بررسی اپیدمیولوژیک بیماری دیابت در مراجعین کلینیک دیابت شهر زاهدان در سال 1399

دیابت از جمله بیماری های مزمن و شایع در جهان است که بروز و شیوع آن به خصوص در کشورهای در حال توسعه رو به افزایش است (1). این بیماری شایع ترین بیماری غدد در جهان و مسئول 4 میلیون مرگ در سال است. سازمان جهانی بهداشت با توجه به روند رو به رشد بیماری دیابت درجهان آن را به عنوان یک اپیدمی نهفته اعلام کرده است (2).

بیماری دیابت فقط به عنوان یک بیماری شناخته نمی شود بلکه شامل یک سری از بیماری های متابولیک است که ناشی از اختلال در ترشح انسولین یا عملکرد انسولین یا هر دو می باشد که با بالا رفتن قندخون مشخص می شود (3). انواع دیابت عبارتند از: دیابت نوع 1،دیابت نوع2 و دیابت بارداری (4).  

بیماری دیابت که با افزایش قند خون همراه است به دو نوع اصلی یعنی دیابت نوع 1و2 تقسیم بندی می شود. در اتیولوژی هر دو نوع بیماری فاکتورهای ژنتیکی و محیطی دخالت دارند (5).

این بیماری یکی از پرهزینه ترین و پرزحمت ترین بیماری های مزمن غددی شایع و نیز یک معضل سلامت عمومی در دنیاست است  که هر سال برتعداد مبتلایان  به این بیماری افزوده می شود (6).

با گذشت زمان منجر به آسیب جدی به قلب، رگ های خونی، چشم ها، کلیه ها و اعصاب می شود. شایع ترین آن دیابت نوع 2 است که معمولاً در بزرگسالان رخ می دهد که بدن در برابر انسولین مقاوم می شود یا انسولین کافی تولید نمی کند. در سه دهه گذشته شیوع دیابت نوع 2 در کشورها از همه سطح درآمد به طرز چشمگیری افزایش یافته است. دیابت نوع 1، که زمانی به عنوان دیابت نوجوان یا دیابت وابسته به انسولین شناخته می شود، یک بیماری مزمن است که در آن پانکراس به تنهایی انسولین کمی تولید می کند یا هیچ انسولین تولید نمی کند. برای افراد مبتلا به دیابت، دسترسی به درمان های مقرون به صرفه، از جمله انسولین، برای بقای آنها حیاتی است. یک هدف توافق جهانی وجود دارد که افزایش دیابت و چاقی را تا سال 2025 متوقف کند(7).

‏دیابت یکی از مهم ترین دلایل مرگ و میر در جهان می باشد که حدودا2%مرگ درجهان به علت بیماری دیابت می باشد و به ازای هر11نفر یک نفردرجهان دیابت دارد. حدودا422 میلیون نفردرجهان دیابت دارندکه 5/1 میلیون مرگ درجهان در اثر دیابت می باشد(8).

بر طبق گزارش های سازمان جهانی بهداشت و فدراسیون بین المللی دیابت، دیابت یک بیماری اپیدمی است و برای بهداشت عمومی در جهان خطر عمده ای به شمار می رود و وضعیت آن به سرعت درحال بدتر شدن است (9).

 علیرغم کنترل بسیاری از عوارض دیابت توسط انسـولین بـرون زاد، عوارض متعدد این بیماری در سیستم قلبی عروقـی، کلیـه، شـبکیه، عدسی چشم، اعصاب محیطی و پوست شایع بـوده و جلـوگیری و کنترل این عوارض در داشتن یک زندگی طولانی همـراه بـا کیفیـت بـالا ارزش بسـزایی دارد. احتمـال خطـر بیماریهای قلبی عروقی در مبتلایان بـه دیابـت بـیش از سـه برابـر افزایش می یابد و یکی از علل مرگ و میر در این بیماران است (10).

