بررسی شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی و ارتباط آن با خواب، استرس شغلی و شیفت کاری در پرستاران بیمارستان های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر زاهدان در سال 1400

سیستم مراقبت ­های بهداشتی از جمله سیستم ­هایی است که تحت چالش برانگیزترین شرایط در طی دوره شیوع مانند بیماری همه­ گیر که بر کل جهان تأثیر می­ گذارد و منجر به مرگ می­ شود، فعالیت می­کند. در طی بیماری­ های همه ­گیر که از نظر اجتماعی، اقتصادی و روانی جامعه را تحت تأثیر قرار می ­دهد، سلامت جسمی و روانی تیم ­های مراقبت­ های بهداشتی، که بار اجتماعی و کاری سنگینی را بر عهده دارند، تحت تأثیر این وضعیت قرار دارد(1).

سازمان بهداشت جهانی، شیوع COVID-19 را در 11 مارس 2020 به عنوان یک بیماری همه گیر اعلام کرد(2). هنگامی که COVID-19 مسری در سراسر جهان گسترش یافت، کارکنان خط مقدم با فشار کاری بیش از حد و انتظارات همه جامعه روبرو شدند(3). بیماری همه گیرCOVID-19  تأثیر چشمگیری بر کارکنان مراقبت­ های بهداشتی در سراسر جهان داشته است(4). کارکنان مراقبت ­های بهداشتی خط مقدم، یکی از آسیب پذیرترین گروه ­ها می ­باشند زیرا آن ها دائماً با تهدید عفونت COVID-19 روبرو هستند. در این بحران، پرستاران در رسیدگی به موارد پیچیده ای که نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارند، نقشی اساسی را ایفا می­ کنند(5). علاوه بر خطر عفونت، شرایط کاری پرستاران در طول این بحران نیز سخت بوده است. در طی این مدت، پرستاران با اضطراب، ترس و سایر حالات عاطفی ناشی از مشاهده رنج و مرگ بیماران سر و کار داشته اند. آن ها تحت فشار جسمی و روحی کار می­کردند و ضمن انجام وظایفشان، زندگی خود را به خطر می ­انداختند(6).

یکی از مواردی که کارکنان مراقبت­ های بهداشتی در طی شیوع بیماری ­های همه گیر و یا وضعیت­ های چالشی در آن دچار مشکل می­ شوند، وضعیت خواب است که می تواند بر وضعیت ایمنی بدن و سلامت روان تأثیر بگذارد(12). خواب یکی از عوامل مهمی است که نقش به­سزایی در سلامت انسان دارد. خواب یک مکانیسم فیزیولوژیکی بدن است که باعث بازیابی توان ازدست رفته و رفع خستگی ناشی از فعالیت می­شود. هرگونه اختلال در خواب انسان می­تواند منجر به مشکلات جسمی و روانی و کاهش کارایی فرد گردد(13).

هنگامی که بی­خوابی رخ می­دهد، عملکرد اجتماعی در طول روز اغلب تحت تأثیر قرار می­گیرد، که با علائمی از جمله خستگی، خواب آلودگی، بی توجهی، نقص عملکرد، کاهش راندمان کار و کیفیت پایین زندگی همراه است(14, 15). بنابراین، بی خوابی به طور جدی به سلامت جسمی و روانی و عملکردهای اجتماعی فرد آسیب می رساند(16). طبق گفتهOzminkowski  و همکارانش، بزرگسالان جوان ایالات متحده که دچار بی­خوابی هستند نسبت به بزرگسالان بدون بی­خوابی، به طور متوسط 1253 دلار هزینه مستقیم و غیرمستقیم بیشتری دارند. در میان افراد مسن، هزینه­های مستقیم افرادی که دچار بی­خوابی هستند تقریباً 1173 دلار نسبت به افرادی که بی­خوابی ندارند، افزایش یافته است. بنابراین، بی­خوابی بار سنگینی را بر دوش اقتصاد و سیستم پزشکی می ­آورد(17).

پرستاران به دلیل خاص بودن شغلشان، مسئولیت بزرگ، حجم کار سنگین، فشار زیاد، نیاز به کار شیفتی دارند، بنابراین احتمالاً از بی­خوابی رنج می­برند(18). بروز بی­خوابی در بین پرستاران در منطقه خاصی از لهستان 47/8% بود(19). در چهار بیمارستان عالی در شانگ های چین، 72/1 - 51% از پرستاران در بخش­های مختلف دارای درجات مختلف بی­خوابی بودند. متوسط بروز بی خوابی در بین پرستاران چهار بیمارستان 57/4% بود(20).

در مراحل اولیه شیوع کووید 19، کمبود مواد پزشکی و منابع انسانی وجود داشت و پرستاران خط مقدم حجم کار سنگین و در معرض خطر ابتلا قرار داشتند. بطوریکه گزارش کردند، پرستاران خط مقدم مقابله با COVID-19 کیفیت خواب پایین دارند و بروز بی خوابی در آن­ها(64/15%) بالا بوده است(21). اگر پرستاران برای مدت طولانی از بی خوابی رنج ببرند، سلامت جسمی و روانی آن­ها تهدید می­شود و خطر وقوع عوارض جانبی ناشی از خستگی افزایش می­یابد که می­تواند خسارات جبران ناپذیری را به بار آورد(22). همچنین مطالعات قبلی نشان داده­اند که بی­خوابی می­تواند قصد ترک خدمت پرستاران را افزایش دهد(23). بنابراین، کاهش شیوع بی­خوابی در بین پرستاران در طی همه گیری بیماری بسیار مهم است تا رشد و پیشرفت فردی، کاهش اختلالات جسمی و روحی، اطمینان از کیفیت پرستاری و ایجاد ثبات در تیم پرستاری را موجب شود(16).

کارکنان بیمارستان در طی شیوع COVID-19 در خط مقدم مقابله با آن هستند و با خطراتی از جمله قرار گرفتن در معرض عوامل بیماری زا، ساعت کاری طولانی، پریشانی روانی، خستگی، فرسودگی شغلی و خشونت جسمی و روانی روبرو هستند(24, 25). عوامل استرس زایی که آن ها تجربه می­کنند ممکن است باعث ایجاد مشکلات در خواب جمعیتی شود که از قبل در معرض خطر بودند. کمبود خواب، شیفت طولانی و بی­خوابی در کارکنان بیمارستان با خطرات بهداشت فردی، سازمانی و عمومی مرتبط است. این موارد شامل افزایش خطر ابتلا به اختلالات روانی و جسمی، تغییر در پاسخ­های ایمنی، خطاهای پزشکی، سوء تفاهم، رانندگی در هنگام خواب آلودگی و فرسودگی شغلی است(25).

