاندمی کووید-19 انجام شد. نتایج مطالعه نشان داد که 3.7% سطح بالای استرس، 11.4% افسردگی نیاز به درمان و 17.7% اضطراب داشتند. همچنین زنان تقریبا دو برابر احتمال افزایش استرس، افسردگی نیاز به درمان و علائم اضطراب داشتند. همچنین میزان این نسبت ها در زنان ساکن در یک خوابگاه یا خوابگاه موقت دو برابر بیشتر بود (3).

مطالعه دیگری توسط Alnazly و همکاران در سال 2021 در اردن با هدف تعیین اضطراب، افسردگی، استرس، ترس و حمایت اجتماعی در بین پرسنل مراقبت های بهداشتی انجام شد. نتایج مطالعه نشان داد که 40% افسردگی شدید، 60% اضطراب شدید و 35% استرس شدید داشتند. عوامل تاثیرگذار بر استرس، جنسیت مرد، ازدواج، سن 40 سال و بالاتر و داشتن تجربه بالینی بیشتر بود (6).

اگرچه COVID-19   عامل استرس و اضطراب برای همگان می باشد اما تاثیر آن بر روی کارکنان سلامت به ویژه آنان که با بیماران COVID-19   تعامل دارند سخت تر و شدید تر است.در این مطالعه ما قصد داریم تا  به بررسی فراوانی افسردگی و اضطراب و استرس پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب زاهدان در پاندمی کووید ۱۹ بپردازیم.

ضرورت انجام تحقیق:

پاندمی کرونا بار مالی، انسانی و روانی زیادی به جامعه بشری وارد نموده است. پرسنل شاغل در بیمارستان ها و کادر درمان به عنوان خط مقدم در مواجهه با این پاندمی، بیشتر از همه در معرض این فشارها می باشند و طبیعی است که دچار اضطراب، نگرانی، استرس و حتی افسردگی شوند. با انجام این تحقیق، میزان شیوع و شدت اضطراب، استرس، و افسردگی در بین پرسنل یک بیمارستان به عنوان نمونه کوچکی از کل کادر درمان در کشور بررسی شده و بر اساس آن استراتژی های مدیریتی برای پیشگیری و درمان این اختلالات بهتر بررسی خواهد شد تا خط مقدم مواجهه با کووید-19 بهتر بتوانند با این بیماری و پیامدهای ناشی از آن مقابله کرده و کارآمدی آن ها حفظ شود.

۱. فراوانی استرس، اضطراب و افسردگی پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید   ۱۹  چگونه است؟

2. میزان استرس، اضطراب و افسردگی پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید 19  چقدر است؟

3. میزان استرس، اضطراب و افسردگی بر حسب سن در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید 19 متفاوت است.

4. میزان استرس، اضطراب و افسردگی بر حسب جنسیت در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید  19 متفاوت است.

5. میزان استرس، اضطراب و افسردگی بر حسب وضعیت تاهل در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید19 متفاوت است.

6. میزان استرس، اضطراب و افسردگی بر حسب میزان تحصیلات در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید 19 متفاوت است.

7. میزان استرس، اضطراب و افسردگی بر حسب سابقه کار در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید 19 متفاوت است.

8. میزان استرس، اضطراب و افسردگی بر حسب وضعیت استخدامی ،در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید  19متفاوت است.

9. میزان استرس، اضطراب و افسردگی برحسب تعداد فرزند،در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید  19 متفاوت است.

10. میزان استرس، اضطراب و افسردگی برحسب شغل، در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید 19 متفاوت است.

11. میزان استرس، اضطراب و افسردگی برحسب ابتلا به کووید19، در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید  19 متفاوت است.

12. میزان استرس، اضطراب و افسردگی پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید 19 قبل و بعد از آموزش متفاوت است

تعیین فراوانی استرس، اضطراب و افسردگی پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید ۱۹

۱.تعیین فراوانی استرس، اضطراب و افسردگی پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید ۱۹

2.تعیین میزان استرس، اضطراب و افسردگی پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید19

3.تعیین و مقایسه میزان  استرس، اضطراب و افسردگی بر حسب سن در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید 19

4. تعیین و مقایسه میزان استرس، اضطراب و افسردگی بر حسب جنسیت در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید19

5. تعیین و مقایسه میزان استرس، اضطراب و افسردگی بر حسب وضعیت تاهل در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید19