همچنین بیماران دیابتی با توجه به نقص سیستم ایمنی ایجاد شده در بدن، مستعد ابتلا به سایر بیماری های عفونی و ویروسی نظیر، بیماری های بازپدید و نوپدید مانند ویروس، کرونا می باشند، که در صورت ابتلا به بیماری های عفونی علائم و عوارض شدیدی را تجربه می­‌کند و اگر دیابت و عوارض آن به­‌خوبی کنترل نشده باشد، خطر این­که فرد در اثر ابتلا بیماری های عفونی  علائم حادتری را تجربه کند، بسیار بیشتر از دیگر افراد عادی است(11).

از سوی دیگر بررسی روند بیماری ها یکی از روش های تحلیل اپیدمیولوژیک می باشد که برای نظارت، کنترل، پیش بینی بازنگری برنامه ها تحلیل خط مشی و سبب شناسی بیماری ها مورد استفاده قرار می گیرد. مرور روند شاخص ها و بررسی تغییرات آن به برنامه ریزان سلامت این امکان را می دهد تا عملکرد نظام سلامت را در طول دوره های زمانی ارزیابی و مشخص نمایند که برنامه اجرایی همراه با بهره گیری از امکانات و تسهیلات بهداشتی و درمانی منابع انسانی و پولی تا چه حدی ما را در دستیابی به اهداف یاری نموده و چه پیامد هایی را برای حل مشکلات سلامت خواهد داشت (12).

همچنین تعیین تغییرات روند بیماری ها می تواند ابزار مفیدی برای ارزیابی کارایی و اثربخشی برنامه های کنترلی بهداشت، اقدامات به کارگرفته شده، عملکرد کارکنان بهداشتی و درمانی و تصمیم گیری برای برنامه ریزی های بهداشتی باشد (13).

با توجه به اینکه دیابت یکی از بیماری های مهم کشور ایران می باشد و با درنظر گرفتن این نکته که آمارهای کشوری، استانی و شهرستانی مربوط به این بیماری به صورت ارقام خام و بدون هرگونه تحلیل می باشند، لذا انجام مطالعات اپیدمیولوژی بر روی بیماری دیابت در استان سیستان و بلوچستان ضرورت پیدا می کند. با درنظرگرفتن این موضوع مطالعه حاضر با هدف بررسی اپیدمیولوژیک بیماری دیابت در مراجعین کلینیک دیابت در شهر زاهدان در سال 1399 انجام خواهد گرفت.

مروری بر تحقیقات انجام شده(پیشینه پژوهش)

مطالعات داخلی

1. مروج و همکاران(2020) در مطالعه خود با عنوان' بررسی فراوانی دیابت نوع یک و عوامل مرتبط با آن در یک دوره یازده ساله (1382 تا 1392) ' به روش گذشته نگر، پرونده کلیه بیماران دیابتی بستری شده در بیمارستان نمازی بین سال­های 1382 تا 1392 مورد بررسی قرار گرفتند.  به این نتیجه رسیدند که در این مطالعه 546 بیمار مبتلا به دیابت در بیمارستان بستری شده که 4/52% آنها زن بودند. دو سن اوج مشاهده شد (9-5 و 14-10 سال). آمار مرگ دیابت 23% بود. در اکثر نمونه­ها سابقه خانوادگی انواع مختلف دیابت وجود نداشت. 3/86­% بیماران هیچ بیماری همراه نداشتند. همچنین بین سن شروع بیماری با سابقه خانوادگی مثبت بیماری دیابت و نحوه ارائه بیماری رابطه معنی­داری مشاهده شد. تعداد بیماران دیابتی در طول دوره یازده سال روند رو به رشدی داشت (14).