مطالعات گذشته پس از شیوع SARS نشان داد که کارکنان مراقبت­های بهداشتی می­ترسند که ممکن است بستگان و همکاران خود را آلوده کنند. آنها عدم اطمینان و انگ را احساس کردند. آن ها همچنین گزارش کردند که تمایلی به کار ندارند و یا در نظر دارند استعفا دهند و از طرف آن ها علائم استرس، اضطراب و افسردگی زیاد گزارش شده است که می­تواند عواقب روانشناختی طولانی مدتی داشته باشد(26, 27).

پس از شیوع بیماری های عفونی تنفسی، مانند SARS یا آنفولانزا، چندین مطالعه برای بررسی استرس کارکنان مراقبت­های بهداشتی انجام شده است(3). تقریباً 87% از کارکنان مراقبت­های بهداشتی در هنگام شیوع آنفولانزای مرغی، در کارشان احساس استرس بیشتری داشتند(28). همچنین در طی اپیدمی SARS، کارکنان مراقبت­ های بهداشتی به هنگام مراقبت از بیماران آلوده دچار استرس بیشتری شده بودند. یک مطالعه گزارش داد که 68% از کارکنان مراقبت های بهداشتی سطح بالایی از استرس را گزارش کرده اند(29).

Chan  و همکارانش در مطالعه­ای شدت استرس شغلی را در شش گروه شغلی مطالعه کردند و آن ها دریافتند که سطح استرس کاری در پرستاران بالاتر از میانگین در شش گروه شغلی است(30). علاوه بر این، استرس در بین پرستاران با نتایج منفی مانند پریشانی، فرسودگی شغلی، افسردگی، اضطراب، کمردرد یا علائم اسکلتی-عضلانی مرتبط بوده(9, 31) و ممکن است باعث کاهش کیفیت مراقبت از بیماران شود(32). سرانجام، ممکن است شاخص­های بهره وری و اثربخشی بیمارستان­ها به چند دلیل، مانند خستگی کارکنان یا قصد ترک شغل کاهش یابد(33).

مطالعات قبلی نشان داده است که منابع استرس به ویژه برای پرستاران عبارتند از: کار بیش از حد، نداشتن آمادگی کافی، عدم پشتیبانی، مرگ و ترس از عفونت(34, 35). علاوه بر این، برخی از بیمارستان های اسپانیا برای محافظت موثر در دوره پیک همه گیری بیماری، PPE کافی یا متناسب(مانند دستکش، ماسک جراحی، عینک ایمنی، گان پزشکی و غیره) نداشتند(36).

در مطالعه ای که توسط Books و همکارانش انجام شد، نتایج نشان داد که به دلیل کار در شیفت شب، خطر کمبود خواب، عوامل استرس زای خانواده و تغییرات خلقی افزایش می­یابد. شیفت­های چرخشی به عنوان یک نگرانی عمده برای پرستاران شیفت شب ذکر شده است. پاسخ دهندگان گزارش کردند که شکایات مربوط به خستگی و بیماری­های مرتبط با خستگی در کارکنان شیفت شب نادیده گرفته می­شود. علاوه بر این، در بین پرستاران شاغل در شیفت شب یک تصور عمومی وجود داشت که کمبود خواب منجر به پیامدهای منفی سلامتی از جمله چاقی می­شود(37). 

به طور کلی هر نوع کاری که به طور منظم و معین در بیرون از دریچه زمانی کار روزانه انجام پذیرد نوبت کاری تلقی می شود(38). در آمریکا تقریبا در دو دهه گذشته حدود 27% از مردان و 16% از زنان به صورت شیفتی فعالیت می­نمایند. همچنین در بسیاری از کشورهای اروپایی 19 تا 23 درصد افراد به شیفت کاری مشغول هستند(39). تحقیقات نشان داده است که شکایت شایع در افرادی که در محیط­های صنعتی، بهداشتی- درمانی و غیره طی برنامه نوبت کاری مشغول به کار هستند، اختلال در الگوی خواب می­باشد(40).

برخی از مشکلات سلامتی در کارکنان شیفتی بیشتر از کارکنان روزکار است(41). چوبینه و همکاران، در یک مطالعه مقطعی بر روی 1203 کارگر صنایع پتروشیمی، دریافتند که شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی و دستگاه گوارش در کارگران شیفت کار بیشتر از کارگران روزکار است(42).

در مطالعات گذشته گزارش شده است که اختلالات اسکلتی-عضلانی در نوبت کاران بیشتر است(43). کار شیفتی ممکن است باعث مشکلات روانی و اختلالات اسکلتی-عضلانی شود و بر زندگی شخصی، خانوادگی و اجتماعی پرستاران تأثیر منفی بگذارد(10). بطور کلی اختلالات اسکلتی-عضلانی یکی از رایج ترین مشکلات مرتبط با سلامتی است که می تواند باعث ناتوانی در کارکنان مراقبت های بهداشتی شود(41). همچنین گزارش شده است که اختلالات اسکلتی-عضلانی و اختلالات خواب در بین کارکنان مراقبت ­های بهداشتی و سایر کارکنان بیمارستان­ها، به ویژه پرستاران بسیار شایع است. فرض می­شود که این­ها نتیجه استرس روانی و یا فشارهای جسمی یا درد است(44).

در پژوهشی که توسط Li و همکاران صورت گرفت نیز مشخص گردید که درد مفاصل پشت، شانه و پا و همچنین تعداد مفاصل دردناک با کیفیت ضعیف خواب ارتباط دارد. شایان ذکر است که تعداد مفاصل دردناک به طور قابل توجهی با نمره کل کیفیت خواب همبستگی مثبت داشت(8).

در میان گروه های مختلف شغلی، در بخش سلامت به دلیل اینکه استرس شغلی بالاتری را تجربه می­کنند، اختلالات اسکلتی- عضلانی از شیوع بالاتری برخوردار می­ باشند(45). اختلالات اسکلتی- عضلانی یکی از علت­ های مهم ناتوانی و غیبت از محل کار هستند(46). اختلالات اسکلتی- عضلانی مرتبط با کار به عنوان عامل مهمی در از دست رفتن زمان کاری، آسیب­های انسانی نیروی کار و افزایش هزینه­ها تلقی می­شوند که 48 درصد از کل بیماری­های شغلی را در بر می­گیرند(47). اختلالات اسکلتی- عضلانی مرتبط با کار حدود 40 درصد از کل غرامت­های شغلی را به خود اختصاص می­دهند(48). 50 درصد از مراجعاتی که به پزشکان می­شود، به دلیل بیماری­های اسکلتی- عضلانی است(49).

