تاثیرآموزش ویدئویی بر دانش،درک و انگ اجتماعی بیماران دریافت کننده الکتروشوک درمانی در بخش های روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1400

الکترو شوک‌درمانی (ECT)^[1] از دهه 1940 میلادی روشی رایج در درمان بیماری‌های اعصاب و روان مطرح بوده است(1) . درواقع می‌توان گفت الکتروشوک درمانی یکی از مؤثرترین و سریع‌ترین روش‌های درمانی می باشد که همواره در بیماران با طیف وسیعی از اختلالات روان‌پزشکی مورداستفاده قرار می‌گیرد(2). به‌طورمعمول اندیکاسیون الکتروشوک درمانی  در بیماران مبتلابه افسردگی اساسی ، افسردگی شدید با تمایل به خودکشی ، اختلال دوقطبی و مانیا (3)در بعضی موارد مانند بیماران قلبی و زنان حامله (4) می‌باشد که به درمان‌های سایکوتراپی و درمان‌های دارویی معمول پاسخ نمی‌دهند وهمچنین از این روش در اورژانس‌های روان‌پزشکی نیز مورداستفاده قرار می‌گیرد (2).  تخمین زده می شود که از هر پنج بیمار با تشخیص اختلال روان ، یک نفر به عنوان مقاومت در برابر درمان دارویی ، کاندید دریافت الکتروشوک درمانی می باشد(1). الکتروشوک درمانی روشی بسیار کارآمد به‌ویژه در درمان زیستی اختلالات خلقی و اسکیزوفرنی بشمار می‌رود زیرا برای چنین بیمارانی الکتروشوک درمانی یک روش مداخله‌ای مؤثر، مطمئن، سریع و کم‌خطر محسوب می‌شود(5). در این روش یک تحریک الکتریکی با ولتاژی نزدیک به 70 تا 150 ولت برای مدت 1/. تا 1 ثانیه به مغز وارد شده که از طریق ایجاد تشنج کامل ،اثرات درمانی خود را برجای می گذارد (6)علیرغم مزایای متعدد این روش درمانی ، همواره بیماران و خانواده آن‌ها برای دریافت این درمان ، دچار اضطراب و چالش هستند. شایع‌ترین علل نگرانی در جامعه ، ایجاد نگرش‌های منفی نسبت به این روش درمانی ، بروز تشنج و احتمال آسیب مغزی ناشی از درمان  با الکتروشوک درمانی است که منجر به مقبولیت پایین این روش می‌شود (8،7). شواهد علمی در مطالعات کارآزمایی بالینی  نشان می دهد،استفاده از الکتروشوک درمانی روش ایمن و بی‌خطر می باشد، اما استفاده از این تکنولوژی درمانی همچنان تحت تأثیر دیدگاه‌های نگران‌کننده عموم مردم  قرار دارد(9،10). سوءبرداشت‌ها در مورد الکتروشوک درمانی و نتایج یک تصور منفی غلط  از این روش به عنوان یک درمان غیرانسانی یا حتی سادیسمی ارائه ‌شده توسط رسانه‌ها، اقدامات اولیه این روش درگذشته، ترس از برق و ترس اغراق‌آمیز از دست دادن حافظه است (11, 12) . اکثر بیمارانی که تحت درمان بـا الکتروشـوک درمـانی می‌باشند، اطلاعات کـافی و درک ودانش صحیحی در مـورد ایـن روش ندارند و تحت تأثیر شایعات بی‌اساس و نادرست قرار می‌گیرند (13). ارائه اطلاعات به بیمار، موجب افـزایش درک بیمـار از اجرای الکتروشوک درمانی می‌شود(14). افراد هنگام برخورد با بیماری یا عامل تهدید کننده حیات، تصویری کلی و باوری خاص از بیماری و درمان آن در ذهن خود ایجاد می‌کنند که به آن ادراک بیماری می‌گویند (15). درک از بیماری در نحوه رفتار فرد، تطابق وی با بیماری، کنترل بیماری توسط خود فرد و در کل درنتیجه بیماری تأثیرگذار است(16). در ارتباط با بررسی ادراک بیماری یکی از مدل‌های مورد توجه، مدل خودتنظیمی لونتال است  ،این مدل عنوان می کند که در ادراک بیماری دو فرآیند موازی درک یا دانش ، تفسیر عینی از یک تهدید سلامتی و هیجان یا عاطفه ، واکنش ذهنی به تهدید سلامتی فعال هستند (17). بر اساس این مدل افراد نقش فعال و پویایی در درک و دانش و درمان بیماری خود دارند. لونتال بر این عقیده است که زمانی بیماران از توصیه ها و آموزش های داده شده جهت مدیریت بیماری خود تبعیت می‌کنند که درک درستی از بیماری خود داشته باشند. درواقع تصمیماتی که بیماران در مرحله ارزیابی علائم  بیماری اتخاذ می کنند، تحت تأثیر ادراک علائم بیماری (تظاهرات شناختی بیماری ) و حالات  و ویژگی های عاطفی (تظاهرات هیجانی) قرار دارد (18). درک درست و وضعیت سلامتی می‌تواند میزان مرگ و میر، عوارض و پیامدهای ناشی از بیماری را کاهش دهد و کیفیت زندگی را بهبود بخشد و از طرفی درک نادرست از بیماری نقش مهمی در تبعیت نکردن از درمان در بیماران دارد. مدل خودتنظیمی لونتال، درک بیماری را شامل پنج حیطه اصلی (تظاهرات شناختی) می داند: 1 -ماهیت: برچسبی که فرد به هنگام بیماری به منظور توصیف بیماری و نشانه هایی که به عنوان قسمتی از بیماری مشاهده می کند به خود می زند (استیگما). 2 -علت بیماری: اعتقادات و باورها و دلایلی  که فرد دلیل ایجاد بیماری می داند. 3- پیامدهای بیماری: باور و ادراک فرد درباره اثرات احتمالی بیماری بر کیفیت زندگی.  4- سیر بیماری: باورهای فرد در مورد مدت زمان بیماری. 5-کنترل و درمان: باورهای فرد درباره قابل کنترل بودن و بهبودی بیماری توسط خودش و مراجع درمانی(19, 20). لونتال معتقد است بر اساس این که درک بیمار نسبت به ماهیت و علت بیماری، شدت، پیامدها، کنترل پذیری و درمان پذیری بیماری چگونه باشد واکنش های وی (رفتارهای تطابقی) نیز تغییر خواهد یافت. با وجود اهمیت درک دیدگاه بیماران از بیماری و علائم آن، به ندرت در معاینات پزشکی از باور و درک بیمار سوال می‌شود و در برنامه‌های آموزشی کمتر به ایجاد تغییر در این سطح از یادگیری توجه می شود. بنابراین لازم است اقدامات آموزشی و بهداشتی فراتر از درمان علائم بیماری برود و بیمار به عنوان یک کل در نظر گرفته شود. سطح  درک و دانش بیماران از ECT برای بهبود کیفیت عملکرد بالینی الکتروشوک درمانی و کمک به بهینه سازی تجویز آن مهم است. نظرسنجی های مربوط به درک و دانش این روش درمانی، خلا  شناختی و  عدم درک شفاف از  الکتروشوک درمانی را در بین بیماران مشخص کرده است  (21). این در حالی است که نتایج مطالعات در بین بیماران نشان دهنده  عدم درک و دانش صحیح الکتروشوک درمانی است از جمله نتایج مطالعه گلنکوو^[2] و همکاران که  63٪ از پاسخ‌دهندگان نگرش منفی نسبت به الکتروشوک ابراز داشتند (22).  به همین ترتیب ، نتایج مطالعه بایر^[3] و همکاران نشان داد  57٪ الکتروشوک درمانی  را مضر می‌دانستند  و تنها 2/1٪ موافق آن بودند (23). نتایج مطالعه ته^[4]  و همکاران  نیز بیانگر شناخت  حداقل 60٪ از یک نمونه بزرگ‌سال استرالیایی از درمان الکتروشوک درمانی بود(24). برخلاف این یافته‌ها ، نتایج مطالعه لابر و همکاران نشان داد درک بیماران کاندید الکتروشوک درمانی در سطح نامطلوبی قرار داشته است(23) . بنابراین به نظر می رسد لازم است مداخلاتی در جهت ارتقا سطح درک و دانش از الکتروشوک درمانی صورت بگیرد، این مساله زمانی حائز اهمیت است که عدم درک و دانش مطلوب و معقول از این روش درمانی سبب افزایش احتمال استیگمای درونی در بیماران کاندید دریافت آن می شود (25). یکی از این مشکلات پاسخ جامعه به این بیماران به شکل انگ زدن به آن‌ها است که بر خودپنداری و عزت نفس بیماران تأثیر می‌گذارد (26). استیگما به نگرش‌های منفی و قضاوت‌های تبعیض‌آمیز یا افکار و احساسات منفی مانند اضطراب یا نفرت اشاره دارد(25). علیرغم توجه زیاد روان‌پزشکان به الکتروشوک درمانی به عنوان یک درمان ایمن و مؤثر، یک  استیگمای  مهم این روش درمانی را احاطه کرده است که احتمالاً بزرگ‌ترین مانع پذیرش عمومی این روش از سوی بیماران می‌باشد (27). همچنین استیگما در بین بیماران مبتلا به بیماری‌های روان‌پزشکی نیازمند به الکتروشوک درمانی به یکی از نگرانی‌های جهانی در مراقبت‌های بهداشتی در این گروه بیماران تبدیل‌شده است(28) که این استیگما سبب کلیشه سازی منفی و ایجاد رفتار تبعیض‌آمیز نسبت به افرادی می‌شود که تحت الکتروشوک درمانی  قرار گرفتند(26). علاوه بر استیگما اجتماعی که از طریق قضاوت‌های تبعیض‌آمیز در روابط اجتماعی و شغلی افراد مبتلابه اختلالات روانی رخ می‌دهد، این بیماران ممکن است با استیگما درونی نیز روبرو شوند. استیگما درونی درنتیجه اعتقاد به پیام‌های منفی ارسال‌شده توسط عموم افراد و استفاده از آن‌ها برای خود اتفاق می‌افتد(29, 30). بیماران مبتلا به استیگما درونی به دلیل داشتن احساسات منفی مانند شرم و بی‌ارزشی، خود را منزوی کرده و کار خود را رها می‌کنند (30). عواقب رفتاری استیگما درونی می‌تواند ناتوانی‌هایی را در ارتباط با علائم اولیه بیماری روانی و عزت‌نفس پایین ایجاد کند و همچنین می‌تواند در بسیاری از جنبه‌های زندگی مانند روابط شخصی، تحصیلات و کار منجر به آسیب‌هایی شود . این به‌نوبه خود، می‌تواند منجر به تجربه طرد اجتماعی، عدم توانایی شرکت در فعالیت‌های مهم زندگی و تمایل ضعیف برای درمان شود، که درنهایت، یک بعد عمده از کیفیت زندگی را مختل می کند (31) استیگما با ایجاد موانعی در درمان مؤثر مانع بهبودی بیماران می‌شود (8). بنابراین درک بالا و دانش کامل استفاده از این روش درمانی نه تنها می تواند عملکرد ECT را بهبود بخشد، بلکه می تواند به بهبود دیدگاه مردم و پیشگیری از استیگمای اجتماعی از سمت مردم و استیگمای درونی الکتروشوک درمانی بکاهد (32).

