بررسی تاًثیر آموزش خود مراقبتی بر شدت موکوزیت دهانی بیماران مبتلا به سرطان پستان تحت شیمی درمانی مراجعه کننده به بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان سال 1400- 1399

سرطان به خانواده ای از بیماری ها اطلاق می شود که با رشد غیر طبیعی سلول که با احتمال حمله یا گسترش به سایر قسمت های بدن (متاستاز[1]) همراه هست، به وجود می آید به عبارتی دیگر سرطان مجموعه ای از نئوپلاسم ها می باشدکه به گروهی از سلول ها که رشدی نامنظم داشته و غالبا به توده ای منتهی می شوند اطلاق میگردد .(1) سازمان بهداشت جهانی میزان ابتلا به انواع سرطان را 18.1 میلیون مورد جدید و 9.6 میلیون مرگ در سال 2018 تخمین زده است .(2) حدود 20% از مردان و 17% زنان به سرطان مبتلا می شودند که به ترتیب 13% و 9% از این آمار می میرند .(2)

از شایع ترین سرطان ها در سال 2018 میتوان به سرطان ریه[2] با 1.76 میلیون مرگ، سرطان کلورکتال[3] با 860 هزار، سرطان معده[4] و کبد[5] با 780 هزار و سرطان پستان[6] با 680 هزار اشاره کرد(2) سرطان تبدیل به مهمترین عامل مرگ و میر در کشور های توسعه یافته و دومین عامل  در کشور های در حال توسعه شده است. (3)

طبق اعلام سازمان جهانی در سال 2018 میزان ابتلا به سرطان پستان 2 میلیون مورد جدید بوده که مرگ رخ داده ثلث این آمار می باشد.(3) این بیماری در کشورهای توسعه یافته شایع تر بوده است.(4) این سرطان پس از سرطان ریه دومین علت مرگ و میر ناشی از سرطان در زنان و پس از سرطان غیر ملانومای پوست، شایع ترین سرطان زنان است(5) گزینه های درمانی زیادی برای سرطان پستان وجود داردکه از موارد اصلی آن میتوان به جراحی، کموتراپی[7]، هورمون درمانی، دارو درمانی، پرتودرمانی، درمان ملکولی هدفمند[8] و .... را نام برد علاوه بر شیمی در مانی از پرتو درمانی هم به عنوان درمان کمکی برای جلوگیری از عود تومور در سرطان پستان استفاده میگردد و احتمال عود را تا 50% کاهش می دهد(6) شیمی درمانی نوعی از درمان سرطان است که از ترکیب  چند دارو به عنوان درمان استاندارد استفاده می گردد .(8) شیمی درمانی ممکن است با یک هدف درمانی انجام شود، یا ممکن است با هدف طولانی تر شدن عمر یا کاهش علائم باشد(8) داروهای شیمی درمانی به طور عمده بر سلول های با سرعت تقسیم سلولی بالا مانند سلول های خونی و سلول های دهان ، معده و روده تأثیر می گذارد.(9)

شیمی درمانی و پرتودرمانی در اکثر سرطان های بدخیم به عنوان درمان اصلی یا کمکی بکار می روند؛ که دارای عوارض مختلفی از جمله تخریب سلول های اپیتلیال شده  که شایع ترین شکل آن ، موکوزیت می باشد سایر عوارض ایجاد شده به دنبال درمانهای سرطان را می توان  ناباروری(10)، سرکوب سیستم ایمنی، اختلالات دستگاه گوارش(11)، کم خونی(12)، نئوپلاسم ثانویه(13) و ... اشاره کرد. موکوزیت  نوعی التهاب دردناک و زخم مخاطی است که دستگاه گوارش فوقانی را تحت تاثیر قرار می دهد(14). موکوزیت دهانی یک عارضه شایع و در بسیاری از موارد ناتوان کننده در درمان سرطان می باشد(15).

شیوع موکوزیت حدودا 80-100% در شیمی درمانی با دوز بالا، 40% در دوز استاندارد و 10-15% در دوزهای پایین درمان گزارش شده است(16-18).

موکوزیت بعنوان یکی از عوارض کموتراپی و رادیوتراپی منجر به اختلال کیفیت زندگی، کاهش کیفیت تغذیه و ایجاد درد در دهان می شود که نهایتا بیمار را مجبور به استفاده از داروهای مسکن می کند. موکوزیت دردناک ممکن است منجر به عدم پذیرش درمان شده و پروگنوز را شدیداً کاهش دهد(19, 20). با توجه به مشکلات عملکردی که در نتیجه موکوزیت دهانی ایجاد میشود تدوین یک رویکرد استاندارد پرستاری جهت پیشگیری و درمان موکوزیت ناشی از شیمی درمانی و یا رادیوتراپی ضروری است . تا به امروز روش های مختلفی جهت پیشگیری و درمان موکوزیت معرفی شده اند از جمله : درمان های غیر دارویی (لیزر، کرایوتراپی)، داروهای موضعی، آنتی بیوتیک ها و آنتی سپتیک ها، ضدقارچ ها، داروهای ضد التهاب، دهان شویه های ترکیبی، فاکتور رشد خون ساز، بی حسی موضعی، داروهای سیستمیک، محافظ های سلولی، تنظیم کننده های ایمنی و دارو های ضد ویروس جهت پیشگیری و درمان موکوزیت توسط محققان مختلف مورد مطالعه و بعضاً استفاده قرار گرفته است؛ اما با وجود مطالعات متعدد هنوز هیچ درمان مشخص و قطعی برای موکوزیت معرفی نشده است و درمان های موجود هیچ کدام کامل نبوده و هر یک دارای مزایا و معایب خاصی است(18, 21-23).

