بررسی تأثیر موسیقی بر درد و اضطراب اقدامات تهاجمی در کودکان سن مدرسه بستری در بخش کودکان بیمارستان علی ابن ابی طالب زاهدان در سال 1400

بیماری و بستری شدن در بیمارستان ممکن است اولین بحرانی باشد که کودک با آن مواجه می شود. حدود 30 درصـد از کودکـان حـداقل یـک بـار طـی دورانکودکیشان در بیمارستان بستری می شوند که حـدود 5 درصد از آنها برای چنـدمین بـار بسـتری شـده انـد[1]. همچنین،نتایج برخی مطالعات نشان می دهد که کودکان بستری دربیمارستان ها،30 درصدکل بیماران بستری راشامل می شوند[2]. بستری شدن درهمه ی سنین به ویژه دردوران کودکی تجربه ای تنش زا به حساب می آید[3]. بطوریکه برخی صاحب نظران، بستری شدن در بیمارستان را یکی از بحران های دوران کودکی محسوب می کنند[4]. بستری شدن هرگز نمی تواند بدون تأثیر در زندگی کودک باشد.کودکـان  وقتی به بیمارستان می آینـد بـا صـداها، بوهـا، نورهـا و شـرایط مختلــف روبــرو مــی شــوند. تــأثیرات منفــی بیمارســتان روی کـودک باعـث مـی شـود کـه او از پـذیرش اقـدامات درمـانی اجتناب ورزد. تواناییهای کودک در سازگاری با استرس ناشی از بستری شدن بستگی بـه عـواملی از قبیـل سـن، شــناخت و درک، تجربــه قبلــی بیمــاری یــا بســتری شــدن، چگونگی ارتباط با والـدین، سطح اضطراب والـدین، مـدت و نـوع بیمـاری، چگونگی انجام مراقبت، آمـادگی قبلـی و تـوان سازگاری مؤثر دارد[5].اما به طور کلی کودکان دارای مکانیسم سازشی محدودی جهت حل عوامل استرس زا می باشند و همین نکته آنان را نسبت به بحران های ناشی از بیماری و بستری شدن حساس می سازد. در بیمارستان، بسیاری از کودکان تجربه درمان پزشکی گذشته و حال را با اضطراب و درد تجربه می کنند و به خاطر می سپارند[6]. مدیریت درد و اضطراب بیشترین نگرانی متخصصین اطفال و پرستاران برای دستیابی به همکاری کودک بیمار است که نقشی اساسی در موفقیت درمان دارد[7].

حدود 5 درصد از کودکان اضطراب را با شدت های مختلف تجربه می کنند که ممکن است تا بزرگسالی نسبتا پایدار باقی بماند و فعالیت های تحصیلی و ارتباطی آن ها را تحت تأثیر قرار دهد. اضطراب یک احساس ناخوشایند و اغلب مبهم دلواپسی است که با یک یا چند علامت جسمانی حرکت همراه می گردد[6].

عوامل ایجاد اضطراب هنگام بستری شدن در کودکان شامل جدایی، ازدست دادن کنترل، صدمة جسمی و درد است. اضطراب ناشی از بستری شدن و تحت مداوا بودن در بیمارستان می تواند روی بهبودی کودکان تأثیر منفی بگذارد[7]. علایم و نشانه های فیزیولوژیک، احساسی و رفتاری اضطراب به صورت های گوناگونی در افراد مختلف ظاهر می شوند.به طوریکه علائم فیزیولوژِیک اضطراب شامل تغییراشتها، سردرد، گرفتگی عضلانی، خستگی یا بی حالی، تغییر وزن، تپش قلب، بی قراری، اختلال خواب، و علایم احساسی اضطراب به صورت احساس کسالت، کاهش قدرت تمرکز، اضطراب، فراموشی، کاهش کارآیی، نگرش های منفی، افکار بیهوده، بی حوصلگی، نا امیدی، نگرانی، تحریک پذیری و در نهایت علایم ارتباطی اضطراب شامل انزوا، عدم تحمل، تنهایی، دوستان اندک، خودداری از صحبت، رنجش، عدم صمیمیت می باشند. از آنجا که اضطراب می تواند خفیف، متوسط ​​یاشدیدباشد،باید هر کودک ارزیابی شود تا میزان اضطراب او مشخص شود. این اضطراب در بسیاری از موارد تغییرات فیزیولوژیکی تهدید کننده ای برای آن ها به وجود می آورد. فردی که اضطراب خفیفی را تجربه می کند از آنچه اتفاق می افتد آگاه است، در حالی که فردی با اضطراب متوسط ​​قادر به تمرکزنیست وفرد مضطرب قادربه برقراریارتباط نیست ورفتار نابسامانی را از خود نشان می دهد که ممکن است تا حالت وحشت و فوبیا پیش رود. صرف نظر از سن، کودکانی که مضطرب هستند در شرایط استرس زا سخت تر می توانند آرامش خود را حفظ کنند[6].

همانطور که در بالا اشاره شد یکی از علل شایع اضطراب در کودکان، درد ناشی از پروسیجر هایی است که در بیمارستان بر روی آنها به سبب پیشگیری، تشخیص و درمانشان انجام می گیرد. طبق تعریف انجمن بین المللی درد، درد یک تجربه حسی و روحی ناخوشایند است که با آسیب احتمالی یا واقعی بافت در ارتباط است  یا  در دوره آسیب ها به وجود می آید[8]. درد احساسی است که در اثر یک محرک ایجاد می شود .به طوری که انتهای تخصصی رشته های عصبی؛ یک محرک مضر در پوست، مفاصل، عضلات یا سایر بافت های محیطی را تشخیص می دهد و آن را به سیگنال های الکتریکی تبدیل می کند که سپس به سلول های عصبی در نخاع منتقل می شوند. سیگنال های دردسپس توسط این سلول های عصبی فعال ارسال شده و از طریق آکسونها به مناطق مختلف مغز مانند قشر، تالاموس و سیستم لیمبیک سفر می کنند[9].از آنجا که درد ذهنی است، پس هر فرد محرک اولیه را متفاوت درک کرده و واکنش نشان می دهد[6]. اگرچه کودکان با درد بیگانه نیستند؛ و از همان روزهای اول تولد جهت خونگیری و واکسیناسیون و در طی دوران کودکی در اثر بیماری های شایع دوران کودکی و یا بروز حوادث و وقایع دردناک آن را تجربه می کنند اما ترس از درد و صدمه یکی از مهم‌ ترین مشکلات کودکان بیمار است[10]. ترس ناشی از اقدامات درمانی دردناک در کودکان بیشتر از بزرگسالان می باشد[11].  درد برای کودک تنها یک احساس ناخوشایند و آزاردهنده نیست، بلکه به دلیل عدم توانایی کودک در درک دلایل ایجاد کننده درد، هنگام مواجهه با آن دچار گیجی و سردرگمی می شود. از سوی دیگر، همزمان با صعود ایمپالس های درد از طناب نخاعی، سیستم عصبی خودکار نیز تحریک و باعث ایجاد تغییراتی در شاخص های فیزیولوژیک می شود. این تغییرات شامل اتساع برونش ها، نوسانات تعداد تنفس، ضربان قلب، انقباض عروق محیطی، افزایش قند خون، تعریق، رنگ پریدگی، افزایش تون عضلانی، اتساع مردمک ها و کاهش حرکات دودی دستگاه گوارش می باشد[12]. تحقیقات نشان می دهد که کودکان در 6 ماهگی شروع به نشان دادن برخی از حافظه های درد قبلی می کنند و تا 3 سالگی خاطرات مفصلی درباره وقایع و روشهای دردناک دارند[13]. مطالعات همچنین نشان می دهد، کودکانی که در معرض اقدامات دردناک مکرر قرار دارند هرگز با چنین روشهایی سازگار نمی شوند و با گذشت زمان، هیچ مدرکی در مورد کاهش اضطراب یا درد گزارش نمی کنند[14]. یک مطالعه ارتباط زیادی بین مقدار روشهای تهاجمی و میزان ترس در کودکان بستری در بیمارستان 6 ماه پس از ترخیص نشان داد. پیامدهای دیگر که در این مطالعه دیده شد شامل اختلال استرس پس از سانحه و رفتارهایی مانند افزایش وابستگی به والدین، مشکلات توالت، اجبار و تغییر در الگوی خواب بود[15].

