بررسی تاثیر مداخله آموزشی –حمایتی براسترس درک شده و شدت نوروپاتی مرتبط با شیمی درمانی در بیماران مبتلا به سرطان پستان بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، سال1400-1399

سرطان فرآیند بیماری است که در آن سلول ها به طور غیرطبیعی تکثیر شده و علائم تنظیم کننده ی رشد را در محیط اطراف سلول ها نادیده می گیرند (1)این بیماری افراد را در هر سن,فرهنگ,نژاد و طبقه اجتماعی و اقتصادی درگیر کرده و برخی از آن ها به دلیل ناتوانایی هایی که ایجاد می کنند تاثیر قابل ملاحظه ای بر کیفیت زندگی مبتلایان بر جای میگذارند. (2) سرطان به عنوان یکی از مهمترین بیماری های قرن حاضر و دومین علت مرگ و میر بعد از بیماری های قلبی عروقی مطرح است. در حال حاضر سالیانه بیش از 7 میلیون نفر در جهان در اثر ابتلا به سرطان جان خود را از دست می دهند (3) در ایران به عنوان سومین علت مرگ و میر پس از بیماری های قلبی عروقی و تصادفات شناخته شده است و سالیانه بیش از 30هزار نفر قربانی میگیرد(4) همچنین بر اساس مطالعات انجام شده عنوان گردیده است که تا سال 2030 میلادی سرطان، اولین ومهم ترین علت مرگ انسان خواهد بود(5) شایع ترین سرطان در زنان، سرطان پستان و در مردان سرطان پروستات است، اما در حال حاضر علت اصلی مرگ ناشی از سرطان در هر دو جنس سرطان ریه می باشد. (6)سرطان پستان به عنوان شایع ترین بیماری بدخیم زنان در سراسر دنیا می باشد و 28% کل سرطان ها را شامل می شود(7) سالانه بیش از 1/1 میلیون مورد جدید ابتلا به سرطان پستان گزارش می شود که حدود 10% کل سرطان های جدید و 23% کل سرطان های زنان را شامل می شود(8) شایع ترین سن ابتلا در زنان ایرانی47سالگی و یک دهه پایین تر از کشور های  توسعه یافته است.76%سرطان های شایع در زنان در ایران مربوط به سرطان پستان است و میزان بروز سرطان پستان در زنان ایرانی 22در هر 100 هزار نفر و میزان شیوع 120در هر 100هزار نفر می باشد ،که آمار بسیار تکان دهنده ای است. مجموع مبتلایان به سرطان پستان در ایران 40 هزار نفر است و سالیانه بیش از 7 هزار بیمار به این تعداد اضافه می شود.(9)با افزایش جمعیت مسن و امید به زندگی بالاتر نسبت به قبل انتظار می رود در آینده موارد بیشتری از سرطان در ایران پیدا شود(10) افزایش شیوع سرطان در سال های اخیر و اثرات آن بر ابعاد مختلف جسمی ، روانی واجتماعی زندگی بشر سبب شده است که سرطان به عنوان مشکل عمده بهداشتی قرن شناخته شود.(11) به علت سالخورده شدن جمعیت جهان، افزایش رفتارهای افزاینده ی ریسک سرطان خصوصا سیگار کشیدن و مواجهه با فاکتورهای محرکی مانند مواد شیمیایی، رادیوتراپی، عادات تغذیه ای نامناسب و شیوه ی زندگی کم تحرک، سرطان به یک مشکل جهانی مبدل گشته است. (12) ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺩﺭﻣﺎن ﻫﺎﻱ ﺍﺻﻠﻲ ﺳﺮﻃﺎﻥ پستان شیمی ﺩﺭﻣانی ﺍﺳت که باعث از بین رفتن 90% سلول های بدخیم میشود ﺷﯿﻤﯽ درﻣﺎﻧﯽ به ﻃﻮر ﮔﺴﺘﺮده ﺑﺮای اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﻘﺎء در ﻣﺒﺘﻼﯾﺎن ﺑﻪ ﺳﺮﻃﺎن ﭘﺴﺘﺎن ﺑﻪ ﻣﯽ ﮐﺎر می رود و ﻫﺪف آن اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﻘﺎء ﺑﺎ آﺳﯿﺐ ﻫﺮﭼﻪ ﮐﻤﺘﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷد (4) کاربرد داروهای شیمی درمانی عموما با عوارض مختلف جدی و غیرجدی همراه است. معمول ترین این عوارض تهوع با یا بدون استفراغ، اسهال، ریزش مو، تیره شدن پوست و ناخن ها، سرکوب مغز استخوان، موکوزیت، و ... گزارش شده اند .(12) یکی مورد از عوارض مهم شیمی درمانی که از دیدگاه کادر درمان دور می ماند نوروپاتی است. درد نوروپاتی، نوعی درد مزمن است که به دنبال آسیب به اعصاب مرکزی یا محیطی به وجود می آید. در این نوع آسیب، فیبرهای حسی و حرکتی و همچنین میدان دریافتی فیبرها دچار اختلال می شود و مهم ترین علامت آن افزایش درد است (13)که به صورت دردهای سوزشی خودبه خودی در محل آسیب، هایپرآلژزیا )افزایش پاسخ به محرکی که در حالت طبیعی دردناک است( و آلودینیا )پاسخ به محرکی که در حالت طبیعی ایجاد درد نمی کند( می باشد (14).نوروپاتی محیطی عارضه مهم شیمی درمانی است که به دنبال مصرف داروهایی همچون تاکسان ها که عمدتا در رژیم های درمانی زنان مبتلا به سرطان پستان از آنها استفاده می شود بروز میکند.(16-15)نوروپاتی این داروها به شکل نوروپاتی حسی محیطی با علایمی مثل پارستزی دیستال اندام ها ,کاهش حس و تضعیف رفلکس های تاندونی عمیقی بروز میکند .(17) با افزایش تعداد زنان مبتلا به سرطان پستان ,توجه به عوارض درد های نوروپاتیک که بر جنبه های مختلف زندگی آنان تاثیرات منفی و نامطلوبی بر جای میگذارند ضرورت دارد. در بسیاری از بیماران با  نوروپاتی ، درد به عنوان یک علامت شایع است که بیشتر بیماران  را درگیر می کند علائم بیماری معمولاً در اندامهای تحتانی و ابتدا در کف پا و انگشتان متمرکز هستند که علاوه بر ایجاد ناراحتی باعث تأثیر بر همۀ جنبه های زندگی آنان شامل خلق، خواب، تحرک، عدم توانایی کار کردن، ارتباطات اجتماعی و ارزش نفس و استقلال آنان میشود.  میتوان گفت ابتلا به این بیماری همراه با استرس فراوان است از طرفی دیگر عوارض درمان هم اترات مضاعفی بر استرس ادراک شده بیماران دارد.نتا یج تحقیقات نشان می دهد درد نوروپاتیک میتواند موجب اختلالات روانشناختی مانند ناامیدی, ,افزایش بیماری های روانی همچون افسردگی ,استرس در زنان مبتلا به سرطان پستان گردد.(19-18) استرس به شرایط یا رویدادهایی گفته می شود که فرد در زندگی با آن ها روبه رو می شود، ولی با امکانات و توانمندی های کنونی فرد هماهنگی ندارد؛ بنابراین دچار تعارض و کشمکش روانی می شود (20) استرس می تواند با تأثیر بر دفاع های ایمنی و خود تومور، رشد تومور را افزایش دهد؛ همچنین استرس می تواند رژیم غذایی ضعیف، خواب نامناسب و فعالیت بدنی کمتر را موجب شود. در نهایت زنانی که استرس را در پی سرطان پستان تجربه می کنند، کمتر احتمال دارد از پیشنهادها، دستورات و تجویزهای پزشک خود پیروی کند (21)در مطالعاتی که  برای درمان نوروپاتی محیطی دیابتی انجام شده است عمدتاً از درمانهای علامتی استفاده می گردد ، که موفقیت آنها کمتر از 40 تا 60 درصد است، به همین دلیل درمانهای غیردارویی مثل طب سوزنی، فتوتراپی با اشعه مادون قرمز، لیزردرمانی و الکتروتراپی (شامل تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست و تحریک الکتریکی طناب نخاعی برای کنترل درد) پیشنهاد شده اند.(22)در حال حاضر هیچ درمان ثابت شده ای برای برگرداندن عملکرد طبیعی عصبی وجود ندارد بنابراین درمان های دارویی با هدف کنترل درد انجام میشوند داروهای ضد درد ساده میتوانند بهبودی کوتاه مدت و نسبی ایجاد کنند اما برای کنترل دراز مدت درد نوروپاتیک نیاز به داروهای اختصاصی وجود دارد انواع داروهای ضدافسردگی و ضد تشنج از قبیل ضدافسردگی سه حلقه ای گاباپنتین ,پره گابالین و دولوکستین در درمان درد ناشی از نوروپاتی به کار رفته است .گاباپنتین در اروپا در درمان درد نوروپاتی مورد تایید قرار گرفته است. (23) علاوه بر کاربرد دارو و مواردی که در بالا ذکر شد شاید بتوان با اقدامات غیر دارویی از جمله آموزش به بیمار تا حدودی به کاهش علائم نورو پاتی و استرس کمک کرد, شیوه های متعددی جهت آموزش بیماران کاربرد دارد که از آن جمله می توان شیوه های بحت گروهی ،آموزش چهره به چهره ،و آموزش باز خورد محور.......را نام برد اما در این بین یکی از برنامه های جامع آموزشی بسته های آموزشی حمایتی می باشد که به همه ی ابعاد جسمی و روانی بیماران توجه می نماید.در حقیقت برنامه های آموزشی حمایتی فرآیندی است که در طی آن افراد و بیماران می آموزند تا به طریقی رفتار کنند که منجر به ارتقاء سلامت، حفظ و اصلاح آن گردد (25-24) در واقع حمایت اجتماعی تعامل بین ارایه دهنده و دریافت کننده حمایت است (26 )به عبارت دیگر می توان گفت حمایت اجتماعی شامل حمایت عاطفی,ابزاری,اطلاعاتی و ارزیابی می باشد. حمایت عاطفی بر روابط همدلانه با اعضای شبکه اجتماعی تاکید دارد.حمایت ابزاری به انجام فعالیت های روتین روزمره اشاره دارد .حمایت اطلاعاتی شامل اطلاعاتی است که شخص با مواجهه با بیماری از آن استفاده می کند .حمایت ارزیابی شامل بازخورد یا اطلاعاتی است که فرد خود را با قبل از بیماری مقایسه می کند.(27) یکی از عوامل تسهیل بهبودی و سازگاری بیمار با بیماری ,حمایت به ویژه حمایت اجتماعی است که تحت عنوان میزان برخورداری از محبت, همراهی و توجه کادر درمان ، اعضای  خانواده و دوستان تعریف میشود .(28)حمایت مهارت های سازگاری را تسهیل کرده و راهبردهای سازگاری فعال ر ارتقاء می بخشد تا به افراد جهت تطابق با تغییرات زندگی کمک کند (29) در فضای فعلی سیستم های بهداشتی و درمانی از افراد انتظار میرود که نقش فعالی در مراقبت از خود داشته باشند که لازمه این امر داشتن اطلاعات کافی است(30) پرستاران به عنوان مهمترین عضو تیم درمان نقش مهمی در مراقبت از مبتلایان به سرطان تحت درمان بر عهده دارند و جهت آموزش و حمایت روحی آنان به دلیل تماس طولانی مدت از موقعیت مناسبی بر خوردارند.(31) درد ناشی از نورو پاتی می تواند بر روی بقا بیمار نیز تاتیر گذار باشد چرا که در مواردی عدم مدیریت نوروپاتی منجر به مشکلات متعدد می گردد به عنوان متال در مطالعه ای که بر روی زنان مبتلا به سرطان پستان انجام شد  پژوهشگران دریافته اند که :دوز شیمی درمانی در 52 بیمار (28٪) کاهش یافته است که در 15 بیمار (29٪) ، این کاهش به دلیل درد نوروپاتی بوده است. شیمی درمانی در 26 بیمار (14٪) ، 8 نفر به دلیل درد نوروپاتی قطع شده است و رژیم های حاوی تاکسانها  با شدت نوروپاتی بالاتر همراه بودند. اختلاف نوروپاتی گزارش شده توسط بیمار و ارزیابی شده توسط پزشک ، نیاز به بررسی جامع تر درد نوروپاتی  را تاکید می کند.(32) مطالعاتی که در این زمینه انجام شده به صورت مداخله ای  محدود بوده به عنوان مثال  می توان به مطالعه خزایی و همکاران اشاره کرد پژوهشگران به این نتیجه رسیدند که ماساژ می تواند به کاهش درک درد در بیماران مبتلا به سرطان منجر شود,به عبارت دیگر با انجام اقداماتی آموزشی می توان به بهبود شرایط بیماران مبتلا به سرطان کمک کرد(33)علاوه بر پزشکان به نظر می رسد پرستاران نقش مهمی در این زمینه دارند چرا که مدت زمان بیشتر در کنار بیمار می باشند و متوجه مشکلاتی میشوند که می توانند بر روی روند درمان این بیماران بسیار تاثیر گذار باشد .(34)بنابراین پرستاران با آموزش مدیریت این عوارض سبب افزایش احساس کارایی بیماران  شده و درنهایت به کاهش استرس آنها منجر می شود در بعضی منابع ذکر می کنند بیمارانی که چگونگی درمان و مراقبت عوارض جانبی شیمی درمانی از جمله نوروپاتی را یاد می گیرند عزت نفس خود را تقویت نموده و سلامتی خود را در حیطه های جسمی و روانی بهبود می بخشندو نهایتا می تواند  به کاهش استرس درک شده آنها کمک کند(35)در مطالعه عطاالهی و همکاران استرس درک شده و حمایت اجتماعی از عوامل تاثیر گذار بر سرطان پستان ذکر شده (36 )سایر مطالعات نیز نشان داده است که ارتباط معنا داری بین حمایت اجتماعی با استرس روانی وجود دارد (37 )و با توجه به تغییرات در حال شکل گیری در سیستم های بهداشتی درمانی، آموزش به بیماران مبتلا به سرطان جزء جدا نشدنی از مراقبت های پرستاری این بیماران است.(38)بررسی پیشینه تحقیق نشان میدهد که مطالعات مداخله ای جامع بر روی بیماران مبتلا به سرطان پستان که از نوروپاتی رنج می برند انجام نشده است مداخلات طراحی شده در مطالعات گذشته تنها به ابعاد محدودی از نیازهای بیماران توجه شده است بنا براین به جای به کار گیری روش های معمول آموزش , طراحی و اجرای مداخله ای با محتوای ترکیبی آموزشی و حمایتی مورد نیاز می باشد .