با توجه به موارد مذکور، اختلالات اسکلتی عضلانی یکی از مسائل اساسی بهداشت حرف ه­ای در میان کارکنان مراقبت­ های بهداشتی است و شیوع آن بویژه در میان پرستاران بالاست(48). همچنین به نظر می­رسد که با توجه به شیوع بیماری کووید 19 و حجم کار سنگینی که بر دوش کارکنان مراقبت­ های بهداشتی از جمله پرستاران است این مشکل شدت بیشتری پیدا کرده است. بنابراین لازم است که شیوع و عوامل موثر بر آن در این پرسنل، نسبت به قبل بیشتر بررسی و مورد توجه قرار گیرد. از جمله عوامل موثر بر این اختلالات می­ توان به وضعیت خواب(42)، استرس شغلی(27)، شیفت کاری(40) و پارامترهای فردی(49) اشاره کرد. همچنین با توجه به مطالعات کمی که در زمینه سلامت کارکنان مراقبت­ های بهداشتی در شرایط کنونی(شیوع بیماری کوید 19) انجام شده است و مطالعات موجود یا به بیماری القا شده توسط سندرم تنفسی حاد کرونا ویروس2(SARS-Cov-2) در کارکنان مراقبت های بهداشتی(50) یا به اثرات روانشناختی اپیدمی­های ویروسی قبلی(51) یا بیماری فعلی(51, 52) اشاره دارد، بطوریکه مطالعات میدانی در مورد وضعیت استرس شغلی، خواب، شیفت کاری و اختلالات اسکلتی-عضلانی در پرستاران در طی شیوع این بیماری محدود می­باشد. علاوه بر این؛ مطالعات گذشته(قبل از شیوع کووید 19) معمولاً بر روی اختلالات اسکلتی-عضلانی و یکی از پارامترهای استرس، کیفیت خواب و یا شیفت کاری انجام گرفته، اما در این مطالعه تمامی پارامترهای فوق در کنار هم و در شرایط شیوع کووید 19(که باعث زمان کاری و شیفت کاری بیشتر، ناکافی بودن پرسنل نسبت به خدماتی که باید ارائه شود، شده است) انجام خواهد شد؛ چرا که هر شرایطی به ویژه شرایط کنونی(شیوع کووید 19)، بررسی های، مطالعات بروز و راهکارهای متناسب را می طلبد و با توجه به اهمیت اثرات سو بهداشتی و اجتماعی ناشی از شرایط کاری در زمان شیوع بیماری همه گیر کوید 19، این مطالعه با هدف بررسی شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی و ارتباط آن با پارامترهای خواب، استرس شغلی، شیفت کاری در پرستاران بیمارستان­های تحت پوشش دانشگاه در شهر زاهدان در سال 1400 انجام می­شود؛ که بر این اساس می­توان مشخص کرد در طی شیوع کووید 19، شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی، وضعیت خواب، شیفت­ کاری و استرس شغلی در پرسنل پرستاری در چه وضعیتی قرار دارد و در صورت نامطلوب بودن شرایط با ارائه راهکارها و پیشنهاد برنامه­ های مداخله ­ای متناسب و قابل اجرا در چنین شرایطی، از ایجاد پیامدهای ناگوار در وضعیت سلامت پرسنل، از فروپاشی سیستم منابع انسانی بخش مراقبت های بهداشتی و از تحمیل خسارت بیش از حد به سیستم مراقبت ­های بهداشتی جلوگیری کرد.

بررسی متون

در مطالعه­ای که توسط Hämmig بر روی کارکنان مراقبت­های بهداشتی انجام شده است، تقریباً یک چهارم از متخصصان سلامت مورد مطالعه، اختلالات اسکلتی-عضلانی شدید یا حتی بسیار شدید و تقریباً یک هفتم، اختلال خواب شدید را گزارش کردند. این میزان شیوع در میان پرستاران به طور قابل توجهی یا حداقل کمی بیشتر از پزشکان و سایر کارکنان مراقبت های بهداشتی بود. استرس عمومی، استرس شغلی، تلاش جسمی در محل کار و به ویژه یک پوسچر خسته کننده یا رنج آور در محل کار، عوامل خطر واضح و مشخصی برای اختلالات اسکلتی-عضلانی بودند، در حالی که فقط استرس عمومی و استرس مربوط به کار به طور قابل توجهی با اختلال خواب ارتباط داشت. همچنین هیچ ارتباطی بین اختلالات اسکلتی-عضلانی و اختلال خواب وجود نداشت. بنابراین استراتژی­های پیشگیرانه باید اقدامات را برای کاهش استر س روانی و فشار جسمی متمایز و ترکیب کنند(44).

در مطالعه­ای که توسط بابامیری و همکارانش بر روی کارکنان مراکز بهداشتی انجام شد، نتایج نشان داد که کمر درد بیشترین میزان شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی را در بین کارکنان دارد. همچنین نتایج تحلیل همبستگی نشان دادند که بین خستگی و کیفیت خواب با اختلالات اسکلتی-عضلانی رابطه معناداری وجود دارد. در نهایت محققین بیان داشتند که با کاهش خستگی و بهبود کیفیت خواب می­توان احتمال بروز اختلالات اسکلتی-عضلانی در کارکنان را کاهش داد(53).

در مطالعه­ای که توسط طباطبایی و همکارانش تحت عنوان ارتباط بین میزان و منابع استرس شغلی با دردهای اسکلتی-عضلانی کارکنان بیمارستان انجام شد، فراوانی درد در ناحیه کمر بیشتر از  نواحی دیگر بدن گزارش شد. بین میزان و منابع استرس شغلی کارکنان، رابطه معنی داری وجود داشت. همچنین تفاوت معنی داری بین میزان و منابع استرس شغلی با درد در نواحی کمر، شانه و گردن وجود داشت. بر این اساس محققین نتیجه گرفتند که شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی در مشاغل پر استرس بسیار بالا بوده و درد مزمن و شدید کارکنان، با ناتوانی شدید و کیفیت زندگی پایین آن­ها همراه است. بنابراین، برنامه­های مداخلاتی برای پیشگیری از اختلالات اسکلتی-عضلانی می­بایست بر نیازهای فیزیکی و روانی شاغلین، همچنین مدیریت استرس شغلی متمرکز شوند(54).

در مطالعه­ای که توسط عطارچی و همکاران تحت عنوان ارتباط بین شیفت کاری و علائم اسکلتی-عضلانی در پرسنل پرستاری انجام شد، نتایج نشان داد که علائم ناحیه پایینی کمر، زانوها و ناحیه فوقانی کمر به ترتیب با شیوع 57/4 %، 48/4 % و 47%، شایعترین اختلالات اسکلتی-عضلانی بودند. شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی در 8 ناحیه از بدن(ناحیه پایینی کمر، گردن، زانوها، ناحیه فوقانی کمر، شانه، مچ دست، باسن و مچ پا) در بین کارکنان شیفت کار نسبت به کارکنان روز کار بیشتر بود. یافته های این مطالعه نشان می دهد که کار به صورت شیفتی(نوبت کاری) می­تواند با افزایش شیوع اختلالات ناحیه پایینی کمر در پرسنل پرستاری همراه باشد. محققین بیان کردند که این مطالعه بر اهمیت برنامه­ریزی مناسب کار و تنظیم ساعات کاری پرسنل پرستاری تأکید دارد(41).