درد ناشی از پروسیجرهای درمانی یکی از شایع ترین تجربیات تنش زا و ترسناک در کودکان است و میلیون ها کودک در زمان بستری شدن در بیمارستان ها در حین انجام پروسیجر ها، درد را تجربه می کنند. به طور مثال، پروسیجر تزریق که یکی از متداولترین راه های رساندن دارو به بیماران است؛ جزو اقدامات دردناک قرار دارد. شدت ترس کودکان از تزریق دردناک بر اساس عواملی چون سن، جنس، خلق و خو، عوامل فیزیولوژیک، روانی و تجربیات قبلی افراد در پروسیجر های مختلف، متفاوت است. قرار دادن کاتتر وریدی یا رگ گیری یکی از رایجترین پروسیجرهای تهاجمی دردناک و یک پروسیجر پرتکرار در مراکز درمانی بستری و سرپایی کودکان است. امروزه بیش از 90درصدکودکان بستری در بیمارستان، پروسیجر های تهاجمی دردناک (مانند رگ گیری) را تجربه می کنند. کودکان بستری در بیمارستان درد ناشی از سوزن برای رگ گیری را بسیار ترسناک تلقی کرده و آن را منبع بزرگ درد در بیمارستان می دانند. گرچه ممکن است شدت آن زیاد نباشد، اما موجب ترس و اضطراب زیادی در کودکان می شود. درد ناشی ازتزریق در کودکان با مقاومت، تنش و اضطراب همراه با انجام پروسیجر همراه است و ناتوانی در کاهش درد، افت همکاری کودکان را بدنبال خواهد داشت.بنابراین بسیاری از کودکان در زمان تزریق وریدی گریه و مقاومت می کنند و همکاری مناسبی ندارند. درد ناشی از تزریق می تواند موجب ایجاد مشکلاتی نیز برای پرستاران در انجام تزریق شود که ناچار به محکم نگه داشتن و بی حرکت کردن کودک می شوند و خود این امر موجب کسب تجربیات ناخوشایند تزریق شده و روی واکنش کودک به تزریقات بعدی اثرات سوء خواهد داشت[16]. این درد در طولانی مدت سبب عوارض عاطفی شدید می گردد. از طرفی سیستم عصبی کودکان نسبت به تحریکات خیلی حساس  است. درد می تواند مسیرهای عصبی در مغز را تغییر داده و بر نحوه ی  واکنش به درد در آینده تأثیر بگذارد .درد نه تنها بر تکامل سیستم عصبی تأثیر دارد بلکه سبب کاهش آستانه تحمل در جوانی و بزرگسالی می شود. در واقع درد، خیلی بیشتر از آنچه قبلا فکرمی شد در انسان قابل درک است و تأثیرات قابل توجهی بر سلامت روانی انسان دارد.[17]

با توجه به مطالب فوق، باید تا حد امکان از شدت درد و اضطراب که معمولا در طول مداخلات پزشکی روتین مانند رگ گیری رخ می دهد کاسته شود.هر چند می توان برای کاهش درد و اضطراب در کودکان از روش های دارویی کمک گرفت اما برای انجام پروسیجرهای کوچک نظیر تزریقات معمولا از اقدامات دارویی استفاده نمی شود. علاوه بر این، مصرف طولانی مدت داروها ممکن است با عوارضی چون اختلالات تنفسی و همودینامیکی نیزهمراه شود[18].تا  به امروز علیرغم پیشرفت های بی شمار در حوزه بهداشت و درمان، تسکین درد و اضطراب کودکان همچنان یکی از چالش های بالینی موجود در واحدهای مختلف بیمارستان و جامعه می باشد. در چنین مواردی نقش پرستاران که تعداد آنها از سایر ارائه دهندگان خدمات بهداشتی بیشتر است و بیشتر در ارتباط با بیماران هستند در کاهش درد و اضطراب کودکان با استفاده از روش های غیر دارویی برجسته می باشد. اقدامات غیر دارویی پرستاری می توانند با مخاطرات و عوارض کمتر، به کاهش درد و اضطراب ناشی ازپروسیجر های درمانی کمک کنند[19]. از مهمترین مداخلات غیر دارویی تسکین درد، روش انحراف فکر یا حواس پرتی است. روش انحراف فکر یک مداخله رفتاری و ذهنی است  که می تواند به عنوان یک مداخله ی پرستاری نیز به کار گرفته شود. انحراف فکر  به بیمار اجازه می دهد تا با تمرکز توجه به مکان دیگری درد را بهتر کنترل و آن را کاهش دهد[20].روش های زیادی به آسانی برای حواس پرتی بیماران استفاده می شوندکه برخی از این موارد عبارتند از پخش موسیقی، تماشای کارتون، انفجار بادکنک،  درست کردن بادکنک با استفاده از دستکش و استفاده از اسباب بازی می باشد. پایه انحراف فکر بر این اساس است که اگر تشکیلات مشبک در ساقه مغز تحریکات حسی متنوع و کافی دریافت کند، میتواند به صورت انتخابی از انتقال احساساتی نظیر درد جلوگیری کرده و آن را نادیده بگیرد[21]. در بین عوامل منحرف کننده ی فکر موسیقی عالی ترین عامل آرام بخش و منحرف کننده فکر به شمار می‌آید و به وسیله آن به سادگی می‌توان توجه بیمار را از احساس درد و اضطراب به سوی افکار دیگر هدایت نمود[22]. موسیقی برای اکثر مردم جهان بخشی آشنا از زندگی است. استفاده بشر از موسیقی، امری آسان و قابل دسترس بوده است، چون ریتم و ملودی، به عنوان دو رکن اساسی موسیقی، در سرشت انسان وجود داشته است.همان طور که انجمن موسیقی درمانی آمریکا بیان می کند حداقل قدمت  تاثیر موسیقی در درمان، که می تواند بر سلامتی و رفتار تاثیر داشته باشد را می توان در نوشته های ارسطو و افلاطون مشاهده کرد.موسیقی درمانی از قرن بیستم به طور رسمی آغاز به کار کرده است. پس از جنگ جهانی اول و دوم جامعه نوازندگان به بیمارستانهای سربازان در کشورهای در حال جنگ رفتند و برای سربازان آسیب دیده جسمانی و روحی به اجرای موسیقی پرداختند. پاسخ مثبت بیماران جسمی و روحی به موسیقی باعث شد که پزشکان و پرستاران، نوازندگان را در بیمارستان بکار گیرند. امروزه از موسیقی و فعالیت های موسیقی در بسیاری از زمینه های علوم پزشکی استفاده می شود[23].به طوریکه انجمن موسیقی درمانی کانادا بیان می کند که،' موسیقی درمانی استفاده ماهرانه ای از موسیقی و عناصر موسیقی توسط درمانگر است که به ترویج، حفظ و بازگرداندن روانی، جسمی، عاطفی، و سلامت معنوی' کمک می رساند. روش ها و برنامه های موسیقی درمانی برای هر سنی از نوزادی تا سالمندی و برای همه بیماری ها سودمند است[24]. با شنیدن موسیقی بیماران احساس آرامش می کنند و در این حالت فعالیت های دستگاه عصبی بهتر و منظم تر می شود.همچنین موسیقی باعث افزایش ثبت امواج آلفای مغز یا امواج استراحت فکری می شود و می تواند موقعیتی آرامبخش را فراهم کند، به عبارتی موسیقی با فعال کردن نواحی مختلفی از مناطق زیر قشری مغز، به ویژه سیستم دوپامینرژیک در ناحیه مغز میانی، باعث کاهش احساسات ناخوشایند می شود و همچنین با فعال کردن لوب فرونتال در هر دو نیم کره قشر مخ، هوشیاری مغزی و نهایتاً خروجی های شناختی رفتاری مطلوب را افزایش و توانایی انتقال عصبی را برای تنظیم احساسات مزاحم را کاهش می دهد[25]..

موسیقی  باعث ترشح اندورفین و انکفالین ها که  تنظیم کننده طبیعی تسکین درد و وضعیت روحی بدن هستند می شود[26]. موسیقی  سیستم عصبی پاراسمپاتیک را فعال و فعالیت سیستم سمپاتیک را کاهش می دهد و باعث کاهش یافته های فیزیولوژیکی مانند فشار خون، نبض و تنفس می شود[27].