جهت دستیابی به مطالعات انجام شده پیرامون این پژوهش جست و جوی وسیع ودقیق کلیدواژه های استاندارد Mesh در بانک های اطلاعاتی فارسی و لاتین با کلید واژه های فارسی ' آموزش,حمایت ,استرس  ,نوروپاتی ,سرطان پستان ' و کلیدواژه های انگلیسی”   Education,supportive, Breast Cancer , Stress, Neuropathy ”

در پایگاه های اطلاعاتی (SID, ProQuest, Elseveir, Magiran, Springer, PubMed, Science direct)  بین سالهای (2000) تا (2020) جستجو انجام شد وتحقیقات مربوط از بین مقالات، که از نظر ماهیت و محتوا به لحاظ موضوعی با تحقیق حاضر مرتبط بوده، انتخاب شده اند که به ترتیب نزدیکی به زمان و مشابهت با نوع مطالعه حاضر، چند تحقیق مرتبط در ذیل ذکر می گردد :

داخلی

خانبابایی و همکاران(2018): 

 مطالعه توصیفی با عنوان 'شیوع درد نوروپاتیک و عوامل موثر بر کیفیت خواب زنان مبتلا به سرطان پستان پس از رادیوتراپی' و با هدف بررسی درد نوروپاتیک و تاثیر آن بر کیفیت خواب زنان مبتلا به سرطان پستان پس از رایوتراپی انجام شده است. این مطالعه از اول فروردین 1396 تا اول اسفند 1397 بر روی زنان مبتلا به سرطان پستان مراجعه کننده به کلینیک رادیوتراپی امام رضا انجام شده است ابزار مورد  استفاده شامل : مشخصات دموگرافیک ,پرسش نامه دردVASو پرسش نامه خواب پیترزبورگ می باشد و تجزیه و تحلیل داده ها با نرم افزار آماری SPSSنسخه 20 وآزمون رگرسیون چند متغیری انجام شده است این مطالعه نشان داده است که شیوع درد نوروپاتیک پس از رادیوتراپی در زنان مبتلا به سرطان پستان بالا بوده و این درد به عنوان عامل پیش بینی کننده  اختلال خواب  در این زنان بوده است.(39)

خزائی و همکاران (2017) :