از روش‌های مختلفی برای کاهش استیگما و افزایش سطح درک و دانش از الکتروشوک درمانی در بیماران مبتلابه اختلالات روان‌پزشکی استفاده ‌شده است(33). آموزش، یکی از راه‌های غلبه بر عوارض الکتروشوک- درمانی است (34). که ﯾﮑﯽ از ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ روش‌های آﻣﻮزش ﺑﯿﻤﺎران ازنظر اﯾﺠـﺎد ﺗﻐﯿﯿـﺮ رﻓﺘـﺎر در ﯾﺎدﮔﯿﺮﻧﺪه، اﺳﺘﻔﺎده از فیلم‌های آﻣﻮزﺷﯽ اﺳﺖ  ﮐﻪ ﻋﻠﯽرﻏﻢ اﻣﮑﺎن ﻧﻤﺎﯾﺶ ﻋﻤﻠﯽ ، ﻣﻮﺟﺐ درﮔﯿﺮ ﮐﺮدن ﺣﻮاس ﺑﯿﻨﺎﯾﯽ و ﺷﻨﻮاﯾﯽ و اﻗﺪاﻣﺎت درﻣﺎﻧﯽ می‌شود و در ﺑﯿﻤﺎران ﺑﺎ ﺳﻄﺢ ﺳﻮاد پایین‌تر ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﯿﺶﺗﺮ دارد که این روش آموزشی انعطاف‌پذیری بیشتری در مقایسه با روش بحث گروهی دارد و محدود به زمان و مکان نخواهد بود(35) پیشرفت تکنولوژی ارتباطات و گسترش استفاده از روش‌ها و ابزارهای متنوع ارتباطی، امکان استفاده از آموزش ویدئویی را فراهم ساخته است. از مزایای آموزش ویدئویی؛ توانایی برای ایجاد ذخیره‌سازی، تداوم در اطلاعات، آسانی کاربرد و مقرون‌به‌صرفه بودن است (36). در میان این نتایج مطالعه اندروز و هاسکینگ^[5] در تأثیر مداخلات آموزشی کوتاه‌مدت با یک فیلم آموزشی 13 دقیقه‌ای در رابطه با الکتروشوک درمانی در 77 دانشجوی  مقطع کارشناسی انجام‌شده بود نشان‌دهنده افزایش چشمگیر سطح دانش و نگرش مطلوب‌تر نسبت به الکتروشوک به  نسبت گزارش‌شده توسط گروه کنترل بوده است(37) . پیرونی و مک شین^[6]  نیز  در مطالعه خود نشان دادند که پس از فیلم آموزشی مشاهده‌شده توسط بستگان بیماران روان‌پزشکی ، نگرش آنان نسبت به الکتروشوک درمانی به‌طور قابل ‌توجهی مطلوب‌تر شده است (38). بنابراین با توجه به این‌که  الکتروشوک درمانی به عنوان یک روش درمانی با اثربخشی بالا و پایین بودن عوارض به میزان بالایی استفاده می‌شود اما عواملی نظیر عدم درک  و دانش صحیح از این روش درمانی و دیدگاه بدبینانه و ننگ انگارانه در جامعه نسبت به آن ، موجب محدودیت استفاده از آن شده است به طوری که حتی  تأثیر آن بر روی پذیرش این  روش درمانی  از سوی بیماران کاندید دریافت آن نیز مشاهده می شود . در این میان نقش آموزش ‌را نباید نادیده گرفت ، اهمیت این کار نه فقط آموزش ، بلکه آموزش ویدئویی است چون این بیماران مشکلات شناختی و اختلال در واقعیت سنجی دارند و نمی توان از آموزش های معمول استفاده کرد.این گروه  مداخلات با توجه به محبوبیت تکنولوژی های نوین نمایشی  در بین افراد ، می‌تواند نتایج روانی استفاده از الکتروشوک درمانی نظیر استیگما را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین  با توجه به عدم وجود مطالعه‌ای که به بررسی آموزش ویدیویی با توجه به مزیت های آن که پیش تر مطرح شد در جهت افزایش سطح درک و دانش و سایر عوامل روانی مرتبط با الکتروشوک درمانی نظیر استیگما ، پژوهش حاضر باهدف تعیین تاثیرآموزش ویدئویی بر دانش،درک و انگ اجتماعی بیماران دریافت‌کننده الکتروشوک درمانی در بخش های روان‌پزشکی دانشگاه دانشگاه علوم پزشکی زاهدان انجام خواهد شد .

بررسی متون

جهت استفاده از متون مرتبط درزمینه ' تاثیرآموزش ویدئویی بر درک،دانش و انگ اجتماعی در بیماران دریافت‌کننده الکتروشوک درمانی 'جستجو با استفاده از کلیدواژه‌های: آموزش ویدئویی، درک-شناخت ،انگ اجتماعی ، الکتروشوک درمانی ، در طول سال‌های 1399-1390 در پایگاه¬های اطلاعاتی فارسی پایگاه­های اطلاعاتی فارسی شامل بانک تخصصی مقالات پزشکی^[7]، پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی^[8]، بانک اطلاعات نشریات کشور^[9]، پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران^[10] و بانک اطلاعات مقالات علوم پزشکی ایران^[11] و به‌طور هم‌زمان جستجو با استفاده از کلیدواژه‌های انگلیسی (video training)، (knowledge-perception)، (stigma)، (Electroconvulsive therapy)، (Patients) در پایگاه‌های اطلاعاتی PubMed، Science Direct,Elsevier, ProQuest و موتور جست‌وجوگر Google scholar، در سال‌های 2020-2010 و مقالاتی محدود که اهداف و روش کار و محتوی آن‌ها بامطالعه حاضر مرتبط بودند، یافت شد. از بین مقالات به‌دست‌آمده از جستجوهای الکترونیکی، 10 مقاله که ازنظر ماهیت و محتوا به لحاظ موضوعی با پژوهش حاضر مرتبط بوده، انتخاب شدند که چکیده‌ای از این مقالات، به ترتیب مطالعات داخلی (5 مطالعه) و مطالعات خارجی (5 مطالعه) در این قسمت بیان می¬شوند:

مطالعات داخلی

1. نجفی و همکاران (2011)، مطالعه‌ای را با عنوان تأثیر آموزش ویدیویی در کاهش عوارض بعد از الکتروشوک درمانی در شهرکرد انجام دادند. در این مطالعه نیمه تجربی 60 بیمار در دو گروه 30 نفره مداخله و کنترل موردمطالعه قرار گرفتند. شرایط ورود به مطالعه، رضایت بیماران جهت دیدن فیلم بود و بیماران سایکوتیک که توانایی استفاده از آموزش را نداشتند و بیمارانی که رضایت نداشتند از مطالعه خارج شدند. آموزش‌های لازم در مورد الکتروشوک درمانی توسط فیلم ویدیویی تهیه‌شده توسط محقق و همکاران درزمینه الکتروشوک درمانی (فیلم 25 دقیقه‌ای و شامل تاریخچه مختصر، آشنایی با موارد مصرف، عوارض، داروهای مصرفی و مراقبت‌های پرستاری قبل و بعد از الکتروشوک) قبل از شروع دوره الکتروشوک درمانی توسط پرسنل به بیماران گروه مورد نشان داده‌شده و پس از جلسه اول و در طول کلیه جلسات و جلسه آخر پرسشنامه‌های مربوطه، پس از انجام مصاحبه و معاینه بیمار توسط پژوهشگر تکمیل شد. روش جمع‌آوری داده‌ها به این صورت بود که تغییرات فشارخون، ضربان قلب بیمار قبل از این‌که بیمار ECT بگیرد و سپس بلافاصله بعد از ECT بررسی و اندازه‌گیری شد. سردرد و حالت تهوع و استفراغ و طول تشنج حین و بعد از ECT بررسی شد. نتایج نشان داد؛ بین گروه آموزش‌دیده و آموزش ندیده پادرد کمر و درد عضلانی در تمامی مراحل مطالعه (شوک‌ها) اختلاف معنادار یافت نشد. بین متغیر حالت تهوع در شوک دوم و شوک پنجم با آموزش در گروه مداخله ارتباط معنادار وجود داشت به‌طوری‌که میزان تهوع بعدازاین شوک‌ها کاهش‌یافته بود؛ اما تغییرات در میزان عارضه تهوع در شوک اول، سوم، چهارم و ششم اختلاف آماری معناداری نداشت. بین متغیر اختلال حافظه در شوک سوم و پنجم با آموزش ارتباط معنادار وجود داشت (بهبود حافظه)، همچنین سردرد و شوک پنجم یا آموزش ارتباط معنادار وجود داشت (کاهش سردرد). در کل بین کاهش مجموعه عوارض (جمع تعداد عوارض در هر مرحله شوک) ارتباط خاصی وجود داشت به این صورت که با تکرار آموزش از طریق فیلم کاهش مجموع تعداد عوارض بیشتر می‌شد. نتایج این مطالعه نشان داد؛ با توجه به ارتباط کاهش مجموع عوارض با آموزش و همچنین کاهش بیشتر با تکرار دیدن فیلم، بررسی این مطالعه ارزشمند می‌باشد(39).
2. ابراهیمی و همکاران (2014) مطالعه‌ای با هدف تعیین تأثیر مراقبت‌های پرستاری حمایتی بر عزت نفس بیماران دریافت کننده الکترو شک درمانی درزاهدان انجام دادند. پژوهش فوق یک کارآزمایی بالینی بوده که در دوگروهه مداخله و کنترل انجام شده است. جامعه مورد مطالعه را 70 بیمار بستری شده در بیمارستان بهاران زاهدان که دریافت کننده ‌ECT بودند، تشکیل دادند که تمونه‌های پژوهش به صورت در دسترس انتخاب و سپس به روش تصادفی سازی به دو گروه مداخله(n=35) و کنترل (n=35) تقسیم شدند. داده ها با استفاده پرسشنامه جامعه شناختی و پرسشنامه عزت نفس جمع‌آوری گردید. برای گروه مداخله، مداخلات شامل:ارائه اطلاعات به بیمار،تشویق ابراز احساسات ،ارزیابی ،باورهای منفی و ترس از بیمار ،حمایت از بیمار برای تصمیم گیری در مورد ECT ، توضیح دلایل ، مزایا و معایب استفاده از این روش،توضیح مسئولیت های اعضای گروه درمانی و پاسخگویی به سوالات بیمار قبل حین و بعد از ECT و همچنین مراقبت‌های جسمی بود و گروه کنترل، فقط تحت مراقبت‌های معمول قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از نرم افزار V13 SPSS و با استفاده از Kolmogorov - Smirnov و آزمون های کای دو، t مستقل و t زوجی و تحلیل کوواریانس مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفته بود. یافته‌ها نشان داد که هر دو گروه از نظر مشخصات دموگرافیک مشابه هستند و تفاوت معنی داری ندارند(P>0/05) در حالی که بین میانگین نمره عزت نفس در هر دو گروه قبل و پس از مداخله؛ تفاوت معنی داری وجود داشت (P<0/001) و میانگین عزت نفس در گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل به طور معناداری افزایش یافت (P<0/001). در نهایت نتایج حاصل از مطالعۀ فوق نشان داد که مراقبت‌های پرستاری حمایتی می‌توانند بر عزت نفس بیماران دریافت کننده ECT  تاثیر مثبت داشته باشد و استفاده از این روش برای افزایش عزت نفس این بیماران توصیه شده است (40).
3. محمدی دیزجی و همکاران (2016)، مطالعه‌ای را با عنوان بهبود وضعیت شناختی بیماران تحت درمان با الکتروشوک درمانی با اجرای برنامه حمایتی-آموزشی در ارومیه انجام دادند. در این مطالعه نیمه تجربی 102 نفر از بیماران بستری تحت درمان با الکتروشوک به دو گروه مداخله (51 نفر) و کنترل (51 نفر) تخصیص یافتند. معیارهای ورود به این مطالعه شامل سن 60-18 سال، حداقل سواد خواندن و نوشتن، فقدان بیماری جسمی منجر به اختلال شناختی نظیر تروما به سر، دمانس، عقب -ماندگی ذهنی و بیماری صرع، فقدان بیماری و نقص جسمانی مزمن، نظیر ضعف بینایی، شنوایی و کلامی یا اختلالات حسی و معیار خروج از مطالعه بیمارانی که بیش از یکبار شوک الکتریکی جهت ایجاد پاسخ مناسب تشنجی در یک روز، دریافت کردند، بود. مداخلات شامل دو بخش آموزش بیماران (توضیح مختصر درباره الکتروشوک درمانی، آشنایی با موارد مصرف، اثرات مفید درمانی، روش اجرا و آمادگی‌های لازم، عوارض این روش، داروهای مصرفی و مراقبت‌های پرستاری قبل و بعد و حین درمان با الکتروشوک) و مداخلات حمایتی (در سه بعد اطلاعاتی، عاطفی و فیزیکی) بود. مدت‌زمان ارائه مداخلات از زمان توصیه به دریافت الکتروشوک تا پایان جلسه ششم بود. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های اطلاعات جمعیت شناختی و معاینه مختصر وضعیت شناختی استفاده شد وضعیت شناختی بیماران در هر دو گروه کنترل و مداخله در فاصله زمانی 15،30،60 دقیقه و 24 ساعت بعد از اولین، سومین و ششمین شوک ارزیابی گردید. نتایج نشان داد؛ میانگین نمره وضعیت شناختی در گروه مداخله در فاصله زمانی 15،30،60 دقیقه و 24 ساعت بعد از اولین، سومین و ششمین شوک افزایش‌یافته بود درحالی‌که در گروه کنترل، یک افزایش تدریجی مشاهده شد؛ بنابراین ارائه مداخلات حمایتی آموزشی پرستاران می‌تواند باعث افزایش نمره وضعیت شناختی در گروه مداخله شود. نتایج این مطالعه در مورد اثرات مداخلات حمایتی آموزشی پرستار بر وضعیت شناختی بیماران در فاصله زمانی 15،30 و 60 دقیقه و 24 ساعت بعد از سومین و ششمین شوک ارتباط معنی‌داری را نشان داد، به‌طوری‌که وضعیت شناختی در گروه مداخله بیشتر از گروه کنترل بود، اما بعد از شوک اول تفاوت آماری در حد مرزی بین گروه مداخله و کنترل بود(41).
4. واقعی و همکاران (2017)، مطالعه‌ای را با عنوان مقایسه تأثیر آموزش حضوری و چندرسانه‌ای بر اضطراب ناشی از درمان الکتروشوک در بیماران مبتلابه اختلالات روانی در مشهد انجام دادند. در این مطالعه این کار آزمایی بالینی کنترل‌شده تصادفی 75 بیمار مبتلابه اختلالات روانی تحت ECT در بیمارستان روان‌پزشکی ابن‌سینا در مشهد، در سه گروه آموزش حضوری (آموزش فردی شامل مراقبت‌های پرستاری قبل و بعد از الکتروشوک درمانی، نحوه خود مراقبتی، عوارض احتمالی)، آموزش چندرسانه‌ای (آموزش از طریق سی دی: نمایش اتاق الکتروشوک درمانی، اتاق ریکاوری، بهبودی و توصیه‌های مربوطه، مراقبت‌های پرستاری قبل و بعد از ECT، خود مراقبتی و مصاحبه یا بیماران با تجارب قبلی انجام الکتروشوک درمانی) و گروه کنترل (دریافت آموزش معمول مرکز)، موردمطالعه قرار گرفتند. دریافت آموزش به مدت نیم ساعت برای آشنایی با بخش ECT، یک روز قبل از انجام ECT. انجام شد. پرسشنامه حالت-صفت اضطراب اسپیلبرگر[12] (40 مورد که 20 مورد اول مربوط به اضطراب حالت (اضطراب فرد در لحظه خاص و در حین پاسخ) و 20 مورد دوم اضطراب صفت (تفاوت‌های نسبتاً پایدار فردی در حساسیت اضطراب: نمرات بالاتر نشان‌دهنده سطح اضطراب بیشتر نمونه‌ها) قبل از مداخله و قبل از جلسات اول، میانی و آخر ECT، تکمیل شد. نتایج نشان داد؛ بین سه گروه ازنظر میانگین اضطراب قبل از جلسه اول، میانی و آخرین جلسه ECT تفاوت معنی‌داری وجود دارد به‌طوری‌که بیشترین کاهش میانگین اضطراب به ترتیب مربوط به گروه دریافت‌کننده آموزش از طریق سی دی، آموزش فردی و آموزش معمول مرکز بوده است. نتایج مقایسه درون‌گروهی تنها در گروه دریافت‌کننده آموزش از طریق سی دی و آموزش فردی در هریک از مراحل قبل تا بعد از مداخله نشان‌دهنده کاهش معنادار سطح اضطراب در بین این دو گروه بود. درحالی‌که در گروه کنترل این کاهش معنادار نبود. نتایج این مطالعه نشان داد تفاوت معناداری بین دو گروه آموزش فردی و چندرسانه‌ای درزمینه کاهش نمره اضطراب کلی و اضطراب حالت و صفت وجود ندارد(42).
5. صادقیان و همکاران (2019)، مطالعه‌ای را با عنوان تأثیر مشاوره بر استیگما در بیماران روانی که تحت درمان با الکتروشوک قرار می‌گیرند: یک مطالعه کار آزمایی بالینی در همدان انجام دادند. در این مطالعه 114 بیمار مبتلابه اختلالات روان‌پزشکی تحت ECT به‌طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. بیماران تحت مطالعه دارای اختلالات اسکیزوفرنی، دوقطبی، افسردگی، وسواس فکری بودند که توسط روان‌پزشک بر اساس معیارهای تشخیصی در کتابچه راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، ویرایش پنجم (DSM-5) تشخیص داده‌شده بودند. هر دو گروه مراقبت و درمان روتین دریافت کردند، اما گروه مداخله (57 نفر) چهار جلسه مشاوره دریافت کردند (جلسات مشاوره هفته‌ای یک‌بار به مدت 60 دقیقه (45 دقیقه برای مشاوره، 5 دقیقه برای بررسی و 10 دقیقه برای پرسش و پاسخ) دریکی از اتاق‌های مشاوره و ویزیت بخش روان‌پزشکی برگزار می‌شد). در ابتدا و انتهای مطالعه (6 هفته، پس از درمان)، بیماران، مقیاس استیگمای درونی را تکمیل کردند که شامل 29 سؤال برگرفته از مقیاس استیگمای درونی بیمار روانی ریتسچر و همکاران (2003)^[13] می‌باشد که دارای 4 مقیاس فرعی تنهایی^[14] (4 آیتم)، تأیید تصورات قالبی^[15] (4 آیتم)، تجربه تبعیض^[16] (4 آیتم) و کناره‌گیری از اجتماع^[17] (5 آیتم) می‌باشد؛ هر چه نمره بالاتر؛ میزان استیگما شدیدتر بود. نتایج نشان داد؛ قبل از مداخله، میانگین نمرات استیگمای داخلی در گروه کنترل و مداخله به ترتیب 33/0 ± 7/2 و 33/0 ±68/2 بود. بااین‌حال، بلافاصله بعد از مداخله، گروه‌های مداخله و کنترل به ترتیب میانگین نمرات استیگمای داخلی 33/0± 47/2 و 26/0 ± 75/2 را داشتند. این تفاوت همچنین بین هر دو گروه 2 هفته تا یک ماه پس از مداخله معنی‌دار بود (001/0> P). یافته‌های این مطالعه نشان داد که مداخلات مشاوره‌ای در کاهش استیگما در بیماران تحت ECT مؤثر است(43).