به عنوان مثال » در مطالعه طاهره اشک تراب و همکاران ، نتایج مطالعه آنان نشان داد که دهان شویه با اسانس نعناع میتواند در پیشگیری از موکوزیت ناشی از شیمی درمانی بیماران مبتلا به سرطان نقش داشته باشد .(24) در بسیاری از مطالعات تاکید شده استفاده از عسل در کاهش موکوزیت دهانی موثر است (25) اما مطالعات انجام شده نشان داد که فقط استفاده از عسل باعث بهبودی 30% بیماران ( در گروه مورد مطالعه) گردیده است و با مداخلات روتین تفاوت قابل ملاحظه ای ندارد (26).  آنچه از نتایج مطالعات استنباط می شود هنوز تا رسیدن به ترکیباتی که بتواند به طور موثر به پیشگیری و درمان قطعی موکوزیت دهانی بیانجامد راه طولانی پیش رو هست.

همانطور که گفته شد موکوزیت دهانی در رژیم های درمانی خاص از شدت بیشتری برخوردار است و در همه گروههای سنی مبتلا به سرطان دیده می شود(27). در کنترل موکوزیت کودکان از طب مکمل استفاده می شود که اثر گذاری محدود دارد  به عنوان مثال در یک بررسی مشخص شد که  استفاده از بابونه می تواند جهت پیشگیری از استوماتیت ناشی از شیمی درمانی در کودکان موثر باشد(28) و اثر این روش ها محدود می باشد .بنابراین لزوم بررسی های بیشتر که در انجام مداخلات آن بیمار نقش فعال تر داشته باشد و بیش از پیش احساس می شود یکی از این راهها ، انجام رفتارهای مراقبت از خود می باشد .

به عبارت دیگر از عوامل تعیین کننده و مؤثر در حفظ سلامتی و پیشگیری از تشدید علائم و نشانه های بیماری به ویژه در بیماری های مزمن، انجام رفتارهای مراقبت از خود است. سازمان بهداشت جهانی «مراقبت از خود» را به عنوان انجام فعالیت های افراد، خانواده و جوامع با هدف ارتقای سلامت، پیشگیری از بیماری، محدودکردن بیماری و اعاده سلامت تعریف می کند .(29) رفتارهای خود مراقبتی میتواند 80 درصد عوارض بیماری را کاهش دهد و سبب ارتقای توانایی ها، انجام بهتر فعالیت های روزانه و دستیابی به استقلال بیمار شود(30). بررسی ها نشان می دهد که پایبندی به رفتارها مراقبت از خود، منجر به کاهش بستری مجدد، بهبود کیفیت زندگی و کاهش هزینه های درمانی بیماران می گردد(30, 32)

رفتارهای خودمراقبتی در این بیماری شامل: پیروی از رژیم درمانی، شیوه سالم زندگی، تحرک و فعالیت فیزیکی مناسب، کنترل عوامل خطرساز ( ازقبیل: فشارخون بالا، سیگار، استرس)، مراجعه به پزشک در صورت وجود هرگونه عارضه جانبی  از جمله موکوزیت و انجام به موقع آزمایش هاست(33). نتایج مطالعات نشان می دهد، پایبند بودن بیماران به رفتارهای خود مراقبتی علاوه بر پیشگیری از تشدید علائم، در کاهش مرگ و میر بیماران و احساس سلامت بیشتر، تأثیرگذار است(34, 35). نتایج مطالعه شهسواری و همکاران نشان داد آموزش خودمراقبتی منجر به افزایش و ارتقا کیفیت زندگی بیماران می شود. همچنین بیان داشتند که افزودن آموزش مراقبت از خود به مراقبت های روتینی که توسط پرستاران به بیماران ارائه می شود میتواند بر نتایج درمانی تاثیر بگذارد و اهمیت نقش پرستاران را برجسته کند(36). از این رو، ضرورت ارتقای توانایی خودمراقبتی از طریق آموزش به بیمار و اهمیت نقش پرستاران در  مدیریت عوارض و پیشگیری از آنها غیر قابل انکار است. زیرا یکی از اصول پرستاری در رابطه با مراقبت و درمان بیماران، آموزش خود مراقبتی توسط پرستاران می باشد همچنین، خط مشی پرستاری به چند دلیل روی مراقبت از خود تکیه دارد و کیفیت مراقبت از خود مربوط به شخص پرستار است(37). و با توجه به اینکه یکی از وظایف و نقش مهم پرستاران، آموزش به بیمار است، این نکته اهمیت بیشتری پیدا می کند به نحوی که اگر بیمار در رابطه با بیماری و فرآیند مراقبتی خود اطلاعات دریافت کند تمایل بیشتری برای مشارکت در مراقبت ها مورد نیاز پیدا خواهد کرد. از طرفی بیمار می تواند بر اساس آموزش های دریافتی در بیمارستان و پس از ترخیص با رعایت برخی از نکات در فرآیند بهبودی خود و تسریع آن مشارکت کند. لذا این مطالعه با هدف بررسی تاثیر آموزش خود مراقبتی برشدت  موکوزیت دهانی بیماران مبتلا به سرطان پستان تحت شیمی درمانی مراجعه کننده به بخش کموتراپی بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان انجام می شود. امید است نتایج این پژوهش بتواند به کنترل و کاهش موکوزیت دهانی کمک نماید.