مطالعه کارآزمایی بالینی، با عنوان ' تأثیر ماساژ بازتابی کف پا بر استرس و درد نوروپاتیک ناشی از شیمی درمانی در زنان مبتال به سرطان پستان و ژنیتال' با هدف  بررسی تأثیر ماساژ بازتابی کف پا بر استرس و درد نوروپاتیک ناشی از شیمی درمانی در زنان مبتلا به سرطان پستان و ژنیتال انجام شده است . این مطاعه بر روی 60 نفر زن مبتلا به سرطان پستان یا ژنیتال، در بیمارستان ایرانمهر بیرجند در سال 1396 انجام شده است. افراد مورد مطالعه به روش نمونه گیری تدریجی و در دسترس انتخاب شدند و در دو گروه ماساژ بازتابی (30 نفر) و گروه کنترل (30 نفر) قرار گرفتند. ماساژدرمانی به مدت 2 هفته و هر روز دو بار (5 دقیقه صبح و 5 دقیقه عصر)انجام شده است. ابزار جمع آوری داده ها، پرسشنامه های استرس ادراک شده کوهن و همکاران و ارزیابی علائم و نشانه های درد نوروپاتیک Leeds بود که قبل و پس از مداخله، تکمیل شدند. داده ها با کمک نرم افزار آماری SPSS( ویرایش 22 )و آزمونهای آماری t مستقل، t زوجی و تحلیل کوواریانس تجزیه و تحلیل شدند. در نهایت پزوهشگران دریافتند که ماساژ بازتابی کف پا به عنوان یک مداخله مؤثر پرستاری بی خطر و ارزان میتواند باعث کاهش درد و استرس بیماران سرطانی شود و با توجه به سادگی وکم هزینه بودن، میتواند به عنوان مکمّل مناسبی در کنار سایر درمانها و مراقبتهای معمول توسط پرستاران استفاده شود.(33)

صحتی و همکاران (2016) :

مطالعه توصیفی با عنوان 'استرس درک شده و ارتباط آن با حمایت اجتماعی درک شده در زنان مبتلا به سرطان های دستگاه تناسلی تحت شیمی درمانی'هـدف از ایـن مطالعـه تعیـین استرس درک شده و ارتباط آن با حمایت اجتماعی درک شـده در زنـان مبـتلا بـه سـرطانهـای دسـتگاه تناسلی تحت شیمی درمانی بوده است. این مطالعه از اردیبهشت تا اسفند ماه سال 1395 در مورد 151 نفـر از زنـان مبتلا به سرطان های دستگاه تناسلی مراجعه کننده به بیمارستانهای الزهرا و شهید قاضی طباطبایی شهر تبریـز جهت شیمی درمانی انجام یافته است. پرسشنامه های استرس درک شده  (pss ) و حمایـت اجتمـاعی درک شـده  part2-85-PRQاز طریق مصاحبه با بیماران تکمیل شده است .برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون های همبستگی پیرسـون، آنـالیز واریـانس یکطرفه و تی مستقل برای تحلیل داده ها استفاده شده است.در نهایت پژوهشگران دریافتند که نمـره اسـترس درک شـده در زنـان مبـتلا بـه سـرطان هـای دستگاه تناسلی بالا بوده است ودر مطالعه حاضر بین استرس درک شده و حمایت اجتماعی درک شده ارتباط معناداری مشاهده شده است .(40)

احراری و همکاران( 2015):

این مطالعه کارآزمایی بالینی با عنوان 'تاثیر مداخله آموزشی –حمایتی مبتنی بر الگوی خودمراقبتی اورم بر رفتار های کنترل کننده ,علائم و شدت نوروپاتی محیطی دیابتی خفیف تا متوسط در زنان مبتلا به دیابت' با هدف تعیین تاثیر مداخله آموزشی –حمایتی مبتنی بر الگوی اورم بر رفتار کنترل کننده,علائم و شدت نوروپاتی خفیف تا متوسط زنان مبتلا انجام شده است این مطالعه بر روی 120 بیمار که به روش در دسترس انتخاب شده اند و با استفاده از پرسش نامه میشیگان و تست تورنتو شدت نوروپاتی تشخیص داده شده است .افراد در دو گروه 60 نفره آزمون و کنترل قرار گرفته اند و در گروه آزمون علاوه بر مراقبت های روتین کلینیک دیابت, تحت مداخله آموزشی-حمایتی مبتنی بر الگوی خودمراقبتی اورم قرار گرفته اند و بعد از گذشت 3 ماه از ارائه آموزش و پیگیری های اجرای آموزش ها مجددا پرسش نامه ها تکمیل شده است و تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آزمون های توصیفی ,آنالیز واریانس ,کای دو,مستقل,تی زوجی و تحت نرم افزار آماری SPSS تجزیه و تحلیل شده اند .این مطالعه نشان داده است که برنامه های آموزشی-حمایتی مبتنی بر الگوی اورم باعث ارتقای توان خودمراقبتی ,بهبود علائم و کاهش شدت نوروپاتی در بیماران میشود. (41)

حسینی و همکاران (2015) :

 این مطالعه ی مداخله ای نیمه تجربی با عنوان 'اثر ویتامینDدر درمان نشانه های  ناشی از نوروپاتی محیطی در بیماران مبتلا به دیابت مراجعه کننده به بیمارستان امیرالمومنین (ع) تهران' که با هدف بررسی اثر ویتامین Dبر درمان نشانه های ناشی از نوروپاتی محیطی دیابتی انجام شده است .این مطالعه بر روی 30 نفر از بیماران دیابتی بالای 35 سال مبتلا به نوروپاتی محیطی که سطح سرمی سرمی ویتامین Dآن ها کمتر از 30 میلی گرم بر دسی لیتر باشد به صورت متوالی انتخاب شده اند «انجام شده است . برای تعیین شدت نوروپاتی دیابتی از پرسش نامه NSS(neuropathy symptom score)و در خصوص علائم نوروپاتی از پرسش نامه NDS(neuropathy disability score   استفاده شده است . بیماران به مدت 10 هفته تحت درمان هفته ای 50000 واحد ویتانین Dخوراکی بوده اند .پژوهشگران دریافتند که تجویز ویتامین Dبه مدت 3 ماه در بیماران دیابتی سبب بهبود نشانه های ناشی از نوروپاتی دیابتی می گردد.(42)

صالحی و همکاران (2013) :

این پژوهش که یک مطالعه نیمه تجربی از نوع قبل  و بعد بوده است با عنوان 'بررسی تاثیر مراقبت های حمایتی و آموزشی پرستاران بر کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان پستان مراجعه کننده جهت رادیوتراپی به بیمارستان سیدالشهدای اصفهان ' که با هدف بررسی تاثیر مراقبت های آموزشی –حمایتی پرستاران بر کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان پستان انجام شده است در این مطالعه 45 نفر از بیماران مبتلا به سرطان پستان مراجعه کننده به کلینیک رادیوتراپی انتخاب شده اند .در این پژوهش ابزار مورد استفاده پرسش نامه اطلاعات دموگرافیک و کیفیت زندگی بک من که در دو مرحله قبل و بعد از اجرای جلسات آموزشی –حمایتی برای بیماران تکمیل شده است و پس از آن با استفاده از نرم افزار SPSSمورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است .نتایج این پژوهش تاثیر مثبت برنامه های آموزشی-حمایتی را در ارتقای کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان پستان را تایید نموده است.(43)

آزاده و همکاران (2006) :

یک مطالعه با طراحی کارآزمایی بالینی با عنوان ' بررسی تاثیر ویتایمینE مکمل بر نوروپاتی ناشی از پکلیتاکسل ' با هدف تاثیر تجویز ویتامین E بر پیشگیری و شدت نوروپاتی انجام داده اند.این مطالعه بر روی 36 بیمار با گزارش آسیب شناسی سرطان انجام شده است بیماران به طور تصادفی به دو گروه مورد و شاهد تقسیم شده اند .درگروه شاهد قرص ویتامین Eروزانه 400 واحد تجویز شده است ولی در گروه شاهد قرص ویتامین Eمصرف نشده است .بیماران طی دو ماه پیگیری شده اند و تاثیر ویتامین Eبه روش پادوری تعیین شده است و با آماره فیشر مورد قضاوت قرار گرفته است.در پایان پژوهشگران به این نتیجه دست یافته اند که به کارگیری مکمل ویتامین E می تواند در پیشگیری نوروپاتی متوسط تا شدید موثر باشد.(44)

مطالعات :خارجی

نیروپ و همکاران (2019) :