6.تعیین و مقایسه میزان استرس، اضطراب و افسردگی بر حسب میزان تحصیلات در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید19

7.تعیین و مقایسه میزان استرس، اضطراب و افسردگیبر حسب سابقه کار در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید19

8.تعیین و مقایسه میزان استرس، اضطراب و افسردگی بر حسب وضعیت استخدامی ،در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید19

9.تعیین و مقایسه میزان استرس، اضطراب و افسردگی برحسب تعداد فرزند،در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید19

10.تعیین و مقایسه میزان استرس، اضطراب و افسردگی بر حسب شغل، در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید 19

11. تعیین و مقایسه میزان استرس، اضطراب و افسردگی برحسب ابتلا به کووید19، در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید19

12. تعیین و مقایسه میزان استرس، اضطراب و افسردگی قبل و بعد از آموزش در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان در پاندمی کووید 19 

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

افسردگی (تعریف نظری): افسردگی (اختلال افسردگی) یک بیماری شایع و جدی است که بر احساس، نحوه فکر کردن و نحوه عملکرد انسان تأثیر منفی می گذارد و باعث احساس غم، اندوه و یا از دست دادن علاقه به فعالیت هایی می شود که فرد قبلا از آن ها لذت می برده است(1).

افسردگی(تعریف عملی): منظور از افسردگی در این مطالعه،  میانگین نمرات کسب شده‌ی نمونه‌ها از پرسش‌نامه افسردگی dass 21است. این پرسشنامه شامل21 سؤال است که سوال های ۲۱،۱۷،۱۶،۱۳،۱۰،۵،۳ مربوط به افسردگی است هر سوال دارای 4 گزینه می باشد که بر مبنای نمره دهی لیکرت بین 0- 3 نمره دهی می شود به نحوی که کسب نمره 0-9 نشان دهنده عدم وجود افسردگی ، نمره 10-13 نشان دهنده افسردگی خفیف ، 14-20 نشان دهنده افسردگی متوسط ،21-27 نشان دهنده افسردگی شدید ،28 نشان دهنده افسردگی بسیار شدید است

توصیفی تحلیلی(مقطعی)

شاغل بودن در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان

داشتن حداقل یک سال سابقه کار

رضایت آگاهانه

رنج سنی 20 تا 55 سال

معیار خروج:

قرار گرفتن در وضعیت بحرانی( طلاق، فوت نزدیکان، بیماری یا بستری فرد یا اقوام درجه یک)طی 6 ماه گذشته

با توجه به نتایج مطالعه Sarbooziو همکاران ،با در نظر گرفتن فراوانی افسردگی51.1%،اضطراب48%،استرس48%،حجم نمونه به تفکیک هر یک از مقادیر فوق با در نظر گرفتن 95%حدود اطمینان محاسبه شد.و بیشترین حجم نمونه معیار قرار گرفت.به این ترتیب 354 نفر وارد این پژوهش خواهند گردید. در صورت عدم وجود 354 پرسنل، کلیه پرسنل با شرط معیار ورود به صورت سرشماری وارد مطالعه خواهند شد.

P=48%

D=5.2

سرشماری

روش جمع آوری داده ها به کمک پرسشنامه تعدیل شده DAAS می باشد. پرسشنامه اصلی DAAS شامل 42 سوال است، اما پرسشنامه مورد استفاده ما در این تحقیق حاوی 21 سوال است که بعد از پر کردن پرسشنامه و امتیازدهی، نمره نهایی هر خرده مقیاس ضربدر 2 می شود تا امتیاز به دست آید. این پرسشنامه را لاوبیوند در سال 1994برای سنجش میزان افسردگی، اضطراب و استرس طراحی کرد  این پرسشنامه 3 خرده مقیاس دارد که سهم هر خرده مقیاس (افسردگی، اضطراب و استرس) هفت سوال می باشد. در این پرسشنامه هر گویه (سوال ) بر اساس مقیاس لیکرت 4 گزینه ای (0-هرگز،1-برخی مواقع، 2-اغلب، 3-همیشه ) درجه بندی و نمره دهی می شود  نمره هر سوال دامنه ای بین 3_0 را دارا است. بدیهی است اخذ نمره بالاتر در ارزشیابی نهایی  این پرسش نامه نشان دهنده شدت بالاتر اختلال است. هنری و کرافورد درسال 2005این مقیاس را بر روی 1794 نفر مورد برسی قرار دادند که ضریب آلفای کرونباخ کل مقیاس برابر با 93/ و برای سه خرده مقیاس افسردگی ، اضطراب و استرس بترتیب برابر 88/ ، 82/ ، 90/  گزارش شد همچنین  این آزمون برای  اولین بار در ایران  توسط صاحبی و همکارانش در سال  2005اعتباریابی شد ضریب آلفای کرونباخ  آن برای افسردگی ۷۷ درصد و برای اضطراب ۷۹ درصد و برای استرس ۷۸ درصد بدست آمد که نشان دهنده روایی و پایایی این پرسشنامه است (2,3).