 مروری بر متون:

به کمک کلید واژه های انگلیسی Breast Cancer / Oral mucositis/ Self care /Chemotherapy در پایگاه های اطلاعاتی Google Scholar، Elsevier ، Springer ، Pub Med ، SID در بازه زمانی 2001-2021 جستجو انجام شد و مطالعات مرتبط بررسی و انتخاب شدند که نمونه ای از آنها در ادامه آمده است :

نیکارا (2020): در مطالعه ای باهدف ارزیابی مراقبت از دهان و دندان حرفه ای (POC) برای پیشگیری از ابتلا به موکوزیت دهانی در بیماران مبتلا به سرطان پستان متاستاتیک گیرنده استروژن مثبت انجام دادند . آنها 174 زن را از 31 مرکز پزشکی در ژاپن ثبت نام کردند .در این مطالعه بیماران به دو گروه مداخله و کنترل به نسبت یکسان تقسیم شدند . آموزش حرفه ای مراقبت از دهان و دندان  به هر دو گروه  داده شد. بیماران گروه مداخله به مدت هشت هفته آموزش حرفه ای بهداشت دهان از قبیل نحوه صحیح مسواک زدن ، چگونگی استفاده از دهان شویه ، ارزیابی دقیق وضعیت دهان ،  لثه و دندانها قرار گرفتند . نتایج این مطالعه نشان داد زنانی که در گروه مداخله حضور داشتند به میزان کمتری به موکوزیت دهانی مبتلا شدند نتایج مطالعه آنان نشان داد که آموزش  ممکن است به عنوان گزینه درمانی ارتقا  مراقبت از دهان برای بیماران تحت شیمی درمانی در نظر گرفته شود(38).

هونگ و همکاران ( 2019):  مطالعه ای با هدف بررسی سیستماتیک مراقبتهای اساسی دهان ودندان برای مدیریت موکوزیت دهان در بیماران سرطانی و دستورالعملهای بالینی انجام دادند . در این مطالعه 17 پژوهش مورد بررسی قرار گرفت که شواهد حاکی از حمایت پژوهش ها از تاًثیر پروتکل های مراقبت از دهان و دندان و تاثیر آن  بر روی موکوزیت دهانی می باشد.(42)

روگو و همکاران (2017) : مطالعه ای با هدف ارزیابی دهانشویه مبتنی بر دگزامتازون به منظور پیشگیری از بروز استوماتیت در بیماران مبتلا به سرطان پستان انجام دادند. در این مطالعه زنان با سن 18 سال و بالاتر ثبت نام کردند که از نظر بافت شناسی همه آنها در گروه ی سرطان پستان  دارای HER2 منفی و گیرنده متاستاتیک مثبت قرار داشتند. 85 نفر مورد ارزیابی قرار گرفتند . محلول خوراکی دگزامتازون به مدت 8هفته و روزانه 4 بار در زمان 2 دقیقه انجام شد .نتایج این مطالعه نشان داد که استفاده پیشگیرانه از محلول خوراکی دگزامتازون به میزان قابل توجهی شیوع و شدت استوماتیت را در بیماران تحت درمان با داروهای کمو تراپی کاهش می دهد(39).

سایتو و همکاران (2014) در مطالعه خود با هدف تاثیر مراقبت های بهداشتی حرفه ای دهان و دندان در کاهش خطر موکوزیت دهانی ناشی از شیمی درمانی در بیماران مبتلا به سرطان پستان انجام دادند . این مطالعه بر روی 24 بیمار مبتلا به سرطان پستان که به صورت تصادفی انتخاب شده و در گروه مراقبت ازخود قرار گرفتند انجام شد . بیماران به صورت هفتگی از امکاناتی نظیر خدمات بهداشتی و درمانی دهان و دندان و دستورالعمل های آن و همچنین راهنمایی های تغذیه ای و شیوه زندگی استفاده می کردند. نتایج مطالعه نشان داد که مراقبتهای بهداشتی حرفه ای دهان و دندان منظم ، منجر به کاهش خطر موکوزیت دهانی خواهد شد.(40)

فرناز ده آبادی و همکاران( 1393) مطالعه ای به صورت توصیفی مقطعی با هدف بررسی شیوع موکوزیت دهانی ناشی از شیمی درمانی و فاکتورهای آن در کودکان مبتلا به بدخیمی مراجعه کننده به بخش هماتولوژی و انکولوژی بیمارستان کودکان انجام دادند . این  مطالعه بر روی  123 کودک مبتلا به بدخیمی انجام گرفت . شیوه گردآوری اطلاعات به صورت میدانی و ابزار آن مشاهده و چک لیست بود. قبل از آغاز شیمی درمانی تمامی بیماران بر اساس ایندکس بهداشت دهانی مورد مطالعه قرار گرفتند سپس بیماران در سه ماهه اول و دوم درمان از نظر موکوزیت دهانی مورد ارزیابی قرار گرفتند در این مطالعه نتیجه گرفتند که در صورت امکان استفاده از  رژیم دارویی( سیسکلوفسفامید ؛ سیتارابین ) با ریسک موکوزیت کمتر و رعایت بهداشت دهان ؛میتواند منجر به  کاهش شدت موکوزیت دهانی در کودکان مبتلا به سرطان گردد.(27)

نقد متون :