سادات حسینی و همکاران(2019) تاثیر مثبت حل معما و موسیقی[28]، وشریفیان و همکاران (2020)تاثیر مثبت انحراف شنیداری[29] را بر میزان درد درک شده  در کودکان را گزارش دادند.شیرازی و همکاران (2020)اثر بخشی دو درمان مبتنی بر موسیقی و نوشتن[30]، و Dixit و Jasani (2020)اثر بخشی موسیقی درمانی و گل درمانی[31] را  بر میزان  اضطراب کودکان  بستری را  گزارش کرده اند. همچنین Bulut و همکاران (2020) اثر بخشی موسیقی درمانی، ماساژ با دست و استفاده از کالیدوسکوپ را  بر روی هر دو پارامتر درد و اضطراب گزارش کردند[32].

از آنجا که درد آموخته می شود و بنابراین می توان آن را به خاطر سپرد ، کودکی که در بیمارستان تجربه بسیار ناخوشایند و دردناکی را تجربه کرده است، به سرعت یاد می گیرد که با چند تجربه اول درد را تداعی کند. بنابراین می توان به کودک آموخت که درد را متفاوت درک کند و در مقابل درد عکس العمل دیگری نشان دهد. به عنوان مثال، از طریق پخش موسیقی پرستار می تواند از موسیقی به عنوان یک خروجی احساسی و همچنین به عنوان یک ابزار آموزشی برای نشان دادن پروسیجر آینده استفاده کند.در نتیجه، به بیمار برای داشتن یک خاطره مثبت از تجربه بیمارستان خود و تحمل اقدامات پزشکی آینده، کمک می کند. علاوه بر اینها، موسیقی در یک محیط پزشکی روال بیمارستان را تغییر می دهد و روابط بین کودک و والدین و بین پرستار و کودک را تقویت می کند[13].

بنابراین؛ موسیقی درمانی، هنگامی که به عنوان یک روش درمانی مکمل و جایگزین استفاده می شود، ممکن است در مداخلات پرستاری گنجانده شود و این روش درمانی ممکن است به رویکرد بیمار محور پرستاران کمک کند. مطالعات زیادی توسط محققان پرستار انجام شده است که شامل مداخله موسیقی در درمان و پیشگیری از درد و اضطراب است، که اغلب در مراحل درمان و تشخیص بیماران مشاهده می شود و در هنگام انجام اقدامات تهاجمی روتین بخش ها در زمان بستری مانند خونگیری و رگ گیری انجام نشده است.  همچنین با توجه به اینکه در حال حاضر هیچگونه اقدامی جهت بررسی تاثیر موسیقی بر اضطراب و درد اقدامات تهاجمی در کودکان سن مدرسه بستری در بخش کودکان بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) زاهدان انجام نشده است لذا پژوهشگر سعی دارد تاثیر موسیقی درمانی بر درد و اضطراب اقدامات تهاجمی کودکان سن مدرسه بستری در بیمارستان را مورد بررسی قرار دهد.

مروری بر مطالعات گذشته:

به جهت بررسی متون مرتبط با موضوع پژوهش جست وجو با واژه های فارسی شامل موسیقی درمانی، درد کودکان، اضطراب کودکان،وبا واژه های انگلیسیMusic therapy, Pain, Anxiety, Pediatricدر بانک های اطلاعات زیر انجام شد:PubMed، Google Scholar،Science Direct،Sid،Magiranومقالات مرتبط مورد بررسی قرارگرفت. از بین  مقالات یافت  شده  در پایگاه  های فوق 31 مقاله مطالعه  شدند و سپس 5مقاله ای  که بیشترین تناسب وارتباط با موضوع مورد پژوهش را داشتند انتخاب کرده، که در اینجا به معرفی آنها می پردازیم .

مطالعات داخلی:

1- سادات حسینی و همکاران(2019) پژوهشی با هدف مقایسه دو روش انحراف فکر شامل حل معما و موسیقی بر درد رگ گیری در اراک انجام دادند. در این کارآزمایی بالینی، 243 کودک 7 تا 9 ساله با تجویز بازکردن راه وریدی به صورت تصادفی سازی بلوکی در گروه های مداخله و کنترل قرار گرفتند. برای گروه اول مداخله قبل و حین بازکردن راه وریدی نمایش حل معما و برای گروه دوم مداخله نمایش موسیقی با تبلت مشابه صورت گرفت. درد رگ گیری با استفاده از مقیاس ونگ-بیکر اندازه گیری و اختلاف میانگین نمرات درد سه گروه با آزمون کروسکال والیس بررسی شد. نتایج حاصل از مطالعه چنین نشان داد که که میانگین شدت درد حاصل از رگ گیری در هر دو گروه حل معما و موسیقی نسبت به گروه کنترل کمتر بوده است. در گروه حل معما میانگین شدت درد کمتر از گروه موسیقی بود، بنابراین استفاده از هر دو روش برای کاهش درد رگ گیری در کودکان موثر است[28].

2- شیرازی و همکاران (2020) مطالعه ای با هدف مقایسه اثر بخشی دو درمان مبتنی بر موسیقی و نوشتن بر میزان اضطراب و افسردگی دانش آموزان مبتلا به سرطان را انجام دادند. پژوهش حاضر نیمه تجربی از نوع پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بود.جامعه آماری این مطالعه را تمامی دانش آموزان 8 تا 14 سال مبتلا به سرطان در شش ماه نخست سال 1398 که برای درمان به بیمارستان فوق تخصصی کودکان بندر عباس بستری بودند بود.نمونه ها به صورت تصادفی به دو گروه 15 نفره آزمون و کنترل تقسیم شدند.از تمام ازمودنی ها قبل و پس از اتمام درمان ازمون اضطراب اسپنس و افسردگی بارلسون گرفته شد.گروه های ازمون تحت مداخله موسیقی درمانی و نوشتن درمانی قرار گرفتند.اما گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت ننموده است. داده ها با استفاده از آزمون آماری شاپیرو ویلک، آزمون تحلیل کواریانس چند متغیری، رگرسیون، آزمون لوین و باکس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که موسیقی درمانی و نوشتن درمانی بر افسردگی و اضطراب دانش آموزان مبتلا به سرطان موثر بود ،همچنین بین اثر گذاری دو شیوه درمان تفاوت معنی داری وجود نداشت[30].

3- شریفیان و همکاران (2020) مطالعه ای با هدف تعیین تاثیر انحراف شنیداری بر درد تعویض پانسمان کودکان 6 تا 12 ساله که دچار سوختگی شده بودند در بخش سوختگی بیمارستان بعثت همدان انجام دادند. در این کارآزمایی بالینی یک سوکور، 80 بیمار به دو گروه کنترل و مداخله تقسیم بندی شدند.در این مطالعه از دو دقیقه قبل تا زمان اتمام تعویض پانسمان موسیقی خاص کودکان پخش شد.در هر دو گروه شدت درد، 10 دقیقه قبل از تعویض پانسمان، با فواصل دو دقیقه حین انجام پانسمان و 5 دقیقه پس از اتمام پانسمان اندازه گیری و ثبت  شد.داده ها با استفاده از ابزار درد اوشر ثبت  شدند. داده ها با استفاده از آزمون های کای دو، آنالیز واریانس یکطرفه و آنالیزواریانس با اندازه گیری های تکراری تحلیل شدند. طبق نتایج این مطالعه میانگین  نمرات شدت  درد در تمام زمان های اندازه گیری بین دو گروه کنترل و مداخله تفاوت  آماری معنی دار داشت و در مجموع  شدت درد  در کودکان گروه مداخله  کمتر از گروه کنترل  بود[29].