در مطالعه­ای که توسط Yang و همکارانش تحت عنوان ارتباط بین بی خوابی و استرس شغلی انجام شد، آن­ها گزارش کردند که بین بی خوابی و سطوح بالای استرس شغلی، عدم توازن تلاش- پاداش، تقاضای بالا، حجم کار سنگین و حمایت اجتماعی پایین ارتباط وجود دارد(55).

Zhan و همکارانش در مطالعه ای بیان کردند بی خوابی عامل مهمی است که می تواند بر سلامت و کیفیت کار پرستاران تأثیر بگذارد. در مطالعه آن ها شیوع بی خوابی در بین شرکت کنندگان 52/8% بود. میزان بی خوابی در بین شرکت کنندگان بالاتر از حد طبیعی بود. آن­ها گزارش کردند که مداخلات مبتنی بر عوامل تأثیرگذار باید برای اطمینان از کیفیت خواب پرستاران اجرا شود. همچنین بیان داشتند که درک عمیق عوامل موثر بر بی خوابی در میان پرستاران خط مقدم می­تواند به مدیران پرستار کمک کند تا راه حل­هایی برای بهبود کیفیت خواب پرستاران خط مقدم ایجاد کنند، که این کار باعث بهبود شرایط جسمی و روحی پرستاران و ارتقاء سطح کیفیت مراقبت از بیماران می­شود(16).

در مطالعه ای که توسط Tayyib و Alsolami بر روی پرستاران انجام شده است، آن ها سطح بالایی از استرس و ترس در پرستاران را در حین مراقبت از بیماران مبتلا به کووید 19 گزارش کردند. بطور کلی برخی از عوامل تاثیر مهمی بر وضعیت روانی پرستاران دارند که ممکن است بر کیفیت مراقبت و ایمنی بیمار تاثیر بگذارد(56).

در مطالعه ای که توسط Çelmeçe و Menekay تحت عنوان تاثیر استرس، اضطراب و فرسودگی شغلی متخصصان مراقبت­های بهداشتی در طی مراقبت از بیماران کووید 19 بر روی کیفیت زندگی آن­ها انجام شد، نتایج نشان داد که استرس، اضطراب و فرسودگی شغلی کارکنان مراقبت­های بهداشتی که از بیماران کووید 19 مراقبت می­کنند، بر کیفیت زندگی آن­ها تأثیر می­گذارد(1).

• فراوانی اختلالات اسکلتی-عضلانی در اندام­های مختلف بدن در بین پرستاران بیمارستان­های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر زاهدان چقدر است؟
• بین وضعیت خواب با تعداد اختلالات اسکلتی-عضلانی در بین پرستاران بیمارستان­های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر زاهدان ارتباط وجود دارد.
• بین استرس شغلی با تعداد اختلالات اسکلتی-عضلانی در بین پرستاران بیمارستان­های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر زاهدان ارتباط وجود دارد.
• بین شیفت کاری با تعداد اختلالات اسکلتی-عضلانی در بین پرستاران بیمارستان­های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر زاهدان ارتباط وجود دارد.
• بین شیفت کاری با وضعیت خواب و استرس شغلی در بین پرستاران بیمارستان­های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر زاهدان ارتباط وجود دارد.
• ارتباط همزمان فاکتورهای جمعیت شناختی، وضعیت خواب، استرس شغلی و شیفت کاری با تعداد اختلالات اسکلتی-عضلانی در بین پرستاران بیمارستان­های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر زاهدان وجود دارد.

تعیین شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی و ارتباط آن با خواب، استرس شغلی و شیفت کاری در پرستاران بیمارستان های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر زاهدان در سال 1400

• تعیین فراوانی اختلالات اسکلتی-عضلانی در اندام­های مختلف بدن در بین پرستاران بیمارستان­های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر زاهدان
• تعیین ارتباط بین وضعیت خواب با تعداد اختلالات اسکلتی-عضلانی در بین پرستاران بیمارستان­های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر زاهدان
• تعیین ارتباط بین استرس شغلی با تعداد اختلالات اسکلتی-عضلانی در بین پرستاران بیمارستان­های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر زاهدان
• تعیین ارتباط بین شیفت کاری با تعداد اختلالات اسکلتی-عضلانی در بین پرستاران بیمارستان­های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر زاهدان
• تعیین ارتباط بین شیفت کاری با وضعیت خواب و استرس شغلی در بین پرستاران بیمارستان­های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر زاهدان
• تعیین ارتباط همزمان فاکتورهای جمعیت شناختی، وضعیت خواب، استرس شغلی و شیفت کاری با تعداد اختلالات اسکلتی-عضلانی در بین پرستاران بیمارستان­های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر زاهدان

بیمارستان­ ها، معاونت ­های بهداشت و درمان، مراکز پژوهشی و پژهشگران، سیاستگذاران پژوهشی و دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

 اختلالات اسکلتی- عضلانی: شامل اختلالات ماهیچه ها، زردپی ها، غلاف زردپی ها، اعصاب محیطی، مفصل ها، استخوان ها، رباط ها و رگ های خونی هستند که یا در نتیجه وارد شدن استرس تکراری در طول زمان و یا حاصل یک ترومای آنی یا حاد (مانند لغزیدن و سقوط) می باشند و دارای علایمی از جمله ناراحتی، درد، خستگی، تورم، کوفتگی عضلانی، بی حسی و سوزن سوزن شدن می باشند.

نوبت­کاری: هرگونه کاری که در خارج از دریچه­ کار روزانه (به طور قراردادی 7 بامداد تا 6 بعد از ظهر) انجام پذیرد نوبت­کاری انگاشته می­شود.

استرس شغلی: پاسخ های مضر جسمی و عاطفی که در شرایطی رخ می دهد که نیازهای شغلی با قابلیت ها، منابع یا نیازهای کارمند مطابقت نداشته باشد.

  مقطعی- توصیفی تحلیلی

پرستاران بیمارستان­های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر زاهدان

معیارهای ورود به مطالعه: حداقل یکسال سابقه کار

معیار خروج از مطالعه: افرادی که در حادثه دچار درد یا ناراحتی در اندام­های مختلف بدن شدند و یا قبل از انتصاب در این شغل از ناراحتی اسکلتی-عضلانی رنج می برده­اند از مطالعه خارج می شوند.

