بررسی جذب رنگ راکتیو بلک 5 از محیط های آبی توسط کربن فعال ساخته شده از زائدات کشاورزی

در سال های اخیر با افزایش جمعیت ، گسترش صنایع مختلف ، کشاورزی و کمبود آب سالم در جهان ، تصفیه وبازیابی مجدد آب های مصرفی اهمیت ویژه ای پیدا کرده است (1و2) . یکی از دلایل عمده آلودگی آب ها تخلیه پساب مواد رنگزا به محیط های آبی است که  یک معضل بزرگ  جهانی میباشد (3). مقدار رنگ تولیدی در جهان تقریبا یک میلیون تن براورشده است که بیشترین سهم مصرف را صنایع مختلف نظیر تولید لوازم آرایشی بهداشتی ، چرم ، کاغذ و صنایع نساجی به خود اختصاص داده اند مصرف این ترکیبات در فرایند های صنعتی حجم زیادی از پساب های رنگی را تولید می کنند که از لحاظ زیست محیطی تصفیه این نوع فاضلاب الزامی می باشد (4). از خواص مخرب رنگ ها  می توان به جهش زایی ، سرطان زایی وآسیب به محیط زیست اشاره کرد (5و6) ، لذا باید قبل از تخلیه فاضلاب این صنایع ، آلاینده های رنگی تصفیه شوند (7) . وجود آلاینده های رنگی در مقادیر کمتر ازیک میلی گرم در لیتر قابل رویت و حائز اهمیت است (8). میزان تولید رنگ سنتزی مورد استفاده در صنایع مختلف سالانه در جهان به بیش از ده هزار نوع میرسد (5 و9).  رنگ ها را بر اساس کاربردی که دارند به انواع راکتیو ، وات ، دایرکت ،اسیدی ، کاتیونی و دیسپرس تقسیم می کنند (10). از بین فرایند های فیزیکی و شیمیایی مختلف از فرایند جذب به عنوان یک تکنیک موثر در حذف رنگ از فاضلاب استفاده می شود (11). بر اساس مطالعات متعددی که انجام شده است از روش ها و فرایند های فیزیکی ، شیمیایی ، بیولوژیکی و یا روش های تلفیقی برای حذف رنگ فاضلاب می توان بهره برد از آنجا که رنک ها در برابر تجزیه بیولوژیکی مقاوم هستند برای حذفشان اغلب از روش های فیزیکی و شیمیایی نظیر انعقاد و لخته سازی ، جذب سطحی ، اکسیداسیون و فرایندهای غشایی استفاده می شود (12و13 و 14 ). به دلیل دارا بودن خاصیت سمی رنگها در روش جذب بیولوژیکی اختلال به وجود می اید اما در دیگر روش های جذب رنگ در محیط های کاربردی ، پیچیدگی  و گستردگی اجرایی و هزینه های گزاف دیده میشود در محیط های آبی برای حذف آلاینده های سمی جذب سطحی مناسب ترین روش از میان روش های نامبرده است و مواد متفاوتی از قبیل کربن فعال (15) ، خاک رس(16) ،تفاله ذرت ، ملاس چغندر ،اکسی هیومیلیت (17 و 18) وزئولیت و بنتونیت (19) جهت حذف رنگ از پساب های رنگی به کار برده می شوند . کربن فعال به عنوان معروفترین جاذب از کارایی بالایی در جذب آلاینده های محیطی بر خوردار است (20-22). کربن فعال یا کربن اکتیو به گروهی از مواد کربنی با پوکی و سطح داخلی بالا اطلاق می‌شود که به‌دلیل مساحت داخلی قابل توجه، ساختار پوک و منفذی، ظرفیت جذب بالا، قابلیت فعال‌سازی مجدد سطح و همچنین قیمت پائین در مقایسه با جاذب‌های غیرآلی مانند زئولیتیک، ماده منحصربه‌فردی می‌باشند. کاربرد مهم و قابل اهمیت آنها در جداسازی بو، رنگ، مزه‌های غیردلخواه از آب در عملیات‌های خانگی و صنعتی، بازیافت حلال، تصفیه هوا به‌ویژه در رستوران‌ها، صنایع غذائی و شیمیائی می‌باشد برای مثال سطح خارجی یک گرم از کربن فعال در حدود ۳،۰۰۰ مترمربع سطح تماس دارد.