مطالعات خارجی

1. تسای و همکاران (2020)، مطالعه‌ای را با عنوان آموزش روان‌شناختی ویدئویی آنلاین الکتروشوک درمانی در بیماران در هند انجام دادند. در این مطالعه کار آزمایی بالینی کنترل‌شده تصادفی، 1537 بیمار دریافت‌کننده الکتروشوک درمانی با معیارهای ورود به مطالعه؛ سن بالای 18 سال و دارای افسردگی بر اساس مقیاس سلامت بیمار مشارکت داشتند. بیماران در دو گروه دریافت‌کننده آموزش ویدیویی (806 نفر) و دریافت جزوه آموزشی (731 نفر) مشارکت داشتند. شرکت‌کنندگان در گروه فیلم ویدیویی فیلم روان آموزشی 8 دقیقه‌ای در مورد الکتروشوک درمانی را دریافت کردند؛ و بیماران گروه جزوه درمانی موظف به خواندن یک بروشور چهارصفحه‌ای بدون تصویر متن آن با فیلم ارائه‌شده، یکسان بود قرار گرفتند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه درک و شناخت محقق ساخته بود. این پرسشنامه دارای 18 عبارت است که 6 عبارت آن مربوط به درک بیماران از الکتروشوک درمانی و 12 عبارت آن مربوط به شناخت بیماران از الکتروشوک درمانی می‌باشد. این پرسشنامه برای اندازه‌گیری درک و شناخت بیماران دریافت‌کننده الکتروشوک درمانی تدوین و تألیف شده است. امتیازدهی این پرسشنامه برای عبارات درک به‌صورت مقیاس لیکرت 5 گزینه‌ای (کاملاً مخالفم: نمره 1، مخالفم نمره 2، نظری ندارم نمره 3، موافقم نمره 4 و کاملاً موافقم نمره 5)، تنظیم‌شده است و نمرات بالاتر نشان‌دهنده سطح درک بهتر بیماران می‌باشد و برای عبارات شناخت پاسخ‌ها برحسب بلی / خیر تدوین‌شده است به‌طوری‌که در صورت پاسخ صحیح نمره یک و در صورت پاسخ غلط نمره صفر تعلق گرفت. نتایج نشان داد؛ افزایش قابل‌توجه مثبت و معنادار قبل و بعد از ادراک و دانش الکتروشوک در هر دو گروه مشاهده شد؛ اما تغییرات در گروه دریافت جزوه در تغییرات سطح درک متوسط و در تغییرات در سطح دانش کم بود. درحالی‌که در گروه ویدئویی افزایش مثبت جهش دار در نمره دانش و درک از الکتروشوک مشاهده شد. همچنین تمایل به دریافت الکتروشوک درمانی در هر دو گروه افزایش قابل‌توجهی داشت (افزایش 5/56 تا 67 درصدی برای گروه ویدئویی و افزایش 6/59 درصد تا 1/65 درصدی برای گروه جزوه آموزشی)، اما تفاوت معنی‌داری بین گروه‌ها وجود نداشت. نمرات تغییر در خرده مقیاس درک و خرده مقیاس دانش، به‌طور قابل‌توجهی با تمایل به دریافت الکتروشوک درمانی ارتباط معنادار داشت. نتایج این مطالعه نشان داد؛ آموزش روان‌شناختی ویدئویی می‌تواند به‌عنوان یک مداخله ارزان آموزشی به‌عنوان یک روش مهم برای تشویق بیماران برای در نظر گرفتن الکتروشوک درمانی به‌عنوان یک گزینه مطرح باشد(44).
2. نگاراجان[18] و همکاران (2020)، مطالعه‌ای را با عنوان تأثیر برنامه آموزشی به کمک ویدئو بر آگاهی و نگرش مراقبین بیماران روانی در رابطه با الکتروشوک درمانی در هند انجام دادند. در این مطالعه نیمه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون، 40 مراقب بیماران روانی یکی از مراکز درمانی جنوب هند مشارکت داشتند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها، پرسشنامه سنجش دانش بود که دارای 29 گویه با دامنه نمرات از 0 تا 29 بود. برای هر پاسخ صحیح نمره 1 و پاسخ اشتباه نمره صفر تعلق گرفت. نمرات دانش در سه گروه طبقه‌بندی شد: کسانی که نمره 0–11 (کمتر از 40٪ از نمره کل) داشتند، دانش ضعیف، نمرات 20-12 نشان‌دهنده سطح متوسط و نمرات بالاتر از 21 نشان‌دهنده سطح دانش بالا نسبت به الکتروشوک درمانی بود. پرسشنامه سنجش نگرش شامل 16 گویه بود: 9 گویه با عبارات منفی و 7 گویه با عبارت مثبت بیان‌شده بودند. نمره کل از 16 تا 48 بود. نمره بالاتر نشان‌دهنده نگرش مثبت‌تر بود. بعد از پیش‌آزمون، در همان روز، یک جلسه آموزش ویدیویی 20 دقیقه‌ای در مورد روش انجام و پروسه الکتروشوک درمانی در شرایط بالینی واقعی، پاسخ به افسانه‌ها و تصورات غلط، عوارض جانبی و مراقبت‌ها در گروه‌های 3 تا 5 نفره مراقبین نمایش داده شد و پرسشنامه بلافاصله و یک هفته بعد از مداخله آموزشی توسط مراقبین تکمیل شد. قبل از مداخله، میانگین نمره دانش 7/4.± 4/13 و میانگین نمره نگرش 3/0 ± 7/10 بود. دوازده نفر (30٪) از دانش ضعیف، 28 نفر (70٪) از سطح متوسط دانش برخوردار بودند و هیچ‌یک از افراد از دانش کافی برخوردار نبودند. نمرات نگرش نشان می‌دهد که 17 نفر (42.5٪) نگرش مثبت، 19 نفر (47.5٪) نگرش خنثی و 4 (10٪) نگرش منفی نسبت به ECT داشتند. پس از مداخله، میانگین نمره دانش به 9/2± 3/25 افزایش‌یافته بود. به همین ترتیب، نمره نگرش نیز به 43/1 ± 6/14 افزایش‌یافته بود که هر دو از نظر آماری معنادار بودند. هیچ‌کدام از متغیرهای جمعیت شناختی ارتباطی با نمره دانش یا نگرش همراه نداشتند. نتایج این مطالعه نشان داد؛ یک جلسه آموزش به کمک فیلم با حذف افسانه‌ها و باورهای غلط در مورد ECT، دانش و نگرش را نسبت به ECT در بین مراقبان بهبود می‌بخشد(45).
3. پاول[1] و همکاران (2018)، مطالعه‌ای را با عنوان اثربخشی آموزش ویدئویی در درمان الکتروشوک در بهبود دانش و نگرش مردم در هند انجام دادند. در این مطالعه 70 نفر در دو گروه 35 نفر کنترل و گروه مداخله موردمطالعه قرار گرفتند. در این مطالعه برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه دانش در مورد ECT و مقیاس رتبه‌بندی نگرش در ECT در دو مرحله قبل از انجام مداخله و یک هفته بعد از اتمام مداخله استفاده شد. محتوای مداخله موردنظر یک سی دی شامل 30 دقیقه‌ای شامل مراحل انجام پروسه الکتروشوک درمانی، بحث در مورد باورها و شایعات نادرست و تصورات غلط، پیامدها و مزایا و صحبت بیماران باتجربه انجام الکتروشوک درمانی بود. نتایج نشان داد؛ قبل از مداخله اکثر شرکت‌کنندگان (57/78٪) دانش متوسطی از ECT داشتند و 20٪ شرکت‌کنندگان دانش ضعیفی داشتند. اکثر شرکت‌کنندگان (43/61 درصد) نسبت به ECT نگرش مطلوبی داشتند و 57/38 درصد شرکت‌کنندگان نگرش نامطلوبی داشتند. در گروه مداخله، میانگین نمره دانش نسبت به گروه کنترل بالاتر بوده است (p=0/001) همچنین در گروه مداخله، میانگین نمره نگرش نیز از گروه کنترل بالاتر بوده است(p=0/001) نتایج این مطالعه نشان داد؛ آموزش به کمک فیلم در بهبود دانش و نگرش مردم نسبت به ECT مؤثر است.(46)[1] Paul
4. ماناشا[20] و همکاران (2018)، مطالعه‌ای را با عنوان ارزیابی اثربخشی آموزش ویدئویی بر دانش در مورد درمان در بیماران تحت ECT در هند انجام دادند. در این مطالعه نیمه تجربی 30 بیمار کاندید الکتروشوک درمانی مشارکت داشتند. جهت جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه محقق ساخته خود گزارشی 30 سؤالی استفاده شد. محتوی آموزش مشابه مطالعات قبلی ذکرشده در بالابود که به مدت 40 دقیقه تنظیم‌شده و برای بیماران قبل از انجام الکتروشوک درمانی نمایش داده شد. داده‌ها در طول قبل، بلافاصله و یک هفته بعد از مداخله جمع‌آوری شد. نتایج نشان داد؛ سطح دانش نمونه قبل از اجرای آموزش مبتنی بر دانش ناکافی بود، 7/66 درصد دارای سطح دانش متوسط و پایین بودند. در 86.67٪ افراد پس از مداخله سطح دانش مطلوب و در 13.33٪ سطح دانش متوسط بود. نتایج این مطالعه بیانگر تأثیر آموزش ویدیویی الکتروشوک درمانی در بیماران کاندید این درمان بود(47).
5. هافمن[21] و همکاران (2018)، مطالعه‌ای را با عنوان تأثیر یک مداخله آموزشی فشرده بر درک و دانش مردم در مورد الکتروشوک درمانی در آمریکا انجام دادند. در این مطالعه نیمه تجربی 91 دانشجوی دوره کارشناسی مشارکت داشتند. در این سی دی آموزش 30 دقیقه‌ای مباحث شامل؛ آگاه‌سازی در مورد الکتروشوک درمانی و انواع درمان، پروتکل الکتروشوک درمانی عوارض و مراقبت‌های بعد از دریافت الکتروشوک درمانی و شایعات و باورهای غلط این روش درمانی بود. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه محقق ساخته دانش و نگرش با 31 گویه شامل 14 مورد دانش در مورد سطح آگاهی دانشجویان از اطلاعات واقعی و اطلاعات غلط در مورد ECT و 14 مورد مربوط به نگرش نسبت به ایمنی، کارایی و مناسب بودن الکتروشوک درمانی بود. نتایج نشان داد؛ شرکت‌کنندگانی که جزوه ECT را مطالعه کردند، سطح قابل‌توجهی از دانش ECT را نشان دادند و نسبت به گروه کنترل نگرش مطلوب‌تری نسبت به ECT گزارش کردند. علاوه بر این، دانش ECT به‌طور قابل‌توجهی نگرش نسبت به درمان را پیش‌بینی می کرد. نتایج این مطالعه نشان داد آموزش به مردم در مورد روش‌های درمانی موجود، نه‌تنها پذیرش این روش درمانی را برای آن‌ها را تسهیل می کند، بلکه در صورت نیاز آن‌ها، به‌راحتی این روش درمانی را پذیرش می‌کنند(27)