مطالعات خارجی

1. Dixit و Jasani (2020) در مطالعه ای به بررسی تاثیر موسیقی درمانی و گل درمانی بر روی میزان اضطراب و ترس ناشی از اعمال دندانپزشکی در کودکان 4 تا 6 ساله در هندوستان پرداختند. این مطالعه به صورت کارآزمایی بالینی بر روی 120 کودک که به صورت تصادفی در سه گروه کنترل، موسیقی درمانی و گل درمانی قرار گرفتند، انجام شد. برای گروه موسیقی درمانی در حین انتظار برای شروع درمان دندانپزشکی با  استفاده از هدفون  آهنگ مناسب پخش کردند و در گروه گل درمانی 4 قطره از اسانس معطر rescue remedy را به 40 سی سی آب اضافه کرده و 15 دقیقه قبل از درمان دندازشکی به صورت خوراکی به کودک دادند. در این مطالعه  برای سنجش میزان اضطراب از معیار حالت چهره،  North Carolina Behavior Rating Scaleو پارامتر های فیزیولوژِیک استفاده شد. نتایج کارآزمایی نشان داد که رفتار بهتری در گروه گل درمانی نسبت به گروه کنترل وجود داشت. معیار حالت چهره که بعد از درمان دندانپزشکی اندازه گیری شد، تفاوت معناداری را بین گروه ها نشان نداد. کودکان در هر دو گروه مداخله کاهش معناداری در تعداد ضربان قلب در حین عمل را نسبت به قبلاز عمل تجربه کردند. فشار خون سیسیتولیک در کودکان گروه موسیقی درمانی به طور معناداری پایین تر از گروه گل درمانی و کنترل بود. فشار خون دیاستولیک در حین عمل در گروه کنترل افزایش پیدا کرد، در صورتیکه در هر دو گروه مداخله کاهش را نشان داد. بنابراین نتایج این مطالعه نشان داد که تک دوز گل درمانی و موسیقی درمانی باعث کاهش میزان اضطراب از دندانپزشکی در کودکان 4 تا 6 ساله می شود[31].

2-  Bulut و همکاران (2020) در مطالعه ای به بررسی تاثیر موسیقی درمانی، ماساژ با دست و استفاده از کالیدوسکوپ (ابزار حواس پرتی و بازی با الگوهای رنگارنگ) بر روی میزان تهوع، استفراغ، ترس، اضطراب و درد در کودکان 7 تا 11 ساله بعد از جراحی سرپایی ختنه پرداختند. این مطالعه به صورت نیمه تجربی انجام شده است و کودکان به صورت تصادفی در چهار گروه کنترل، موسیقی درمانی، ماساژ و کالیدوسکوپ تقسیم شدند. نتایج این مطالعه نشان داد که کاهش معنادری در میزان درد  پس از جراحی در گروه های مداخله ی فوق نسبت به گروه کنترل وجود دارد. این  تفاوت در گروه موسیقی درمانی و کالیدوسکوپ بیشتر بود. تفاوت معنار داری از نظر ترس و اضطراب بین گروه های مداخله و گروه کنترل دیده شد که در گروه کالیدوسکوپ این تفاوت برجسته تر بود.اما، تفاوت معناداری در میزان  تهوع و استفراغ بعد از عمل در بین گروه ها در این مطالعه دیده نشد. در انتها نتایج این مطالعه پیشنهاد کرد که حواس پرتی با موسیقی درمانی و کالیدوسکوپ در حین جراحی ختنه برای کاهش درد، ترس و اضطراب کودکان مفید می باشند[34].

3. مطالعه دیگری توسط Liu و همکاران (2019) با هدف تأثیر کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی همراه با موسیقی درمانی بر درد، اضطراب و کیفیت خواب بیماران مبتلا به استئوسارکوما انجام شده است. در این مطالعه 101 بیمار مبتلا به استئوسارکوما واجد شرایط ورود به مطالعه انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه کنترل و مداخله قرار گرفتند. هشت جلسه روان درمانی MBSR و موسیقی درمانی در گروه مداخله انجام شد، در حالی که گروه شاهد هیچ مداخله روانشناختی دریافت نکردند. بیماران از نظر درد، اضطراب و کیفیت خواب در دو مرحله قبل و بعد از مداخله ارزیابی شدند. طبق نتایج این مطالعه برنامه مداخله به طور قابل توجهی عوارض روانی و فیزیولوژیکی را در بیماران مبتلا به استئوسارکوما کاهش داد. بنابراین، این مطالعه نشان داد که 8 هفته مداخله ترکیبی MBSR و موسیقی درمانی به طور موثری باعث کاهش نمرات درد و اضطراب و بهبود کیفیت خواب در بیماران می شود (49).

نقد کلی مطالعات

مطالعات زیادی توسط محققان انجام شده است که شامل مداخله موسیقی در درمان و پیشگیری از درد و اضطراب است، که اغلب در مراحل درمان و تشخیص بیماران مشاهده می شود و در هنگام انجام اقدامات تهاجمی روتین بخش ها در زمان بستری مانند خونگیری و رگ گیری انجام نشده است.  با توجه به اینکه خونگیری و رگ گیری در کودکان یکی از اقداماتی ست که اضطراب و درد را به همراه دارد و همچنین با توجه به مطالعات محدود انجام شده در ارتباط با تاثیر موسیقی درمانی بر درد و اضطراب در حین خونگیری و رگ گیری در کودکان سن مدرسه، پژوهش حاضر با هدف تعیین تاثیر موسیقی بر درد و اضطراب اقدامات تهاجمی در کودکان سن مدرسه بستری در بخش کودکان بیمارستان علی ابن ابیطالب زاهدان در سال 1399 انجام خواهد شد.

- درد در زمان خونگیری در کودکان سن مدرسه پس از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

- درد در زمان رگ گیری درکودکان سن مدرسه پس از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

-اضطراب پنهان در زمان خونگیری در کودکان سن مدرسه پس از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

- اضطراب پنهان در زمان رگ گیری در کودکان سن مدرسه پس از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

- اضطراب آشکار در زمان خونگیری در کودکان سن مدرسه پس از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

- اضطراب آشکار در زمان خونگیری در کودکان سن مدرسه پس از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

تعیین  تأثیر موسیقی بر درد و اضطراب اقدامات  تهاجمی در کودکان سن مدرسه بستری در بخش کودکان بیمارستان علی ابن ابی طالب زاهدان در سال1400

- تعیین ومقایسه میانگین نمره درد بعد از خونگیری در گروه کنترل و مداخله.

تعیین و مقایسه میانگین نمره درد بعد از رگ گیری در گروه کنترل و مداخله.

-تعیین ومقایسه میانگین نمره اضطراب  قبل و بعد از رگ گیری در گروه کنترل و مداخله

تعیین و مقایسه میانگین نمره اضطراب قبل و بعد از خون گیری در گروه کنترل و مداخله

-تعیین و مقایسه میانگین نمره اضطراب پنهان قبل و بعد از خونگیری درگروه کنترل و مداخله

- تعیین و مقایسه میانگین نمره اضطراب پنهان قبل و بعد از رگ گیری درگروه کنترل و مداخله

- تعیین و مقایسه میانگین نمره اضطراب آشکار قبل و بعد از رگ گیری درگروه کنترل و مداخله

- تعیین و مقایسه میانگین نمره اضطراب آشکار قبل و بعد از رگ گیری درگروه کنترل و مداخله

دانشگاه های علوم پزشکی- بیمارستان ها-عموم مردم

موسیقی درمانی

تعریف  نظری:

روشی است در جهت برخی اهداف درمانی با کمک موسیقی که می‌تواند مواردی از جمله تقویت و ساماندهی سلامت روحی و جسمی افراد را به دنبال داشته باشد. به عبارت دیگر از موسیقی درمانی برای بازیافت، نگهداری و تقویت سلامت جسمی و روحی و عاطفی استفاده می‌شود [35].

تعریف عملی:

 پخش موسیقی مناسب سن کودک از کانون پروش فکری کودکان که از طریق اسپیکر در محیط اطراف بیمار 2 دقیقه قبل از شروع  پروسیجر تا  پایان  پروسیجر پخش خواهد شد[36].

درد

تعریف نظری :

درد یک تجربه ذهنی حسی و روحی ناخوشایند است که با آسیب احتمالی یا واقعی بافت در ارتباط است  یا  در دوره آسیب ها به وجود می آید[37].

تعریف عملی:

در پژوهش حاضر منظور از درد نمره ای است که فرد از معیار های Wong-Baker faces scale  کسب می کند[38]. مقیاس رتبه بندی درد Wong-Baker شامل 6 حالت نشان دهنده ی درجات مختلف درد است که به صورت افقی از چپ به راست کمترین تا شدیدترین درد را با نمرات 0 تا 10 نشان می دهد؛ مقیاس عددی سنجش درد نیز بعد از پروسیجر مورد استفاده قرار می گیرد. مقیاس عددی0 تا 10 در یک مقیاس استاندارد برای بررسی درد می باشد. محدوده نمره در سه طبقه 0 تا 3( درد خفیف)، 4 تا 7 (درد متوسط)، 8 تا 10( درد شدید) تقسیم بندی شده است..