2. نجفی پور  و همکاران (1399) در مطالعه خود با عنوان  بررسی اپیدمیولوژیک دیابت نوع 2 خانوادگی در تهران در جمعیت 14687 نفری که در شرق تهران، 180 خانواده مبتلا به دیابت نوع 2 شناسایی کردند.  که  802 نفر زن و 792 نفر مرد بودند. بعد از تست تحمل گلوکز خوراکی ، 7/40 درصد زنان و 3/32 درصد مردان دیابت داشتند.  و به این نتیجه رسیدند که بروز دیابت در زنان به طور قابل توجهی بالاتر از مردان بود (P <0.001).  و مشخص شد که 656 بیمار دیابتی سن بالای 20 سال داشتند که سن اکثر آنها بین 41 تا 70 سال هست. بیشترین تعداد بیماران دیابتی در گروه سنی 51 تا 60 سال بود. درصد درگیری فرزندان و خواهر و برادر در این نمونه به ترتیب 44 و 53 درصد می باشد . بیشترین میزان درگیری در بین اعضای درجه یک خانواده مربوط به خواهر و برادر  و پس از آن پدر و دختر بود . این مطالعه رابطه بین دیابت خانوادگی در خانواده های ایرانی را در یک مطالعه جمعیتی نشان می دهد(15).

3. نظری رباطی و همکاران (1397) در مطالعه خود با عنوان  شیوع و عوامل خطر مؤثر بر دیابت بارداری به روش  توصیفی- تحلیلی به صورت مقطعی بر روی ۱۶۰ نفر از زنان زایمان کرده تحت پوشش مرکز بهداشتی- درمانی شهداد که از سال ۱۳۹۳ لغایت ۱۳۹۴ در این مرکز، پرونده بارداری تشکیل داده بودند، صورت گرفت. و به این نتیجه رسیدند که شیوع دیابت بارداری در جمعیت زنان باردار مورد مطالعه، ١٢/٥ درصد بود. رابطه معنی‌داری بین سابقه مرده‌زایی (٠/٠٤=P)، سابقه فامیلی دیابت (۰۰۰۱ /۰>P) و نمایه توده بدنی بالا (٠/٠٠٣=P) با دیابت بارداری یافت شد. در بررسی پیامد بارداری بین نوع زایمان و دیابت بارداری ارتباطی یافت نشد (٠/٦=P)؛ اما وزن هنگام تولد در نوزادان مادران دیابتی به طور معنی‌داری بیشتر بود (٠/٠١=P) (16).

4-شهشهانی و همکاران (1394) در مطالعه ای با عنوان 'اپیدمیولوژی دیابت و اختلال قند خون ناشتا در مناطق شش گانه سازمان جهانی بهداشت و ایران' به روش تجزیه و تحلیل اطلاعات خام ارائه شده توسط سایت سازمان جهانی بهداشت در سال 2012 در رابطه با شیوع دیابت و میزان متوسط قندخون ناشتا کشورهای تحت پوشش سازمان پرداخته شد. به این نتیجه رسیدند که درصد شیوع قند خون بالا در دنیا به طورکلی 10.35% می باشد. بالاترین شیوع دیابت در منطقه مدیترانه شرقی (12.34%) وکمترین میزان در منطقه جنوب شرق آسیا (8.5%) است؛ ودرزنان بیشتر از مردان برآورد شد. همچنین میزان متوسط قند خون ناشتا در سال 2008 در کل در سطح حداکثر وضعیت فرد سالم (5.5 mmol/L) و در مردان بیشتر از زنان (5.5 mmol/L در مردان و 5.4 mmol/Lدر زنان است؛ این میزان متوسط قندخون نسبت به 23سال قبل (1985) افزایش داشته است (17).

5-ایزدی و همکاران (1393) در مطالعه خود با عنوان'بررسی اپیدمیولوژی بیماری دیابت نوع II در مراجعه‌کنندگان به کلینیک دیابت استان کرمانشاه در سال 93-1392: ' به روش مقطعی،  اطلاعاتی از روی پرونده بیماران دیابتی مراجعه‌کننده به کلینیک دیابت استان کرمانشاه طی سال‌های 93-1392 (2400 پرونده) استخراج شد. آنها به این نتیجه رسیدند که  میانگین و انحراف معیار سن 2309 بیمار 84/10±92/54 سال بود. 00/61% از افراد زن بودند. نوع درمان در 11/76% افراد خوراکی بود. ارتباط بین پارامترهای کلسترول تام، لیپوپروتئین با چگالی بالا و پایین با جنسیت در افراد دیابتی معنی‌دار بود (001/0P<). و تاکید کردند که با توجه به دخیل بودن عامل جنسیت و سابقه خانوادگی به‌عنوان عوامـل احتمالی مرتبط با دیابت، تدوین برنامه‌های پیشگیری و غربالگری در این افراد می‌تواند مفید باشد(18).