همچنین  فرم جمع اوری اطلاعات  شامل اطلاعات  فردی از جمله سن، جنسیت، وضعیت تاهل، تعداد فرزندان، سطح تحصیلات، سابقه ابتلا به کووید-19 نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

در این پژوهش، پس از تصویب در شورای پژوهشی دانشکده پزشکی و اخذ تاییدیه کمیته اخلاق و معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان ،پژوهشگر با ارایه معرفی نامه به بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) مراجعه می نماید.با توجه به هدف پژوهش که ارزیابی میزان استرس ،اضطراب و افسردگی در پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب(ع) است،پژوهشگر با  مراجعه حضوری به بخشهای مختلف بستری،اداری  ، پس از تشریح هدف پژوهش و معرفی  خود وکسب رضایت اگاهانه از آزمودنی برای شرکت در تحقیق، فرم جمع آوری اطلاعات مشخصات فردی و DAAS به آن ها تحویل داده می شود و ضمن توضیح در مورد نحوه تکمیل اطلاعات ،و اطمینان بخشیدن به وی پیرامون حفظ محرمانگی اطلاعات ،از آن ها خواسته می شود تا  در زمان مشخص شده پرسشنامه را به صورت خود ایفا تکمیل نموده و در اختیار پژوهشگر قرار دهند.ضمنا پژوهشگر سعی می نماید تاحتی المقدور پراکندگی مناسبی در مورد نمونه ها از بخش ها و مشاغل مختلف را حفظ نماید. اطلاعات به دست آمده پس از جمع آوری،جهت تجزیه و تحلیل وارد نرم افزار SPSS خواهد شد .

همچنین علاوه بر انجام طرح مربوطه، آموزشی در جهت کاهش میزان افسردگی، استرس و اضطراب در نظر گرفته خواهد شد که یا به صورت حضوری یا جزوه انجام خواهد گرفت و میزان تاثیر این آموزش به صورت قبل و بعد مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت.

رنج سنی در نظر گرفته شده:

20 تا 30 سال/ 31 تا 40 سال/ 41 تا 50 سال/ بیشتر از 50 سال

داده ها پس از جمع آموری وارد نر م افزار spssv22 خواهد شد.از آمار توصیفی میانگین و انحراف معیار و در صورت لزوم از میانه و IQR جهت توصیف داده های کمی و از فراوانی و درصد جهت توصیف داده ها ی کیفی و گروه بندی استفاده خواهد شد. از جداول و نمودارهای متناسب با ماهیت داده ها نیز استفاده خواهد شد. از آزمونها یANOVA،Chi-Square (χ2)،و در صورت لزوم آزمونهای غیر پارامتریک متناسب استفاده خواهد شد.سطح معنی داری آزمونها ،0.05  در نظر گرفته خواهدشد.

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی 

دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران (1392)

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.

4. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود

5. قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.

7.گر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

8.طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد.

10. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.

13. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14. گر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15. پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.

16. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

19. عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

20. در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.

22. از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.

23. در پژوهش بر روی گروه‌های آسیب‌پذیر، وظیفه‌ی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمی‌شود.

24. اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود.

25. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

26. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.

27. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

28. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

30. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31. روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

درصورت عدم تمایل به همکاری یا ایجاد موقعیت مهم مانند فوت نزدیکان و ... و الزام به خروج نمونه از طرح شخص دیگری با معیار های ورود جایگزین خواهد شد

کووید-19، پاندمی، سلامت روان

ه : منابع و مراجع

1. Huang, C., Wang, Y., Li, X., et al., 2020a. Clinical features of patients infected with 2019.novel coronavirus in Wuhan, China. Lancet 395, 497–506.
2. Liu, X., Kakade, M., Fuller, C.J., et al., 2012. Depression after exposure to stressful events:lessons learned from the severe acute respiratory syndrome epidemic. Compr.Psychiatry 53, 15–23.
3. Grace, S.L., Hershenfield, K., Robertson, E., Stewart, D.E., 2005. The occupational and psychosocial impact of SARS on academic physicians in three affected hospitals.Psychosomatics 46 (5), 385–391.
4. Tam, C.W., Pang, E.P., Lam, L.C., Chiu, H.F., 2004. Severe acute respiratory syndrome (SARS) in Hong Kong in 2003: stress and psychological impact among frontline healthcare workers. Psychol. Med. 34 (7), 1197–1204.
5. Lung FW, Lu YC, Chang YY, Shu BC. Mental Symptoms in Different Health Professionals During the SARS Attack: A Follow-up Study. Psychiatr Q. 2009;80(2):107-16.
6. Lung FW, Lu YC, Chang YY, Shu BC. Mental Symptoms in Different Health Professionals During the SARS Attack: A Follow-up Study. Psychiatr Q. 2009;80(2):107-16.
7. Maunder RG, Lancee WJ, Balderson KE, Bennett JP, Borgundvaag B, Evans S, et al. Long-term psychological and occupational effects of providing hospital healthcare during SARS outbreak. Emerg Infect Dis. 2006;12(12):1924-32.
8. Lu W, Wang H, Lin Y, Li L. Psychological status of medical workforce during the COVID-19 pandemic: A cross-sectional study. Psychiatry Res. 2020;288:112936.
9. Zhang WR, Wang K, Yin L, Zhao WF, Xue Q, Peng M, et al. Mental Health and Psychosocial Problems of Medical Health Workers during the COVID-19 Epidemic in China. Psychother Psychosom. 2020;89(4):242-50
10. Chen Y, Zhou H, Zhou Y, Zhou F. Prevalence of self-reported depression and anxiety among pediatric medical staff members during the COVID-19 outbreak in Guiyang, China. Psychiatry Res. 2020;288:113005.
11. Lai J, Ma S, Wang Y, Cai Z, Hu J, Wei N, et al. Factors Associated With Mental Health Outcomes Among Health Care Workers Exposed to Coronavirus Disease 2019. JAMA Netw Open. 2020;3(3):e203976.
12. Lu W, Wang H, Lin Y, Li L. Psychological status of medical workforce during the COVID-19 pandemic: A cross-sectional study. Psychiatry Res. 2020;288:112936.
13. Lung, F.W., Lu, Y.C., Chang, Y.Y., Shu, B.C., 2009. Mental symptoms in different health professionals during the SARS attack: a Follow-up study. Psychiatr. Q. 80, 107–116.
14. Bao, Y., Sun, Y., Meng, S., Shi, J., Lu, L., 2020. 2019-nCoV epidemic: address mental health care to empower society. Lancet 395, e37–e38.
15. Chen, Q., Liang, M., Li, Y., et al., 2020. Mental health care for medical staff in China during the COVID-19 outbreak. Lancet Psychiatry 7, e15–e16.
16. Sofia Pappa, Vasiliki Ntella, et al. Prevalence of depression, anxiety, and insomnia among healthcare worker during the COVID-19 pandemic: A systematic review and meta-analysis. Brain, Behavior, and Immunity 88 (2020) 901–907 .
17. Amin Nakhostin-Ansari, Alborz Sherafati, et al. Depression and Anxiety among Iranian Medical Students during COVID-19 Pandemic. Iran J Psychiatry 2020; 15: 3: 228-235.
18. Chew NW, Lee GK, Tan BY, Jing M, Goh Y, Ngiam NJ, Yeo LL, Ahmad A, Khan FA, Shanmugam GN, Sharma AK. A multinational, multicentre study on the psychological outcomes and associated physical symptoms amongst healthcare workers during COVID-19 outbreak. Brain, behavior, and immunity. 2020 Apr 21.
19. Wasim T, e Raana G, Bushra N, Riaz A. Effect of COVID-19 pandemic on mental wellbeing of healthcare workers in tertiary care hospital. Annals of King Edward Medical University. 2020 Jul 10;26(Special Issue):140-4.
20. Senbeta B, Geleta TA, Awol M. COVID-19 pandemic and self-reported symptoms of depression, anxiety, and stress among health care workers in Ethiopia.
21. Badahdah A, Khamis F, Al Mahyijari N, Al Balushi M, Al Hatmi H, Al Salmi I, Albulushi Z, Al Noomani J. The mental health of health care workers in Oman during the COVID-19 pandemic. International Journal of Social Psychiatry. 2020 Jul 8:0020764020939596.
22. Wilson W, Raj JP, Rao S, Ghiya M, Nedungalaparambil NM, Mundra H, Mathew R. Prevalence and predictors of stress, anxiety, and depression among healthcare workers managing COVID-19 pandemic in India: a nationwide observational study. Indian Journal of Psychological Medicine. 2020 Jul;42(4):353-8.
23. Mosheva M, Hertz‐Palmor N, Dorman Ilan S, Matalon N, Pessach IM, Afek A, Ziv A, Kreiss Y, Gross R, Gothelf D. Anxiety, pandemic‐related stress and resilience among physicians during the COVID‐19 pandemic. Depression and anxiety. 2020 Oct;37(10):965-71.
24. Que J, Le Shi JD, Liu J, Zhang L, Wu S, Gong Y, Huang W, Yuan K, Yan W, Sun Y, Ran M. Psychological impact of the COVID-19 pandemic on healthcare workers: a cross-sectional study in China. General psychiatry. 2020;33(3).