کربن فعال از پیرولیز موادکربنی از قبیل چوب، زغال‌سنگ، هسته یا پوسته میوه‌ها حاصل می‌گردد و در مراحل بعدی تحت عملیات فعال‌سازی قرار می‌گیرد. پیرولیز موادکربنی، بدون حضور هوا، باعث تخریب مولکول‌های غیرآلی می‌شود که یک ماده پودری کربنی از آن ایجاد خواهد شد. جسم تولیدشده دارای سطح ویژه و تخلخل بالایی می‌باشد. سه فرایند اصلی برای فعال‌سازی کربن در نظر گرفته می شود.

1.          فعال‌سازی با بخار

2.          فعال‌سازی با دی اکسید کربن

3.          فعال‌سازی شیمیایی

در میان سه روش بالا فعال‌سازی با بخار بهترین گزینه به لحاظ زیست محیطی و اقتصادی است درحالی‌که فعال‌سازی شیمیایی بیشترین سطح و تخلخل را حاصل می‌کند. در این مطالعه ار روش فعال سازی شیمیایی استفاده خواهد شد

در بررسی که تحت عنوان کاربرد آزولا رونگ پونگ برای جذب رنگهای اسیدیAcid red 88 , Acid green 3, Acid orange 7, Acid blue15  از محلولهای آبی توسط پادمش انجام گرفته است نتایج حاصله نشان دهنده آن است که تمام آزمایشات ابتدا در PH  بین 2 تا 7 و دما بین 20 تا 55 درجه سانتی گراد انجام شده است و مشاهده شده است که ماکزیمم جذب تمام رنگها در PH برابر با 2.5 اتفاق می افتد و دما بهینه برای جذب ر حدود 30درجه سانتی گراد می باشد ودر PH بالای 2.5 میزان جذب به طور قابل توجهی کاهش می یابد و میزان جذب بیشتر با مدل جذب لانگمیر با R2برابر با 0.995 مطابقت دارد.و درمیان رنگ ها بیشترین جذب برای Acid green 3 می باشد که برابر با 83.33 میلی گرم به ازای هر گرم جاذب می باشد.همچنین با افزایش مقدار اولیه رنگ ها میزان کلی جذب توسط گیاه افزایش می یابد ولی در کل در صد جذب کاهش پیدا می کند(22).

در بررسی دیگری که توسط روحان رخشا و مسعود گیاهی تحت عنوان حذف متیل اورانژ توسط گیاه آزولا فیلیکولودیس در تماس قرار دادن با نانو ذرات اکسید آهن و اصلاح سطح بوسیله استخراج پکتین از این گیاه انجام شده است نتایج حاصله نشان دهنده آن است که این اصلاح تغییر چندانی بر روی ساختار ایجاد نمی کند و همچنین با افزایش غلظت رنگ در هر دو حالت اصلاح شده و اصلاح نشده  میزان جذب رنگ افزایش می یابد و در غلظت های کم میزان جذب رنگ تفاوت اندکی با هم دارد ولی در نوع اصلاح شده میزان جذب رنگ توسط گیاه بیشتر می باشد(23).

در بررسی دیگری که تحت عنوان جذب رنگ بازی orange بوسیله آزولا فیلیکولودیس از محلولهای آبی  صورت گرفته است نتایج حاصله نشان دهنده آن است میزان حذف 79.3% در غلظت 100 میلی گرم در لیتر می باشد آزمایشات در  PH بین 2 تا 10 انجام شد و در PH بین 2 تا 4 میزان حذف افزایش و از 4 به بالا تقریبا ثابت و با کاهش کمی مواجه می باشد بنابراین بهترین PH برای حذف 4 می باشد و بالاترین میزان حذف 95%  در این مقدار بدست آمده است همچنین نتایج نشان می دهد که با افزایش غلظت بیومس از 0.5 به 25 گرم در لیتر درصد حذف از 69 درصد به 94 درصد میرسد درحالیه مقدار جذب از 138.37 میلی گرم به ازای هر گرم جاذب به 3.77 می رسد.همچنین با افزایش غلظت اولیه رنگ میزان جذب به مقدار قابل توجهی افزایش می یابد درحالیکه میزان درصد حذف تغییر زیادی ندارد و کاهش کمی نیز در صد حذف مشاهده می شود. برای مثال افزایش غلظت اولیه رنگ از 10 به 1000میلی گرم درلیتر باعث افزایش میزان جذب از 10 به 180 میلیگرم به ازای هر گرم جاذبمی شود درحالیکه درصد حذف از 90 درصد به 80 درصد میرسد(24).