مطالعه توصیفی با عنوان' نوروپاتی محیطی ناشی از شیمی درمانی در بیماران مبتلا به سرطان پستان اولیه با خود گزارشی بیمار و گزارشات کلینیکی' که با هدف شیوع نوروپاتی متوسط تا شدید در رژیم های شیمی درمانی که  برای درمان سرطان پستان اولیه استفاده میشود, انجام شده است .در این مقاله نمرات شدت نوروپاتی که خود بیمار گزارش میدهد با گزارشات کلینیکی نیز مقایسه شده است.بیماران یک فرم علائم گزارش شده توسط بیمار را تکمیل کرده اند و متخصصان انکولوژی ارزیابی کلینیکی بیمار را انجام داده اند و این گزارش های نوروپاتی به طور آینده نگر در طی بازدیدهای منظم برنامه ریزی شده برای بیماران که در طول دوره شیمی درمانی برای تزریق می آمدند جمع آوری شده است.در این مطالعه 184 زن با میانگین سنی 55 سال شرکت کرده اند.چهار رژیم شیمی درمانی مورد استفاده دوکسوروبیسین و سیکلوفسفامید به همراه پاکلیتاکسل (60 بیمار) بود. دوکتاکسل و سیکلوفسفامید (50 بیمار) ؛ گیرنده های فاکتور رشد اپیدرمال,دوکتاکسل,کاربوپلاتین و ضد انسان (HER2)(24 بیمار) و دوکسوروبیسین و سیکلوفسفامید بعلاوه پاکلیتاکسل و کاربوپلاتین (18 بیمار)می باشد. در پایان پس از جمع آوری گزاراشات پژوهشگران دریافته اند که :دوز شیمی درمانی در 52 بیمار (28٪) کاهش یافته است که در 15 بیمار (29٪)،این کاهش به دلیل درد نوروپاتی بوده است. شیمی درمانی در 26 بیمار (14٪) ، 8 نفر به دلیل درد نوروپاتی قطع شده است و شباهت بین نمرات شدت نوروپاتی گزارش شده توسط بیمار و ارزیابی شده توسط پزشک درکمترین مقدار  بوده است (وزنه کوهن کاپا ، 0.34 = P). درد نوروپاتی متوسط ​​تا شدید گزارش شده توسط بیمار در مقایسه با پاکلیتاکسل (50٪) بیشتر از دوکتاکسل (7/17 درصد) (001/0> P)بوده است. رژیم های حاوی پاکلیتاکسل (RR ، 2.88 ؛ 95٪ CI ، 1.72-4.83 [P <.0001]) با شدت نوروپاتی بالاتر همراه بودند.اختلاف بین نوروپاتی گزارش شده توسط بیمار و ارزیابی شده توسط پزشک ، نیاز به بررسی درد نوروپاتی  در هر دو دیدگاه بیمار و پزشک را در این مورد تأکید می کند.(32)

میاسوکی و همکاران (2017) :

مطالعه توصیفی با عنوان 'نوروپاتی ناشی از شیمی درمانی در بازماندگان سرطان' با هدف ارزیابی تفاوت های بین گروهی در مشخصات دموگرافیک و بالینی افراد شرکت کننده در این مطالعه انجام داده اند.در این مطالعه 426 نفر به صورت دردسترس از افرادی که از گروه های دارویی تاکسان ها استفاده میکردند انتخاب شده اند.پرسش نامه مورد استفاده در این مقاله شامل دو قسمت اطلاعات دموگرافیک و آزمایش عینی که شامل: لمس سبک ، احساس درد ،احساس سرما ، لرزش ، قدرت عضلانی ، قدرت گرفتن اشیا, آزمایش به موقع بلند شدن و رفتن  فولرتون ,آزمون تعادل پیشرفته می باشد و از آمار پارامتری و غیرپارامتری برای مقایسه اختلاف بین دوگروه در مطالعه استفاده شده است. پژوهشگران دریافتند که :درد نوروپاتیک در 4.9٪ افراد فقط در اندام فوقانی ، 27.0٪ فقط در اندام تحتانی خود داشتند و 68.1٪ در هر دو اندام فوقانی و تحتانی. موارد سن بالاتر ، درآمد سالانه کمتر ، افراد چاق ,دریافت دوز تجمعی بالاتر شیمی درمانی از جمله شاخص هایی می باشد که نوروپاتی شدیدتری را تجربه کرده اند.(45)

.نقدی بر مرور متون : اکثریت مطالعاتی که در این زمینه انجام شده به صورت توصیفی بوده و بیش تر به شیوع نوروپاتی در مبتلایان به سرطان پرداخته و در پاره ای موارد به بررسی استفاده از مکمل ها نظیر ویتامین های B-E  برای کنترل نوروپاتی انجام شده است هم چنین تحقیقات مداخله ای بررسی نوروپاتی بیشتر روی بیماران دیابتی بوده است در بررسی نوروپاتی بیماران با سرطان مداخله به صورت محدود(ماساژ) و با استفاده از طب مکمل انجام شده است در حالیکه در مطالعه حاضر با رویکردی متفاوت و جامع تر در قالب بسته ی آموزشی-حمایتی (اصلاح تغذیه-ماساژ-ورزش و راه های کاهش استرس) علاوه بر بررسی نوروپاتی به استرس درک شده که خود می تواند بیمار را با شرایط بحرانی روبرو کند,تمرکز  می شود  و با ارائه مداخلات آموزشی حمایتی به شکلی گسترده تر  به بررسی این متغیر ها پرداخته خواهد شد که از این نظر با سایر مطالعات متفاوت است.

استرس درک شده در بیماران مبتلا به سرطان پستان بعد از مداخله آموزشی–حمایتی در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

 شدت نورو پاتی ناشی از شیمی درمانی بعد از مداخله آموزشی -حمایتی در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

تعیین تاثیر مداخله آموزشی –حمایتی بر استرس درک شده وشدت نوروپاتی مرتبط با شیمی درمانی در بیماران مبتلا به سرطان پستان مراجعه کننده به  بخش های شیمی درمانی  بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، سال 1400-1399

تعیین و مقایسه میانگین نمره استرس درک شده در بیماران مبتلا به سرطان پستان  در دو گروه مداخله و کنترل قبل و بعد از مداخله آموزشی-حمایتی

تعیین و مقایسه میانگین نمره شدت نوروپاتی در بیماران مبتلا به سرطان پستان در دو گروه مداخله و کنترل قبل و بعد از مداخله آموزشی-حمایتی 

سرطان:

تعریف نظری: فرایند بیماری که در آن سلول ها به طور غیر طبیعی تکثیر شده و علائم تنظیم کننده ی رشد را در محیط اطراف سلول ها نادیده می گیرند(1 ).

تعریف عملی: در این مطالعه منظور از بیمارا ن با سرطان پستان است که با تشخیص قطعی سرطان و در مراحل 2و 3  سرطان به بخش کموتراپی جهت انجام شیمی درمانی مراجعه می کنند.

مداخله آموزشی-حمایتی:

تعریف نظری:

  مداخله ای است که در راستای ارتقای دانش مراقبتی، تغییر نگرش از ماهیت مشکل، افزایش حمایت از افراد در موقعیت مراقبت کردن وافزایش مهارت های ارتباطی بکار گرفته می شود(46)

تعریف عملی:

منظور اجرا ی برنامه آموزشی طی چهار جلسه 30 دقیقه ای در بخش به صورت فردی که هر هفته یک جلسه  با محتوای متفاوت در هر جلسه که به بیمار آموزش داده خواهد شد.حمایت از نوع حمایت اطلاعاتی می باشد و طی این مدت شماره تماس پژوهشگر در اختیار فرد گذاشته میشود تا در صورت ضرور تماس گیرد و حایت اجتماعی در بعد عاطفی به صورت دادن فرصت کافی به بیمار در جهت ابراز نگرانی ها,ترس ها و... در بعد اطلاعاتی آگاهی از فرآیند بیماری و سایر اطلاعات درج شده در کتابچه آموزشی انجام خواهد شد.

نوروپاتی:

تعریف نظری:

نوروپاتی فرآیندی است که بـه دنبال آسیب های عصبی ناشـی از اخـتلال عـروق کوچـک ، کاهش آکسـون هـا و تحلیـل آنهـا در اثـر مکانیسـم هـای مختلف آسیب بافتی ایجاد میشود (47) نوروپاتی به شکل نوروپاتی حسی محیطی با علایمی مثل پارستزی دیستال اندام ها ,کاهش حس و تضعیف رفلکس های تاندونی عمیقی بروز میکند .(17)

تعریف عملی:

در این مطالعه منظور از شدت نوروپاتی نمره ای است که پاسخ دهندگان به سوالات پرسش نامه lanss میدهند سیستم امتیاز دهی این پرسش نامه به این صورت است که امتیازات از 0 تا 24 می باشد و نمرات بالاتر نشان دهنده شدت نوروپاتی بیشتر است.

استرس درک شده:

تعریف نظری :

تجربــه عواطــف همــراه بــا تغییــرات رفتاری و بیوشیمیایی قابل پـیشگـویی اسـت و انسانها را در هر جنس، سـن و محیطـی تحـت تأثیر قرار داده و میتواند به آسیبهای فیزیکـی و روانی منجر شـود.(49-48)

تعریف عملی:

در این مطالعه منظور از استرس درک  شده نمره ای است که پاسخ دهندگان به سوالات پرسش نامه کوهن با کمترین امتیاز کسب شده صفر و بیشترین نمره 56 می دهند

 نیمه تجربی دو گروهه

کلیه بیماران مبتلا به سرطان پستان تحت شیمی درمانی مراجعه کننده به بخش های شیمی درمانی بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان سال 1399 می باشند.

معیارهای ورود:

1-تمامی بیماران با تشخیص قطعی سرطان پستان.

2-داشتن سن20 تا 60  سال.

3-از جلسه دوم شروع تاکسان ها

4-نداشتن بدخیمی متاستاز دهنده.