این پرسشنامه جهت انجام طرح/پایان نامه تحقیقاتی تحت عنوان ' بررسی فراوانی افسردگی و اضطراب و استرس پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب زاهدان در پاندمی کووید ۱۹' به مجریت کوثر نوری از دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان طراحی شده است. 

ندارد

شرکت  شما در این طرح می تواند در بررسی شیوع اختلالات روانی در استان  بسیار سودمند باشد

عدم تکمیل این پرسشنامه هیچگونه عواقب سویی برای شما ندارد، ضمنا مشارکت در این طرح هیچ گونه هزینه ای برای شما نخواهد داشت.

عدم تکمیل این پرسشنامه هیچگونه عواقب سویی برای شما ندارد، ضمنا مشارکت در این طرح هیچ گونه هزینه ای برای شما نخواهد داشت.

 ضمنا مشارکت در این طرح هیچ گونه هزینه ای برای شما نخواهد داشت.

ندارد

مجریان تعهد می نمایند که پاسخها و اطلاعات شما کاملا محرمانه باقی بماند و نتایج به صورت گروهی و بدون نام منتشر خواهد شد

دعوت می شود با پاسخ صادقانه به سوالات در اجرای آن مشارکت فرمایید.

لطفا گزینه مناسب را انتخاب کنید.

شما هیچ اجباری در تکمیل این پرسشنامه ندارید و عدم تکمیل این پرسشنامه هیچگونه عواقب سویی برای شما ندارد

فرم رضایت نامه

پیوست شماره 1:

بسمه تعالی

همکارگرامی

باسلام و احترام

این پرسشنامه جهت انجام طرح/پایان نامه تحقیقاتی تحت عنوان ' بررسی فراوانی افسردگی و اضطراب و استرس پرسنل شاغل در بیمارستان علی ابن ابی طالب زاهدان در پاندمی کووید ۱۹' به مجریت کوثر نوری از دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان طراحی شده است. شما هیچ اجباری در تکمیل این پرسشنامه ندارید و عدم تکمیل این پرسشنامه هیچگونه عواقب سویی برای شما ندارد، ضمنا مشارکت در این طرح هیچ گونه هزینه ای برای شما نخواهد داشت. مجریان تعهد می نمایند که پاسخها و اطلاعات شما کاملا محرمانه باقی بماند و نتایج به صورت گروهی و بدون نام منتشر خواهد شد. با این حال شرکت  شما در این طرح می تواند در بررسی شیوع اختلالات روانی در استان  بسیار سودمند باشد بنابراین دعوت می شود با پاسخ صادقانه به سوالات در اجرای آن مشارکت فرمایید.

• این رضایت نامه را مطالعه کرده ام و با آگاهی کامل از شرایط طرح در تکمیل پرسشنامه شرکت می نمایم(اسم ننویسید)

کد آزمودنی:

توجه : هیچ گونه اطلاعات هویتی (نظیر نام- نام خانوادگی- تلفن ثابت یا موبایل- آدرس- کد ملی- شماره پرونده-...) در پرسشنامه ها نباشد. ولی در حد لازم در طرح، پرسیده شده و در فرم جداگانه ای با دسترسی انحصاری و رازدارانه مجریان اصلی،  مقابل کدها ثبت شود.