در بررسی که تحت عنوان پتانسیل بالقوه گیاه  عدسک آبی در حذف رنگ Acid Blue 92 در تبریز و توسط موفقی , تربتی انجام شد نتایج بدست آمده نشان دهنده آن است که دراین  بررسی میزان بیومس در وزن های  مختلف 0.5 تا 4 گرم برای حذف مورد استفاده قرار گرفت و نشان دهنده آن است که در میزان بیومس بالا میزان حذف حداکثر و حدود 70% می باشد همچنین با افزایش زمان میزان حذف رنگ افزایش می یابد هر چند بعد  از مدتی میزان افزایش  کم می باشد و در بررسی غلظت های مختلف رنگ با بیومس ثابت و شرایط دمایی ثابت میزان حذف در غلظت های بالا بیشتر می باشد که در توضیح این مسئله به تماس بیشتر مولکولهای رنگ با سطح گیاه اشاره شده است همچنین شرایط اپتیمم رشد گیاه مشخص  شده است که درPH حدود 6 تا 7.5 می باشد و بهترین دما ممکنه حدود 25 تا 30 درجه سانتی گراد هست و شرایط حذف رنگ درPH های مختلف نشان داد که بهترین PH برابر با 6.5 می باشد که میزان حذف رنگ حدود 80% می شود همچنین بهترین دما برای حذف رنگ توسط گیاه عدسک آبی 25 درجه سانتی گراد می باشد که میزان حذف برابر با 70% می شود(25).

در بررسی دیگری که تحت عنوان جذب رنگ Acid blue 15 بوسیله آزولا فیلیکولودیس از محلولهای آبی توسط پادمش انجام گرفته است نتایج  حاصله نشان دهنده آن است که ماکزیمم حذف در PH=7 برابر با116.28 میلی گرم به ازای هر گرم جاذب خواهد بود که با مدل لانگمیر مطابقت می کند همچنین نشان داده شده است که با افزایش غلظت رنگ میزان جذب توسط گیاه افزایش پیدا می کند و غلظت مورد آزمایش از 10 تا 100 میلی گرم در لیتر متغیر می باشد و بیشترین مفدار جذب در غلظت 100 میلی گرم اتفاق می افتد(26).

1.  در صد حذف رنگ راکتیو بلک 5  با استفاده از  کربن فعال ساخته شده از آزولا  در زمان تماس های مختلف چگونه است؟
2. در صد حذف رنگ   راکتیو بلک 5  با استفاده  از  کربن فعال ساخته شده از آزولا در غلظت های مختلف رنگ  چگونه است ؟
3. در صد حذف رنگ  راکتیو بلک 5  با استفاده  از  کربن فعال ساخته شده از آزولا در دوزهای مختلف جاذب چگونه است ؟
4. در صد حذف رنگ  راکتیو بلک 5     با استفاده  از  کربن فعال ساخته شده از آزولا در  pHهای مختلف چگونه است ؟

تعیین  جذب رنگ راکتیو بلک 5 از محیط های آبی توسط کربن فعال ساخته شده از زائدات کشاورزی

1.  تعیین درصد حذف  رنگ راکتیو بلک 5  با استفاده از  کربن فعال ساخته شده از آزولا در زمان تماس های مختلف 
2.  تعیین درصد حذف  رنگ راکتیو بلک 5  با استفاده از  کربن فعال ساخته شده از آزولا در غلظت های مختلف رنگ 
3.  تعیین درصد حذف  رنگ راکتیو بلک 5  با استفاده از  کربن فعال ساخته شده از آزولا در دوزهای جاذب مختلف 
4.  تعیین درصد حذف  رنگ راکتیو بلک 5  با استفاده از  کربن فعال ساخته شده از آزولا در PH های مختلف 

آب و فاضلاب و وزارت نیرو

رنگهای راکتیو : این رنگها نمکهای سدیم ، اسیدهای سولفونیک و کربوکسیلیک هستند و برای الیاف سلولزی نامناسب‌اند. اما برای الیاف پروتئینی و پلی‌آمیدی مناسب‌اند.

تجربی ازمایشگاهی

 نمونه های آزمایشگاهی سنتیک ساخته شده در آزمایشگاه

طراحی آزمایشات بصورت سیستم RSM انجام خواهد شد که برابر با 29 ران خواهد بود 

برای زمان تماس 30 تا 90 دقیقه

برای پی اچ بین 3 تا 11

برای غلظت رنگ بین 5 تا 50 میلی گرن در لیتر

برای دوز جاذب بین 0.2 تا 0.6 گرم در لیتر

نمونه‌ها به صورت سنتتیک در شرایط آزمایشگاهی تهیه می‌شود و غلظت نهایی رنگ  موجود در نمونه‌ها در انتهای فرایند  با استفاده از روش اسپکتروفتومتری اندازه‌گیری خواهد شد.