5-نداشتن بیماری روانی، نداشتن معلولیت ذهنی و جسمی

6-عدم ابتلا به دیابت

7-قرار داشتن گرید 2و 3 سرطان

8-عدم مصرف مواد مخدر

9-باردار نبودن

10-تسلط به زبان فارسی

11-عدم ابتلا به سایر سرطان ها

معیارهای خروج:

1-عدم رضایت برای ادامه پژوهش.

2-متاستاز  بیماری سرطان حین مطالعه.

3- استفاده از  روش های داروئی  دیگر برای کاهش نوروپاتی در طول مدت مداخله.

4-فوت بیمار و یا داشتن تجربه رویداد استرس زای شدید در طی پژوهش.

5-عدم حضور در بیش از 2 جلسه در جلسات آموزشی

حجم نمونه با استفاده از فرمول زیر و بر اساس نتایج مطالعه خزاعی و همکاران (2019) و میانگین  و انحراف معیار نمره درد نوروپاتیک ناشی از شیمی درمانی زنان و با در نظر گرفتن توان آزمون 95% و سطح اطمینان 95% در هر گروه تعداد اندکی حدود 7 نفر به دست آمد که با توجه به حجم نمونه مطالعات مشابه، اطمینان از کفایت حجم نمونه برای تجزیه و تحلیل آماری و  در نظر گرفتن ریزش احتمالی نمونه ها، در هر گروه 30 نفر و در مجموع 60 بیمار در نظر گرفته خواهد شد (24)

n=   = 7

 = 1.96            = 5.28          = 7.67

 = 1.64            = 3.49            = 16.90

روش نمونه گیری از نوع نمونه گیری در دسترس بر اساس معیارهای ورود و سپس تخصیص تصادفی بیماران به دو گروه بر اساس تاریخ مراجعه خواهد بود و سپس مداخله طبق طرح برنامه ریزی شده اجرا خواهد شد.

1- فرم اطلاعات فردی

2-پرسشنامه pssیا استرس ادراک شده

3- پرسش نامه نوروپاتی lanss -1

1-فرم جمع آوری اطلاعات فردی شامل: سن، وضعیت تاهل، شغل، میزان تحصیلات و متغیر های مربوط به بیماری: طول مدت ابتلا به سرطان,مرحله بیماری,شاخص توده بدنی,استفاده از آرامبخش ها,سابقه ابتلا به سایر بیماری ها

با استفاده از مصاحبه و بررسی پرونده در بخش ثبت می شود.

2- پرسش نامه استرس ادراک شده کوهن :

پرسشنامه استرس ادراک شده در سال 1983 توسط کوهن و همکاران تهیه شده و دارای 3 نسخه 4و10و 14 ماده ای است که برای سنجش استرس عمومی درک شده در یک ماه گذشته به کار میرود. افکار و احساسات درباره حوادث استرس زا، کنترل، غلبه، کنار آمدن با فشار روانی و استرس تجربه شده را مورد سنجش قرار میدهد. همچنین این مقیاس، عوامل خطرزا در اختلالات رفتاری را بررسی کرده و فرایند روابط تنش زا را نشان میدهد. آلفای کرونباخ برای این مقیاس در سه مطالعه 0/84 ، 0/86 , 0/85 بدست آمده است و پایایی این پرسش نامه در پژوهش سپهوند (2009) ,0/80 بوده است.(50) این پرسش نامه شامل  14 سوال می باشد که نحوه نمره گذاری پرسشنامه به این شکل است که بر اساس طیف 5 درجه ای لیکرت هرگز = 0 ، تقریبا هرگز = 1 ،گاهی اوقات= 2 ،اغلب اوقات= 3 و بسیاری از اوقات= 4 امتیاز تعلق میگیرد. عبارات 4-5-6-7-9-10-13 به طور معکوس نمره گذاری می شوند (هرگز-4 بسیاری از اوقات -0) کمترین امتیاز کسب شده صفر و  بیشترین نمره 56 است. نمره بالاتر نشان دهنده استرس ادراک شده بیشتر است. (کوهن و دیگران؛ 1983)پایایی پرسش نامه بعد از تایید پر پوزال با استفاده از الفای کرونباخ تعیین خواهد شد  .روایی این پرسش نامه در مطالعه شکری و همکاران 0/76 به دست آمده است .(52)

3-The LANSS Pain Scale:

The Leeds assessment of Neuropathic Symptoms and Singns.

این پرسش نامه دارای 7 سوال برای سنجش شدت نوروپاتی می باشدکه بر اساس نوع سوال امتیازدهی میشود و به پاسخ های مثبت امتیاز داده میشود و پاسخ های منفی امتیازدهی نمیشوند. پرسشنامه ارزیابی علائم و نشانه های درد نوروپاتیک Leeds( LANSS )در دو بخش تنظیم شده است. بخش اول، مصاحبه از بیمار در زمینه احساس درد میباشد که دارای 5سؤال است. نمره گذاری آن بر اساس خیر و بلی صورت میگیرد. به گزینه خیر در کلیه سؤاالت 'نمره صفر' و به گزینه بلی در سوالات 1 و2 نمره '5' در سوال 3 نمره '3' سوال 4 نمره نمره '2' و سوال 5 نمره '1' تعلق میگیرد.حداقل نمره این بخش صفر و حداکثر 16 می باشد.بخش دوم شامل ارزیابی بالینی بر اساس معاینه بیمار می باشد.که شامل دو سوال است در سوال اول به خیر نمره 'صفر' و بلی نمره '5' در سوال دوم به خیر نمره 'صفر' و بلی نمره '3' تعلق میگیرد. امتیازات از 0 تا 24 می باشد امتیازات کمتر از 12 شدت کم نوروپاتی را نشان می دهد  و نمرات  بالای  12 نشان دهنده شدت بالای  نوروپاتیک است.پایایی پرسشنامه مذکور با استفاده از الفای کرونباخ بعد از تایید پرپوزال انجام خواهد شد و پایایی این پرسش نامه در مطالعه Bennet (2001) با استفاده از ضریب الفای کرونباخ 0/74 به دست آمده است. (51)) روایی این پرسش نامه در مطالعه ای 0/89 به دست آمده است.(53) روایی این پرسش نامه توسط بنت و همکاران (2005) نیز تایید شده است.(54)

پژوهشگر پس از تصویب طرح و اخذ مجوز از دانشگاه و انجام هماهنگی های لازم به بخش های شیمی درمانی بیمارستان های امام علی (ع) و خاتم الانبیا مراجعه خواهد کردو واحدهای پژوهش گروه مداخله و کنترل را از این  بیمارستان ها به تدریج انتخاب خواهد نمود و بعد از توضیح هدف طرح و اخذ رضایت کتبی و آگاهانه از و پس از اعمال معیار های ورود ، افراد به صورت در دسترس انتخاب می شوند.  برای تخصیص تصادفی ابتدا به تعداد کل افراد مورد مطالعه پاکت های حاوی کارت های نام گروه ( یا گوی های رنگی) تهیه و این کارت ها به صورت تصادفی و بر اساس استخراج از ظرف محتوی کل کارت ها،  عضویت گروهی تعیین و در قالب لیست مرتب خواهند شد. با مراجعه تدریجی افراد واجد شرایط و بر اساس لیست، عضویت گروهی هر فرد تعیین خواهد شد. قبل از مداخله پرسشنامه بررسی درد ناشی از نورو پاتی lanss و پرسشنامه استرس ادراک شده از دو گروه  تکمیل خواهد شد .جهت تکمیل پرسش نامه ها پژوهشگر توضیحات لازم و تفهیم سازی سوالات پرسش نامه ها را از طریق مصاحبه انجام خواهد داد و پرسش نامه ها در حضور پژوهشگر تکمیل خواهد شد تا در صورت لزوم توضیحات لازم داده شود.برای تکمیل پرسش نامه lanss بخش اول سوالات از طریق مصاحبه تکمیل میشود و بخش دوم سوالات که شامل ارزیابی بالینی می باشد توسط پژوهشگر انجا خواهد شد و تفاوت آن از بیمار سوال و پرسش نامه تکمیل خواهد شد.گروه کنترل به جز مراقبت های روتین مراقبت خاصی را دریافت نمی کند ولی در گروه مداخله علاوه بر مراقبت های روتین پژوهشگر از جلسه دوم شروع تاکسان ها در رژیم شیمی درمانی اقدامات آموزشی حمایتی لازم را بر اساس مشکلات  شایع بیماران مبتلا به سرطان پستان از جمله نوروپاتی  را  به بیمار ومراقب اصلی اش طی 4 جلسه ی هفتگی30-45دقیقه ای در بخش به وسیله پرسش و پاسخ وآموزش چهره به چهره و استفاده از کتابچه آموزشی که محتوای علمی مطالب توسط پزشک متخصص انکولوزی و پرستاران مجرب و صاحب نظر تأیید خواهد شد ارائه خواهد نمود.

