ارزیابی و مقایسه‌ی تغییر رنگ دندانی ایجاد شده با سیمان‌های با بیس کلسیم سیلیکات

تغییر رنگ تاج دندان به عنوان یک عارضه‌ی نامطلوب درمان ریشه‌ی دندان گزارش شده است.(1) از علل تغییر رنگ تاج دندانی پس از درمان می‌توان به سیمان‌ها اشاره کرد.(2) از جمله سیمان‌های پر کاربرد در دندانپزشکی سیمان‌های با بیس کلسیم سیلیکات هستند. مطالعات زیادی نشان دهنده‌ی این مسأله هستند که سیمان‌های با بیس کلسیم سیلیکات مانند مینرال تری اکسید اگریگیت (MTA) که در درمان‌های اندودوانتیک از جمله پوشش پالپ، پالپوتومی، اپکسوژنزیس، اپکسیفیکیشن، ترمیم پرفوریشن و دیگر موارد استفاده می‌شوند؛ پتانسیل زیادی برای ایجاد تغییر رنگ در بافت‌های دندانی دارند. این ویژگی آن‌ها باعث ایجاد محدودیت در استفاده از آن‌ها به ویژه در دندان‌های قدامی و پرمولر که در معرض دید هستند و اهمیت زیادی در زیبایی دارند می‌شود.(3) MTA به طور عمده از تری کلسیم سیلیکات، دی کلسیم سیلیکات، تری کلسیوم آلومینات، تترا کلسیوم آلومینو فریت و اکسید بیسموت تشکیل شده است.(4,5) مطالعات اخیر نشان داده اند که آهن، منیزیم و اکسید بیسموت در ترکیب MTA دلیل ایجاد تغییر رنگ دندانی هستند. اکسپوژر اکسید بیسموت به کلاژن‌های دندان یکی از علل تغییر رنگ در MTA (WMTA) است. مخلوط شدن MTA با خون نیز یک علت دیگر ایجاد تغییر رنگ است. البته MTA فاقد اکسید بیسموت در حضور خون هم چنان تغییر رنگ ایجاد می‌کند که این مسأله می‌تواند مربوط به تخلخل سیمان یا فرضیه‌ی جذب هم از هموگلوبین باشد.(6)

سیمان غنی شده‌ی کلسیمی سم سمنت (CEM) سیمان دیگری با بیس کلسیم سیلیکات است که کاربردی مشابه با MTA و ترکیباتی متفاوت از آن دارد. از تفاوت‌های عمده‌‌ی ساختاری این دو وجود فسفات در CEM است.(7) با وجود اینکه در مقایسه با MTA، CEM فاقد اکسید بیسموت و آهن است اما باز هم می‌تواند باعث ایحاد تغییر رنگ دندانی بشود. این تغییر رنگ ممکن است در ارتباط با وجود کلسیم اکسید، کلسیم فسفات، کلسیم کربنات، کلسیم سیلیکات، کلسیم سولفات، کلسیم هیدروکسید و کلسیم کلرید باشد.(8)

بیودنتین سیمان دیگری با بیس کلسیم سیلیکات است. پودر بیودنتین حاوی کلسیم کربنات، تری کلسیم سیلیکات، زیرکونیوم اکسید و رادیوپسیفایرها است. مایع آن حاوی کلسیم کلرید است که نقش تسریع کننده را دارد.(9)

بر طبق مطالعه‌ای که Madani و همکارانش در سال ۲۰۱۹ در اصفهان انجام دادند و در طی آن تغییر رنگ دندانی را پس از استفاده از MTA، CEM و بیودنتین در حضور و عدم حضور خون بررسی و مقایسه کردند؛ در استفاده از هر سه مورد این سیمان‌ها و در هر دو حالت حضور و عدم حضور خون در مجاورت سیمان، شاهد تغییر رنگ دندانی خواهیم بود که این تغییر رنگ در حضور خون بیشتر است و در هر دو حالت با گذشت زمان میزان تغییر رنگ افزایش پیدا می‌کند.(10)