پس از اتمام فرایند هر نمونه مورد ازمایش ازکاغذ صافی واتمن و سپس از فیلتر سرنگی عبور داده می شود سپس مقدار جذب راکتیو بلک 5 با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر قرائت خواهد شد و با توجه به میزان درصد حذف کارایی فرایند تعیین خواهد شد.

ماده خام مورد استفاده در این بررسی، زائدات کشاورزی مانند گیاه آزولا می باشد این مواد نخست خرد می شوند عامل فعال ساز مورد استفاده، کلرید روی ساخت کمپانی ALDRICH با خلوص 98% خواهد بود 

 جهت ساخت کربن فعال، ابتدا به جرم معینی از ماده خام مورد آزمون، محلول غلیظ و جوشانی از کلرید روی افزوده خواهد شد . جرم کلرید روی موجود در این نمونه بگونه ای انتخاب می شود که نسبت جرمی معینی را با ماده خام داشته باشد. مخلوط فوق ضمن بهم خوردن به ملایمت حرارت خواهد دیدتا بصورت ظاهری خشک شود. سپس این مخلوط در آون در دمای oC 140 برای مدت 6 ساعت بطور کامل خشک شده و سپس به منظور انجام فعال سازی، در یک راکتور از جنس کوارتز با حجم ml200  قرار داده می شود. این راکتور در یک کوره استوانه ای تا دمای نهایی oC500 –400 گرم شده و برای مدت زمان hr1 در این دما نگهداری خواهد شد. نمونه نهایتاً تا رسیدن به دمای محیط به ملایمت سرد می شود. 

     نمونه های کربن فعال بدست آمده تحت آزمایشهای جذب نیتروژن در دمای K77 به منظور تعیین سطح آزاد به روش BET قرار خواهند گرفت. این عمل توسط دستگاه ASAP 2000 ساخت کمپانی Micromeritics انجام می شود. آزمایشهای اندازه گیری عدد یدی بر اساس استاندارد ASTM-D4607 به انجام خواهد شد. همچنین از نمونه ماده خام و نیز برخی از  محصولات بدست آمده، تصاویری توسط میکروسکپ الکترونی SEM-360 ساخت کمپانی Cambridge تهیه خواهد شد تا ساختمان محصولات بدست آمده مورد بررسی دقیقتر قرار گیرد.

یکی از مهمترین ویژگیهای هر جاذب Point of zero charge (PZC) pH_pzc  می‌باشد که در این آزمایش تعیین خواهد شد  برای تعیین pH_pzc از محلول نمک طعام 01/0 مولار به عنوان الکترولیت و از محلول‌های سود و اسید کلریدریک 1/0 مولار به عنوان عوامل کنترل‌کننده استفاده خواهد شد. مقدار 30 میلی لیتر ( درهر ارلن) از محلول الکترولیت در 8 عدد ارلن 50 میلی‌لیتری ریخته خواهد شد و pH  محلول ها در محدوده 2 تا 12 با استفاده از اسید و سود تنظیم خواهد گردید. میزان 5/0 گرم از جاذب در هر کدام از ارلن‌ها اضافه خواهد  و به مدت 48 ساعت ارلن‌ها بر روی شیکر با سرعت 120 دور در دقیقه قرار داده خواهند شد و بعد از سپری شدن زمان فوق، pH نهایی محتویات ارلن‌ها بعد از عبور از صافی قرائت می گردد

 آماده‌سازی محلول آبی: در این مطالعه محلول استوک1000 میلی گرم در لیتر رتگ راکتیو با انحلال ا گرم از رنگ در یک لیتر آب دو بار تقطیر تهیه خواهد شد. سپس محلول‌های نمونه به حجم 100 میلی‌لیتر و دارای غلظت‌های مشخص رنگ  از طریق رقیق‌کردن محلول استوک در ارلن های 100 لیتری آماده می شود. جهت تنظیم  pHاز محلول اسید کلریدریک و هیدروکسید سدیم 1/0 نرمال استفاده خواهد شد.