مطالعات خارج از کشور

1-موئین عبدالباسط خان ، و همکاران (2020) در امارات متحده عربی در مطالعه ی خود با عنوان اپیدمیولوژی دیابت نوع 2 - بار جهانی بیماری ها و روندهای پیش بینی شده به  این نتیجه رسیدند که  در سال 2017 ، تقریباً 462 میلیون نفر تحت تأثیر دیابت نوع 2 متناظر با 6.28٪ از جمعیت جهان قرار گرفتند (4.4٪ از افراد 15-49 ساله ، 15٪ از افراد 50-69 ساله و 22٪ از افراد 70+) ، یا میزان شیوع 6059 مورد در هر 100000. بیش از 1 میلیون مرگ در سال می تواند فقط به دیابت نسبت داده شود ، و این نهمین عامل اصلی مرگ و میر است. بار دیابت در سطح جهانی و با سرعت بسیار بیشتری در مناطق پیشرفته مانند اروپای غربی افزایش می یابد. توزیع جنسیتی برابر است و بروز آن در حدود 55 سالگی به اوج خود می رسد. پیش بینی می شود شیوع جهانی دیابت نوع 2 تا سال 2030 به 7079 نفر در هر 100000 نفر افزایش یابد ، که نشان دهنده رشد مداوم در تمام مناطق جهان است (19).

2-سی دبلیوما (2018) در مطالعه ای با عنوان  اپیدمیولوژی دیابت و عوارض دیابتی در چین جمهوری خلق چین (در اینجا چین نامیده می شود) شاهد یکی از چشمگیرترین افزایش شیوع دیابت در هر نقطه از جهان است. آخرین مطالعه اپیدمیولوژیک حاکی از آن است که تقریباً 11٪ از افراد مبتلا به دیابت هستند و بخش قابل توجهی نیز هنوز تشخیص داده نشده است. (20).  

3-کوه و همکاران(2018) در مطالعه خود با عنوان 'اطلس دیابت IDF: برآورد جهانی شیوع دیابت برای سال 2017 و پیش بینی تا سال 2045' که یک مطالعه مروری سیستماتیک برای شناسایی مطالعات منتشر شده در مورد شیوع دیابت، تحمل گلوکز مختل و افزایش قند خون در بارداری در دوره 1990 تا 2016 انجام شد. به روش مدل رگرسیون لجستیک برای تولید برآورد شیوع خاص سن یا هر کشور استفاده شد. به این نتیجه رسیدند  که در سال 2017 در سراسر جهان 451 میلیون نفر (با سن 18 تا 99 سال) مبتلا به دیابت وجود دارد. پیش بینی می شد این ارقام تا سال 2045 به 693 میلیون نفر افزایش یابد (21).

4--چوی و همکاران (2013) در مطالعه خود با عنوان 'شیوع و کنترل دیابت در بزرگسالان چینی' به روش نمونه گیری چند مرحله ای ، مقطعی در یک نمونه نماینده ملی از 98658 بزرگسال چینی در سال 2010 انجام دادیم. نتایج و اقدامات اصلی: سطح گلوکز و هموگلوبین A1c در پلاسما بعد از حداقل 10 ساعت ناشتایی شبانه در بین تمام شرکت کنندگان اندازه گیری شد و یک آزمایش تحمل گلوکز خوراکی 2 ساعته در بین شرکت کنندگان بدون سابقه گزارش شده دیابت تشخیص داده شده انجام شد. (22).