در مطالعه‌ای که شکوهی‌نژاد و همکارانش در سال ۲۰۱۶ انجام دادند و در طی آن وقوع تغییر رنگ دندانی پس از استفاده از سیمان‌های مختلف با بیس کلسیم سیلیکات را بررسی و مقایسه کردند مشاهده شد که در صورت استفاده از سیمان‌های MTA و بیودنتین در حضور و یا عدم حضور خون در مجاورت سیمان، تغییر رنگ دندانی را خواهیم داشت که این تغییر رنگ در حالت عدم حضور خون و برای سیمان بیودنتین به میزان کم‌تری است و با گذشت زمان میزان تغییر رنگ افزایش پیدا می‌کند.(9)

سیمان جدیدی با بیس کلسیم سیلیکات سنتز شده است که در حال حاضر مطالعه‌ای روی قابلیت ایجاد تغییر رنگ آن در بافت‌های دندانی انجام نشده است. در مطالعه‌ی پیش رو که یک مطالعه‌ی آزمایشگاهی است تغییر رنگ در تاج دندان‌های دایمی پرمولر انسانی کشیده شده پس از کاربرد MTA، CEM و سیمان جدید (novel) بررسی و مقایسه خواهد شد.

1. تغییر رنگ ناشی از کاربرد MTA در زمان‌های مختلف چقدر است ؟
2. تغییر رنگ ناشی از کاربرد CEM cement در زمان‌های مختلف چقدر است ؟
3. تغییر رنگ ناشی از کاربرد سیمان جدید در زمان‌های مختلف چقدر است ؟
4. آیا بین سیمان‌های مختلف از نظر تغییر رنگ تفاوت وجود دارد ؟          

 ارزیابی و مقایسه‌ی تغییر رنگ دندانی پس از درمان با سیمان‌های با بیس کلسیم سیلیکات

1. تعیین تغییر رنگ ناشی از کاربرد MTA در زمان‌های مختلف.
2. تعیین تغییر رنگ ناشی از کاربرد CEM cement در زمان‌های مختلف.
3. تعیین تغییر رنگ ناشی از کاربرد سیمان جدید در زمان‌های مختلف.
4. آیا بین سیمان‌های مختلف از نظر تغییر رنگ تفاوت وجود دارد؟          

دندانپزشکان و متخصصین

تغییر رنگ دندان: تغییر رنگ داخلی دندان نتیجه‌ی تغییر ساختاری در ترکیب یا ضخامت بافت‌های سخت دندانی است. رایج‌ترین مثال تغییر رنگ داخلی دندان تغییر به رنگ قهوه‌ای در اثر مصرف بیش از حد فلوراید است.(11)

سیمان‌های دندانپزشکی با بیس کلسیم سیلیکات: سیمان‌های با بیس کلسیم سیلیکات سیمان‌های کانال ریشه‌ای هستند که بر پایه‌ی ترکیبی از کلسیم و سیلیکات ساخته شده اند. ویژگی‌های سیل کنندگی، فعالیت زیستی و تطابق مارژینالشان به نحو مطلوبی است که آن‌ها را تبدیل به گزینه‌ی مناسبی برای کاربرد در درمان‌های مختلف دندانپزشکی کرده است. مینرال تری اکسید اگریگیت (MTA)، CEM cement و بیودنتین از جمله‌ی سیمان‌های با بیس کلسیم سیلیکات هستند که تفاوت‌هایی در ترکیباتشان با یکدیگر دارند و در نتیجه خواص متفاوتی نشان می‌دهند و در درمان‌های اندودوانتیک از جمله پوشش پالپ، پالپوتومی، اپکسوژنزیس، اپکسیفیکیشن، ترمیم پرفوریشن و دیگر موارد استفاده می‌شوند. سیمان‌ها برای رفع نواقص و ویژگی‌های نامطلوب اولیه با جایگزین‌های متفاوتی مهندسی می‌شوند تا ویژگی‌های خاص ماده‌ی پایه ارتقا پیدا کند.(12)

مینرال تری اکسید اگرگیت (MTA): مینرال تری اکسید اگرگیت یک سیمان بیواکتیو اندودنتیک است که اساساً از عناصر کلسیم و سیلیکات تشکیل شده است. این سیمان در دهه‌ی ۱۹۹۰ توسط ترابی نژاد معرفی شده و در سال ۱۹۹۷ توسط سازمان غذا و دارو برای استفاده در آمریکا تأیید شده است.(13)