اکثر مطالعاتی که بر روی موکوزیت دهانی بیماران با سرطان پستان انجام شده است در خارج کشور بوده که در آنها مداخله آموزشی هم صورت نگرفته بود .اما در مطالعات داخل کشور، تحقیقی که به طور اختصاصی به موکوزیت  و همراه با مداخله باشد محققان به آن دسترسی پیدا نکرده اند. مطالعاتی که در ایران انجام شده است به صورت توصیفی بوده و در اکثریت آنها جامعه کودکان مبتلا به لوسمی می باشد  اکثریت مطالعات بدون مداخله یا با مداخلات محدود مثل تاثیر دگزامتازون یا کلروهگزیدین برکاهش موکوزیت می باشد و در مطالعات مداخله ای که انجام شده تاکید بر روی مراقبت های بهداشت دهان بوده در حالیکه محتوای آموزش در مطالعه حاضر کلی تر بوده بنابراین با نگاهی جامع تر به بررسی موکوزیت خواهد پرداخت .

     شدت موکوزیت دهانی در هفته دوم ، چهارم ، ششم و هشتم ، بیماران مبتلا به سرطان پستان تحت شیمی درمانی  مراجعه کننده به بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان  بعد از آموزش خود مراقبتی در دو گروه مورد مطالعه متفاوت است.

تعیین تاثیر آموزش خود مراقبتی بر شدت موکوزیت دهانی بیماران با سرطان پستان تحت شیمی درمانی مراجعه کننده به بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان سال 1399

 تعیین  و مقایسه شدت  موکوزیت دهانی در هفته دوم ، چهارم ، ششم و هشتم ، بیماران مبتلا به سرطان پستان تحت شیمی درمانی مراجعه کننده به بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان بعد از آموزش خود مراقبتی  در دو گروه مداخله و کنترل

بیمارستان های مجهز به بخش انکولوژی

آموزش خود مراقبتی:

تعریف نظری: سازمان بهداشت جهانی «مراقبت از خود» را به عنوان انجام فعالیت های افراد، خانواده و جوامع با هدف ارتقای سلامت، پیشگیری از بیماری، محدودکردن بیماری و اعاده سلامت تعریف می کند(24).

تعریف عملی: منظور از آموزش خودمراقبتی در پژوهش حاضر برنامه طراحی شده توسط پژوهشگر است که برای بیماران مبتلا به سرطان پستان به کار گرفته خواهد شد. این برنامه به روش آموزش چهره به چهره ، پرسش و پاسخ،  و آموزش عملی طی 4جلسه 30دقیقه ای  با محتوا مشخص در کلاس آموزشی در بخش انکولوژی به صورت انفرادی اجرا خواهد شد.

موکوزیت:

تعریف نظری: موکوزیت بعنوان یکی از اثرات منفی شیمی درمانی و رادیو تراپی می باشد که نوعی التهاب دردناک و زخم مخاطی است که دستگاه گوارش فوقانی را تحت تاثیر قرار می دهد(14).

تعریف عملی: در این مطالعه منظور ، ارزیابی وضعیت موکوزیت دهانی بیماران می باشد. بر طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی در سال 2005 موکوزیت دهانی را به 4درجه (0-4) تقسیم بندی کرده است. بر طبق این گزارش افراد بدون موکوزیت دهانی (درجه صفر)، وجود اریتما و درد (درجه 1)، وجود زخم و توانایی خوردن مواد جامد (درجه 2)، وجود زخم و نیازمند رژیم مایع برای تغذیه به دلیل موکوزیت (درجه 3)، وجود زخم که توانایی تغذیه فرد امکان پذیر نباشد (درجه 4) می باشند.(37)

شیمی درمانی:

تعریف نظری: شیمی درمانی نوعی از درمان سرطان است که ازترکیب چند دارو به عنوان درمان استاندارد استفاده می گردد(8).

تعریف عملی: در پژوهش حاضر به معنی استفاده از رزیم های استاندار دارویی است که در حال حاضر برای درمان  کلیه بیماران با سرطان پستان از آن استفاده می شود .

پژوهش حاصل از نوع نیمه تجربی است .2گروهه با طرح پیش آزمون و پس آزمون  

کلیه ی بیماران با تشخیص سرطان پستان که به بیمارستان خاتم الانبیاء (ص) و بیمارستان  علی ابن ابی طالب (ع) شهر زاهدان در سال1400جهت  شیمی درمانی مراجعه خواهند داشت و معیارهای ورود به مطالعه را دارا باشد جامعه پژوهش این مطالعه را تشکیل خواهند داد .

معیارهای ورود به مطالعه : 

1-از جلسه اول شیمی درمانی به بعد باشد

2- محدوده سنی بین 20-60سال باشد

3-  متاستاز نداده باشد

 4- فاقد ناهنجاریهای دهان باشد

 5-عفونت دهانی در بدو مطالعه وجود نداشته باشد       

  6-  فاقد موکوزیت در شروع مطالعه باشد

   7-  رژیم خاص بیماران سرطان پستان باشد(این رژیم ترکیبی از داروهای آدریامایسین ، سیکلوفسفاماید ، پاکلی تاکسل)

    8   -مبتلا به دیابت نباشد

معیارهای خروج از مطالعه :

1. فوت بیمار
2.  عدم شرکت یا غیبت بیمار در یک جلسه آموزشی 

حجم نمونه بر اساس فرمول نسبت ها و بر اساس درصد بروز موکوزیت دهانی پس از شیمی درمانی در مطالعه اشک تراب و همکاران(2010) و با درنظر گرفتن حدود اطمینان 95 درصد و توان آزمون 90 درصد در هر گروه حدود 33 نفر تعیین گردید. با درنظر گرفتن ریزش 10 درصد، حجم نمونه در هر گروه 37 بیمار و در مجموع 74  بیمار برآورد شد (24).