اضطراب

تعریف نظری:

اضطراب یک احساس ناخوشایند و اغلب مبهم دلواپسی است که با یک یا چند علامت جسمانی مثل تپش قلب، تنگی نفس، احساس خالی شدن سردل، تعریق و بیقراری و میل به حرکت همراه می گردد[39].

تعریف عملی:

در پژوهش حاضر منظور از اضطراب نمره ای است که فرد از اضطراب حالت و صفت پرسشنامه اشپیل برﮔﺮ اطفال کسب می کند[40].. حداقل نمره ۲۰ و حداکثر نمره ای که فرد کسب میکند ۶۰ می باشد. نمرات کمتر یا مساوی ۳۳ بیانگر اضطراب خفیف و بزرگتر یا مساوی ۴۷ بیانگر اضطراب شدید و در غیر این صورت اضطراب متوسط را نشان می دهد.

اقدامات تهاجمی

تعریف نظری:

به پروسیجرهایی گویند که برش یا منفذ روی پوست، غشای مخاطی، بافت همبند ایجاد کرده و یا اینکه ابزار هایی از منافذ طبیعی بدن وارد شوند. پروسیجرهای تهاجمی شامل یک محدوده ای از پروسیجرهایی تهاجمی پوستی با کمترین شدت )بیوپسی، اکسزیون، کرایوتراپی عمیق برای ضایعات بدخیم، جایگزینی پروپ یا کاتتر یا ورود به حفرات بدن از طریق سوزن یا تروکار( تا پیوندهای چندگانه پیشرفته را شامل می شود[41].

تعریف عملی:

در این  مطالعه منظور از اقدامات تهاجمی شامل رگ گیری و گرفتن نمونه خون وریدی می باشد[42]

این مطالعه از نوع  نیمه  تجربی 4گروهه میباشد.

شامل کودکان7 تا12 ساله مراجعه کننده به بخش کودکان  بیمارستان علی بن ابی طالب زاهدان که واجد شرایط ورود به پژوهش هستند، می باشد.

معیار ورود:

1. هوشیار بودن نمونه ها به صورت برخورداری از هوشیاری به مکان و زمان و شخص
2. توانایی فهم و درک مطالب به زبان فارسی
3. نداشنتن اختلالات تکلمی، بینایی، شنوایی و عقب ماندگی ذهنی(توان پاسخ دادن به مقیاس دیداری درد)
4. توان پاسخ دادن به مقیاس دیداری درد
5. نداشتن نقایص نرولوژیک مثل نوروپاتی اندام ها، فلج اندام ها( موثر بر ادراک درد )
6. رضایت و تمایل به همکاری کودک و والدین 
7. حضور یکی از والدین در کنار کودک در حین انجام پروسیجر
8. اولین تجربه رگ گیری و خونگیری در زمان بستری فعلی
9. نداشتن درد  شدید  قبل از پروسیجر )منظور دردهای شدیدی است که کودک ناشی از بیماری متحمل آن شود: مانند دل درد شدید، درد ناشی از شکستگی،تومور و .... که با درد ناشی از پروسیجر تداخل کند)
10. عدم دریافت داروهای ضد درد (خوراکی و موضعی) و خواب آور به مدت 48 ساعت قبل از پروسیجر
11. نداشتن سابقه بیماری های اضطرابی و عدم دریافت داروهای ضد اضطراب

معیار خروج:

12. عدم همکاری مناسب از طرف کودک و والدین کودک یا انصراف از ادامه کار
13. شرایط اورژانسی ماننند عملیات احیاء قلبی ریوی یا تشنج
14. دریافت داروهای ضد درد در طول پروسیجر
15. تلاش مجدد برای رگ گیری همان کودک
16. درد شدید حاصل از بیماری کودک

حجم نمونه با استفاده از فرمول زیر و با توجه به میانگین و انحراف معیار نمره درد  در  مطالعه Barton و همکاران (2008)  با عنوان تاثیر موسیقی بر درد کودکان  طی پروسیجرهای پزشکی و حدود اطمینان 95 درصد و توان آزمون 95 درصد در هر گروه 18 نفر مشخص شد. به منظور اطمینان از کفایت حجم نمونه و با در نظر گرفتن ریزش احتمالی  در هر گروه 20  کودک و در مجموع 80  کودک برآورد گردید (6).

n = (Z1-α2+Z1-β)2(S12+S22)(X1-X2)2 =17.98

         Z1-α2  = 1.96            S1 =4.40              X1 =4.88

        Z1-β  = 1.64             S2 = 0.22             X2 = 0.66

این پژوهش نیمه تجربی می باشد . جامعه پژوهش شامل کودکان سن  مدرسه مراجعه کننده به بیمارستان علی بن ابیطالب (ع)زاهدان می باشد. روش نمونه‌گیری آسان (در دسترس) خواهد بود و جهت تخصیص تصادفی با استفاده ازکارت های رنگی انجام خواهد شد و کودکان در 4 گروه، 2 گروه مداخله (خونگیری و رگ گیری) و 2 گروه کنترل (خونگیری و رگ گیری) موردبررسی تقسیم می شوند.

روش های جمع  آوری اطلاعات فرم اطلاعات دموگرافیک و پرسشنامه سنجش اضطراب اشپیل برگر و مقیاس دیداری درد Wong-Baker faces scale و مقیاس عددی سنجش درد می باشد.

1-  فرم اطلاعات دموگرافیک شامل (سن،جنس، وزن، قد، سابقه  بستری شدن،  بیماری خاص ) می باشد.

2- ابزار سنجش اضطراب اشپیل برگر، به وسیله اشپیل برگر و همکاران (۱۹۷۳) برای سنجش اضطراب کودکان ۹ تا ۱۲ ساله تهیه شده است و از اعتبار علمی بسیار بالایی برخوردار است و به عنوان آزمون استاندارد مورد توجه است. پایایی پرسشنامه سنجش اضطراب اشپیل برگر به وسیله تیدمن ۱۹۹۰ برای سنجش اضطراب در کودکان بستری در سن مدرسه سنجیده شد که میزان پایایی آن87/. محاسبه گردیده است[44]. ربیعی (1383) میزان پایایی این  سنجش را 89 درصد محاسبه نمودند[45]. پایایی ابزار در مطالعه اخیر به روش آلفا کرونباخ محاسبه خواهد شد.

پرسشنامه سنجش اضطراب اشپیل برگر با  نام  چگونه احساس می‌کنم، یک پرسشنامه خود گزارشی طراحی شده برای مطالعه اضطراب صفتی و اضطراب حالتی( اضطراب ناشی از بستری) در کودکان می باشد.این پرسشنامه شامل ۲۰ سوال در قسمت اندازه گیری اضطراب صفتی و ۲۰ سوال در قسمت اندازه گیری اضطراب حالتی می باشد. اضطراب صفتی به جنبه پایداری و نسبتاً مداوم اضطراب اطلاق می شود. در حالی که اضطراب حالتی متغیر است و جنبه متغیر اضطراب است. در این پژوهش تنها از بخش سنجش اضطراب حالتی( ۱۰ سوال به صورت مستقیم و ۱۰سوال به صورت نمره گذاری معکوس) استفاده شد. حداقل نمره ۲۰ و حداکثر نمره ای که فرد کسب میکند ۶۰ می باشد. نمرات کمتر یا مساوی ۳۳ بیانگر اضطراب خفیف و بزرگتر یا مساوی ۴۷ بیانگر اضطراب شدید و در غیر این صورت اضطراب متوسط را نشان می دهد.

3- پرسشنامه  سنجش درد:

الف) ابزار شدت و ارزیابی درد که توسط خود بیمار گزارش دهی می شود، براساس مقیاس رتبه بندی درد Wong-Baker مدل سازی شده است، بعد از درمان برای اندازه گیری سطح درد هر کودک اجرا می شود. این مقیاس شامل 6 حالت نشان دهنده ی درجات مختلف درد است که به صورت افقی از چپ به راست کمترین تا شدیدترین درد را با نمرات 0 تا 10 نشان می دهد؛ نمره ی 0 تصویری نشان دهنده ی نداشتن درد، نمره ی 2و1 نشان دهنده ی درد خفیف، نمره 3و4 درد متوسط، نمره ی 5و6 درد نسبتا شدید، نمره ی 7و8 درد شدید و نمره ی9و10 شدیدترین دردی که کودک تجربه نموده بود (47). پایایی ابزار در مطالعه اخیر به روش آلفا کرونباخ محاسبه خواهد شد.