CEM cement: CEM cement یک سیمان با بیس کلسیم سیلیکات و همرنگ دندان است که حاوی ترکیبات مختلفی از کلسیم مانند CaO، SO₃، P₂O₅ و SiO₂ می‌باشد. (14)

بیودنتین: بیودنتین یک سیمان با بیس کلسیم سیلیکات است و شامل یک پودر و یک مایع است. پودر بیودنتین شامل کلسیم سیلیکات، کلسیم کربنات و زیرکونیم اکسید که جز رادیوپسیفایر آن است می‌باشد. مایع آن شامل کلسیم کلرید است که تسریع کننده‌ی واکنش ستینگ آن است.(15)(16)

دستگاه ایزی شید: ایزی شید یک دستگاه اسپکتروفتومتر است و یکی از دقیق‌ترین و کارآمد ترین ابزار برای سنجش رنگ در دندانپزشکی است.(17) برخی پیشنهاد می‌کنند که از هر دوی روش‌های بصری و سنجش به وسیله‌ی ابزار برای سنجش رنگ در دندانپزشکی در کنار یکدیگر استفاده شود زیرا مکمل یکدیگر هستند.(18)

آزمایشگاهی

44 عدد دندان پرمولر دایمی که فاقد ترک و فاقد پوسیدگی باشند و به علل پریودنتال کشیده شده باشند.

معیار های ورود به مطالعه:

1. دندان‌های فاقد ترک و فاقد پوسیدگی که به علت پریودنتال کشیده شده باشد.
2. . دندان‌های بالغ بدون تحلیل و کلسیفیکاسیون
3. . دندان‌های بدون ترک و ترمیم قبلی
4. دندان‌های فاقد تغییر رنگ پیشین

معیار های خروج از مطالعه:

دندان‌هایی که در ضمن آماده سازی دچار ترک و شکستگی می‌گردند.

جهت تعیین حجم نمونه از نرم افزار Power & sample size و فرمول محاسبه

 n = (Z_1-α/2 + Z_1-β)² ×(s₁² +s₂²) / (μ₁ – μ₂)²

 (برای مطالعات آزمون دو میانگین مربوط به یک صفت ) استفاده شد.

با توجه به مطالعه et al,2020  Palma جهت مقادیر انحراف معیار و میانگین تغییر رنگ حجم نمونه برآورد گردید.(19)

با در نظر گرفتن 05/0 α=، توان 80 درصد و انحراف معیار گروه MTA 4/2s1= و گروه Biodentine  6/1s2= همچنین میانگین گروه MTA 5/7 μ1=و گروه Biodentine  6/4 μ2= و خطای 10 درصد تعداد 11 نمونه برای هر گروه برآورد گردید که با توجه به ۴ گروه مطالعاتی تعداد ۴۴ نمونه بررسی خواهد شد. 

دندان‌های پرمولر دایمی غیر پوسیده و فاقد ترک که به دلایل پریودنتال کشیده شده‌اند با کسب رضایت از بیماران جمع آوری شده و در مطالعه استفاده می‌شوند.

دندان‌ها شماره‌گذاری شده و به صورت تصادفی (با قرعه کشیدن اعداد مربوطه به دندان‌ها) در ۴ گروه تقسیم می‌شوند.

44 عدد دندان دایمی پرمولر انسانی که به علت بیماری پریودنتال پیشرفته کشیده شده اند، جمع آوری شدند. دندان‌ها فاقد ترمیم قبلی، شکستگی و ترک در ناحیه‌ی تاجی و فاقد پوسیدگی می‌باشند. این دندان‌ها پس از کشیده شدن به مدت یک ساعت در محلول رقیق سدیم هیپوکلریت قرار داده شدند تا ضد عفونی شوند و سپس تا زمان استفاده در مطالعه درون محلول نرمال سالین نگهداری می‌شوند.

روش اجرای این مطالعه بر اساس مطالعات Shokouhinejad و همکاران(9) و Madani و همکاران(10)  و مارکونیاک و همکاران(20) طراحی شده است.