نقد مطالعات

همان‌گونه که مرور متون فوق نشان می‌دهد مطالعاتی که تاکنون جهت بررسی آموزش روانی انجام‌شده است عمدتاً به‌صورت ارائه جزوه در بررسی وضعیت شناختی و استیگما بیماران بوده است و در مطالعاتی که آموزش روانی ویدیویی به‌عنوان مداخله مدنظر بوده است نمونه پژوهش مراقبین بیماران مبتلابه اختلالات روانی، دانشجویان کارشناسی و دانشجویان پرستاری بوده است که در این مطالعات نیز اثربخشی مداخله بر روی کاهش عوارض، آگاهی و نگرش بیماران و مراقبین، دانشجویان، اضطراب بیماران دریافت‌کننده الکتروشوک درمانی موردتوجه بوده‌اند و همچنین با مرور متون مطالعه‌ای که با استفاده از آموزش ویدیویی در داخل کشور به بررسی متغیرهای درک و شناخت و استیگما بر روی بیماران دریافت‌کننده الکتروشوک درمانی پرداخته باشد نیز یافت نشد و بیشتر بر روی دانش و نگرش پرستاران و دانشجویان پزشکی بوده است که تأثیر مثبت این‌گونه مداخلات را گزارش کرده‌اند. مطالعات محدودی که در خارج از کشور نیز با استفاده از آموزش ویدیویی بر روی بیماران دریافت‌کننده الکتروشوک درمانی انجام‌شده است نیز نتایج مثبتی را برای بیماران در برداشته‌اند و قابل‌قبول بودن این نوع مداخلات را نشان داده است؛ بنابراین خلأ مطالعاتی برای اجرای آموزش روانی با استفاده از آموزش تصویری بر استیگما و درک و شناخت بیماران کاندید الکتروشوک درمانی، آن‌هم قبل از انجام این تکنیک درمانی در روان‌پزشکی احساس می‌شود.

1- انگ اجتماعی در بیماران دریافت‌کننده الکتروشوک درمانی پس از آموزش ویدیویی در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

2- دانش و درک در بیماران دریافت‌کننده الکتروشوک درمانی پس از آموزش ویدیویی در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

تعیین تاثیرآموزش ویدئویی بر دانش،درک و انگ اجتماعی بیماران دریافت کننده الکتروشوک درمانی در بخش های روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1399

1. تعیین و مقایسه میانگین نمره انگ اجتماعی قبل و بعد از آموزش ویدیویی در بیماران دریافت‌کننده الکتروشوک درمانی در دو گروه مداخله و کنترل
2. تعیین و مقایسه میانگین نمره دانش و درک قبل و بعد از آموزش ویدیویی در بیماران دریافت‌کننده الکتروشوک درمانی در دو گروه مداخله و کنترل

معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

آموزش ویدئویی:

تعریف نظری : آموزش ویدئویی ازجمله مداخلاتی است که در راستای ارتقای آگاهی، تغییر نگرش‌ها از ماهیت بیماری، نحوه درمان آن، افزایش مهارت‌های حل مسئله به کار گرفته می‌شود(48).

تعریف عملی :منظور مداخله‌ای است که محتوای آموزشی مرتبط با مباحث استیگما و درک و دانش را با بهره‌گیری از آموزش روان با استفاده از سی دی آموزشی 20 تا 25 دقیقه ای به‌صورت فردی و حضوری در اختیار بیماران دریافت‌کننده الکتروشوک درمانی قرار می‌دهد.

انگ اجتماعی :

تعریف نظری : استیگما که در زبان فارسی انگ اجتماعی نامیده می‌شود به مجموعه‌ای از نگرش‌ها، عقاید و تفکرات منفی نسبت به یک وضعیت خاص، در اینجا به اختلال روانی گفته می‌شود (48).

تعریف عملی: منظور از استیگما در پژوهش حاضر، بررسی وضعیت استیگمای بیماران نسبت به الکتروشوک درمانی می‌باشد که جهت بررسی آن از پرسشنامه 29سوالی ریتسچر و همکاران استفاده خواهد شد که دارای 5 مقیاس بیگانگی ، تنهایی، تأیید تصورات قالبی، تجربه تبعیض و کناره‌گیری از اجتماع می‌باشد که دامنه نمره از 29 تا 116 می باشد .

درک و دانش :

تعریف نظری : درک فرایند سازماندهی، شناسایی و تفسیر اطلاعات حسی است در جهت برآورده ساختن نیازهای انسانی می‌باشد(49) و  دانش اشاره به فرایندهای روانی دارد که حاصل ذهن آدمی بوده و منجر به دانستن  می‏گردد. این فرایندها شامل یادآوری، ارتباط دادن، طبقه‏بندی کردن، نمادسازی، تجسّم یا تصوّر، حل مسئله و تخیّل و رؤیاپردازی می‏شود و نگرش  نیز استنباطی از احساسات شخصی، تمـایلات، ایده ها، علاقه ها و یا نفرت، در جهت مثبت و یا منفـی در مورد چیزی میباشـد.(50)

تعریف عملی : منظور از دانش و درک نمره ای است که بیمار از پرسشنامه 18 سوالی تسای و همکاران دریافت می کند دامنه نمره 6 تا 42 خواهد بود.[1] Tsai

این مطالعه مداخله‌ای از نوع نیمه تجربی دوگروهی با طرح پیش‌آزمون – پس‌آزمون است.

جامعه موردمطالعه، کلیه بیماران بستری در بخش‌های روان‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان که بر اساس تشخیص روان‌پزشکان متخصص نیازمند دریافت الکتروشوک درمانی می‌باشند.