طبق مطالعه­ای که اخیراً بر روی پرستاران انجام شده، بیشترین درصد شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی در پرستاران در ناحیه گردن با 4/60 درصد بوده است(57). d میزان دقت که 5 درصد و سطح اطمینان 95 درصد در نظر گرفته شد. که با جایگذاری این مقادیر در فرمول حجم نمونه خواهیم داشت:

کل جمعیت پرستاران(N): 1000 نفر

حجم نمونه تعدیل شده بر اساس جمعیت:

حداقل حجم نمونه 269 نفر برآورد گردید.

روش نمونه گیری چند مرحله ­ای: حجم نمونه در هر بیمارستان، به نسبت پرستاران شاغل در 5 بیمارستان آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان تعیین خواهد شد. در هر بیمارستان، حجم نمونه بین بخش های مختلف به نسبت پرستاران بخش ها تقسیم می شود و در هر بخش بصورت در دسترس و آسان نمونه گیری خواهد شد.

5. مشخصات شغلی و دموگرافیکی:

شامل آیتم های جنسیت، وضعیت تاهل، سن، سطح تحصیلات، سابقه کار، BMI(قد بر حسب سانتی متر و وزن بر حسب کیلوگرم)، ورزش کردن، متوسط ساعت کار روزانه و متوسط زمان خواب در شبانه روز، شیفت کاری، تعداد شیفت کاری در ماه و نظام شیفت کاری می­باشد.

5. پرسشنامه اختلالات اسکلتی-عضلانی نوردیک:

به منظور تعیین میزان شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی در اندام­های گوناگون بدن از بخش عمومی پرسشنامه استاندارد نوردیک استفاده می­کنیم، که یکی از پرسشنامه­ های معتبر با روایی و پایایی قابل قبول در این زمینه است(58). در این پرسشنامه شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی در 9 ناحیه از بدن در 12 ماه گذشته بررسی می­شود(59).

5. پرسشنامه استرس شغلی OSIPOW

پرسشنامه استاندارد استرس شغلی اسیپو برای اولین بار توسط اسیپو و همکاران در سال 1987 مورد استفاده قرار گرفت(60). در مطالعه­ای شریفیان و همکارانش، روایی محتوا این پرسشنامه را بسیار مطلوب گزارش کردند و پایایی آن به شیوه بازآزمایی با ضریب آلفای کرونباخ 89 درصد مورد تایید قرار گرفت(61). این پرسشنامه در شش بعد استرس شغلی تنظیم شده و هر بعد شامل 10 پرسش می­باشد. بُعد اول 'بارکاری نقش' مرتبط با چگونگی پاسخ گویی شخص نسبت به تقاضای محیط کار، بُعد دوم 'بی‌کفایتی نقش' مرتبط با تناسب میزان مهارت، تحصیلات و ویژگی‌های آموزشی و تجربی فرد با نیازهای محیط کار، بُعد سوم 'دوگانگی نقش' مرتبط با آگاهی فرد از از اولویت‌ها، چشم داشت‌های محیط کار و معیارهای ارزشیابی می­باشد . بُعد چهارم 'محدودة نقش' بررسی تضادهایی را که فرد از نظر وجدان کاری و نقشی که از او در محیط کار انتظار می‌رود، بُعد پنجم 'مسئولیت' احساس مسئولیت فرد را از نظر کارآیی و رفاه دیگران در محیط کار ارزیابی می­کند و بُعد ششم 'محیط فیزیکی' شرایط نامساعد فیزیکی محیط کار را که فرد در معرض آن قرار دارد را بررسی می‌کند.

نمره گذاری پرسشنامه استرس شغلی اسیپو بر مبنای طیف 5 درجه­ای لیکرت از هیچگاه برابر 1 امتیاز، گاهی= 2، اغلب= 3، معمولاً = 4 و بیشتر اوقات برابر 5 امتیاز می­باشد. دامنه نمرات این پرسشنامه بین 60 تا 300 در نوسان می­باشد که نمرات بالاتر آزمودنی در این پرسشنامه نشان دهنده میزان بالای استرس است. همچنین میزان استرس کلی در چهار طبقه استرس کم(50 تا 99 امتیاز)، استرس کم تا متوسط(100 تا 149 امتیاز)، استرس متوسط تا شدید(150 تا 199 امتیاز) و استرس شدید(200 امتیاز به بالا) تقسیم می­شود(62, 63).

5. پرسشنامه خواب

پرسشنامه کیفیت خواب پیتزبورگ که برای اولین بار توسط بویس و همکارانش در سال 1989 ساخته شد(64). این پرسش نامه کیفیت خواب را در طول یک ماه گذشته مورد بررسی قرار می­دهد. پرسشنامه پیتزبورگ دارای 7 مقیاس می­باشد که کیفیت ذهنی خواب، تاخیر در به خواب رفتن، طول مدت خواب مفید، کفایت خواب(نسبت طول مدت خواب مفید از زمان سپری شده در بستر)، اختلالات خواب(بیدار شدن شبانه)، میزان مصرف داروی خواب آور و اختلال در عملکرد روزانه(مشکلات ناشی از بیخوابی در طی روز) را مورد سنجش قرار می­دهد. نمره هر مقیاس بین صفر تا 3 بوده و امتیاز 3 در هر مقیاس مشخص کننده حداکثر منفی می­باشد. نمره کلی این پرسشنامه 0 تا 21 بوده و نمره کلی 6  و بالاتر نشان دهنده نامناسب بودن کیفیت خواب می­باشد(65). در ایران بعد از ترجمه این پرسش نامه اعتبار آن توسط اساتید دانشگاه تربیت مدرس تایید شد. پیوستگی درونی آن توسط ضریب آلفای کرنباخ بررسی شد که 94 درصد بود(66).

این پژوهش یک مطالعه مقطعی-توصیفی تحلیلی است که در سال 1400 با هدف بررسی شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی و ارتباط آن با خواب، استرس شغلی و شیفت کاری در پرستاران بیمارستان­های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر زاهدان در دوران اپیدمی کووید 19 انجام می­شود.