5-یانگ و همکاران (2010) در مطالعه ای با عنوان 'شیوع دیابت در مردان و زنان در چین' بر روی  46239 بزرگسال، 20 ساله یا بالاتر ، از 14 استان و شهرداری در این مطالعه شرکت کردند.  شرکت کنندگان تحت آزمایش تحمل گلوکز خوراکی قرار گرفتند و سطح ناشتا و گلوکز 2 ساعته برای شناسایی دیابت تشخیص داده نشده و پیش دیابت (به عنوان مثال اختلال در گلوکز ناشتا یا تحمل گلوکز مختل) اندازه گیری شد. دیابت تشخیص داده شده قبلی بر اساس گزارش خود تعیین شد. به این نتیجه رسیدند که  شیوع دیابت کل با سن استاندارد شده (که شامل دیابت تشخیص داده شده قبلی و دیابت تشخیص داده نشده بود) و پیش دیابت 9.7% (در مردان 10.6% و در زنان 8.8%) و 15.5% (در مردان 16.1% و در مردان 14.9%) بود. (23).

1-تعیین اپیدمیولوژی دیابت در مراجعین دیابتی به کلینیک دیابت شهر زاهدان بر اساس  مشخصات فردی بیمار در سال 1399 چه قدر است؟

2-تعیین اپیدمیولوژی دیابت در مراجعین دیابتی به کلینیک دیابت شهر زاهدان بر اساس تاریخچه بیماری بیمار در سال 1399 چه قدر است؟

3-تعیین اپیدمیولوژی دیابت در مراجعین دیابتی به کلینیک دیابت شهر زاهدان بر اساس عوارض بیمار در سال 1399 چه قدر است؟

4-تعیین اپیدمیولوژی دیابت در مراجعین دیابتی به کلینیک دیابت شهر زاهدان بر اساس آزمایشات (نمونه خون و نمونه ادرار) بیمار در سال 1399 چه قدر است؟

5-تعیین اپیدمیولوژی دیابت در مراجعین دیابتی به کلینیک دیابت شهر زاهدان بر اساس نوع داروی مصرفی (قرص یا انسولین) بیمار در سال 1399 چه قدر است؟

6-تعیین اپیدمیولوژی دیابت در مراجعین دیابتی به کلینیک دیابت شهر زاهدان بر اساس وضعیت بیماری (کنترل شده و کنترل نشده) بیمار در سال 1399 چه قدر است؟

تعیین اپیدمیولوژی دیابت در مراجعین  دیابتی به کلینیک دیابت شهر زاهدان در سال 1399

1-تعیین اپیدمیولوژی دیابت در مراجعین دیابتی به کلینیک دیابت شهر زاهدان بر اساس  مشخصات فردی بیمار در سال 1399

2-تعیین اپیدمیولوژی دیابت در مراجعین دیابتی به کلینیک دیابت شهر زاهدان بر اساس تاریخچه بیماری بیمار در سال 1399

3-تعیین اپیدمیولوژی دیابت در مراجعین دیابتی به کلینیک دیابت شهر زاهدان بر اساس عوارض بیمار در سال 1399

4-تعیین اپیدمیولوژی دیابت در مراجعین دیابتی به کلینیک دیابت شهر زاهدان بر اساس  آزمایشات (نمونه خون و نمونه ادرار) بیمار در سال 1399

5-تعیین اپیدمیولوژی دیابت در مراجعین دیابتی به کلینیک دیابت شهر زاهدان بر اساس نوع داروی مصرفی (قرص یا انسولین) بیمار در سال 1399

1-وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و سایر دانشگاه های علوم پزشکی

2-دانشگاههای علوم پزشکی ایران

3-بیمارستان ها و سایر سازمان‏های خصوصی ارایه‏دهنده خدمات سلامت

دیابت:

تعریف نظری: دیابت تغییری دائمی در شیمی داخلی بدن است که نتیجه آن وجود گلوکز زیاد در خون می باشد

تعریف عملی :دیابت بیماری است که به تشخیص پزشک متخصص حداقل از یکسال قبل به عنوان بیمار دیابتی در کلینیک و مراکز پزشکی تحت درمانی دیابت قرار گرفته باشد.