                                                                                                                 _{1/96  =}

                                _15/.=p1  

85/.=q2

--------------------------

28/ 1= 

50/.=p2

50/.=q2

نمونه گیری به  شیوه در دسترس و سپس تخصیص تصادفی می باشد. بدن صورت  که پاکتی حاوی کارتهای A ,B  به تعاد کل نمونه ها در نظر گرفته می شود . بعد از مراجعه هر بیمار واجد شرایط ، از بیمار خواسته می شود یکی از  کارتها را به تصادف بر دارد.  بیمارانی که کارت را  A را بر می دارند درگروه کنترل  و بیمارانی که کارت B  را بر  می دارند  در گروه مداخله  قرار  می  گیرند. این روش Simple random allocation   می باشد

این مطالعه  از نوع دو سوکور(Double Blinded) است که فردی که به عنوان ارزیاب، فرم ارزیابی شدت موکوزیت را  پر می کند و نیز فردی  که تجزیه و تحلیل اطلاعات را انجام می دهد، نمی داند که هر فرد  به  کدام گروه تعلق دارد. 

 .با توجه به مراحل تایید پروپوزال و اخذ کد اخلاق زمان نمونه گیری از جامعه پژوهش از سال 1400خواهد بود.

در این مطالعه از فرم اطلاعات دموگرافیک و چک لیست مشاهده استفاده خواهد شد 

قسمت اول :

پرسشنامه جمع آوری اطلاعات دموگرافیک بیماران شامل :

سن ، شغل ، تحصیلات ، وضعیت تاهل ، گروه خونی و شاخص توده بدنی (BMI)استفاده خواهد شد.

قسمت دوم:

جمع آوری اطلاعات شامل :

ارزیابی بالینی بیمار بر اساس مقیاس استاندارد جهانی بررسی موکوزیت دهانی در بیماران مبتلا به سرطان می باشد این مقیاس تحت عنوان NCI CTCAE v5 mucositis oralمی باشد که معیار جهانی ارزیابی موکوزیت دهانی بیماران فوق الذکر می باشد . مطالعه عامری  و همکاران (1394) براساس ابزار فوق الذکر در ایران استفاده شده است(42) .در مطالعه ، این ابزار شامل 5درجه می باشد .

                 مشاهده، براساس معیارهای سازمان بهداشت جهانی :

 0 = بدون موکوزیت

1= اریتم و درد

2= وجود زخم و قادر به خوردن مواد جامد

3= وجود زخم و نیازمند رژیم مایع

4= وجود زخم و تغذیه فرد امکان پذیر نمیباشد.

این مقیاس قابلیت استفاده روی جمعیت بیماران و افراد سالم را دارا می باشد و براساس ، درجه گزارش می شود بدین ترتیب که درجات بالاتر نشان دهنده موکوزیت با درجات بیشتر است در درجه صفر، کلیه ی مخاط دهان فاقد موکوزیت وسالم می باشد . در درجه یک ، اریتم مختصر وجود داشته و دردناک می باشد در درجه دوم ، وجود زخم و قادر به خوردن مواد جامد می باشد درجه سوم، وجود زخم و نیازمند رژیم مایعات می باشد و درجه چهارم وجود زخم و فرد قادر به تغذیه نمی باشد 

پایایی:   از  طریق  پایایی  بین ارزیابان   بررسی  خواهد  شد. 

این مقیاس توسط انجمن گروه انکولوژی منتشر گردیده  و در ایران در تعدادی از پژوهش های فوق به کار رفته است.

پژوهشگر پس از تصویب طرح در شورای  پژوهش دانشکده پرستاری و مامایی و اخذ کد اخلاق توسط کمیته اخلاق دانشگاه ، به بیمارستانهای دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و به بخش های  شیمی درمانی بیمارستان  خاتم الانبیا (ص)و  بیمارستان علی بن ابیطالب (ع)  در سال1400مراجعه خواهند نمود . و ضمن معرفی خود و بیان هدف پژوهش برای پرسنل و بیماران،  مطالعه شروع خواهد شد .برای بیماران که دارای معیارهای ورود  از جمله ارزیابی موکوزیت و عدم وجود آن ،  به پژوهش باشند پس از اخذ رضایت کتبی در رابطه با اهداف پژوهش ، مدت زمان پژوهش، روش اجرا  و شرایط خروج از مطالعه توضیحات لازم ارائه خواهد شد . نمونه ها به روش در دسترس انتخاب و با تخصیص تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل تقسیم خواهند شد .

برای تخصیص تصادفی ابتدا به تعداد کل افراد مورد مطالعه ، پاکت های حاوی کارت های  A , ;و B تهیه و به صورت تصادفی مرتب می شوند و با مراجعه و انتخاب تدریجی  افراد به ترتیب یکی از این کارت ها بدان ها  اختصاص خواهد یافت که تعیین کننده گروه فرد خواهد بود و بعد از تخصیص تصادفی بیماران به دو گروه ( کنترل و مداخله ) تقسیم خواهند شد .