ب) مقیاس عددی سنجش درد/ مقیاس خطی ۰ تا ۱۰ در یک مقیاس استاندارد برای بررسی درد می باشد. محدوده نمره در سه طبقه صفر تا سه( درد خفیف)، چهار تا هفت (درد متوسط)، ۸ تا ۱۰( درد شدید) تقسیم بندی شده است (48). پایایی ابزار در مطالعه اخیر به روش آلفا کرونباخ محاسبه خواهد شد.

برای تعیین روایی ابزار گردآوری داده ها، از روش روایـی محتوایی استفاده خواهد شـد. بـرای ایـن منظـور بعـد از مطالعـه کتابخانـه ای، کمــک گــرفتن از کتـب، مجــلات، مقــالات، پــژوهشهــای مشــابه و نظرخــواهی از اســاتید راهنمــامشاور، ابزار مورد نیاز تهیه و محتوای آن توسط ده نفر از اعضاء هیئت علمی دانشکده پرستاری و مامـایی زاهدان و نیز چهارتن از اعضاء هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان،  مـورد بررسی و ارزشیابی قـرار خواهد گرفـت. بعـد از مطالعـه توسـط اعضاء محترم، پیشنهادات اساتید جمـع آوری و تغییـرات اصلاحی لازم اعمـال می شـود.جهـت پایـایی پرسشـنامه، از پایایی مشاهده گرها اسـتفاده می شـود.

پس از تایید و تصویب پروپوزال توسط معاونت تحقیقات وفناوری دانشکده و کمیته اخلاق دانشگاه و اخذ معرفی نامه جهت مراجعه به بیمارستان علی بن ابیطالب (ع) زاهدان، ابتدا پژوهشگر با حضور در بیمارستان با محیط فیزیکی بخش های کودکان و پرسنل پرستاری آشنا می گردد.سپس با هماهنگی استاد مربوطه و مسئول  بخش پس از دادن توضیحات کامل در ارتباط با روش انجام پژوهش، اقدام به جمع آوری نمونه های پژوهش خواهد کرد. مداخلات در شیفت صبح ساعت 9تا 11صبح که بیشترین خونگیری و رگ گیری در این تایم می باشد، انجام خواهد گرفت. روش و اهداف پژوهش به یک پرستار ثابت و با  تجربه ی بخش که  پژوهشگر را در این طرح همراهی می کند توضیح  داده خواهد شد.سپس پژوهشگر با توجه به معیارهای ورودبه پژوهش نمونه های خود را انتخاب نموده و با دادن توضیحات در ارتباط با اهداف طرح و روش اجرای آن،نسبت به کسب رضایت آگاهانه از والدین کودک یا قیم قانونی آنها اقدام می نماید؛

بعدازجلب رضایت آنان برای شرکت درپژوهش فرم رضایت آگاهانه به صورت کتبی ازوالدین یا قیم قانونی کودک گرفته می شود. در این مطالعه کودکان واجد شرایط ورودبه مطالعه به صورت تصادفی با استفاده از کارت های رنگی به 4  گروه  20  نفره (1-گروه کنترل خونگیری  2-گروه مداخله خونگیری 3-گروه مداخله رگ گیری و4- گروه کنترل رگ گیری) تقسیم می گردند. ابتـدا برگـه مشخصـات دموگرافیک براساس پرونده و با کمک والدین کودک تکمیل می شود. قبل از شروع مداخله ابتدا برای کودک توضیح داده خواهد شد که جهت انجام خونگیری یا رگ گیری به اتاق رگ گیری برده خواهند شد و پرسشنامه اضطراب تکمیل می شود. سپس جهت گروه های مداخله (رگ گیری و خونگیری)موسیقی مناسب سن کودک از محصولات کانون پرورشی فکری کودکان که جهت استفاده گروه سنی 7 تا 12 سال مناسب است استفاده می شود[28]. شرایط فیزیکی دو پروسیجر یکسان خواهد بود و هر دو پروسیجر خونگیری و رگ گیری در اتاق رگ گیری بخش انجام خواهد شد.

گروه رگ گیری (مداخله و کنترل):

در هر دو گروه  کنترل رگ گیری و مداخله  رگ گیری، رگ گیری از طریق کاتتر وریدی آنژیوکت شماره ی 22 ساخت ایران و در ناحیه جلویی آرنج  پس از بستن گارو انجام می شود. به منظور یکسان بودن شرایط در دوره مطالعه برای هر دو گروه، رگ گیری توسط یک پرستار ثابت بخش صورت می گیرد. به منظور پیشگیری از بروز استرس ناشی از جدایی والد از کودک، از والدین خواسته می شود که در زمان رگ گیری درکنار کودک خود باشند. قبل از ورود به اتاق جهت انجام پروسیجر تا یک دقیقه پس از خروج کودک موسیقی با تن صدای متوسط با  استفاده  ازهدفون با دسی بل مناسب سن کودک برای گروه مداخله پخش خواهد شد. برای گروه کنترل اقدام خاصی جز روش های معمول پروسیجر انجام نمی شود.  بعد از اتمام مراحل رگ گیری و قبل از تزریق هرگونه محلول داخل وریدی، پژوهشگر دردی را که کودک احساس کرده است را با استفاده از ابزار ونگ-بیکر یا مقیاس عددی درد و با استفاده  از پرسشنامه اشپیل برگر میزان  اضطراب قبل و بعد از رگ گیری در گروه کنترل  و مداخله محاسبه خواهد شد.

خونگیری (مداخله و کنترل):

پروسیجر دیگر  اندازه گیری درد و اضطراب حین خونگیری می باشد که راس ساعت 9صبح توسط یک نفر از پرسنل ثابت  آزمایشگاه  انجام می شود. خونگیری از ناحیه ی جلویی آرنج و توسط سر سوزن آبی ( شماره 22) انجام می شود. قبل از ورود به اتاق جهت انجام پروسیجر تا یک دقیقه پس از خروج کودک موسیقی با تن صدای متوسط با  استفاده از هدفون با دسی بل مناسب سن کودک پخش خواهد شد. برای گروه کنترل اقدام خاصی جز روش های معمول پروسیجر انجام نمی شود. بعد از اتمام مراحل خونگیری، پژوهشگر دردی را که کودک احساس کرده است را با استفاده از ابزار ونگ-بیکر یا مقیاس عددی سنجش درد و در رابطه با  سنجش میزان اضطراب، با استفاده  از پرسشنامه اشپیل برگر میزان  اضطراب قبل و بعد از خونگیری در گروه کنترل  و مداخله محاسبه خواهد شد.

پس از گردآوری اطلاعات، داده‌های خام وارد نرم‌افزار آماری SPSS نسخه‌ی ۲4 خواهند شد. در گام نخست به بررسی کیفیت داده‌ها با استفاده از روش‌های نموداری و محاسبه‌ی شاخص‌های توصیفی اقدام می‌شود.

برای توصیف داده‌‌های کیفی از جداول توزیع فراوانی و نمودارهای متداول آماری (میله‌ای یا دایره‌ای) استفاده می‌شود. همچنین برای توصیف داده‌های کمی از شاخص‌های متداول مرکزی (میانگین و میانه) و شاخص‌های پراکندگی (انحراف معیار و دامنه میان‌چارکی) به همراه کمینه و بیشینه استفاده می‌شود. جهت بررسی نرمالیتی داده ها از آزمون آماری شاپیرو-ویلک استفاده خواهد شد.

برای مقایسه متوسط متغیرها بین دو گروه، در صورت برقراری مفروضات آزمون‌های پارامتری، از آزمون تی برای دو گروه مستقل و آزمون تی زوجی استفاده می‌شود و در صورت برقرار نبودن مفروضات، آزمون‌های ناپارامتری جایگزین، مانند آزمون من – ویتنی (Mann-Whitney) و ویلکاکسون بکار می‌روند. برای کنترل اثر متغیرهای زمینه ای و مخدوش کننده احتمالی، در صورت لزوم، از آنالیز کوواریانس یا مدل رگرسیون کلاسیک استفاده خواهد شد.