معیار ورود به مطالعه

• عدم سابقه دریافت الکتروشوک
• سن بیشتر از 18 سال
• عدم ابتلا به بیماری جسمی که منجر به اختلال شناختی می‌شوند.
• عدم سابقه مصرف مواد مخدر (روان‌گردان)
• عدم وجود بیمار در فاز حاد سایکوز
• عدم نیاز به دریافت الکتروشوک درمانی به‌صورت اورژانسی
• توانایی تکلم به زبان فارسی

معیارهای خروج از مطالعه

• عدم تمایل به مشارکت
•  ترخیص بیماران که قبل از اتمام مطالعه
• - عدم توجه و علاقه به تماشای ویدئو
• شرکت در برنامه آموزشی دیگری در طول پژوهش

تعداد نمونه  با استفاده از فرمول زیر و با توجه به میانگین و انحراف معیار نمره دانش و درک بیماران تحت الکتروشوک درمانی در مطالعه مداخله ای Tsai و همکاران (2020) و حدود اطمینان 95درصد و توان آزمون 95 درصد در هر گروه حدود 31 نفر بیمار به دست آمد . برای افزایش اعتبار مطالعه و امکان تعمیم بخشی بیشتر در هر گروه 45 نفر و در مجموع 90 نفر برآورد گردید.(44)

n=     = 30/46

  ( = 1.96  ،= 0.74،  = 2.51،  = 3.25، = 0.86 ، =1.64  ،n=30/46 )

بیماران در ابتدا با روش نمونه گیری در دسترس و بر مبنای معیارهای ورود به مطالعه و از بین بیماران بستری در مراکز روانپزشکی انتخاب شده و با استفاده از بلوک‌های جایگشتی به دو گروه مداخله و کنترل تخصیص خواهند یافت .

برای جمع‌آوری اطلاعات از فرم اطلاعات جمعیت شناختی بیماران، پرسشنامه درک و دانش الکتروشوک (ECT-PK)[1]، پرسشنامه استیگما الکتروشوک درمانی استفاده خواهد شد.

•  فرم اطلاعات جمعیت شناختی بیماران شامل اطلاعات سن، جنسیت، وضعیت تأهل، میزان تحصیلات، وضعیت اشتغال، تشخیص اختلال روانی (اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی، اختلال استرس بعد از سانحه افسردگی ماژور، اختلال اضطراب ، اقدام به خودکشی) مدت‌زمان ابتلا به بیماری، تعـداد دفعـات بسـتری شدن در بیمارستان، ابتلا به سایر بیماری‌ها خواهد بود که توسط بیماران به‌صورت خود گزارشی قبل از شروع مداخله تکمیل خواهد شد.
• پرسشنامه دانش و درک توسط تسای[2] و همکارانش (2020) طراحی‌شده است. این پرسشنامه دارای 18 عبارت است که 6 عبارت آن مربوط به درک بیماران از الکتروشوک درمانی و 12 عبارت آن مربوط به دانش بیماران از الکتروشوک درمانی می‌باشد. این پرسشنامه برای اندازه‌گیری درک و دانش بیماران دریافت‌کننده الکتروشوک درمانی تدوین و تألیف شده است. امتیازدهی این پرسشنامه برای عبارات درک به‌صورت مقیاس لیکرت 5 گزینه‌ای (کاملاً مخالفم: نمره 1، مخالفم نمره 2، نظری ندارم نمره 3، موافقم نمره 4 و کاملاً موافقم نمره 5)، تنظیم‌شده است و نمرات بالاتر نشان‌دهنده سطح درک بهتر بیماران می‌باشد و برای عبارات دانش پاسخ‌ها برحسب بلی / خیر تدوین‌شده است به‌طوری‌که در صورت پاسخ صحیح نمره یک و در صورت پاسخ غلط نمره صفر تعلق خواهد گرفت(44) . دامنه نمره 6 تا 42 می باشد.

روایی این پرسشنامه در مطالعه تسای و همکارانش در سال 2020 پرسشنامه اولیه از طریق بررسی 158 مطالعه درک و دانش الکتروشوک درمانی و اعمال‌نظر 4 متخصص صورت گرفت. جهت روایی و پایایی پرسشنامه‌های مطرح‌شده در پژوهش حاضر به ترتیـب بـا روش‌های اعتبـار محتوا و آزمون مجدد سنجش و ارزیابی خواهد شد. جهت بررسی شاخص روایی محتوا و نسبت روایی محتوا (ازنظر وضوح و سادگی) پرسشنامه اولیه در اختیار 16 نفر از اساتید روان‌درمان دانشگاه‌های آمریکا قرار گرفت و پس از اعمال‌نظر اصلاحی ایشاناستفاده شد. علاوه بر این نسبت روایی محتوایی (CVR)^[3] و شاخص روایی محتوایی (CVI)^[4]، جهت روایی استفاده شد و مقادیر ۰/۷۹ بزرگ‌تر بود قابل‌قبول بود. اعتبار سازه (001/0>P و 36/0=r)، پایایی پرسشنامه، ها نیز از طریق انجام آزمـون مجـدد، بررسـی و تعیین شـد بـه ایـن صـورت کـه پرسشنامه‌ها توسط 18 نفر بیمار کاندید الکتروشوک درمانی تکمیل و پس از دو هفته مجدداً پرسشنامه‌ها بــه همــان افــراد داده شــد. سپس از طریق الفاکرونباخ پایایی پرسشنامه‌ها ‌ بررسی شد که نتایج نشان‌دهنده ثبات درونی (آلفا کرونباخ 79/0)، پرسشنامه بود(51)  ابتدا پرسشنامه  نسخه اصلی به فارسی ترجمه خواهد شد و برای تعیین روایی در اختیار چند نفر از اعضای هیات علمی روانپرستاری و روانشناسی بالینی برای اظهار نظر قرار خواهد گرفت. پایایی ابزار به روش آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد.

• پرسشنامه استیگما الکتروشوک درمانی برگرفته از مقیاس استیگمای درونی بیمار روانی ریتسچر و همکاران (2003)[5] می‌باشد(52) یک مقیاس استاندارد خود سنجی 29 آیتمی است که دارای 5 مقیاس فرعی مقاومت در برابر استیگما (5 آیتم)، تأیید تصورات قالبی (7 آیتم)، تجربه تبعیض (5 آیتم) و کناره‌گیری از اجتماع)6 آیتم)و بیگانگی(6آیتم) می‌باشد و در آن هر آیتم بر اساس مقیاس لیکرت 4 درجه‌ای (کاملاً مخالفم=1، مخالفم=2، موافقم=3، کاملاً موافقم=4)درجه‌بندی می‌شود. حداقل نمره 29 و حداکثر نمره 116 می‌باشد و هر چه نمره بالاتر باشد؛ میزان استیگما شدیدتر است. در ایران  پرسشنامه استیگمای درونی بیمار روانی ریتسچر و همکاران(2003)، توسط یک روانشناس و روان‌پزشک متخصص درزمینه زبان انگلیسی در مطالعه قانعیان و همکاران(2011) ترجمه‌شده است(53) جهت پایایی  آن نیز از روش بررسی همسانی درونی و تعیین  ضریب آلفاکرونباخ  صورت گرفت که نتایج نشان‌دهنده آلفا کرونباخ   84/0 در بعد فرعی تنهایی، آلفا کرونباخ 71/0 در بعد تأیید تصورات قالبی، آلفا کرونباخ 87/0 در بعد تجربه تبعیض و  آلفا کرونباخ 85/0 کناره‌گیری از اجتماع بود و سازگاری درونی کل پرسشنامه دارای آلفا کرونباخ 87/0 بود. همچنین در مطالعه واقعی و همکاران(1394)توسط 7 نفر از اساتید صاحب‌نظر دانشگاه علوم پزشکی مشهد، تأیید شد و پایایی پرسشنامه استیگما به شیوه همسانی درونی محاسبه شد که ضریب آلفای کرونباخ در بعد کلی پرسشنامه استیگما 86/0 به دست آمد(54) که نشان‌دهنده پایایی موردقبول این مقیاس در جامعه ایرانی می‌باشد که مجدداً در مطالعه حاضر نیز پایایی آزمون به روش آلفای کرونباخ محاسبه خواهد شد.

پژوهش حاضر یک مطالعه نیمه تجربی دوگروهی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون است که پس از اخذ معرفی‌نامه از معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و هماهنگی با مسئولان مراکز روانپزشکی انجام خواهد گرفت. ابتدا پژوهشگر به بیماران بستری که حائز شرایط بر اساس معیارهای ورود و خواستار شرکت در مطالعه هستند ، اطلاعاتی در مورد مطالعه داده و آن ها را از داوطلبانه بودن شرکت در مطالعه آگاه خواهند نمود .سپس از آنها یا  قیم قانونی آن ها رضایت نامه آگاهانه اخذ می شود . افراد واجد شرایط ورود به مطالعه به شیوه در دسترس انتخاب میشوند . بیماران باروش تخصیص تصادفی و با استفاده از بلوک‌های جایگشتی به دو گروه مداخله و کنترل تخصیص می یابند. با توجه به اینکه دو گروه در مطالعه مدنظر است، بیماران در شش حالت از بلوک‌های چهار تایی تخصیص داده خواهند شد ، در هر بلوک از هر گروه دو نفر وجود خواهند داشت. (A گروه مداخله و B گروه کنترل، به‌عنوان مثال AABB, ABAB, BBAA , …). ترتیب بلوک‌ها به‌صورت تصادفی و با استفاده از جدول اعداد تصادفی تعیین می شود و سپس بیماران بر اساس بلوک‌ها وارد گروه مداخله یا کنترل می‌شوند . ابتدا به کمک پرسشنامه اطلاعات فردی و پرسشنامه استیگما و دانش و درک پیش‌آزمون از هر دو گروه مداخله و کنترل به عمل خواهد آمد.