آماده سازی نمونه ها:

دبری‌ها و پیگمان‌های خارج تاجی دندان‌ها با اسکیلر اولتراسونیک (K3, Germany) حذف شده و سپس دندان‌ها با خمیر پروفیلاکسی پالیش خواهند شد. قسمت اپیکال ریشه‌ی دندان‌ها توسط فرز الماسی (Dia, Italy) تراش داده و قطع می‌شوند به طوریکه تنها ۵ میلیمتر از ریشه‌ها باقی بماند. حفره‌ی دسترسی مناسب در دندان‌ها تهیه می‌شود و سپس کانال‌های ریشه‌های کوتاه شده با گیتس گلیدن‌های شماره‌های ۱ تا ۴ (Mani, Japan) تا انتهای طول موجود تمیز شده و شکل دهی شده و با محلول ۵.۲۵٪ سدیم هیپوکلریت و سپس محلول نرمال سالین شست و شو داده می‌شوند. سپس یک قطعه اسفنج استوانه‌ای شکل از انتهای ریشه تا CEJ در هر دندان قرار داده می‌شود.

اسفنج‌ها با استفاده از سرنگ انسولین با نرمال سالین اشباع می‌شوند. از ۴۴ دندان نمونه ۱۱ عدد به عنوان گروه شاهد هستند و در آن‌ها سیمان قرار نمی‌دهیم. دندان‌های باقی در 3 گروه قرار دارند. در هر گروه یکی از سیمان‌های MTA (دکتر لطفی، ایران) ،  (STEPTODONT, FRANCE)، CEM cement (YektazistDandan, Iran) و Novel در دندان‌ها تعبیه می‌شوند. هر سیمان با توجه به دستورات کارخانه‌ی سازنده آماده شده و با کمک آمالگام کریر در حفره‌ی دسترسی در بالای اسفنج اشباع شده با نرمال سالین قرار داده می‌شوند به نحوی که قطر سیمان حدود ۳ میلیمتر باشد. سپس با استفاده از یک ابزار پلاستیکی و متراکم کردن سیمان از تماس آن با اسفنج آغشته به نرمال سالین اطمینان حاصل می‌کنیم. نمونه‌ها را در انکوباتور در دمای ۳۷ درجه‌ی سلسیوس و رطوبت ۱۰۰ درصد نگهداری می‌کنیم و پس از گذشت ۲۴ ساعت با استفاده از اکسپلورر اندودانتیک و با فشار ملایم از ست شدن سیمان‌ها اطمینان حاصل می‌کنیم. سپس سطوح دنتین اچ و باند شده و حفرات دسترسی با کامپوزیت (TECO, Germany) ترمیم می‌شوند. تمام نمونه‌ها تا پایان زمان مطالعه در انکوباتور در درمای ۳۷ درجه‌ی سلسیوس در رطوبت ۱۰۰ درصد نگهداری خواهند شد.

ارزیابی رنگ:

میزان تغییر رنگ نمونه‌ها با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر (Vita Easy shade, Germany) و توسط یک فرد یکسان در تمام مراحل سنجیده خواهد شد. دستگاه بر اساس دستورات کارخانه‌ی سازنده تنظیم خواهد شد و مورد استفاده قرار خواهد گرفت. رنگ تاج هر نمونه در بازه‌های زمانی پس از تهیه‌ی حفره‌ی دسترسی و قبل قراردهی سیمان (در ابتدای مطالعه) و در بازه‌های زمانی یک روز بعد، یک ماه بعد و ۸۰ روز بعد از قراردهی سیمان توسط دستگاه اسپکتروفتومتر سنجیده خواهد شد. برای دقت کار یک پنجره‌ی ۲ در ۳ میلیمتری در میانه‌ی مزیودیستالی یک‌سوم جینجیوال سطح باکال تاج دندان توسط یک فرز نیدل الماسی (Dia, Italy) ایجاد می‌کنیم تا در هر سنجش رنگ دستگاه در همان محل مشابه قرار داده شود. برای راحتی قرار گیری ثابت نمونه‌ها در موقعیت مناسب برای رنگ سنجی، نمونه‌ها در مولدهایی از جنس پوتی مانت می‌شوند. پس از هر رنگ سنجی نمونه‌ها از مولد خارج شده و مجدد درون انکوباتور قرار داده می‌شوند.