پس از تصویب طرح، هماهنگی لازم با روسای بیمارستان­ ها به عمل می­آید. به نسبت پرستاران شاغل در 5 بیمارستان آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و سپس به نسبت پرستاران بخش ­های مختلف در هر بیمارستان، حجم نمونه در هر بیمارستان و هر بخش تعیین خواهد شد. سپس بر اساس روش نمونه گیری در دسترس و آسان، افراد در هر بخش انتخاب می­شوند. با توجه به شیوع بیماری کرونا در شرایط کنونی، به صورت مجازی و یا از طریق رابط(سوپروایزر هر بخش یا مسئول بهداشت حرفه­ ای بیمارستان) با پرسنل در مورد طرح صحبت می­کنیم و به آن­ها گفته می ­شود که همکاری شما در این امر به معنای رضایت آگاهانه شما برای مشارکت در این پژوهش تلقی می­ گردد. همچنین اطلاعات این پرسشنامه­ ها محرمانه بوده و هیچ خطری متوجه شما نمی­ گردد. بنابراین بعد از کسب رضایت، به هر کدام از آن­ها که تمایل به همکاری با ما را داشتند، مجموعه پرسشنامه ­ها جهت تکمیل در اختیارشان قرار می ­گیرد و یا لینک اینترنتی آن­(پرسشنامه اختلالات اسکلتی-عضلانی نوردیک، استرس شغلی، کیفیت خواب و مشخصات دموگرافیک و شغلی) برایشان ایمیل، پیامک و یا در نرم افزارهای مجازی ارسال می­ شود. چنانچه فردی با شرکت در پژوهش موافقت ننمود، روند انتخاب افراد در دسترس ادامه می ­یابد تا حجم نمونه مورد نظر تکمیل گردد. پس از تکمیل اطلاعات توسط پرستاران، اطلاعات وارد نرم افزار SPSS.19 می­ گردد. در نهایت تجزیه و تحلیل داده ­ها با استفاده از روش ­های آمار توصیفی و همچنین روش ­های آمار تحلیلی انجام می­ شود.

تجزیه و تحلیل داده ­ها با استفاده از روش­ های آمار توصیفی(تنظیم جداول و نمودار، توزیع فراوانی) و همچنین روش های آمار تحلیلی(ضریب همبستگی، آزمون تی، آنالیز واریانس یکطرفه، مدل رگرسیون خطی) و در سطح اطمینان 95 درصد انجام می­ شود. تحلیل داده ­ها با استفاده از نرم افزار SPSS.19 صورت می­ پذیرد.

در این مطالعه کدهای 1، 4، 7، 10، 11، 12، 13، 14، 15، 16، 17، 19، 25، 27، 28، 29، 30 و 31 راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش ­های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی که مربوط به رضایت آگاهانه و آزادانه، آگاه سازی کمیته اخلاق در صورت تغییر در روند پژوهش، ارائه‌ی اطلاعات کافی و آگاه کردن افراد مورد مطالعه، حفظ و رعایت اصول رازداری، انتشار دقیق و کامل نتایج با در نظر گرفتن ارزش ­های اجتماعی، فرهنگی و دینی جامعه و غیر می­باشد، توسط پژوهشگر رعایت می­ شود.

کد 1: هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

کد 4: مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه ی پایین تر و یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید آزمودنی را در معرض خطر قرار دهد.

کد7: توقف پژوهش در صورت بیشتر بودن خطرات نسبت به فواید آن برای آزمودنی

کد 10: هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرحنامه(پروپوزال) به انجام برسد.

کد 11: ارائه اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود.

کد 12: انتخاب آزمودنی­ها باید منصفانه باشد و تبعیض آمیز نباشد.

کد 13: کسب رضایت آگاهانه و آزادانه الزامی است.

کد 14: آگاه سازی کمیته اخلاق در صورت تغییر در روند پژوهش

کد 15: پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند.

کد 16: پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند.

کد 17: پژوهشگر ارشد مسئول مستقیم ارائه اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده و اخذ رضایت آگاهانه است.

کد 19: عدم قبول شرکت در پژوهش یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ­گونه تأثیری بر ارائه خدمات موسسه به آن فرد داشته باشد.

کد 25: رعایت اصول رازداری و حفظ اسرار آزمودنی ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن

کد 27: آگاهی و بهره مندی آزمودنی از نتایج مطالعه

کد 28: انتشار دقیق و کامل نتایج

کد 29: نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش باشد.

کد 30: گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

کد 31: روش پژوهش نباید با ارزش‌های اجتماعی، فرهنگی و دینی جامعه در تناقض باشد.

- عدم همکاری روسا و مسئولین بخش­ های بیمارستان؛ که در صورت لزوم صحبت با آن­ ها و آگاه سازی آن­ ها از مزایای این مطالعه.

- عدم همکاری پرسنل و مقاومت در برابر ارائه اطلاعات؛ که جهت رفع این مشکل روش ­های تشویقی را به کار می­ گیریم و رضایت کارمندان را جلب می ­کنیم.

استرس شغلی، برنامه نوبت کاری، اختلالات اسکلتی-عضلانی

Occupational Stress, Shift Work Schedule, Musculoskeletal Diseases

1.         Çelmeçe N, Menekay M. The Effect of Stress, Anxiety and Burnout Levels of Healthcare Professionals Caring for COVID-19 Patients on Their Quality of Life. Frontiers in Psychology. 2020;11:3329.

2.         European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Communicable Disease Threats Report. Available online:https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/Communicable-disease-threats-report-13-june-2020.pdf; 2020.

3.         Wang H, Liu Y, Hu K, Zhang M, Du M, Huang H, et al. Healthcare workers’ stress when caring for COVID-19 patients: An altruistic perspective. Nursing ethics. 2020;27(7):1490-500.

4.         Magnavita N, Tripepi G, Di Prinzio RR. Symptoms in health care workers during the COVID-19 epidemic. A cross-sectional survey. International journal of environmental research and public health. 2020;17(14):5218.

5.         Choi KR, Skrine Jeffers K, Cynthia Logsdon M. Nursing and the novel coronavirus: Risks and responsibilities in a global outbreak. Journal of Advanced Nursing. 2020.

6.         Catton H. Global challenges in health and health care for nurses and midwives everywhere. International nursing review. 2020;67(1):4-6.

7.         Wang J, Gong Y, Chen Z, Wu J, Feng J, Yan S, et al. Sleep disturbances among Chinese residents during the Coronavirus Disease 2019 outbreak and associated factors. Sleep medicine. 2020;74:199-203.

8.         Tekeoglu I, Ediz L, Hiz O, Toprak M, Yazmalar L, Karaaslan G. The relationship between shoulder impingement syndrome and sleep quality. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2013;17(3):370-4.

9.         Espie CA, Kyle SD, Hames P, Cyhlarova E, Benzeval M. The daytime Impactof DSM-5 insomnia disorder: comparative analysis of insomnia subtypes from the great British sleep survey. The Journal of clinical psychiatry. 2012;73(12):1478-84.

10.       Sateia MJ. International classification of sleep disorders. Chest. 2014;146(5):1387-94.

11.       Zhan Y, Liu Y, Liu H, Li M, Shen Y, Gui L, et al. Factors associated with insomnia among Chinese front‐line nurses fighting against COVID‐19 in Wuhan: A cross‐sectional survey. Journal of nursing management. 2020;28(7):1525-35.

12.       Ozminkowski RJ, Wang S, Walsh JK. The direct and indirect costs of untreated insomnia in adults in the United States. Sleep. 2007;30(3):263-73.

13.       Huang CL-C, Wu M-P, Ho C-H, Wang J-J. Risks of treated anxiety, depression, and insomnia among nurses: A nationwide longitudinal cohort study. PloS one. 2018;13(9):e0204224.