در گروه مداخله بلافاصله پس از کاندید شدن بیمار برای دریافت الکتروشوک درمانی توسط پزشک و رضایت بیمار، ضمن انجام پیش آزمون، یک جلسه آموزش ویدیویی در عصر همان روز با استفاده از لب تاب شخصی و به صورت حضوری و فردی برای بیماران ارائه می‌گردد و جلسه بعدی آموزش ویدیویی نیز روز قبل از دریافت ECT به صورت تحلیلی و پرسش و پاسخ(حضوری و فردی) اجرا خواهد شد (مطابق با جدول شماره 1). یک هفته پس از اتمام جلسات الکتروشوک درمانی ، پرسشنامه‌های استیگما و دانش و درک توسط گروه مداخله تکمیل خواهد شد. گروه کنترل در این مدت مراقبت های معمول را دریافت می‌کنند و در همان فاصله زمانی گروه مداخله ، پرسشنامه‌ها توسط گروه کنترل نیز تکمیل خواهد شد. ضمنا تکمیل پرسشنامه به صورت خود گزارش دهی توسط بیمار می باشد و در صورت عدم توانایی بیمار در تکمیل پرسشنامه ، توسط کمک پژوهشگر تکمیل خواهد شد .

محتوای آموزشی ویدیویی اولیه جهت ارائه جلسه حضوری با در نظر گرفتن مقالات مداخله‌ای و کارآزمایی های بالینی مرتبط و کتب معتبر تهیه شده که برای افزایش اعتبار علمی از نظر متخصصان مربوطه در حوزه روان‌پزشکی، روان پرستاری ، مشاوره و روانشناس بالینی استفاده خواهد شد و پس از جمع‌بندی و اعمال نظرات متخصصان فرمت نهایی محتوای آموزشی ویدیویی جلسه حضوری به‌ صورت VCD   وبه صورت فیلم20 تا 25 دقیقه ای، آماده خواهد شد.

 به‌منظور رعایت اخلاق پژوهش بعد از اتمام مداخله در صورت مؤثر بودن، محتویات آموزش ویدیویی به‌صورت فیلم در اختیار بخش‌های بیمارستان جهت استفاده احتمالی بعدی بیماران قرار خواهد گرفت.

جدول 1: خلاصه ­ای از محتوای آموزش ویدیویی ارائه‌شده به بیماران دریافت‌کننده الکتروشوک درمانی

داده‌ها پس از جمع‌آوری و کدگذاری توسط نرم‌افزار 21-spss مورد تجزیه‌وتحلیل قرار خواهد گرفت. ابتدا فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار، حداقل و حداکثر به کمک آمار توصیفی تعیین خواهد شد. جهت بررسی نرمال بودن داده‌ها از آزمون شاپیرو-ویلک و در ادامه برای مقایسه میانگین‌های دو گروه مداخله و کنترل از آزمون تی مستقل، مقایسه میانگین های قبل و بعد در هر گروه از آزمون تی زوجی و در صورت نرمال نبودن از معادل ناپارامتری آزمون ها مانند یومن ویتنی و ویلکاکسون و جهت مقایسه فراوانی متغیرهای کیفی دو گروه از آزمون کای دو و برای تعیین اثربخشی مداخله با کنترل همزمان برخی متغیرهای مخدوش کننده از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده خواهد شد. سطح معناداری در این مطالعه 05/0 میباشد.

'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392'

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند

- محافظه کاری احتمالی برخی از بیماران در پاسخگویی به سوالات. به آنها آگاهی داده می شود که هدف صرف پژوهش است و پرسشنامه ها و اطلاعات بی نام است.

- امکان تداخل ساعات درمانی با شرکت در جلسات آموزشی، که سعی خواهد گردید، جلسات آموزشی در ساعات مناسب تری برای بیماران ، تشکیل گردد

آموزش ویدئویی، درک،دانش واستیگما، الکتروشوک درمانی

Video training , perception- knowledge , stigma, Electroconvulsive therapy

1.         Read J BRT. The effectiveness of electroconvulsive therapy: a literature review. Epidemiol Psichiatr Soc. 2010;19:333-47.

2.         Rasmussen. K. Electroconvulsive therapy and melancholia: review of the literature and suggestions for further study. J ECT. 2011;27:315-22.

3.         Payne NA, & Prudic, J. Electroconvulsive therapy Part I: a perspective on the evolution and current practice of ECT. Journal of psychiatric practice. 2009;15(5): 346.

4.         Hojjati. H. Comprehensive Overview of Mental Health. Tehran: Salemi Publication; 2009.

5.         Insenberg. EK, Zorumski.FC. Electroconvulsive therapy. Edition t, editor: Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2000.

6.         Sekino M, & Ueno, S. FEM-based determination of optimum current distribution in transcranial magnetic stimulation as an alternative to electroconvulsive therapy. IEEE Transactions on Magnetics. 2004;40(4):2167-9.

7.         Scott. A. Electroconvulsive Therapy, Practice and Evidence. Br J Psychiatry 2010;196:171-2.

8.         Shamsaei F KH, Cheragh F, et al. The effect of family teaching on depression, anxiety and stress in caregivers of patients received electroconvulsive therapy. JMHTEP. 2019;14(4):289–96.

9.         Jan H. Additional ECT increases BDNF-levels in patients suffering from major depressive disorders compared to patients treated with citalopram only.. Journal of Psychiatric Research. 2013;47(7):908-15.

10.       Payne. N, Prudic J. Electroconvulsive therapy: Part II: A biopsychosocial perspective. J Psychiatr Pract 2009;15:369–90.

11.       Solomon S SM, Vedachalam A. Effectiveness of an educational intervention on medical students’ knowledge about and attitude towards electroconvulsive therapy. Acad Psychiatry. 2016;40(2):295–8.

12.       Wilhelmy S RV, Grözinger M, et al. Knowledge and attitudes on electroconvulsive therapy in Germany: a web based survey. Psychiatr Res. 2018;262:407–12.

13.       Tang WK, Ungvari, G. S., & Chan, G. W. Patients' and their relatives' knowledge of, experience with, attitude toward, and satisfaction with electroconvulsive therapy in Hong Kong, China. The journal of ECT. 2002;18(4):207-12.

14.       Koopowitz LF C-HA, Reid S, Blashki M. The subjective experience of patients who received electroconvulsive therapy. N Z J Psychiatr. 2003;37(1):49-54.

15.       Christensen AJ WJ, Edwards DL, Michels JD, Lawton WJ. Body consciousness, illness-related impairment, and patient adherence in hemodialysis. J Consult Clin Psychol. 19961;64(1):147-52.

16.       Karamanidou C WJ, Horne R. Improving haemodialysis patients' understanding of phosphatebinding medication: a pilot study of a psycho-educational intervention designed to change patients' perceptions of the problem and treatment. Br J Health Psychol. 2008;132:205-14.

17.       Moss-Morris R WJ, Petrie K, Horne R, Cameron L, Buick D. The revised illness perception questionnaire (IPQ-R). Psychol Health. 2002;17(1):1-16.

18.       Rakhshan M HP, Ashktorab T, Majd HA. The nature and course of illness perception following cardiac pacemaker implantation: a self-regulatory approach. Int J Nurs Pract. 2013;19(3):318-25.

19.       Cameron LD LH. The self-regulation of health and illness behaviour: Psychology Press; 2003.

20.       Sadeh Tabariyan. MG, SH.,Haghani.,SH. The Effect of Education based on Leventhal's Model on Perception of Disease in Diabetic Patients. Iranian J of Nurs Research (Persian). 2019;13(6).

21.       Wilhelmy S, Rolfes, V., Grözinger, M., Chikere, Y., Schöttle, S., & Groß, D. Knowledge and attitudes on electroconvulsive therapy in Germany: a web based survey. Psychiatry research. 2018;262:407-12.

22.       Golenkov. A, Ungvari., GS and Gazdag G. Public attitudes towards electroconvulsive therapy in the Chuvash Republic. Int J Soc Psychiatry 2011;58:289–94.

23.       Lauber C NC, Falcato L, et al. Can a seizure help? The public’s attitude toward electroconvulsive therapy. Psychiatry Res. 2005;134:205–9.

24.       Teh. S, Helmes E and Drake DG. A Western Australian survey on public attitudes toward and knowledge of electroconvulsive therapy. Int J Soc Psychiatry 2007;53:247–71.

25.       Gronholm. P, Henderson.C, Deb T, et al. Interventions to reduce discrimination and stigma: the state of the art.. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol. 2017;52(3):249–58.

26.       Livingston. J, Boyd.JE. Correlates and consequences of internalized stigma for people living with mental illness: a systematic review and meta-analysis. Soc Sci Med. 2010;71(12):2150–61.

27.       Wo NKH, Guyitt, B. & Owen, R. Cognitive behavioral therapy as a treatment for electroconvulsive therapy phobia: case report and review of literature.. The Journal of ECT. 2015;31(4): 273-6.

28.       Barke A NS, Klecha D. The stigma of mental illness in Southern Ghana: attitudes of the urban population and patients’ views. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol. 2011;46(11):1191–202.

29.       Korkmaz G, & Küçük, L. Internalized stigma and perceived family support in acute psychiatric in-patient units. Archives of psychiatric nursing,. 2016;30(1): 55-61.

30.       Asrat B, Ayenalem, A. E., & Yimer, T. Internalized stigma among patients with mental illness attending psychiatric follow-up at Dilla University Referral Hospital, Southern Ethiopia. Psychiatry journal. 2018;23(2018):e1987581.

31.       Young. D-W, Ng.,PY-N. The prevalence and predictors of self-stigma of individuals with mental health illness in two Chinese cities. Int J Soc Psychiatry. 2016;62:176–85.

32.       Hoffman GA, McLellan, J., Hoogendoorn, V., & Beck, A. W. Electroconvulsive therapy: the impact of a brief educational intervention on public knowledge and attitudes. International quarterly of community health education,. 2018;38(2): 129-36.

33.       Cornoiu A BA, Donnan L, Graves S, de.,Steiger R. Multimedia patient education to assist the informed consent process for knee arthroscopy. ANZ journal of surgery 2011;81(3):176-80.