روش انجام آزمایشات: این مطالعه تجربی بوده و به صورت ناپیوسته در ارلن هایی به حجم 100 میلی بر روی شیکر انجام می شود .آزمایشات بصورت ناپیوسته و با تغییر  فاکتور زمان تماس،  pH  ، غلظت اولیه رنگ (میلی‌گرم در لیتر) و دز جاذب  صورت خواهد  گرفت. به منظور تعیین زمان تماس بر میزان ظرفیت جذب، مقدار مشخصی از جاذب را در 100 میلی‌لیتر محلول رنگ  با غلظت و pH و دمای معین قرار داده خواهد شد  سپس نمونه‌ها بر روی شیکر گذاشته و سرعت اختلاط (120 دور در دقیقه) تنظیم خواهد شد و در زمان تماس‌های مختلف موردنظر، نمونه از روی شیکر برداشته شده و صاف سازی خواهد شد. نمونه صاف شده جهت سنجش مقدار رنگ راکتیو باقی مانده مورد استفاده قرار گرفت. 

آزمایشات واجذب: برای انجام آزمایشات مربوط به این قسمت، ظروفی که در آنها قبلا جذب صورت گرفته را با استفاده از صافی 45/0 میکرون فیلتر کرده و کربن فعال روی فیلتر را با آب مقطر شسته و در ظروف 250 میلی در تماس با اسید هیدروکلریدریک 5/0 مولار و  آب مقطر قرار خواهیم داد.  نمونه آماده شده را بر روی شیکر به مدت 90 دقیقه قرار داده و سپس نمونه مورد نظر را دوباره فیلتر کرده و با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر میزان رتگ راکتیو نمونه را قرائت می‌کنیم. 

برای تعیین معنی داری و میزان تاثیر هر پارامتر از f-vaule , p-value استفاده می شود

همچنین برای گزارش نتایج از میانگین و انحراف معیار و ضریب تغییرات استفاده خواهد شد 

در این طرح کد شماره 9  دفترچه   راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی که مربوط به حفاظت از محیط زیست می باشد رعایت خواهد شد همچنین کدهای شماره  11 و 30 و 31 مربوط به ائین نامه اخلاقی پژوهش مروبط به همین راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی رعایت خواهد شد.

در پژوهش‌های پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاط‌های لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط ریست انجام گیرد.

1. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.
2. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.
3. روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

رنگ راکتیو بلک 5

محیط های آبی

کربن فعال 

آزولا فیلی کولیدس

1. Atarb AO. Biosorption of acidic dyes from aqueous solution by Paenibacillus macerans: Kinetic, thermodynamic and equilibrium studies. Chemical Engineering Journal. 2009; 150(1):122-30.

2.     Crini Gg,     Badot P-M. Application of chitosan, a natural aminopolysaccharide, for dye removal from aqueous solutions by adsorption processes using batch studies: A review of recent literature. Progress in Polymer Science. 2008;33(4):399-447.

3.    Mahvi A, Heibati B. Removal Efficiency of Azo Dyes from Textile Effluent Using Activated Carbon Made from Walnut Wood and Determination of  Isotherms of Acid Red18. Public Ardabil. 2009;1(3):7-15.

4.         Nateghi R, Bonyadinejad GR, Amin MM. Nickel oxide nanoparticles application as an efficient adsorbent for dye removal from synthetic wastewater treatment. Health Systems Research. 2009;6:1015-21.

5.         Ghanizadeh G, Asgari G. Removal of Methylene Blue Dye from Synthetic Wastewater with Bone Char. Health & Environmental. 2009; 2(2):102-12.

6.         Yazdanbakhsh AR, Mohammadi AS, Sardar M, Mohammadi H, Zarabi M. Investigation of Iron Powder, Hydrogen Peroxide and Iron Hydrogen Peroxide for Removal of Acid Yellow Powder 36 Dye from Aqueous Solutions. Health & Environmental. 2010; 2(4):295-302.

7.       Asilian H, Moussavi GR, Mahmoudi M. Adsorption of Reactive Red  Azo Dye from aqueous Solution onto the waste Coagulation Sludge of the water Treatment Plants. Health & Environmental. 2010; 3(1):94-103.

8.       Ghaneian M, Ehrampoush M, Ganizadeh G, Shahi MA, Momtaz M. Application of Ozonation on the removal of Reactive Red 198 dye at alkaline Condition. College Health Yazd. 2010; 9(2):11-21.