برای مقایسه نسبت بین گروه ها (بررسی فرض استقلال) از آزمون خی - دو (chi-square) یا آزمون دقیق فیشر (Fisher’s exact test) استفاده می‌شود.

در تمام تحلیل‌ها، ۰۵/۰ > P به عنوان سطح معناداری درنظرگرفته خواهد شد.

بر اساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران 1392.

اخذ کد اخلاق:

1-      هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2-در پژو هش بر آزمودنی انسانی سلامت وایمنی فرد آزمودنی ها در طول و بعد از اجرای پژوهش بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد هر پژوهشگر که بر روی آزمودنی انسان انجام میگیرد باید توسط افرادی طراحی و اجرا شوند که تخصص ومهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشد در کار آزمایی بالینی بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت ودانش متناسب  الزامی است.

4-      مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه ی پایینتر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5-      قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی ها و تامین سلامت آنها انجام گیرد.

11-     کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته ی اخلاق درخواست میشود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

12-     انتخاب آزمودنی های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض آمیز نباشد.

13-     کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14-     اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند . رفتار هایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا ا جبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود.به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد-نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده داده شود .همچنین ،در پژوهش هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی داشته باشد ،دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی باید توسط کمیته ی اخلاق تایید شود ،دراین موارد شخص ثالث ومعتمدی باید رضایت را دریافت نماید.

16-     پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

19-     عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچگونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه میشود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

21-     برخی از افراد یا گروه هایی از مردم، نظیر ناتوانان ذهنی، کودکان، جنین و نوزاد، بیماران اورژانسی، یا زندانیان که ممکن است به عنوان آزمودنی در پژوهش شرکت کنند، نمیتوانند برای دادن رضایت، آگاهی یا آزادی لازم را داشته باشند. این افراد یا گروه ها آسیب پذیر دانسته میشوند و باید مورد حفاظت ویژه قرار گیرند.

22-     از گروه های آسیب پذیر هیچگاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه ها یا جوامع آسیب پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.

25-پژوهشگرمسئول رعایت اصل راز داری وحفظ اسرار آزمودنی و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هر گونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28-پژوهشگر ان موظفند که نتایج پژوهش های خود را صادقانه، دقیق وکامل منتشر کنند. نتایج اعم از منفی ومثبت ونیز منابع تامین بودجه ،وابستگی سازمانی وتعارض منافع،در صورت وجود ،باید کاملا آشکار سازی شوند .پژوهشگران نباید در هنگام عقد قراردادانجام پژوهش ،هیچ گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده یپژوهش مطلوب نیست بپذیرد.

1-عدم تمایل والدین در شرکت در پژوهش: هدف پژوهش و نحوه اجرای آن به والدین توضیح داده می شود.

2- محدودیت زمانی و زیاد بودن حجم نمونه: جهت حل این محدودیت میتوان درانجام طرح از یک همکار استفاده نمود.

موسیقی. درد. اضطراب.اقدامات تهاجمی.کودکان

Music. Pain. Anxiety. invasive procedures pediatric

1.             Mohammadi R, Seyedjavadi M, Mazaheri E. Maternal Anxiety in Hospitalized Infants in Boali Training-Therapeutic Hospita in 2011. Journal of Advances in Medical and Biomedical Research. 2013;21(85):85-92.

2.             Charron-Prochownik D. Special needs of the chronically ill child during middle childhood: Application of a stress-coping paradigm. Journal of Pediatric Nursing.2002;17(6):407-413.

3.             Fisher MJ, et al. The effectiveness of a brief intervention for emotion-focused nurse–parentcommunication. Patient education and counseling. 2014;96(1):72-78.

4.             Hockenberry MJ, Wilson D. Wong's nursing care of infants and children-E-book. 2018: Elsevier Health Sciences.

5.             Rabie M, Kazemi Sh, Kazemi Sh. The effect of music on the level of anxiety of hospitalized children. Scientific Journal of Gorgan University of Medical Sciences.2008;9(3):59-64.

6.             Barton SY. Effect of Music on Pediatric Anxiety and Pain during Medical Procedures in the Main Hospital or the Emergency Department. 2008.

7.             Hakim A, et al. Impact of storytelling on anxiety in 4-7 year old children inhospital: a randomized clinical trial study. Avicenna Journal of Nursing and Midwifery Care. 2018;26(3):155-164.

8.             Raja SN, et al. The revised International Association for the Study of Pain definition of pain: concepts, challenges, and compromises. Pain. 2020;161(9):1976-1982.

9.             Robb S. Music Therapy in Pediatric Healthcare. 2003: ERIC.

10.           Yuosef PN, and Agha YAR. The Effect of Storytelling in Pain Reduction of Children with Leucemai. 2014.

11.           Long T. Whaley and Wong’s NursingCare of Infants and Children. Nurse Education Today. 2000;2(20): 171.

12.           Cheraghi F, et al. The effect of visual aberration on burn dressing replacement pain in children aged 6-12 years: a clinical trial study. Pajouhan Scientific Journal: 31-37.

13.           Young KD. Pediatric procedural pain. Annals of emergency medicine. 2005;45(2): 160-171.

14.           Callaham JE. Effect of Live Music on the Reduction of Negative Side Effects Experienced by Pediatric Patients during the Onset, Final Thirty Minutes of Hemodialysis Treatment, and Removal of Needles. 2004.

15.           Li H.C.W, V Lopez. Assessing children's emotional responses to surgery: a multidimensional approach. Journal of advanced nursing. 2006;53(5):543-550.

16.           Rastgarian A, Saniejahromi MS, Sadeghi SE, et al.The effect of different methods of distraction on the pain caused by venipuncture. Medical Journal of Mashhad University of Medical Sciences.2020;62(6):1844-1822.

17.           Arab M, Tirgari B, Abazari F, Hadid A.The effect of evaporative anesthesia spray on severe pain from intravenous injection in children admitted to Imam Reza (AS) Hospital in Sirjan. Medical - Surgical Nursing Journal. 2015;4(1):10-15.

18.           Ballantyne JC, Fishman SM, and Rathmell JP. Bonica's management of pain. 2018; Lippincott Williams & Wilkins.

19.           Yaban ZS. Usage of non-pharmacologic methods on postoperative pain management by nurses: Sample of turkey. International Journal of Caring Sciences. 2019;12(1):529-541.

20.           Inan G,  Inal S. The impact of 3 different distraction techniques on the pain and anxiety levels of children during venipuncture. The Clinical Journal of Pain. 2019; 35(2):140-147.

21.           Birnie KA, Chambers CT, Spellman CM. Mechanisms of distraction in acute pain perception and modulation. Pain. 2017;158(6):1012-1013.

22.           Aydin D, Sahiner NC. Effects of music therapy and distractioncards on pain relief during phlebotomy in children. Applied Nursing Research. 2017;33:164-168.

23.           Yasnowsky K, Osterman S. NURS 360: Is Music Therapy more Effective for Treating Depression in Patients than Medication?. 2020.

24.           Raglio A, etal. Machine learning techniques to predict the effectiveness of music therapy: A randomized controlled trial. Computer methods and programs in biomedicine. 2020;185:105160.

25.           Tahan M, Akherati Evari M, Ahangri E. The Effect of Music Therapy on Stress, Anxiety, and Depression in Patients With Cancer in Valiasr Hospital in Birjand 2017. journal of clinical nursing and midwifery. 2018;7(3):186-193.

26.           Purwandari GM, Yona S. Classical Music Therapy as The Intervention to RelieveHeadache in A Meningitis Patient. UI Proceedings on Health and Medicine.2020;4(1):102-104.

27.           McPherson T, et al. Active and passive rhythmic music therapy interventions differentially modulate sympathetic autonomic nervous system activity. Journal of music therapy. 2019;56(3):240-264.

28.           Hoseini T, Golaghaie F, Khosravi S. Comparison of Two Distraction Methods on Venipuncture Pain in Children. Journal of Arak University of Medical Sciences. 2019;22(3):27-35.

29.           Sharifian P, Khalili A, Cheraghi F. The Effect of Auditory Distraction on Pain of Dressing Change in 6-12 Years Old Children: a Clinical Trial Study. Journal of Health and Care. 2020;22(2):147-156.