مطالعه حاضر یک مطالعه مقطعی از نوع توصیفی – تحلیلی می باشد که در سال 1399 انجام خواهد شد.

تمامی بیماران دیابتی مراجعه کننده به کلینیک دیابت بیمارستان بوعلی زاهدان که از ابتدای فروردین 1399 تا پایان اسفند 1399 اطلاعات انها در سامانه ثبت می باشد .

معیار ورود: داده های ثبت شده بیماران دیابتی در کلینیک دیابت بیمارستان بوعلی در بازه زمانی ابتدای فروردین 1399 تا پایان اسفند 1399

معیارخروج: داده هایی که در بازه زمانی تعریف شده در سامانه دیابت ثبت نشده باشد، از مطالعه حذف می شوند.

در این مطالعه تمام اطلاعات موجود در سامانه سامانه ثبت دیابت بیماران در کلینیک دیابت بیمارستان بوعلی در بازه زمانی ابتدای فروردین 1399 تا پایان اسفند 1399به روش سرشماری بررسی می گردد.

روش نمونه گیری بصورت سرشماری می باشد

ابزار جمع آوری داده ها در این پژوهش چک لیستی با توجه به اطلاعات موجود در سامانه ثبت دیابت می باشد(پیوست یک). از مهمترین اطلاعات ثبت شده در چک لیست می توان به موارد ((مشخصات فردی، تاریخچه بیماری، عوارض بیماری، آزمایشات (نمونه خون و نمونه ادرار)،  نوع داروی مصرفی (قرص یا انسولین) ، وضعیت بیماری (کنترل شده و کنترل نشده) اشاره کرد. چک لیست تهیه شده در اختیار اساتید متخصص قرار خواهد گرفت و پس از تایید نهایی، اطلاعات از سامانه استخراج خواهد شد.

پس از تصویب طرح در کمیته تحقیقات دانشجوئی و کمیته اخلاق  دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و کسب مجوز های لازم (از معاونت درمان و بیمارستان بوعلی زاهدان)، پژوهشگران جهت دریافت اطلاعات سامانه ثبت داده های بیماران مبتلا به دیابت به صورت حضوری کلینیک دیابت بیمارستان بوعلی مراجعه نموده و به صورت برخطوارد سامانه به آدرس (http://medcare.health.gov.ir/) (پیوست شماره دو) میشوند و کلیه داده های ثبت شده بیماران را به تفکیک از تاریخ 1/1/1399 تا 30/12/1399  استخراج خواهند کرد و پس از جمع آوری داده ها، محتویات اطلاعات را به نرم افزار stata-v14 انتقال خواهند داد و مورد تحلیل قرار می گیرد.

تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار stata14 انجام خواهد گرفت. برای توصیف داده ها از جداول توزیع فراوانی )مطلق و نسبی( و شاخصهای مرکزی و پراکندگی و جهت آزمون فرضیات از آزمون های آماری مرتبط پارامتری و ناپارامتری متناسب داده ها همچون، تی تست  مستقل، من ویتنی، کای دو و رگرسیون لجستیک استفاده خواهد شد. همچنین نرمالیتی داده ها با آزمون کولموگروف اسمیرنوف مورد بررسی قرارخواهد گرفت. در صورت نیاز از سایر آزمونهای پارامتریک یا ناپارامتریک متناسب با ماهیت داده ها استفاده خواهد شد.

در این مطالعه کد های 1،2،3،4،11،16،25،27،28،29،31 آزمودنی های انسانی که مربوط به رضایت آگاهانه،  آگاهی افراد و حفظ اصول رازداری در مورد افراد مورد مطالعه می باشد و همچنین آگاه سازی کمیته اخلاق در صورت تغییر در روند پژوهش و انتشار دقیق و کامل نتایج با در نظر گرفتن ارزشهای اجتماعی، فرهنگی و دینی جامعه توسط پژوهشگر رعایت خواهد شد.

1-هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی بر روی بیماران یا داوطلب ‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است

3-پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.

4-مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5-قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.