در پایان کتابچه آموزشی در اختیار بیمار قرار داده می شود که این کتابچه از لحاظ علمی توسط پرستاران مجرب و صاحب نظر تأیید خواهد شد و با تماس های تلفنی هفتگی طی 6 هفته اجرای برنامه پیگیری می شودو طی این مدت پژوهشگر ازاجرای مسایل آموزش داده شده اطمینان حاصل می نماید و نیز  به سوالات بیمارطی این مدت پاسخ داده می شود .

در هفته ششم پس از اتمام جلسات آموزشی دوباره پرسش نامه ها از طریق مصاحبه در بیمارستان تکمیل خواهد شد.

در پایان مطالعه کتابچه آموزشی  در اختیار گروه کنترل قرار داده می شود و نیز شماره تماس محقق در دسترس گروه کنترل قرار داده می شود تا در صورت نیاز و مشکل تماس بگیرند.

محتوای برنامه مراقبتی طراحی شده:

داده ها پس از جمع آوری و کد گذاری، توسط نرم افزار 22- spss، مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهدگرفت. ابتدا فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار، حداقل و حداکثر، به کمک آمار توصیفی، تعیین می شود و در ادامه برای مقایسه میانگین های قبل و بعد در هر گروه، از آزمون تی زوجی، مقایسه میانگین های دو گروه مداخله و کنترل ،از آزمون تی مستقل، مقایسه فراوانی متغیرهای کیفی دو گروه، از آزمون کای دو استفاده خواهد شد. به منظور تعیین تاثیر مداخله همزمان، با کنترل برخی عوامل مخدوش کننده،  از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده می شود. در صورت برقرار نبودن شرط نرمالیتی داده ها به کمک آزمون شاپیرو ویلک، آزمون های ناپارامتریک معادل، به کار گرفته خواهد شد. سطح معناداری در این مطا لعه کمتر از 0/05 مد نظر است.

'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392'

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند.

3-پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.

4-مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5-قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.

7-اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

11-کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    

12-انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

25-27-28-29-30-31

این مطالعه محدودیتی ندارد.

 آموزش,حمایت ,استرس,نوروپاتی ,سرطان پستان

Education,supportive, Breast Cancer , Stress , Neuropathy

1.   C.Smeltzer S, G.Bare B, L.Hinkle J, H.Cheever K. Brunner & Suddarth's textbook of Medical- Surgical Nursing. In: 12, editor. 3. Tehran: Jameenegar; 2018

2. Burns N, Grove SK ,The Practice of Nursing Research, Conductm Critique and Utilization .5th edition .Philadelphia Elsevier Saunders :2005 .p147

3-Hajloo N, Barahmand O, Adili A, Fathi M. The role of disease stage illness perceptions, unmet needs and fatigue in predicting quality of life in patients with cancer. Health Psychol. 2016;5:79-95.

4-Hasanvand S, Ashktorab T, Jafari Z, Salmani N, Safariyan Z. Cancer-related fatigue and its association with health-related quality of. Advances in Nursing & Midwifery. 2015;24(85):21-30.

5-Registry RotC. The management of non-communicable diseases, Ministry of Health and Medical Education of Iran. 2003.

6-Anderson, D., Harrison’s principles of internal medicine. 2005, AAN Enterprises.

7-KalanFarmanFarma, K., et al., The Effect of Education on Condition of Knowledge, Attitude and Preventive Behaviors of Breast Cancer in Female Teachers at Guidance Schools in Zahedan. 2013. 1(3): p. 65-73.

8-Wolman I. Berek and Novak’s Gynecology 15th Edition: Lippincott Williams and Wilkins, 2012, 1560 pp, Hardcover, Rs. 2659 on www.flipkart.com, ISBN-139788184736106, ISBN-10818473610X. J Obstet Gynaecol India. 2014;64(2):150-151. doi:10.1007/s13224-014-0538-z

9-Etemadi A, Sadjadi A, Semnani S, Nouraie SM, Khademi H, Bahadori M. Cancer registry in Iran: a brief overview. Arch Iran Med. 2008 Sep;11(5):577-80. PMID: 18759534

10-Deshields T, Tibbs T, Fan MY, Taylor M. Differences in patterns of depression after treatment for breast cancer. Psychooncology 2006; 15:398-406.

11-Poorkiani M, Hazrati M, Abbaszadeh A, Jafari P, Sadeghi M, Dejbakhsh T, MohammadianPanah M. Does a rehabilitation program improve quality of life in breast cancer patients. Payesh 2010; 9(1): 61-8.

12-Antony A, Joel JJ, Shetty J, Umar NF. Identification and analysis of adverse drug reactions associated with cancer chemotherapy in hospitalized patients. Int J Pharm Pharmaceut Sci 2016; 6:3-7

13-Yarigarravesh M H, Safakhah H A, Rashidi-Pour A, Dehghanian M. Effects of aminoguanidin on the neuropathic behavioral responses of chronic constriction injury model in rat. Koomesh. 2009; 10(3): 207-12. [Persian]

14-Bennett GJ. Neuropathic pain: an overview. In: Borsook D, ed. Progress in Pain Research and Management. Vol. 9. Seattle, Wa: IASP. Press; 1997:109–113

15-Devita TV, Helman S ,Reserberg SA. Cancer Oprinciple and practice of Oncology 7th ed (vol 1), Philadelphia PA.Lippincot ,Williams and Wilkins 2005:p:995

16-Widebank AJ. Chemotherapeutic Neuropathy Curr Opin Neural 1995:12:565-571

17-Lipton RB.Aptol SC. Dutcher JP. Taxol produces a predominantly sensory neuropathy ,Neurology 1989:39:368-373

18-Fontes F, Gonçalves M, Pereira S, Lunet N. Neuropathic pain after breast cancer treatment and its impact on sleep quality one year after cancer diagnosis. Breast. 2017 Jun;33:125-131. doi: 10.1016/j.breast.2017.03.013. Epub 2017 Apr 4. PMID: 28384563.

19-Golan‐Vered Y, Pud D. Chemotherapy‐induced neuropathic pain and its relation to cluster symptoms in breast cancer patients treated with paclitaxel. Pain Pract 2013; 13(1):46-52

20-Bahadori Khosroshahi J, Khanjani Z. Relationship of Humor and Negative Life Events with Depression among Students. Zahedan J Res Med Sci. 2012; 14(2): 96-100. [Persian]

21-Hernandez-Reif M, Field T, Ironson G, Beutler J, Vera Y, Hurley J, et al. Natural killer cells and lymphocytes increase in women with breast cancer following massage therapy. Int J Neurosci. 2005; 115(4): 495-510

22-Yamany AA, Sayed HM. Effect of low level laser therapy on neurovascular function of diabetic peripheral neuropathy. Journal of Advanced Research. 2011;3:21-

23-Quilici S , Chancellor J, Löthgren M , Simon D, Said G , Le TK, et a l . Meta- analysis of duloxetine vs. pregabalin and gabapentin in the treatment of diabetic   peripheral  neuropathic pain . BMC neurology . 2 0 0 9  ; 9(1 ) : 6

24-.Farahandi H, Mohebbi B, Tol A, Sadeghi R, Nori Jaliani K. The impacts of blended educational intervention program on blood pressure control and promoting HbA1c among type 2 diabetic patients with hypertension. RJMS. 2015; 22 (131) :88-96

25-Afshari A. The effect of BASNEF-based blended educational program on on diabetes control among type 2 diabetic patients referred to diabetes clinic of Samirom city. RJMS. 2015; 22 (132) :56-62

26-Kang SW, Yoo JS. Health-promoting lifestyle and depression in metabolic syndrome patients in Korea. Int J Nurs Pract. 2012 Jun; 18(3): 268-74.

27-Alizadeh Z, Ashktorab T, Nikravan Mofrad M, Zayeri F. Correlation between perceived social support and self-care behaviors among patients with heart failure. J Health Prom Manag 2014 ;3(1):27-34.(Persian)

28-Andre-Peterson L, Engstrom G, Hedblad B ,Janzon L, Rosvall M. Social Support at work and the risk of myocardial infarction and stroke in women and men. Soc Sci Med 2007;64 (4):830-41

29- Li CC, Chen ML, Chang TC, Chou HH, Chen MY. Social support buffers the effect of self-esteem on quality of life of early-stage cervical cancer survivors in Taiwan. Eur J Oncol Nurs. 2015 Oct; 19(5): 486-94.

30-Williams, S.A. and A.M. Schreier, The role of education in managing fatigue, anxiety, and sleep disorders in women undergoing chemotherapy for breast cancer. Applied Nursing Research, 2005. 18(3): p. 138-147.