14.       Zdanowicz T, Turowski K, Celej-Szuster J, Lorencowicz R, Przychodzka E. Insomnia, sleepiness, and fatigue among polish nurses. Workplace Health & Safety. 2020;68(6):272-8.

15.       YANG Y-j, LI L-l, LU G-d. Sleep Quality and Its Inpact Factors of Nurses from Class Ⅲ A Level Hospitals in Shanghai [J]. Nursing Journal of Chinese People's Liberation Army. 2011;11.

16.       Wu J, Rong X, Chen F, Diao Y, Chen D, Jing X, et al. Investigation on sleep quality of first-line nurses in fighting against corona virus disease 2019 and its influencing factors. Chinese Nursing Research. 2020;34(4):558-62.

17.       Lockley SW, Barger LK, Ayas NT, Rothschild JM, Czeisler CA, Landrigan CP. Effects of health care provider work hours and sleep deprivation on safety and performance. The Joint Commission Journal on Quality and Patient Safety. 2007;33(11):7-18.

18.       Søbstad JH, Pallesen S, Bjorvatn B, Costa G, Hystad SW. Predictors of turnover intention among Norwegian nurses: A cohort study. Health Care Management Review. 2020.

19.       World Health Organization. Coronavirus disease (COVID-19) outbreak [Internet]. Geneva: WHO; 2020 [cited 2020 July 21].Available from:https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019. 2020.

20.       Ballesio A, Lombardo C, Lucidi F, Violani C. Caring for the carers: Advice for dealing with sleep problems of hospital staff during the COVID‐19 outbreak. Journal of Sleep Research. 2020:e13096.

21.       Bai Y, Lin C-C, Lin C-Y, Chen J-Y, Chue C-M, Chou P. Survey of stress reactions among health care workers involved with the SARS outbreak. Psychiatric Services. 2004;55(9):1055-7.

22.       Maunder R, Hunter J, Vincent L, Bennett J, Peladeau N, Leszcz M, et al. The immediate psychological and occupational impact of the 2003 SARS outbreak in a teaching hospital. Cmaj. 2003;168(10):1245-51.

23.       Wong TY, Koh GC, Cheong SK, Sundram M, Koh K, Chia SE, et al. A cross-sectional study of primary-care physicians in Singapore on their concerns and preparedness for an avian influenza outbreak. Annals Academy of Medicine Singapore. 2008;37(6):458.

24.       Tam CW, Pang EP, Lam LC, Chiu HF. Severe acute respiratory syndrome (SARS) in Hong Kong in 2003: stress and psychological impact among frontline healthcare workers. Psychological medicine. 2004;34(7):1197.

25.       Chan KB, Lai G, Ko YC, Boey KW. Work stress among six professional groups: the Singapore experience. Social Science & Medicine. 2000;50(10):1415-32.

26.       Farquharson B, Bell C, Johnston D, Jones M, Schofield P, Allan J, et al. Nursing stress and patient care: real‐time investigation of the effect of nursing tasks and demands on psychological stress, physiological stress, and job performance: study protocol. Journal of advanced nursing. 2013;69(10):2327-35.

27.       Gonge H, Jensen LD, Bonde JP. Are psychosocial factors associated with low-back pain among nursing personnel? Work & Stress. 2002;16(1):79-87.

28.       Leveck ML, Jones CB. The nursing practice environment, staff retention, and quality of care. Research in nursing & health. 1996;19(4):331-43.

29.       Coomber B, Barriball KL. Impact of job satisfaction components on intent to leave and turnover for hospital-based nurses: a review of the research literature. International journal of nursing studies. 2007;44(2):297-314.

30.       Maldonato NM, Bottone M, Chiodi A, Continisio GI, De Falco R, Duval M, et al. A Mental Health First Aid Service in an Italian University Public Hospital during the Coronavirus Disease 2019 Outbreak. Sustainability. 2020;12(10):4244.

31.       Moustaka E, Constantinidis TC. Sources and effects of work-related stress in nursing. Health science journal. 2010;4(4):210.

32.       Lorente L, Vera M, Peiró T. Nurses´ Stressors and Psychological Distress during the COVID‐19 Pandemic: The mediating role of Coping and Resilience. Journal of Advanced Nursing. 2020.

33.       Books C, Coody LC, Kauffman R, Abraham S. Night shift work and its health effects on nurses. The health care manager. 2020;39(3):122-7.

34.       Moonk T, Folkard S, translation by: Choobineh AR. Shiftwork, problems and solutions. third edition ed. Shiraz University of medical sciences publication 1384. 1-4 p.

35.       Pati AK, Chandrawanshi A, Reinberg A. Shift work: consequences and management. Current science. 2001:32-52.

36.       Weitzman ED. Reversal of sleep-waking cycle: Effect on sleep stage pattern and certain neuro-endocrine rhythms. Psychophysiology. 1968.

37.       Attarchi M, Raeisi S, Namvar M, Golabadi M. Association between shift working and musculoskeletal symptoms among nursing personnel. Iranian journal of nursing and midwifery research. 2014;19(3):309.

38.       Choobineh A, Soltanzadeh A, Tabatabaee H, Jahangiri M, Khavaji S. Health effects associated with shift work in 12-hour shift schedule among Iranian petrochemical employees. International journal of occupational safety and ergonomics. 2012;18(3):419-27.

39.       Zamanian Z, Mohammadi H, Rezaeeyani M, Dehghany M. An investigation of shift work disorders in security personnel of 3 hospitals of Shiraz University of Medical Sciences, 2009. Iran Occupational Health. 2012;9(1):52-7.

40.       Rahimi-Moghadam S, Khanjani N, Feyzi V, Naderi M, Sadeghi H. Shift work problems of healthcare workers at Kerman University of Medical Sciences, Iran, 2013. Journal of Occupational Health and Epidemiology. 2017;6(4):207-14.

41.       Hämmig O. Work-and stress-related musculoskeletal and sleep disorders among health professionals: a cross-sectional study in a hospital setting in Switzerland. BMC Musculoskeletal Disorders. 2020;21(1):1-11.

42.       Li J, Appleton S, Gill T, Vakulin A, Wittert G, Antic N, et al. Musculoskeletal joint pain in men is not associated with obstructive sleep apnea or daytime sleepiness but is associated with poor sleep quality. Arthritis Care Res (Hoboken). 2017;69:742-7.

43.       Taheri M, Habibi E, Hasanzadeh A, Mahdavi Rad M. Relationship mental workload with musculoskeletal disorders among Alzahra hospital nurses by NASA-TLX index and CMD. J Health Syst Res. 2014;10(4):775-85.

44.       Waters TR. National efforts to identify research issues related to prevention of work-related musculoskeletal disorders. Journal of Electromyography and Kinesiology. 2004;14(1):7-12.