سنجش رنگ با سیستم L*a*b گزارش می‌شود. یعنی در هر سنجش رنگ هر دندان با سه مولفه‌ی کمی گزارش می‌شود. سپس تغییر رنگ دندان با استفاده از رابطه‌ی زیر محاسبه می‌شود:

L* نشان دهنده‌ی روشنی است و در بازه‌ی ۰ (سیاه) تا ۱۰۰ (سفید) تعریف می‌شود. a* نشان دهنده‌ی قرمزی/سبزی است (مقادیر منفی نشان دهنده‌ی سبزی و مقادیر مثبت نشان دهنده‌ی قرمزی هستند) و b* نشان دهنده‌ی آبی/زردی (مقادیر منفی نشان دهنده‌ی آبی و مقادیر مثبت نشان دهنده‌ی زردی هستند) می‌باشد.

نتایج حاصل از مطالعه به صورت (میانگین ± انحراف معیار) و فراوانی (درصد) گزارش شد. به منظور مقایسه میزان تغییر رنگ در ۴ گروه از آزمون آنالیز واریانس آنوا (در صورت توزیع رمال داده ها ) و یا ازمون کروسکال والیس (عدم توزیع نرمتل ) استفاده خواهدشد.جهت تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS 17 استفاده خواهدشد. در این مطالعه مقدار احتمال 0.05 >p  از لحاظ آماری معنی دار تلقی خواهد شد.

جدول 1- مقایسه میانگین  تغییر رنگ در 5 گروه و در 4 زمان

P value: one way anova  (مقایسه تغییر رنگ در طی زمان)

P value* (مقایسه سمان ها)

براساس راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی در جمهوری اسلامی ایران براساس نوع مطالعه کدهای ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲ به درستی در این مطالعه رعایت خواهد شد.

۱- پژوهشگر باید به این امر مهم توجه داشته باشد که بافت‌ها و اعضای مورد استفاده، دارای منشأ انسانی‌اند و کرامت انسانی اقتضا می‌کند که جمع‌آوری، نگه‌داری، استفاده و نابودسازی آن‌ها توأم با رعایت ملاحظات و شؤون مرتبط باشد.

2- از اجزای بدنی دارای منشأ انسانی باید تنها در پژوهش‌هایی استفاده شود که اهداف ارزشمندی را در راستای مبارزه با بیماری‌ها و ارتقای سلامت انسان‌ها دنبال می‌کنند.

3- تمامی پژوهش‌ها بر روی عضو و بافت انسانی، پیش از اجرا، باید مورد تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش مرتبط قرار گیرد. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق دارد که در تمامی مراحل پژوهش بر آن نظارت داشته باشد. پژوهشگران باید در این زمینه با کمیته‌ی اخلاق در پژوهش همکاری کنند.

4- رضایت آگاهانه‌ی فرد دهنده‌ی عضو یا بافت، یا جانشین قانونی او، شرط اساسی در تأیید اخلاقی هر پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی است. رضایت‌نامه باید با رعایت تمامی اصول مرتبط تهیه و هنگام ارسال طرح‌نامه برای تصویب، به آن پیوست شده باشد.

5- در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه از دهنده‌ی نمونه‌ی ذخیره‌شده یا جانشین قانونی او امکان‌پذیر نباشد، به‌شرط وجود رضایت کلی اولیه بر استفاده‌ی پژوهشی، در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش می‌توان از آن نمونه برای پژوهش استفاده کرد. در چنین مواردی باید از نمونه‌هایی استفاده شود که به ‌نحو برگشت‌ناپذیر بی‌نام ‌شده باشد. ‌

6- تمامی اطلاعاتی که از صاحبان عضو یا بافت مورد پژوهش، جمع‌آوری و ثبت می‌شود، راز حرفه‌ای تلقی می‌‌شود؛ از این ‌رو، تمامی اصول و ملاحظات مربوط به رازداری و حفظ حریم شخصی، باید در مورد آن‌ها مراعات شود.

7- مرکز انجام دهنده‌ی پژوهش بر روی عضو و بافت باید مهارت و امکانات لازم برای حفظ رازداری را داشته باشد؛ در غیر این صورت، اطلاعات باید به شکل بی‌نام و غیرقابل ردیابی ثبت و ذخیره شود.