جهت گروه مداخله 4 جلسه آموزشی 30 دقیقه ای با محتوای تایید شده توسط متخصص انکولوژی به روش چهره به چهره و به صورت انفرادی با استفاده از کتابچه آموزشی، ماکت دندانی وچگونگی استفاده از  لوازم مربوط به بهداشت دهان از حمله مسواک ، نخ دندان و دهانشویه ، آموزش داده خواهد شد .  جلسات آموزشی بیماران قبل از شروع کموتراپی  هفتگی  و به مدت چهار هفته پشت سرهم انجام خواهد شد .به عبارت دیگر 4 جلسه آموزشی بیماران تا چهار هفته اول کموتراپی انجام خواهد شد در ضمن ارزیابی موکوزیت به فاصله هر دو هفته یعنی در هفته دوم  ،چهارم ، ششم و هشتم انجام خواهد شد. به منظور کنترل سوگیری در مطالعه از کورسازی استفاده خواهد شد به این صورت که از یک پرستار  کارشناس ارشد وآموزش دیده به عنوان کمک پژوهشگر استفاده خواهد شد .  به این صورت که محقق در اولین جلسه  شیمی درمانی برای بیمارانی که شرایط ورود به مطالعه را داشته باشند آموزش شروع خواهد کرد از آنجا که دوره درمان  شیمی درمانی هشت هفته میباشد .آموزش در 4 جلسه ی اول انجام و ارزیابی موکوزیت توسط همکار آموزش دیده طرح انجام خواهد شد . آموزش  در این بیماران به این ترتیب عمل خواهد شد در هفته دوم ، هفته چهارم ، هفته ششم و  هشتم یا به عبارت دیگر تا پایان دوره  شیمی درمانی ، بیماران چهار بار از نظر موکوزیت ارزیابی خواهند شد . پس از اتمام مداخله ، کتابچه آموزشی بر اساس محتوای آموزشی در اختیار  گروه مداخله و گروه کنترل قرار خواهد گرفت .

محتوای جلسات آموزشی به قرار زیر می باشد :

دادها پس از جمع آوری و کد گذاری با کمک نرم افزار آماری SPSS 21  تجزیه و تحلیل خواهد شد ابتدا آمار توصیفی درصد ، میانگین ، انحراف معیار،   حداقل و حداکثر تعیین خواهد شد  به منظور بررسی نرمالیته دادها از آزمون شاپیرو-ویلک استفاده خواهد شد برای مقایسه در دو گروه از آزمون کای دو ،  کای اسکوئر و آزمون GEE جهت بررسی شدت موکوزیت هفته دوم ، چهارم ، ششم و هشتم  استفاده خواهد شد . میانگین در 2گروه از آزمون آماری Tمستقل و برای مقایسه فراوانی متغیر کیفی 2گروه از آزمون کای دو و تست دقیق فیشر استفاده خواهد شد . سطح معناداری در پژوهش حاضر کمتر از 5./. در نظر گرفته خواهد شد. 

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392

2- در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی
مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا
شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای
سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.
13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت
باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر
دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت
شفاهی یا ضمنی خواهد بود.
 
16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا،
فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل
باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری
نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص
ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.
 
25 - پژوهشگر مسئول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن
است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند.
هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.
 
28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و
نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند.
پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از
نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند

حذف شد

     1   What Is Cancer? : NATIONAL CANCER INSTITUTE; 2015 [Available from   https://www.cancer.gov/aboutcancer/understanding/what-is-cancer.

2.            Organization WH. Latest global cancer data: Cancer burden rises to 18.1 million new cases and 9.6 million cancer deaths in 2018. International Agency for Research on Cancer Geneva: World Health Organization. 2018.

3.            Bray F, Ferlay J, Soerjomataram I, Siegel RL, Torre LA, Jemal A. Global cancer statistics 2018: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA: a cancer journal for clinicians. 2018;68(6):394-424.

4.            Bernard W. Stewart and Christopher P. Wild.: World cancer report, ISBN 978-92-832-0429-9. 2014.

5.            Boyle P, Levin B. World cancer report 2008: IARC Press, International Agency for Research on Cancer; 2008.

6.         Group EBCTC. Effect of radiotherapy after breast-conserving surgery on 10-year recurrence and 15-year breast cance death: meta-analysis of individual patient data for 10 801 women in 17 randomised trials. The Lancet. 2011;378(9804):1707-16.

7.            Ryan JL. Ionizing radiation: the good, the bad, and the ugly. Journal of Investigative Dermatology. 2012;132(3):985-93.

8.            Johnstone RW, Ruefli AA, Lowe SW. Apoptosis: a link between cancer genetics and chemotherapy. Cell. 2002;108(2):153-64.

9.            Airley R. Cancer Chemotherapy 1st ed: Wiley-Blackwell;  04/09.

10.         Courbiere B, Decanter C, Bringer-Deutsch S, Rives N, Mirallié S, Pech J, et al. Emergency IVF for embryo freezing to preserve female fertility: a French multicentre cohort study. Human Reproduction. 2013;28(9):2381-8.

11.         Gibson RJ, Keefe DM. Cancer chemotherapy-induced diarrhoea and constipation: mechanisms of damage and prevention strategies. Supportive care in cancer. 2006;14(9):890.

12.         Rodgers 3rd G, Becker P, Bennett C, Cella D, Chanan-Khan A, Chesney C, et al. National Comprehensive Cancer N (2008) Cancer-and chemotherapy-induced anemia. J Natl Compr Cancer Netw.6:536-64.