31-Agha barari M, Ahmadi F, Mohammadi I, Hajizadeh E, Varvarani A. Physical, mental, and psychosocial quality of life in women with breast cancer undergoing chemotherapy. Iran J Nurs Res. 2007; 1 (3): 55-56. (Persian

32-Nyrop KA, Deal AM, Reeder-Hayes KE, Shachar SS, Reeve BB, Basch E, Choi SK, Lee JT, Wood WA, Anders CK, Carey LA, Dees EC, Jolly TA, Kimmick GG, Karuturi MS, Reinbolt RE, Speca JC, Muss HB. Patient-reported and clinician-reported chemotherapy-induced peripheral neuropathy in patients with early breast cancer: Current clinical practice. Cancer. 2019 Sep 1;125(17):2945-2954. doi: 10.1002/cncr.32175. Epub 2019 May 15. PMID: 31090930

33-Khazaei T, Rezaei Mohabbati H, Sebzari A R, Hosseini M. The effect of foot reflexology massage on the stress and neuropathic pain caused by chemotherapy in women with breast cancer and genitalia. J Birjand Univ Med Sci.. 2019; 26 (1) :4-12

34-KaurS, Behera D, Gupta D, VermaS K. Evaluation of a ‘Supportive Educative Intervention’ on self-care in patients with bronchial asthma. Nurs and Mid Res J. 2009; 5 (20): 124-132.

35-Williams SA, Schreir AM. The effect of education in managing side effects in women receiving chemotherapy for treatment of breast cancer. Oncol Nurs Forum 2004; 31(1):E16-23.

36-Ataollahi M, Masoumi SZ, Shayan A, Roshanaei Gh, Sedighi S. [Comparison of perceived social support and perceived stress in women with and without breast cancer referred to Mahdieh MRI center of Hamedan in 2013]. Pajouhan Scientific Journal. 2016; 14(2): 62-70. (Persian)

37-Liu DG, Wang SS, Peng RJ, Qin T, Shi YX, Teng XY, et al. Interaction of social support and psychological stress on anxiety and depressive symptoms in breast cancer patients. Asian Pac J Cancer Prev. 2011; 12(10): 2523-9.

38-Treacy JT, Mayer DK. Perspectives on cancer patient education. Semin Oncol Nurs. 2000 Feb;16(1):47-56. doi: 10.1016/s0749-2081(00)80007-8. PMID: 10701240.

39-Khanbabaei Gol, Mehdi, Rezvani, Forough, Ghavami, Dr. Zahra, Mubaraki Asl, Dr. Nooshin. Prevalence of neuropathic pain and factors affecting sleep quality in women with breast cancer after radiotherapy. Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility, 1398; 22 (6): 46-53. doi: 10.22038 / ijogi.2019.13743

40-Sehhati Shafaei F, Mirghafourvand M, Hoseinzadeh M. Perceived stress and its relationship with perceived social support in women undergoing chemotherapy for reproductive system cancers . Hayat. 2018; 24 (3) :269-278

41-Ahrary Z, Khosravan S, Alami A, Najafi Nesheli M. The effects of a supportive-educational intervention on women with type 2 diabetes and diabetic peripheral neuropathy: a randomized controlled trial. Clinical Rehabilitation. 2020;34(6):794-802

42-Hosseini S, Asghari G, Fallah M, Yarjanli M, Hasibi Taheri S. Assessment of vitamin D efficacy on treatment of symptoms of patients with peripheral diabetic neuropathy admitted to Amiralmomenin Hospital in Tehran in 2015. MEDICAL SCIENCES. 2017; 27 (1) :24-31

43-Shayesteh Salehi, MinaTajvidi,VahidehGhasemi,ZahraRaee, (2016). Investigating the effect of nurse's supportive and educative careon the quality of life in breast cancer patients referred for radiotherapy in Seyedoshohada hospitals in Isfahan in 1392, Journal of Clinical Nursing and Midwifery, 5(2), 9-18. magiran.com/p1554481

44-Argyriou AA, Chroni E, Koutras A, Iconomou G, Papapetropoulos S, Polychronopoulos P, Kalofonos HP. Preventing paclitaxel-induced peripheral neuropathy: a phase II trial of vitamin E supplementation. J Pain Symptom Manage. 2006 Sep;32(3):237-44. doi: 10.1016/j.jpainsymman.2006.03.013. PMID: 16939848.

45-Miaskowski C, Mastick J, Paul SM, Topp K, Smoot B, Abrams G, Chen LM, Kober KM, Conley YP, Chesney M, Bolla K, Mausisa G, Mazor M, Wong M, Schumacher M, Levine JD. Chemotherapy-Induced Neuropathy in Cancer Survivors. J Pain Symptom Manage. 2017 Aug;54(2):204-218.e2. doi: 10.1016/j.jpainsymman.2016.12.342. Epub 2017 Jan 4. PMID: 28063866; PMCID: PMC5496793.

46-khalifezadeh A, gheisarian z, bigdelian h. The Effect of Care program on Care giving Burden of Mothers of Children undergoing Congenital Heart Disease Surgery. Iranian Journal of Pediatric Nursing. 2018;4(3):41-6.

47-Yamany AA, Sayed HM. Effect of low level laser therapy on neurovascular function of diabetic peripheral neuropathy. Journal of Advanced Research. 2011;3:21-28

48- Beddoe AE, Murphy SO. Does mindfulness decrease stress and foster empathy among nursing students? J Nurs Educ. 2004 Jul; 43(7): 305-12.

49-Aghebati N, Mohammadi E, Pour Esmaeil Z. [The effect of relaxation on anxiety and stress of patients with cancer during hospitalization]. Iran Journal of Nursing (IJN). 2010; 23(65): 15-22. (Persian)

50-Sepahvand T, Gilani B, Zamani R. The relationship between explanatory (attribution) styles with perceived stress and general health. Journal of Psychology and Educational Sciences. 2009; 38(4): 27-43. [Persian]

51-Bennett M. The LANSS Pain Scale: The Leeds assessment of neuropathic symptoms and signs. Pain. 2001; 92(1-2): 147-57.

52- Shokri, O : (2014) Stress measurement in cancer patients: Factor validity of the Perceived Stress Scale in Iran. Journal of Psychiatric Nursing, pp. 13-22. ISSN 2345-2528

53- Yucel A, Senocak M, Kocasoy Orhan E, Cimen A, Ertas M. Results of the Leeds assessment of neuropathic symptoms and signs pain scale in Turkey: a validation study. J Pain. 2004 Oct;5(8):427-32. doi: 10.1016/j.jpain.2004.07.001. PMID: 15501424.

54-Bennett MI, Smith BH, Torrance N, Potter J. The S-LANSS score for identifying pain of predominantly neuropathic origin: validation for use in clinical and postal research. J Pain. 2005 Mar;6(3):149-58. doi: 10.1016/j.jpain.2004.11.007. PMID: 15772908

فرم اطلاعات دموگرافیک و بیماری

بیمار گرامی ؛ ضمن تشکر از همکاری جنابعالی

شما واجد شرایط لازم جهت شرکت در این پژوهش هستید، سؤالاتی که پیش روی شماست مربوط به پژوهشی با عنوان  'تاثیر مداخله آموزشی –حمایتی براسترس ادراک شده و شدت نوروپاتی مرتبط با شیمی درمانی در بیماران مبتلا به سرطان پستان بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، سال 1399 'می باشد. اطلاعات این پرسشنامه صرفاً برای انجام پژوهش مورد استفاده قرار گرفته و کمال امانتداری در این رابطه مد نظر خواهد بود. دقت و صداقت شما در جوابگویی به این سؤالات بر اعتبار این پژوهش خواهد افزود.

با کمال تشکر و قدردانی از مساعدت ومشارکت شما درانجام این تحقیق.

ندا اربابی

دانشجوی کارشناسی ارشد پرستاری داخلی جراحی

دانشکده پرستاری و مامائی، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

¨ شماره فرد مورد پژوهش:................        تاریخ:....................          بیمارستان:....................

¨ گروه مورد پژوهش:     1- گروه مداخله         2- گروه کنترل        

¨بخش اول (مشخصات فردی):

1. سن(بر حسب سال):
2. جنس:      مرد¨                زن¨
3. وضعیت تاهل:    متاهل¨        مجرد¨           همسر فوت شده¨         مطلقه¨
4. وضعیت شغلی:     کارمند¨         کارگر¨        آزاد¨          خانه دار¨          بیکار¨
5. میزان تحصیلات:    بی سواد¨      زیر دیپلم¨       دیپلم¨       مقاطع بالاتر¨

بخش دوم(ثبت اطلاعات از پرونده):

6. طول مدت ابتلا به بیماری:..................سال
7. محل سرطان: ...........................................................
8. مرحله بیماری: مرحله1¨    مرحله2¨        مرحله3
9. استفاده از آرامبخش :.........................................
10. سابقه ابتلا به سایر بیماری ها:............................................

