بررسی تاثیر مداخله ی آموزشی در ریسک ابتلا به اختلالات اسکلتی -عضلانی در دانشجویان دندانپزشکی

مقدمه و ضرورت اجرای طرح:

واژه ی ارگونومی از دو کلمه ی یونانی ارگون (Ergon) به معنای کار و نوموس (Nomos) به معنای قاعده و قانون مشتق شده است. در اصطلاح کاربردی، دانشی است مربوط به ساختار (Structuring) و سازماندهیِ (Organizing) وضعیت فرد و تجهیزات، به گونه ای که تطابق بین اجزای مختلف در محیط کار، منجر به بیشترین بهره وری، براساس فیزیولوژی انسانی گردد(1).

امروزه در بسیاری از مشاغل، افراد ناچارند با شرایط نامناسبی که ابزار و محیط کار بر آنها تحمیل می کند؛ به گونه ای سازگاری پیدا کنند؛ و این امر ممکن است سلامت آنان را تحت تأثیر قرار دهد. در حال حاضر بخشی از علم ارگونومی، پیشگیری از آسیب های اسکلتی – عضلانی در افرادی است که به دلایل شغلی، در معرض اینگونه مشکلات قرار دارند. دندانپزشکان از جمله افرادی هستند که در معرض ابتلا به مشکلات اسکلتی – عضلانی قرار دارند. محدودیتِ دید و دسترسی به دندانها و تلاش برای تطابق با وضعیت بیمار، باعث ایجاد خستگی های عضلانی در دندانپزشکان می گردد(1).

مطالعاتِ گوناگون جنبه های مختلف بیماری های ارگونومیکِ دندانپزشکان را مورد بررسی قرار داده اند؛ از جمله ی آنها مطالعاتِ مربوط به شیوع و عواملِ خطرِ مرتبط با این آسیب هاست که در ادامه به چند مورد از آنها اشاره شده است.

الف) شیوع بیماریهای ماسکولواسکلتال در دندانپزشکان در مطالعات داخلی

1. مطالعه ای که در سال 1396در دندانپزشکان یک کلینیک دندانپزشکی وابسته به یک دانشگاه نظامی انجام شد؛ نشان داد که به ترتیب 56 درصد از دندانپزشکان در محدوده ی ریسک بالا، 40 درصد در محدوده ی ریسک متوسط و 5/4 درصد در محدوده ی ریسک خیلی بالا قرار دارند. بیشترین میزان شیوع درد و ناراحتی اسکلتی عضلانی در نواحی مختلف طی 12 ماه گذشته در ناحیه گردن ) 66 درصد( مشاهده شد؛ همچنین رابطه بین اختلالات اسکلتی عضلانی با جنسیت و زمان کاری معنادار بود. بطوریکه در زنان در مقایسه با مردان، از دست دادن کار در 12 ماه گذشته 1.4 برابر بیشتر است؛ همچنین با افزایش یک ساعت فعالیت کاری، 20 در صد احتمال از دست دادن کار به دلیل اختلالات اسکلتی- عضلانی افزایش می یابد(2).

2. مطالعه ی انجام شده در سال  1397 در زنجان شیوع حداقل یکی از دردهای اسکلتی عضلانی را در 67.5 درصد دندانپزشکان نشان داد؛ شایعترین ناحیه، شانه به میزان 30.8 درصد، کمر به میزان  24.2 درصد و گردن 20.8 درصد بود. این دردها ارتباطی با خصوصیات فردی و  شرایط دندانپزشکان نداشت(3).

3. نتایج مطالعه ی انجام شده در سال 95 در قزوین، بیشترین شیوع ناراحتی را در گردن به میزان 62 درصد بود نشان داد؛ همچنین اختلال در کار روزانه بر اثر درد گردن به میزان 24 درصد، بیشترین فراوانی را داشت. در این مطالعه، درد در نواحی گردن، پشت (تحتانی و فوقانی) و مچ دست شایعترین اختلالات اسکلتی عضلانی در بین دندانپزشکان بود و درد گردن شایعترین عامل اختلال در عملکرد روزانه ی ایشان گزارش شد(4).