10-هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرحنامه (پروپوزال) به انجام برسد. در مواردی که لازم است رضایت نامه ی آگاهانه به صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایتنامه باید تدوین و به طرح نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح نامه از سوی کمیته ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11_کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.

12_ انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند.

17_ پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

19- عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچگونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه میشود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

24- اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامهی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

27-در پایان پژوهش، هر فردی که بهعنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که دربارهی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روشهایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهرهمند شود.

28_ پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29_ نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی پژوهش باشد.

31_ روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی جامعه در تناقض باشد.

عدم همکاری کارشناس دیابت در اختیار گذاشتن اطلاعات ،  در این صورت یا کارشناس مسئول توجیه شده یا با کمک مقام مسئول در معاونت درمان این محدودیت بر طرف خواهد شد .

Epidemiology, Trends Diabetes,

1. Keramati T, Razi F, Mobinizadeh M R, Oliaei Manesh A, Larijani B. hba1c assays cost effectiveness in iran. ijdld. 2015; 15 (1) :28-36 (In Persian).

2. Lee TY, Kuo S, Yang CY, Ou HT. Cost‐effectiveness of long‐acting insulin analogues vs intermediate/long‐acting human insulin for type 1 diabetes: A population‐based cohort followed over 10 years. British Journal of Clinical Pharmacology. 2020 May;86(5):852-60.

3. Schalkwijk CG, Stehouwer CD. Methylglyoxal, a Highly Reactive Dicarbonyl Compound, in Diabetes, Its Vascular Complications, and Other Age-Related Diseases. Physiological reviews. 2020 Jan 1;100(1):407-61.

4.Graves LE, Donaghue KC. Management of diabetes complications in youth. Ther Adv Endocrinol Metab. 2019 Jul 25; 10:2042018819863226. doi: 10.1177/2042018819863226. PMID: 31384418; PMCID: PMC6659178.

5.Andersen DK, Korc M, Petersen GM, Eibl G, Li D, Rickels MR, Chari ST, Abbruzzese JL. Diabetes, Pancreatogenic Diabetes, and Pancreatic Cancer. Diabetes. 2017 May;66(5):1103-1110. doi: 10.2337/db16-1477. PMID: 28507210; PMCID: PMC5399609.

6.Mbanya JC, Mbanya D. Diabetes cost in sub-Saharan Africa. J Cardiovasc Risk. 2003 Jun;10(3):191-3. doi: 10.1097/01.hjr.0000078379.16042.f6. PMID: 12775951.

7.Schlienger JL. Complications du diabète de type 2 [Type 2 diabetes complications]. Presse Med. 2013 May;42(5):839-48. French. doi: 10.1016/j.lpm.2013.02.313. Epub 2013 Mar 23. PMID: 23528336.

8.World Health Organization,available at: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes. Last update: 8 June 2020

9.Tao Z, Shi A, Zhao J. Epidemiological Perspectives of Diabetes. Cell Biochem Biophys. 2015 Sep;73(1):181-5. doi: 10.1007/s12013-015-0598-4. PMID: 25711186.

10.Harding JL, Pavkov ME, Magliano DJ, Shaw JE, Gregg EW. Global trends in diabetes complications: a review of current evidence. Diabetologia. 2019 Jan;62(1):3-16. doi: 10.1007/s00125-018-4711-2. Epub 2018 Aug 31. PMID: 30171279.

11.Katulanda P, Dissanayake HA, Ranathunga I, Ratnasamy V, Wijewickrama PSA, Yogendranathan N, Gamage KKK, de Silva NL, Sumanatilleke M, Somasundaram NP, Matthews DR. Prevention and management of COVID-19 among patients with diabetes: an appraisal of the literature. Diabetologia. 2020 May 14:1–13. doi: 10.1007/s00125-020-05164-x. Epub ahead of print. PMID: 32405783; PMCID: PMC7220850.

12-Nasiri MJ, Heidary M, Goudarzi H, Tabarsi P. Trends in multidrug-resistant tuberculosis in Tehran, Iran: an analysis of published data. GMS hygiene and infection control. 2019;14.