9.       Samarghandi MR, Sepehr MN, Zarrabi M, Norouzi M, FAmraie. Mechanism and Removal Efficiency of C.I. Acid Blake 1 by Pumice Stone Adsorbent. Health & Environmental. 2011; 3(4):399-410.

10.     Dazhong S, Fana J, Weizhi Z, Baoyu G, Qinyan Y, Kanga Q. Adsorption kinetics and isotherm of anionic dyes onto organo-bentonite from single and multi solute systems. Hazardous material. 2009; 172:99-107.

11.        Naddafi K, Nodehi RN, rad MJ. Removal of Reactive Blue 29 Dye from Water by Single-Wall Carbon Nanotubes. Health & Environmental. 2011; 3(4):359-68.

12.     Al-Momani F, Touraud E, Degorce-Dumas JR, Roussy J, Thomas O. Biodegradability enhancement of textile dyes and textile wastewater by VUV photolysis. Journal of Photochemistry and Photobiology A: Chemistry. 2002; 153(1-3):191-7.

13.         Ghaneian M, Ehrampoush MH, Ghanizadeh G, Momtaz M. Study of Eggshell Performance as a Natural Sorbent for the Removal of Reactive Red 198 Dye from Aqueous Solution. College Health Yazd. 2011; 10(1):70-81.

14.       Li Q, Yue Q-Y, Sun H-J, Su Y, Gao B-Y. A comparative study on the properties, mechanisms and process designs for the adsorption of non-ionic or anionic dyes onto cationic-polymer/bentonite. Journal of Environmental Management. 2010; 91(7):1601-11.

15.        Ghaneian MT, Ehrampoush MH, Ghanizadeh G, Dehvary M, Abootora by M, Jasemizad T. Application of Solar Irradiation / K2 S2 O8 Photochemical Oxidation Process for the Removal of Reactive Blue 19 Dye from Aqueous Solutions. Health & Environmental. 2010; 3(2):165-75.

16.        Hadi M, Samarghandi MR, Azizian S, Samadi MT, Shokoohi R, Rahmani A. Using Thomas Model to Evaluate Dye Removal from Aqueous Solutions in Fixed-bed Columns of Activated Carbon. Water and wastewater. 2011(1):23-34.

17.      Rahmani AR, Samarghandi MR. Electrocoagulation Treatment of Color Solution Containing Colored Index Eriochrome Black T. water and wastewater. 2009(1):52-9.

18.       Toor M, Jin B. Adsorption characteristics, isotherm, kinetics, and diffusion of modified natural bentonite for removing diazo dye. Chemical Engineering 2011(187):79-88.

19.        Rafal Sitko A, Edyta Turek A, Beata Zawisza A, Ewa Malicka A, Ewa Talik B, Jan Heimann B, et al. Adsorption of divalent metal ions from aqueous solutions using graphene oxide. Dalton Trans. 2013; 42: 5682-9.

20.       Fan L, Luo C, Sun M, Li X, Qiu H. Highly selective adsorption of lead ions by water-dispersible magnetic chitosan/graphene oxide composites. Colloids Surf B Biointerfaces. 2013; 103:523-9.

21.       Kumar S, Nair RR, Pillai PB, Gupta SN, Iyengar M , Sood AK. Graphene Oxide−MnFe2O4 Magnetic Nano hybrids for Efficient Removal of Lead and Arsenic from Water. ACS Appl Mater Interfaces. 2014; 6(20): 17426-36.

22.    Padmesh TVN, Vijayaraghavan K, Sekaran G, Velan M. Batch and column studies on biosorption of acid dyes on fresh water macro alga Azolla filiculoides. Journal of Hazardous Materials. 2005; 125(1):121-9. 

23.    Khshaee R, Giahi M. Removal of methyl orange from aqueous solution by Azolla filicoloides: Synthesis of Fe₃O₄ nano-particles and its surface modification by the extracted pectin of Azolla. Chinese Chemical Letters. 2011; 22(2):501-4.

24.   Tan C-y, Li G, Lu X-Q, Chen Z-l. Biosorption of Basic Orange using dried A. filiculoides. Ecological Engineering. 2010; 36(10):1333-40.

25.    Kilic Nk, Duygu E, Danmez G. Triacontanol hormone stimulates population, growth and Brilliant Blue R dye removal by common duckweed fromculture media. Journal of Hazardous Materials.182 (1):525-30.

26.   Padmesh TN. Biosorption of Acid Blue 15 using fresh water macroalga Azolla filiculoides: Batch and column studies Dyes Pigment. 2006; 71(2):77-82.

ندارد