30.           Naseri P, Shirazi M, Sanagooi Moharr G. Comparison of the Effect of Music Therapy and Writing Therapy on the Anxiety and Depression of Students with Cancer. Iranian Journal of Rehabilitation Research. 2020;7(1):55-65.

31.           Dixit UB, Jasani RR. Comparison of the effectiveness of Bach flower therapy and music therapy on dental anxiety in pediatric patients: A randomized controlled study. Journal of Indian Society of Pedodontics and Preventive Dentistry. 2020;38(1):71.

32.           Bulut M, et al. The Effect of Music Therapy, Hand Massage, and Kaleidoscope Usage on Postoperative Nausea and Vomiting, Pain, Fear, and Stress in Children: A Randomized Controlled Trial. Journal of PeriAnesthesia Nursing. 2020;35(6):649-657.

33.           Ciğerci Y, et al. Nursing music intervention: A systematic mapping study. Complementary therapies in clinical practice. 2019;35:109-120.

34.           Bulut M, et al. The Effect of Music Therapy, Hand Massage, and Kaleidoscope Usage on Postoperative Nausea and Vomiting, Pain, Fear, and Stress in Children: A Randomized Controlled Trial. Journal of PeriAnesthesia Nursing.2020.

35.           Davis WB, Gfeller KE, Thaut MH, An introduction to music therapy: Theory and practice. 2008: ERIC.

36.        Askary P, Khayat A. The effectiveness of music therapy on severity of pain, perceived stress and happiness in adolescents with leukemia. Positive Psychology Research.2018;3(4):15-27.

37.           Williams AC, Craig KC. Updating the definition of pain. Pain. 2016;157(11):2420-2423.

38.      Hoseini T,  Golaghaie F, Khosravi S. Comparison of Two Distraction Methods on Venipuncture Pain in Children. Journal of Arak University of Medical Sciences. 2018;22(3):27-35.

39.           Fink G. Stress, definitions, mechanisms, and effects outlined: lessons from anxiety, in Stress: Concepts, cognition, emotion, and behavior. 2016, Elsevier. 3-11.

40.         Mesri M, Hosseini SM, Heydarifar R, Mirizadeh M, Forozanmeher M. Effect of Lavender Aromatherapy on Anxiety and Hemodynamic Changes: A Randomized Clinical Trial. Qom Univ Med Sci J.2017;10(12):69-72.

41.           Cousins S, Blencowe NS, Blazeby JM. What is an invasive procedure? A definition to inform study design, evidence synthesis and research tracking. BMJ open. 2019;9(7):e028576.

42.       Valizadeh F, Shahabi M, Mehrabi Y .Comparison of the effect of two methods of distraction using music and regular breathing techniques. Quarterly found.2004;6(3):43-51.

43.           Mehanna AF. Effect of Distraction Techniques on Minimizing Pain Associated With Burn Dressing Changes among Preschool Children.

44.           Tiedeman ME, Clatworthy S. Anxiety responses of 5-to 11-year-old children during and after hospitalization. Journal of Pediatric Nursing.1990;5(5):334.

45.        Rabie M, Kazemi Sh, Kazemi Sh. The effect of music on the level of anxiety of hospitalized children. Scientific Journal of Gorgan University of Medical Sciences.2008;9(3):59-64.

46.      Pakdamak F,Davodi I, Mehrabizadeh M .The effect of story therapy on anxiety, pain and anger from dentistry in children aged 4-8 years under dental care. Iranian Journal of Pediatric Dentistry.2015;10(2):7-16.

   47. Ferreira-Valente MA, Pais-Ribeiro JL, Jensen MP. Validity of four pain intensity rating scales. Pain 2011; 152(10):2399-404.

48.  Upadhyay C, Cameron K, Murphy L, Battistella M. Measuring pain in patients undergoing hemodialysis: a review of pain assessment tools. Clin Kidney J 2014; 7(4):367-72.

پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک

1- سن کودک ................... سال

2- جنس کودک: دختر   £        پسر £

3- رتبه تولد:...........

4- میزان تحصیلات مادر:  بی سواد £   ابتدایی£    دیپلم و بالاتر£ 

5- نوع عمل جراحی: هرنی£    هیدروسل  £     هیپوسپاس دیازیس   £    آپاندیسیت £  سایر £

6- سابقه بستری:    دارد£   ندارد£ 

7- قومیت:   بلوچ  £                 فارس  £    

مقیاس بررسی رفتاری درد کودکان FLACC

مقیاس بررسی رفتاری درد در کودکان ( FLACC) این ابزار درد بعد از عمل را مورد سنجش قرار میدهد و 5 مورد از رفتار را در نظر میگیرد که شامل واکنش صورت، حرکت پا، فعالیت، گریه و ارام بودن میباشد که با دادن نمرات از صفر فاقد درد تا10  بیشترین درد سنجیده میشود.

مقیاس درد بعد از عمل جراحی در نوپایان-خردسالان Toddler-Preschooler Postoperative Pain'Scale

کودک باید بیدار باشد. در طول یا بعد از جراحی باشد و رفتار ها ناشی از درد و روش های پزشکی باشد نه ناشی از جدایی از والدین و ...

در صورت وجود هر یک از ایتم ها عدد 1 و در صورت عدم مشاهده رفتار عدد صفر در نظر گرفته می شود.

پرسشنامه سنجش اضطراب کودکان ( modified- Yale preoperative anxiety scale):

 این پرسشنامه شامل 5 محور اصلی از جمله (فعالیت، صحبت کردن، بیان عواطف، هیجانات، اتکا به والدین) و 22 مورد است.. هر دسته از مقیاس های تعدیل شده ییل با سطوح مختلف از رفتار های مربوط به آن دسته نمره گذاری می شود. برخی از این دسته ها شامل 4 یا 6 مورد هستند که برای نمره دهی از صفر تا صد محاسبه می شود. روش محاسبه به این صورت است که سطح رفتاری که کودک در هر دسته دارا بوده است بر بیشترین نمره ان دسته تقسیم می شود و نمره همه ی دسته ها با هم جمع می شود؛ بر تعداد دسته ها تقسیم می شود. و در 100 ضرب می شود

اگرپرسشنامه زمانی تکمیل گرددکه والدین همراه کودک نباشد دسته اتکا به والدین حذف می شود و تعدا کل دسته ها 4 در نظر گرفته می شود.

در این پژوهش بعدازجلب رضایت والدین برای شرکت درپژوهش فرم رضایت آگاهانه به صورت کتبی از والدین گرفته می شود و سپس کودکان واجد شرایط ورودبه مطالعه به صورت تصادفی ساده به 4  گروه  40  نفره کنترل خونگیری  وگروه مداخله خونگیری وگروه مداخله رگ گیری و کنترل آن تقسیم می گردند. ابتـدا برگـه مشخصـات دموگرافیک براساس پرونده و با کمک یکی از والدین کودک تکمیل می شود. جهت گروه های مداخله ی تهاجمی موسیقی مناسب سن کودک از محصولات کانون پرورشی فکری کودکان که جهت استفاده گروه سنی 7 تا 12 سال مناسب است استفاده می شود. مداخله موسیقی قبل، در حین و بعد از پروسیجر یا رویه فرزند شما اتفاق خواهد افتاد. ما آهنگ آرامش بخش مناسب سن کودک شما را  از طریق اسپیکر برایش پخش خواهیم کرد.

ندارد.

موسیقی ممکن است بر کاهش درد و اضطراب اقدامات تهاجمی تاثیر داشته باشد که نیاز به انجام این پژوهش می باشد.

این پژوهش هیچگونه خطری برای شما و  کودک شما ندارد.

این پژوهش هیچگونه خطری برای شما و کودک شما ندارد با این وجود پژوهشگر در کنار شما وکودک شما بوده و پاسخگوی تمام سوالات شما خواهد بود.

در این پژوهش هزینه به عهده مجری یا مجریان طرح خواهد بود و شما هزینه ای را پرداخت نخواهید کرد.

اقدامات معمول در مراقبت از کودک شما توسط پرستار مسئول ارائه خواهد شد و ارتباطی با پژوهش نخواهد داشت.

نتایج روشهای به کار رفته به اطلاع شما خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری کودک شما در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

مریم ایراندوست تلفن همراه: 09333922156

شرکت من/ کودک من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلام می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.