34.       Arshad M AA, Arif M, Bano M, Bashir A, Bokutz M, et al. Awareness and perceptions of electroconvulsive therapy among psychiatric patients: across-sectional survey from teaching hospitals in Karachi, Pakistan. BMC Psychiatr. 2007;21(7):27.

35.       Weston. T. Using the Knowledge Quartet to quantify mathematical knowledge in teaching: the development of a protocol for Initial Teacher Education. J Res Math Educ. 2013;15(3):286-302.

36.       Moonaghi. H, Hasanzadeh F, Shamsoddini S, Emamimoghadam Z, Ebrahimzadeh S. A comparison of face to face and video-based education on attitude related to diet and fluids: Adherence in hemodialysis patients. Iran J Nurs Midwifery Res (Persian). 2012;17(5):360-4.

37.       Andrews. M, Hasking P.,. Effect of two educational interventions on knowledge and attitudes towards electroconvulsive therapy. J ECT. 2004;20: 230–6.

38.       Pieroni. SaMR. Effect of an educational video on the accuracy of surrogate decisions. The journal of ECT. 2010;26(3): 208–12.

39.       Najafi.M. T, S.,Ganji.,F.,Rostami.,A.,. Effect of Video Education on Reduction of Post ETC Complications Iranian Journal of Education in Medical Sciences (Special Issue on Education Development). 2011;5(10):1216-27.

40.       Ebrahimi H, Navidian A, Keykha R. Effect of Supportive Nursing Care on Self Esteem of Patients Receiving Electroconvulsive Therapy: A Randomized Controlled Clinical Trial. Journal of Caring Sciences, 2014, 3(2), 149-156.

41.       Sheikh Mohammadi Dizaji. S, Radfar M,Khalkhali HR.,Haghighi M. Improving the cognitive status of patients treated with electroshock therapy by implementing a supportive-educational program. The Journal of Urmia Nursing and Midwifery Faculty(Persian). 2016;14(4):313-24.

42.       Vaghee S, Sepehrikia, M., Saghebi, S. A., Behnam Voshani, H., Salarhaji, A., & Nakhaee Moghaddam, Z. Comparison of the effect of face-to-face and multimedia education on the anxiety caused by electroconvulsive therapy in patients with mood disorders. Evidence Based Care. 2017;7(1):25-34.

43.       Sadeghian E, Rostami, P., Shamsaei, F., & Tapak, L. The effect of counseling on stigma in psychiatric patients receiving electroconvulsive therapy: A clinical trial study. Neuropsychiatric Disease and Treatment. 2019;15:3419–27.

44.       Tsai J, Huang, M., He, H., & Rosenheck, R. A. Online video psychoeducation for electroconvulsive therapy in India: A randomized controlled trial. Asia‐Pacific Psychiatry‏. 2020;2020:1-4.

45.       Nagarajan P, Balachandar, G., Menon, V., & Saravanan, B. Effect of a Video-Assisted Teaching Program About ECT on Knowledge and Attitude of Caregivers of Patients with Major Mental Illness. Indian Journal of Psychological Medicine. 2020;42:1-6.

46.       Paul. C, Jose TT, Paul B. Effectiveness of video assisted teaching on electro convulsive therapy in improving the knowledge and attitude of the public. Int J Nur Res. 2018;4:139–43.

47.       Manisha. M, Suresh.,V.,Patel.,B.,. A Study to Assess the Effectiveness of Video Assisted Teaching on Knowledge regarding Electroconvulsive Therapy among Patients Relatives undergoing ECT in Selected Hospitals in Vadodara. International Journal of Science and Research (IJSR). 2018;7(4):630-3.

48.       Vaghee S, Salarhaji A, Asgharipour N, Chamanzari H. Effects of psychoeducation on stigma in family caregivers of patients with schizophrenia: A clinical trial. Evidence Based Care. 2015;5(3):63-76.

49.       Schacter D, Gilbert, D., & Wegner, D. Sensation and perception. Charles Linsmeiser Psychology Worth Publishers. 2011;158(2011): 159.

50.       Shojaei. M, S. A look at cognition from the perspective of philosophy, psychology and Islam. Marefat Journal(Persian). 2007;119:1-20.

51.       Tsai J, Huang, M., Wilkinson, S. T., Edelen, C., Rosenheck, R. A., & Holtzheimer, P. E. A measure to assess perceptions and knowledge about electroconvulsive therapy: development and psychometric properties. The Journal of ECT. 2020;36(1):1-6.

52.       Ritsher. J, Otilingam PG, GraJales M. Internalized Stigma of Mental Illness: Psychometric Properties of a New Measure. Psychatry Research. 2003;121:31-49.

53.       Ghanean. H, Nojomi M, Jacobsson L. Internalized Stigma of Mental Illness in Tehran,Iran. Stigma Res Action(Persian). 2011;1(1):7-11.

54.       Vaghee S, Salarhaji.,A.,Asgharipour.,N.,Chamanzari.,H. Effects of Psychoeducation on Stigma in Family Caregivers of Patients with Schizophrenia: A Clinical Trial Evidence Based Care Journal(Persian). 2015;5(16):63-76.

پیوست شماره 2- فرم اطلاعات‌پایه و دموگرافیک بیماران

کد پژوهش:

ابتدا به سؤالات زیر به‌دقت پاسخ دهید

1. سن: .... سال
2. جنسیت: زن مرد
3. وضعیت تأهل: مجرد متأهل جدا شده
4. میزان تحصیلات: بی‌سواد  ابتدائی راهنمایی دبیرستان تحصیلات دانشگاهی
5. وضعیت اشتغال: بی کار شغل آزاد دولتی ب
6. نوع اختلال روانی اسکیزوفرنی  اختلال دوقطبی اختلال استرس بعد از سانحه افسردگی ماژور اختلال اضطراب  اعتیاد به الکل، اقدام به خودکشی
7. مدت‌زمان ابتلا به بیماری: سال ماه
8. تعداد دفعات بستری قبلی در بیمارستان: ...... مرتبه
9. آیا به‌جز بیماری اعصاب و روان به بیماری دیگری نیز مبتلا هستید: بلی خیر
10. در صورت پاسخ بلی نام بیماری خود را بنویسید.........

پیوست 3: پرسشنامه درک دانش الکتروشوک درمانی

پیوست 4  : پرسشنامه استاندارد استیگمای احساسی بیمار روانی ریتسچر 2003 (29سوالی)

این پژوهش برای بررسی تاثیر آموزش از طریق ویدئو بر درک و دانش و انگ در مورد الکتروشوک درمانی است

خونگیری ندارد

 با توجه به عدم وجود مطالعه‌ای که به بررسی آموزش ویدیویی در جهت افزایش سطح درک و دانش و سایر عوامل روانی مرتبط با الکتروشوک درمانی نظیر استیگما ، پژوهش حاضر باهدف تعیین تاثیرآموزش ویدئویی بر دانش،درک و استیگمای بیماران دریافت‌کننده الکتروشوک درمانی در بخش های روان‌پزشکی دانشگاه دانشگاه علوم پزشکی زاهدان انجام خواهد شد .

عوارض جانبی ندارد

ندارد

این طرح تحقیقاتی هزینه ای برای بیمار و خانواده ندارد

ندارد

کلیه اطلاعات ارائه شده توسط بیمار محرمانه باقی می ماند .

در صورت ایجاد سوال در ذهن بیمار، با شماره همراه محقق 09119202481 تماس بگیرید تا به سوالات پاسخ داده شود

اینجانب بدینوسیله با آگاهی کامل، رضایت خود را جهت شرکت در طرح تحقیقاتی که به سرپرستی و دانشجوی کارشناسی ارشد پرستاری ……………. انجام می گردد، اعلام می نمایم. به اینجانب توضیح داده شده است که این مطالعه تاثیرآموزش روانی- ویدئویی بر درک و شناخت و استیگما در بیماران دریافت کننده الکتروشوک درمانی (ECT) بستری در بیمارستان روانپزشکی بهاران زاهدان بررسی می کند. کلیه اطلاعاتی که از اینجانب گرفته می‌شود محرمانه باقی خواهد ماند و نتایج تحقیق، به صورت جواب کلی گروه مورد بررسی، منتشر می‌گردد و نتایج فردی بدون ذکر نام عرضه خواهد شد. پژوهشگر سؤالات اینجانب را پاسخ داده و من می‌توانم در هر لحظه که مایل باشم از شرکت در پژوهش خودداری کنم. لذا من موافقت خود را جهت شرکت در این تحقیق اعلام می‌نمایم.

فرم رضایت نامه

اینجانب بدینوسیله با آگاهی کامل، رضایت خود را جهت شرکت در طرح تحقیقاتی که به سرپرستی و دانشجوی کارشناسی ارشد پرستاری ……………. انجام می گردد، اعلام می نمایم. به اینجانب توضیح داده شده است که این مطالعه تاثیرآموزش روانی- ویدئویی بر درک و شناخت و استیگما در بیماران دریافت کننده الکتروشوک درمانی (ECT) بستری در بیمارستان روانپزشکی بهاران زاهدان بررسی می کند. کلیه اطلاعاتی که از اینجانب گرفته می‌شود محرمانه باقی خواهد ماند و نتایج تحقیق، به صورت جواب کلی گروه مورد بررسی، منتشر می‌گردد و نتایج فردی بدون ذکر نام عرضه خواهد شد. پژوهشگر سؤالات اینجانب را پاسخ داده و من می‌توانم در هر لحظه که مایل باشم از شرکت در پژوهش خودداری کنم. لذا من موافقت خود را جهت شرکت در این تحقیق اعلام می‌نمایم.

امضا .........

تاریخ .........

نشانی و تلفن .................................