8- پژوهشگر باید از اعضاء و بافت‌هایی که به منظور پژوهش در اختیار او قرار می‌گیرد استفاده‌ی بهینه کرده، از هدر رفتن آن‌ها جلوگیری کند

9- پژوهشگر موظف است که تمهیدات لازم ایمنی، از جمله آزمون‌های غربالگری و وسایل محافظت‌کننده را برای جلوگیری از انتقال آلودگی از اجزای بدنی مورد استفاده به هر فرد دیگر، اعم از پژوهشگران، آزمودنی‌ها یا سایر افرادی که در فرایند پژوهش با این مواد سروکار خواهند داشت، پیش‌بینی و تأمین کند.

10- پژوهش بر روی عضو و بافت ممکن است به ایجاد روش‌ها و محصولاتی منجر شود که به استفاده‌ی تجاری از آن‌ها بینجامد. حقوق مالکیت معنوی نتایج حاصل از این‌گونه پژوهش‌ها باید مورد تأیید و حمایت قرار گیرد. احتمال استفاده‌ی تجاری از نتایج پژوهش و اشخاصی که احتمالاً از آن منتفع خواهند شد باید در رضایت‌نامه‌آورده شود.

11- زمان، نحوه و میزان اطلاع آزمودنی‌ها از نتایج پژوهش باید در رضایت‌نامه آورده شود. در هر حال، آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او باید به تمامی اطلاعاتی که در طول پژوهش درباره‌ی او به‌دست می‌آید، دسترسی داشته باشد.

12- در صورت کمبود بافت یا عضو، باید استفاده‌های درمانی بر استفاده‌های پژوهشی اولویت داده شود. 

جمع آوری نمونه‌های سالم از محدودیت‌های طرح است.

سیمان دندانی ، تغییر رنگ دندانی، پالپ چمبر

Dental Cements, tooth discoloration, Pulp Chamber

1.       Shokouhinejad N, Khoshkhounejad M, Alikhasi M, Bagheri P, Camilleri J. Prevention of coronal discoloration induced by regenerative endodontic treatment in  an ex vivo model. Clin Oral Investig. 2018 May;22(4):1725–31.

2.       Kohli MR, Yamaguchi M, Setzer FC, Karabucak B. Spectrophotometric Analysis of Coronal Tooth Discoloration Induced by Various Bioceramic Cements and Other Endodontic Materials. J Endod [Internet]. 2015;41(11):1862–6. Available from: http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0099239915006329

3.       Możyńska J, Metlerski M, Lipski M, Nowicka A. Tooth Discoloration Induced by Different Calcium Silicate-based Cements: A  Systematic Review of In Vitro Studies. J Endod. 2017 Oct;43(10):1593–601.

4.       Sarkar NK, Caicedo R, Ritwik P, Moiseyeva R, Kawashima I. Physicochemical Basis of the Biologic Properties of Mineral Trioxide Aggregate. J Endod [Internet]. 2005;31(2):97–100. Available from: http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0099239905600283

5.       Camilleri J, Pitt Ford TR. Mineral trioxide aggregate: a review of the constituents and biological properties of the material. Int Endod J [Internet]. 2006 Oct 1;39(10):747–54. Available from: https://doi.org/10.1111/j.1365-2591.2006.01135.x

6.       Torabinejad M, Parirokh M, Dummer PMH. Mineral trioxide aggregate and other bioactive endodontic cements: an updated  overview - part II: other clinical applications and complications. Int Endod J. 2018 Mar;51(3):284–317.

7.       Dawood AE, Parashos P, Wong RHK, Reynolds EC, Manton DJ. Calcium silicate-based cements: composition, properties, and clinical applications. J Investig Clin Dent. 2017 May;8(2).

8.       Arman M, Khalilak Z, Rajabi M, Esnaashari E, Saati K. In Vitro Spectrophotometry of Tooth Discoloration Induced by Tooth-Colored Mineral  Trioxide Aggregate and Calcium-Enriched Mixture Cement. Iran Endod J. 2015;10(4):226–30.

9.       Shokouhinejad N, Nekoofar MH, Pirmoazen S, Shamshiri AR, Dummer PMH. Evaluation and Comparison of Occurrence of Tooth Discoloration after the Application  of Various Calcium Silicate-based Cements: An Ex Vivo Study. J Endod. 2016 Jan;42(1):140–4.