13.         Hijiya N, Hudson MM, Lensing S, Zacher M, Onciu M, Behm FG, et al. Cumulative incidence of secondary neoplasms as a first event after childhood acute lymphoblastic leukemia. Jama. 2007;297(11):1207-15.

14.         Taheri J, Razavi M, Hazhir S, Vaziri P, Bakhtiari S. Evaluation of oral hypothermia effect on prevention or reduction of chemotherapy induced mucositis symptoms. Shahid Beheshti Dent Facul Med Univ. 2010;3(27):146-54.

15.         Sonis ST. Oral mucositis in cancer therapy. The journal of supportive oncology. 2004;2(6 Suppl 3):3-8.

16.         Ilgenli T, Ören H, Uysal K. The acute effects of chemotherapy upon the oral cavity: prevention and management. Turk J Cancer. 2001;31(3):93-105.

17.         Logan RM, Stringer AM, Bowen JM, Yeoh AS-J, Gibson RJ, Sonis ST, et al. The role of pro-inflammatory cytokines in cancer treatment-induced alimentary tract mucositis: pathobiology, animal models and cytotoxic drugs. Cancer treatment reviews. 2007;33(5):448-60.

18.         Köstler WJ, Hejna M, Wenzel C, Zielinski CC. Oral mucositis complicating chemotherapy and/or radiotherapy: options for prevention and treatment. CA: a cancer journal for clinicians. 2001;51(5):290-315.

19.         Barkley JM, Morales D, Hayman LA, Diaz-Marchan PJ. Static neuroimaging in the evaluation of TBI. Brain injury medicine: Principles and practice. 2007;2007:129-48.

20.         Rask C, Albertioni F, Bentzen SM, Schroeder H, Peterson C. Clinical and pharmacokinetic risk factors for high-dose methotrexate-induced toxicity in children with acute lymphoblastic leukemia: a logistic regression analysis. Acta Oncologica. 1998;37(3):277-84.

21.         Arbabi-kalati F, Arbabi-kalati F, Deghatipour M, Moghaddam AA. Evaluation of the efficacy of zinc sulfate in the prevention of chemotherapy-induced mucositis: a double-blind randomized clinical trial. Archives of Iranian medicine. 2012;15(7):413.

22.         Mehdipour M, Zenoz AT, Kermani IA, Hosseinpour A. A comparison between zinc sulfate and chlorhexidine gluconate mouthwashes in the prevention of chemotherapy-induced oral mucositis. Daru: Journal of Faculty of Pharmacy, Tehran University of Medical Sciences. 2011;19(1):71.

23.         Burket LW, Greenberg MS, Glick M. Burket's oral medicine: diagnosis and treatment: BC Decker; 2003.

24. Ashktorab T, Yazdani Z, Mojab F, Alavi Majd H, Madani H. Preventive effects of an oral rinse

Peppermint essence on chemotherapy-induced oral mucosistis. Koomesh. 2010; 12 (1) :8-13

25 .  Amirabadi, Forough and Naderi, Majid and Hajmohammadi, Mahdie (2018) Topical Application of Honey to Prevent Chemotherapy-induced Mucositis in Children with Leukemia. Journal of Mashhad Dental School, 42 (3). pp. 193-185

26 .  BARAHIMI N., ALI JANZADEH KASHI M.H., KHAZAEI N., ASHK TORAB T., ALAVI MAJD HAMID , THE EFFECT OF HONEY ON OSTOMATITIS RECOVERY OF PATIENTS UNDERGOING CHEMOTHERAPY IN HOSPITALS AFFILIATED TO SHAHEED BEHESHTI MEDICAL UNIVERSITY, ADVANCES IN NURSING AND MIDWIFERY (FACULTY OF NURSING OF MIDWIFERY QUARTERLY)   SPRING 2006 , Volume 16 , Number 52; Page(s) 34 To 39  

27- Dehabadi, Farnaz and Badiee, Zahra and Parisay, Iman (2016) The Prevalence of Oral Mucositis Caused by Chemotherapy and its Risk Factors in Children with Cancer who were Referred to

28- Alijani Renani H, Keikhai B, Ghadimi Mahani H, Latifi M, Baraz pordanjani S. Effect of Chamomile Mouthwash for Preventing Chemotherapy-Induced Ostomatitis in Children. J Mazandaran Univ Med Sci. 2012; 21 (86) :19-25

29  .         Riley L, Cowan M. World Health Organization noncommunicable diseases country profiles. Geneva, Switzerland: WHO Library Cataloguing-in-Publication Data. 2014.

30.         Goodarzi M, Ebrahimzadeh I, Rabi A, Saedipoor B, Jafarabadi MA. Impact of distance education via mobile phone text messaging on knowledge, attitude, practice and self efficacy of patients with type 2 diabetes mellitus in Iran. Journal of Diabetes & Metabolic Disorders. 2012;11(1):10.

31   .        Allen KD, Bosworth HB, Brock DS, Chapman JG, Chatterjee R, Coffman CJ, et al. Patient and provider interventions for managing osteoarthritis in primary care: protocols for two randomized controlled trials. BMC musculoskeletal disorders. 2012;13(1):60.

32   .        Creber RM, Patey M, Lee CS, Kuan A, Jurgens C, Riegel B. Motivational interviewing to improve self-care for patients with chronic heart failure: MITI-HF randomized controlled trial. Patient education and counseling. 2016;99(2):256-64.