پرسشنامه استرس ادراک شده

نام و نام خانوادگی:

سن:

تحصیالت:

تاریخ اجرا:

در پرسشنامه زیر احساسات و افکار شما در یک ماه گذشته در هریک از عبارات، مورد سوال قرار میگیرد. اگرچه برخی از عبارات ظاهرا بهم شبیه هستند، ولی بر اساس پاسخ که شما می دهید، مسائل جداگانه ای را بررسی میکنند. بهتر است اولین پاسخی که به ذهنتان رسید، علامت بزنید

1- آیا از اتفاقات غیرمنتظره پریشان و آشفته شده اید؟

2- آیا احساس کرده اید که قادر به کنترل مسائل مهم در زندگی خودتان نیستید؟

3- آیا احساس عصبی بودن و تحت فشار بودن کرده اید؟

4- آیا با موفقیت از عهده مسائل و مشکالت روزانه برآمده اید؟

5 -آیا احساس کرده اید که بطور موثر با تغییراتی که در زندگیتان رخ داده، کنار آمده اید؟

6 -آیا درباره توانایی حل مشکالت شخصی، احساس اطمینان کرده- اید؟

7- آیا احساس کرده اید اوضاع همانطور که میخواهید پیش میرود؟

8- آیا متوجه شده اید که نمیتوانید از عهده کارهایی که باید انجام دهید، برآیید؟

9- آیا بطور موفقیت آمیز با مشکالت آزاردهنده زندگی کنار آمده اید؟

10- آیا احساس کرده اید بر اوضاع تسلط دارید؟

11- آیا به خاطر اتفاقات رخ داده که خارج از کنترل شما بوده، خشمگین شده اید؟

12- آیا راجع به کارهایی که مجبور بوده اید انجام دهید، فکرتان مشغول شده است؟

13- آیا قادر بوده اید که بر استفاده از وقتهای خودتان کنترل داشتهباشید؟

14- آیا مشکالت شما به حدی زیاد بوده که نتوانید بر آنها غلبه کنید؟

ارزیابی علائم و نشانه های نوروپاتیک در لیدز

(LANSS) مقیاس درد

این مقیاس درد می تواند به شما کمک کند تا مشخص شود اعصابی که سیگنال های درد شما را حمل می کنند به طور طبیعی کار می کنند یا خیر

به احساس خود در طول هفته گذشته بیندیشید.

A. پرسشگر درد

■ لطفاً بگویید که آیا هر یک از توضیحات دقیقاً با درد شما مطابقت دارد یا خیر.

1. آیا درد شما احساس عجیب و ناخوشایندی در پوست شما دارد؟

کلماتی مانند خاراندن ، سوزن سوزن شدن ، سوزن زدن ممکن است این احساسات را توصیف کنند.

الف) نه - درد من واقعاً اینگونه احساس نمی شود ..................................... .................................................. ........................ (0)

ب) بله - من این احساسات را بسیار زیاد می کنم ....................................... .................................................. ....................... (5)

2. آیا درد شما باعث می شود که پوست ناحیه دردناک از حالت طبیعی متفاوت باشد؟

کلماتی مانند خالدار یا قرمز یا صورتی بیشتر به نظر می رسند ظاهر را توصیف کنند.

الف) نه - درد من روی رنگ پوست من تأثیر نمی گذارد ................................... .................................................. ........... (0)

ب) بله - من متوجه شده ام که درد باعث می شود پوست من از حالت طبیعی متفاوت باشد ............................... ..................... (5)

3. آیا درد شما باعث حساسیت غیر طبیعی پوست در اثر لمس می شود؟

احساس ناخوشایند در هنگام نوازش اندک پوست یا درد هنگام پوشیدن لباس تنگ ممکن است باشد

حساسیت غیر طبیعی را توصیف کنید.

الف) نه - درد من باعث حساسیت غیرطبیعی پوست من در آن ناحیه نمی شود ................................. ................................. (0)

ب) بله - به نظر می رسد پوست من نسبت به لمس در آن ناحیه حساسیت غیر طبیعی دارد .................................... .............................. ........ (3)

4- آیا درد شما بدون هیچ دلیل مشخصی در حالی که هنوز هستید ناگهان و منفجر می شود؟

کلماتی مانند شوک الکتریکی ، پریدن و ترکیدن این احساسات را توصیف می کنند.

الف) نه - درد من واقعاً اینگونه احساس نمی شود ..................................... .................................................. ........................ (0)

ب) بله - من این احساسات را بسیار زیاد می کنم ....................................... .................................................. ....................... (2)

5- آیا احساس درد شما به گونه ای است که گویی دمای پوست در ناحیه دردناک غیرطبیعی تغییر کرده است؟

کلماتی مانند گرم و سوزش این احساسات را توصیف می کنند.

الف) نه - من واقعاً این احساسات را ندارم ...................................... .................................................. ........................ (0)

ب) بله - من این احساسات را بسیار زیاد می کنم ....................................... .................................................. ....................... (1)

ب - تست حسگری

حساسیت پوست را می توان با مقایسه ناحیه دردناک با یک منطقه غیر دردناک طرف مقابل یا مجاور آن بررسی کرد

وجود آلودینیا و یک آستانه سوزن سوزن تغییر داده شده (PPT).

1. آلودینیا

پاسخ به نوازش کم پشم پنبه در ناحیه غیر دردناک و سپس ناحیه دردناک را بررسی کنید. در صورت طبیعی بودن

احساسات در محل غیر دردناک تجربه می شود ، اما درد یا احساسات ناخوشایند (گزگز ، حالت تهوع) احساس می شود

در ناحیه درد هنگام نوازش ، آلودینیا وجود دارد.

الف) خیر - احساسات طبیعی در هر دو منطقه ......................................... .................................................. ...................... (0)

ب) بله - آلودینیا فقط در ناحیه دردناک ......................................... .................................................. ........................... (5)

2. آستانه سوزن سوزن تغییر داده شده

با مقایسه پاسخ به سوزن 23 سنج (آبی) که داخل یک سرنگ 2 میلی لیتری نصب شده است ، آستانه سوزن سنجاق را تعیین کنید.

بشکه به آرامی بر روی پوست در مناطق غیر دردناک و سپس دردناک قرار داده می شود.

اگر یک خار سوزن تیز در ناحیه غیر دردناک احساس شود ، اما احساس متفاوتی در منطقه دردناک تجربه شود ، به عنوان مثال. هیچ یک/

فقط بلانت (PPT برجسته) یا یک احساس بسیار دردناک (PPT پایین) ، یک PPT تغییر یافته وجود دارد.

اگر در هر دو ناحیه عصب سوزنی احساس نشد ، سرنگ را بر روی سوزن نصب کنید تا وزن بیشتر شود و این کار را تکرار کنید.

الف) خیر - احساس برابر در هر دو زمینه ......................................... .................................................. .......................... (0)

ب) بله - PPT تغییر یافته در ناحیه دردناک ......................................... .................................................. .............................. (3)

بدین وسیله از شما جهت شرکت در پژوهش فوق الذکر با هدف تعیین تاثیر مداخله آموزشی –حمایتی بر استرس درک شده وشدت نوروپاتی مرتبط با شیمی درمانی در بیماران مبتلا به سرطان پستان مراجعه کننده به  بخش های شیمی درمانی  بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، سال 1399 به عمل می آید اطلاعات مربوط به این پژوهش در این برگه خدمتتان ارائه شده است و شما جهت شرکت یا عدم شرکت در پژوهش آزاد هستید .

شما مجبور به تصمیم گیری فوری نیستید و برای تصمیم گیری در این مورد می توانید سوالات خود را از تیم پژوهش بپرسید و با هر فردی که مایل باشید مشورت نمایید .قبل از امضای این رضایت نامه مطمئن شوید که متوجه تمامی اطلاعات این فرم شده اید و به تمامی سوالات شما پاسخ داده شده است.

این پژوهش خون گیری ندارد

با شرکت در جلسات آموزشی با انجام مداخلات باعث کاهش شدت نوروپاتی ناشی از شیمی درمانی و کاهش استرس درک شده در شما می گردد.

شرکت در این طرح و انجام مداخله هیچ عوارضی بر روی شما ندارد.

شرکت در این طرح و انجام مداخله هیچ عوارضی بر روی شما ندارد.

چناجه در طرح تحقیقاتی اقدام تشخیصی یا درمانی انجام شود هزینه بر عهده ی مجری یا مجریان طرح خواهد بود و بیمار هزینه ای پرداخت نخواهد کرد.

جایگزین ندارد.

اطلاعات مندرج در پرسش نامه محرمانه خواهد ماند.

اینجانب ندا اربابی دانشجوی کارشناسی ارشد پرستاری داخلی جراحی پاسخگوی شما می باشم .

شماره همراه: 09157790092

شرکت من در مطالعه کاملا اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نمایم و یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در رفتار پزشک درمانکر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری و یا همکاران طرح موافقت خود را جهت شرکت در طرح اعلام می نمایم .یک نسخه از این فرم به من داده میشود و فرصت خواندن آن را داشته ام.