10.     Madani Z, Alvandifar S, Bizhani A. Evaluation of tooth discoloration after treatment with mineral trioxide aggregate,  calcium-enriched mixture, and Biodentine(®) in the presence and absence of blood. Dent Res J (Isfahan). 2019;16(6):377–83.

11.     Walmsley AD, Walsh TF, Lumley PJ, Burke FJT, Shortall ACC, Hayes-Hall R, et al., editors. Chapter 7 - Caries and other reasons for restoring teeth. In Edinburgh: Churchill Livingstone; 2007. p. 57–72. Available from: http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780443102462500101

12.     Saghiri MA, Orangi J, Asatourian A, Gutmann JL, Garcia-Godoy F, Lotfi M, et al. Calcium silicate-based cements and functional impacts of various constituents. Dent Mater J [Internet]. 2016/10/22. 2017 Jan 31;36(1):8–18. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27773894

13.     Parirokh M, Torabinejad M, Dummer PMH. Mineral trioxide aggregate and other bioactive endodontic cements: an updated  overview - part I: vital pulp therapy. Int Endod J. 2018 Feb;51(2):177–205.

14.     Asgary S, Eghbal MJ, Parirokh M, Ghoddusi J. Effect of two storage solutions on surface topography of two root-end fillings. Aust Endod J  J Aust Soc  Endodontology Inc. 2009 Dec;35(3):147–52.

15.     Laurent P, Camps J, De Méo M, Déjou J, About I. Induction of specific cell responses to a Ca3SiO5-based posterior restorative material. Dent Mater [Internet]. 2008;24(11):1486–94. Available from: http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0109564108000766

16.     Laurent P, Camps J, About I. BiodentineTM induces TGF-β1 release from human pulp cells and early dental pulp mineralization. Int Endod J [Internet]. 2012 May 1;45(5):439–48. Available from: https://doi.org/10.1111/j.1365-2591.2011.01995.x

17.     Lehmann KM, Devigus A, Igiel C, Wentaschek S, Azar MS, Scheller H. Repeatability of color-measuring devices. Eur J Esthet Dent  Off J Eur  Acad Esthet Dent. 2011;6(4):428–35.

18.     Judeh A, Al-Wahadni A. A comparison between conventional visual and spectrophotometric methods for shade  selection. Quintessence Int. 2009 Oct;40(9):e69-79.

19.     Palma PJ, Marques JA, Santos J, Falacho RI, Sequeira D, Diogo P, et al. Tooth discoloration after regenerative endodontic procedures with calcium silicate-based cements-An ex vivo study. Appl Sci. 2020;10(17).

20.     L. J. Marconyak et al., “A comparison of coronal tooth discoloration elicited by various endodontic reparative materials,” J. Endod., vol. 42, no. 3, pp. 470–473, 2016, doi: 10.1016/j.joen.2015.10.013.

اطلاعات کمی به‌دست‌آمده در طی روند مطالعه در جدولی مشابه جدول زیر در ۵۵ ردیف برای ۵۵ نمونه‌ی مورد مطالعه ثبت می‌شوند تا بررسی نتایج با توجه به این مقادیر به دست آمده صورت بگیرند.

در این مطالعه می‌خواهیم قابلیت ایجاد تغییر رنگ چند ماده‌ی دندانپزشکی را بر روی دندان‌ها بررسی کنیم. بنابراین مواد را بر روی دندان‌هایی که به علل پریودنتال کشیده شده اند اعمال کرده و آن‌ها را بررسی می‌کنیم.

ندارد

بررسی نتایج این مطالعه می‌تواند در انتخاب مواد درمانی در راستای پیشگیری از تغییر رنگ دندانی موثر باشد.

ندارد

ندارد

هزینه‌ی شخصی

ندارد

نتایح جهت مقاصد پژوهشی و درمانی به کار خواهد رفت و هویت افراد محرمانه خواهد ماند.

مجری موظف است پاسخگوی کلیه پرسش ها باشد. 

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه‌ی رفتار پزشک درمانگر یا نحوه‌ی درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می‌نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته‌ام.