33     .      Ahyana A, Kritpracha C, Thaniwattananon P. Cardiac rehabilitation enhancing programs in patients with myocardial infarction: a literature review. Nurse Media Journal of Nursing. 2013;3(1):541-56.

34   .        Abazadeh T, Banaye Jeddi M, Shariat F, Moradi F, Kiani A. The effect of self-care behaviors education on quality of life in patients with type 2 diabetes: A randomized clinical trial. Journal of Fasa University of Medical Sciences. 2017;6(4):538-47.

35.         Holden RJ, Schubert CC, Mickelson RS. The patient work system: An analysis of self-care performance barriers among elderly heart failure patients and their informal caregivers. Applied ergonomics. 2015;47:133-50.

36.         Shahsavari H, Matory P, Zare Z, Taleghani F, Kaji MA. Effect of self-care education on the quality of life in patients with breast cancer. Journal of education and health promotion. 2015;4.

37  .         Dehabadi, Farnaz and Badiee, Zahra and Parisay, Iman (2016) The Prevalence of Oral Mucositis Caused by Chemotherapy and its Risk Factors in Children with Cancer who were Referred to Hematology and Oncology Wards of Doctor Sheikh Hospital in 2014. medical journal of mashhad university of medical sciences, 58 (10). pp. 578-589.

38        .  Niikura N, Nakatukasa K, Amemiya T, Watanabe K-i, Hata H, Kikawa Y, et al. Oral Care Evaluation to Prevent Oral Mucositis in Estrogen Receptor-Positive Metastatic Breast Cancer Patients Treated with Everolimus (Oral Care-BC): A Randomized Controlled Phase III Trial. The Oncologist. 2020;25(2):e223-e30.

39  .         Rugo HS, Seneviratne L, Beck JT, Glaspy JA, Peguero JA, Pluard TJ, et al. Prevention of everolimus-related stomatitis in women with hormone receptor-positive, HER2-negative metastatic breast cancer using dexamethasone mouthwash (SWISH): a single-arm, phase 2 trial. The Lancet Oncology. 2017;18(5):654-62.

40  .         Saito H, Watanabe Y, Sato K, Ikawa H, Yoshida Y, Katakura A, et al. Effects of professional oral health care on reducing the risk of chemotherapy-induced oral mucositis. Supportive Care in Cancer. 2014;22(11):2935-40.

-              Ridner SH, Dietrich MS, Kidd N. Breast cancer treatment-related lymphedema self-care: education, practices, symptoms, and quality of life. Supportive Care in Cancer. 2011;19(5):631-7.

                 41 .        Lalla R, Sonis S, Peterson D. Management of Oral Mucositis in Patients Who Have Cancer,Dental clinics of North America. 2008;52:61-77, viii.

42  .   Hong CH, Gueiros LA, Fulton JS, Cheng KKF, Kandwal A, Galiti D, et al. Systematic review of basic oral care for the management of oral mucositis in cancer patients and clinical practice guidelines. 2019;27(10):3949-67

پرسشنامه و فرم جمع آوری اطلاعات

بررسی تاثیر آموزش خود مراقبتی بر شدت موکوزیت دهانی بیماران با سرطان پستان تحت درمان کمو تراپی مراجعه کننده به

 بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان سال 1399

1 – وضعیت آموزشی : آموزش ندیده ( کنترل ) 󠄦󠄦            آموزش دیده 󠄦( مداخله ) 󠄦󠄦

2 – سن بیمار .......سال

3 – شغل :     خانه دار 󠄦󠄦               کارمند   󠄦󠄦

4 – تحصیلات :  بی سواد  󠄦󠄦         زیر دیپلم        دیپلم 󠄦󠄦       فوق دیپلم  󠄦󠄦       کارشناسی 󠄦󠄦  

      کارشناسی ارشد 󠄦 �    دکترا و بالاتر 󠄦󠄦

5 – وضعیت تاهل :  مجرد   󠄦󠄦        متاهل 󠄦󠄦        بیوه 󠄦󠄦         مطلقه 󠄦󠄦

6 – گروه خونی :  A 󠄦󠄦       B 󠄦󠄦      AB 󠄦󠄦        O 󠄦󠄦

7 – وزن بیمار ..........کیلوگرم          قد .........سانتی متر

8-   مصرف :  سیگار               قلیان              ناس                    پان                              سایر: 

شاخص توده بدنی :   لاغر 󠄦󠄦     ایده آل 󠄦󠄦      اضافه وزن 󠄦󠄦       چاقی 󠄦󠄦       چاقی مفرط 󠄦󠄦

8 – بررسی از نظر موکوزیت :  بدون موکوزیت �    اریتمی و درد �    وجود زخم و قادر به خوردن مواد جامد �       وجود زخم و نیازمند رژیم مایع �      وجود زخم و تغذیه فرد امکان پذیر نمیباشد. � 

بررسی تاثیر آموزش خود مراقبتی بر شدت موکوزیت دهانی بیماران مبتلا به سرطان پستان تحت درمان شیمی درمانی  مراجعه کننده به بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان سال  1400-1399

ندارد

میتواند در کنترل عفونت های دهانی بیماران مبتلا به سرطان پستان کمک کننده باشد.

ندارد.

ندارد.

30000000ریال

ندارد.

کلیه اطلاعات به صورت محرمانه ثبت میگردد.

پاسخ میدهد.

دارد.

با رضایت انجام میشود.