13-MacNeil A, Glaziou P, Sismanidis C, Maloney S, Floyd K. Global epidemiology of tuberculosis and progress toward achieving global targets—2017. Morbidity and Mortality Weekly Report. 2019 Mar 22;68(11):263

14.Moravej H, Rassafian M, Amirhakimi A, Ilkhanipour H, abrazgah S M, Yazdani N. A Survey on the Frequency of Type 1 Diabetes Mellitus and its Related Factors from 2004-2014. J Fasa Univ Med Sci. 2020; 10 (1) :1924-1931

15.Najafipour M, Zareizadeh M, Najafipour F. Epidemiologic study of familial Type 2 Diabetes in Tehran. J Adv Pharm Technol Res. 2018;9(2):56-60. doi:10.4103/japtr.JAPTR_228_18

16.Nazari Robati F, Khanjani N, Tabasi Nejad N, Rezabeigi davarani E, Mohseni M. The Prevalence of Gestational Diabetes and Factors Affecting it in a Health Care Center. Health_Based Research. 2017; 2 (4) :307-317

17.SHahshahani M, SHahshahani S M H, Dehi M. Diabetes Epidemiology and Fasting Blood Sugar Disorders in the Six Areas Covered By World Health Organization. J Diabetes Nurs. 2014; 1 (2) :1-11

18.Izadi N, Rahimi M, Rezvanmadani F, Shetabi H, Darbandi M. A Survey on Epidemiology of Type II Diabetes in Patients Referring to the Diabetes Clinic in Kermanshah Province du ring 2013-14: A Short Report . JRUMS. 2017; 16 (1) :83-90

19.Khan MAB, Hashim MJ, King JK, Govender RD, Mustafa H, Al Kaabi J. Epidemiology of Type 2 Diabetes - Global Burden of Disease and Forecasted Trends. J Epidemiol Glob Health. 2020;10(1):107-111. doi:10.2991/jegh.k.191028.001

20.Ma RC. Epidemiology of diabetes and diabetic complications in China. Diabetologia. 2018 Jun 1;61(6):1249-60.

21.Cho NH, Shaw JE, Karuranga S, et al. IDF Diabetes Atlas: Global estimates of diabetes prevalence for 2017 and projections for 2045. Diabetes Res Clin Pract. 2018; 138:271-281. doi: 10.1016/j.diabres.2018.02.023

22.Xu Y, Wang L, He J, et al. Prevalence and control of diabetes in Chinese adults. JAMA. 2013;310(9):948-959. doi:10.1001/jama.2013.168118

23.Yang W, Lu J, Weng J, et al. Prevalence of diabetes among men and women in China. N Engl J Med. 2010;362(12):1090-1101. doi:10.1056/NEJMoa0908292

 این طرح با هدف بررسی اپیدمیولوژیک بیماری دیابت در مراجعین کلینیک دیابت شهر زاهدان  با استفاده از شاخص های ثبت شده در پروتال وزات خانه انجام خواهد شد 

ندارد

با استفاده از این داده ها جهت مدیریت بهتر بیماری دیابت و شناخت عوامل موثر بر این بیماری ی توان کیفیت زندگی این بیماران  را بهبود  بخشید

در این پژوهش استفاده از داده ها ی ثانویه و بدون نام می باشد و تحلیل داده  ها به صورت کلی انجام میگیرد و عوارضی را برای فرد بیمار ایجاد نخواهد کرد

جبران عوارض احتمال بر عهده مجری و تیم پژوهش می باشد.

بودجه پژوهشی

ندارد

در تمام اجرای پژوهش اصول محرمانگی اطلاعات رعایت خواهد شد.

استفاده از داده  های ثانویه و ثبت شده در سایت

در این پژوهش استفاده از داده ها ی ثانویه و بدون نام می باشد و تحلیل داده  ها به صورت کلی انجام میگیرد و با هیچ بیماری به صورت مستقیم در ارتباط نخواهیم بود.

استفاده از داده های ثاونیه