45.       Rahimi Fard H, Hashemi Nejad N, Choobine A, Heidari H, Tabatabaee S. Risk factors assessment cause musculoskeletal disorders in painting workshops of furniture industry. Qom University of Medical Sciences journal. 2011;4(2):35-45.

46.       Stansfeld SA, North F, White I, Marmot MG. Work characteristics and psychiatric disorder in civil servants in London. Journal of Epidemiology & Community Health. 1995;49(1):48-53.

47.       Pincus T, Burton AK, Vogel S, Field AP. A systematic review of psychological factors as predictors of chronicity/disability in prospective cohorts of low back pain. Spine. 2002;27(5):E109-E20.

48.       Luan HD, Hai NT, Xanh PT, Giang HT, Van Thuc P, Hong NM, et al. Musculoskeletal disorders: prevalence and associated factors among district hospital nurses in Haiphong, Vietnam. BioMed research international. 2018;2018.

49.       HABIBI E, AGHANASAB M, ORDUDARI Z, MOHAMADZADEH M, FAROKHI E, KOHNAVARD B, et al. Use of the movement and assistance of hospital patients index for risk assessment of musculoskeletal disorders in hospital wards in Isfahan, Iran. 2016.

50.       CDC. Characteristics of Health Care Personnel with COVID-19 - United States, February 12-April 9, 2020. MMWR Morbidity and mortality weekly report. 2020;69(15):477-81.

51.       Kisely S, Warren N, McMahon L, Dalais C, Henry I, Siskind D. Occurrence, prevention, and management of the psychological effects of emerging virus outbreaks on healthcare workers: rapid review and meta-analysis. bmj. 2020;369.

52.       Vindegaard N, Benros ME. COVID-19 pandemic and mental health consequences: systematic review of the current evidence. Brain, Behavior, and Immunity. 2020.

53.       Babamiri M, Heidarimoghadam R, Saidnia H, Mohammadi Y, Joudaki J. Investigation of the Role of Mental Workload, Fatigue, and Sleep Quality in the Development of Musculoskeletal Disorders. Journal of Occupational Hygiene Engineering Volume. 2019;5(4):1-7.

54.       Tabatabaei S, Khani Jazani R, Kavousi Dolanghar A, Rostami K, Najafi Z. The relationship between rate and sources of job stress and musculoskeletal pains among the staff of one hospital in Tehran city, Iran. Qom University of Medical Sciences Journal. 2017;11(4):72-9.

55.       Yang B, Wang Y, Cui F, Huang T, Sheng P, Shi T, et al. Association between insomnia and job stress: a meta-analysis. Sleep and Breathing. 2018;22(4):1221-31.

56.       Tayyib NA, Alsolami FJ. Measuring the extent of stress and fear among Registered Nurses in KSA during the COVID-19 Outbreak. Journal of Taibah University Medical Sciences. 2020;15(5):410-6.

57.       Zolfaghari F, Zare R. Ergonomic Posture Evaluation and Risk Factors for Musculoskeletal Disorders among Nurses in Arak City by QES Method. Iranian Journal of Rehabilitation Research. 2020;6(3):17-24.

58.       Choobineh A, Rahimi Fard H, Jahangiri M, Mahmood Khani S. Musculoskeletal injuries and their associated risk factors. Iran Occupational Health. 2012;8(4):70-81.

59.       Kuorinka I, Jonsson B, Kilbom A, Vinterberg H, Biering-Sørensen F, Andersson G, et al. Standardised Nordic questionnaires for the analysis of musculoskeletal symptoms. Applied ergonomics. 1987;18(3):233-7.

60.       Osipow SH, Spokane AR. Occupational stress inventory-revised. Odessa, FL: Psychological. 1998:1-15.

61.       Sharfiyan SA, Aminiyan O, Kiyani M, Barooni S, Amiri F. The evaluation of the degree of occupational stress and factors influencing it in forensic physicians working in Legal Medicine Organization in Tehran–autumn of 2005, Sci. J Forensic Med. 2006;12(3):144-50.

62.       Keikavoosi-Arani L, Seyed Someah M. Assessing Levels of Occupational Stress among Clinical Dental Students. Journal of Health and Safety at Work. 2020;10(4):408-15.

63.       Entezam M, Halvani G, Dehabadi PK, Arani MH, Jafari H. Investigating the occupational stress in hospital personnel by OSIPOW method in 2018. international journal of public health research and development. 2018;1(2):1-6.

64.       Buysse DJ, Reynolds III CF, Monk TH, Berman SR, Kupfer DJ. The Pittsburgh Sleep Quality Index: a new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry research. 1989;28(2):193-213.

65.       barkhordary m, dehghan dehnavi f, nasiriani k. The Relationship between Work-Family Conflict and Sleep Quality in Nurses Working in Critical Care Units. Iranian Journal of Nursing Research. 2020;15(3):86-96.

66.       Salehi K, Alhani F, Mahmoudifar Y, Rouhi N. Quality of sleep and related factors among Imam Khomeini hospital staff nurses. Iran Journal of Nursing. 2010;23(63):18-25.

این پژوهش به منظور 'بررسی شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی و ارتباط آن با خواب، استرس شغلی و شیفت کاری در پرستاران بیمارستان های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر زاهدان در سال 1400' انجام می شود. لطفا با پاسخ ­های صحیح و دقیق خود، ما را در انجام پژوهش مربوطه یاری فرمایید. ضمنا همکاری شما در این امر به معنای رضایت آگاهانه شما برای مشارکت در این پژوهش تلقی می­ گردد. همچنین اطلاعات این پرسشنامه محرمانه بوده و هیچ خطری متوجه شما نمی گردد.  از اینکه وقت گرانبهایتان را جهت تکمیل این پرسشنامه صرف می­ نمایید، بی­ نهایت سپاسگزاریم.

ندارد.

بررسی شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی و ارتباط آن با خواب، استرس شغلی و شیفت کاری در پرستاران

ندارد.

ندارد

برای شرکت کنندگان در طرح رایگان می باشد و هزینه اجرای طرح از طریق معاونت تحقیقات و فنآوری دانشگاه تامین می گردد.

 اطلاعات پرسشنامه ها محرمانه بوده و نتایج این پژوهش بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت. هویت شما در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند و هیچ خطری متوجه شما نمیگردد.

راه های ارتباطی با پژوهشگران:

راحله هاشمی حبیب آبادی؛      شماره تماس: 09157471564                           آدرس محل کار: زاهدان، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، دانشکده بهداشت، گروه مهندسی بهداشت حرفه ای و ایمنی کار

حسین جعفری؛                     شماره تماس: 09156683267                            آدرس محل کار: زاهدان، دانشکده پرستاری، مرکز تحقیقات ارتقاء سلامت

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پژوهشگران  ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

فایل پرسشنامه ها پیوست شده است.