سایر مطالعات نیز شیوع بالای آسیب های ارگونومیک در دندانپزشکان را گزارش کرده اند(5-7)

ب) ارزیابی ارگونومیکی ریسک فاکتورهای اختلالات اسکلتی – عضلانی دندانپزشکان

گروه دیگری از مطالعاتِ انجام شده مربوط به ارزیابی ارگونومیکی ریسک فاکتورهای اسکلتی و عضلانی است که در ادامه به چند مورد از آنها اشاره شده است:

1. در مطالعه ای که در سال 1392در استان خراسان شمالی در مورد ارزیابی ارگونومیکی ریسک فاکتورهای اختلالات اسکلتی – عضلانی دندانپزشکان انجام شد؛ وضعیت های کاری 60 دندانپزشک توسط چک لیست [1] REBAارزیابی شد. این روش، برای ارزیابی مشاغلی است که در آن ها پوسچر کار، استاتیک یا دینامیک بوده و تغییرات زیادی در پوسچر و وضعیت انجام کار روی می دهد. در این روش ابتدا پوسچر یا فعالیتی که باید ارزیابی شود انتخاب می گردد، آن گاه با استفاده از دیاگرام های طراحی شده، پوسچر اندام های مختلف کدگذاری می شود. امتیاز پوسچر اندام با اعمال نیرو و نوع فعالیت ترکیب می شود تا نهایتا امتیاز کلی خطر بروز آسیب های اسکلتی – عضلانی مشخص شود. سطح های اولویت اقدام های اصلاحی که در این روش پیشنهاد شده است ضرورت اجرای برنامه های مداخله ای ارگونومیک را مشخص می سازند. نتایج حاصل از این مطالعه نشان دادند که در مورد سطح خطر و اولویت بندیِ اقدامات اصلاحی، 78% دارای سطح ریسک متوسط (اقدامات ضروری) و 22% دارای ریسک بالا (اقدامات ضروری هر چه زودتر بودند)(8).

2. مطالعه ی دیگری در مورد ارزیابی ارگونومیکی دندانپزشکان در سال 1397 با استفاده از روش RULA در بجنورد انجام شد. این روش برای ارزیابی سریع شدت فشار وضعیتی و ارزیابی اختلالات اسکلتی- عضلانی طراحی و ارائه شده است و بویژه برای کارهای ایستا کاربرد دارد. یافته های این مطالعه می دهد که کمترین میانگین نمره درد مربوط به دندانپزشکان تحت درمان و بیشترین آن مربوط به دندانپزشکانی است که سابقه بیماری دارند. همچنین محاسبه نمره نهایی نشان داد که ٥٤ % از این دندانپزشکان، معادل ٣٤ نفر در اولویت سوم و 44% معادل ٢٨ نفر، در اولویت دوم و 1.5% معادل 1 نفر در اولویت اقدام درمانی اول قرار داشتند به این معنی که اقدامات اصلاحی فوری برای ایشان ضروری بود(9).

ج) مطالعاتی برای پیشگیری و درمان بیماری های عضلانی اسکلتی دندانپزشکان 

• تاثیر درمان و آموزش ارگونومی

آموزش های ارگونومیکی از جمله اقداماتی است که برای پیشگیری و درمان بیماریهای عضلانی اسکلتی در دندانپزشکان انجام شده است؛ مطالعاتی به بررسی اینگونه اقدامات پرداخته اند که از جمله ی آنها میتوان به موارد زیر اشاره نمود.

1. در مطالعه ای که به منظور بررسی تاثیر آموزش دراصلاح پوسچر و کاهش اختلالات اسکلتی- عضلانی ناشی ازکاردر سال 98 انجام شد؛  60 نفر از دندانپزشکان شهرستان کرج در سه گروه آموزش چهره به چهره، گروه پمفلت وگروه شاهد مورد بررسی قرارگرفتند. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که آموزش حضوری (چهره به چهره) و آموزش به روش پمفلت در دو گروه  اثر گذار بوده و توانسته در اصلاح نوع پوسچر دندانپزشکان اثر مثبت داشته باشد(10).

2. بررسی تاثیر هشت هفته حرکت درمانی بر میزان دردِ گردن دندانپزشکان عمومی در سال 93 نشان داد که حرکات ورزشی و انجام حرکاتی بر خلاف حرکات تکراری دندانپزشک، به دلیل تقویت ماهیچه ها، افزایش خونرسانی و در نتیجه اکسیژن و مواد غذایی به سلول های عضلانی برای درمان عوارض اسکلتی عضلانی مفید است(11).

د. مطالعات مربوط به میزان آگاهی دندانپزشکان در مورد بیماریها و روش های پیشگیری از بیماریهای ماسکولواسکلتال

اطلاعات ارگونومیکی دندانپزشکان می تواند در سلامت عضلانی - اسکلتی آنان موثر  باشد. نمونه ای از بررسی های انجام شده در مورد میزان آگاهی از اصول ارگونومی و عملکرد به آن در میان دندانپزشکان شهر یزد نشان داد که بین نمرة آگاهی با میزان رعایت اصول صحیح ارگونومی رابطه ای معنی دار وجود دارد؛ لذا با بالا رفتن سطح آگاهی دندانپزشک از اصول ارگونومی و رعایت این اصول می توان از اختلالات اسکلتی- عضلانی جلوگیری کرد(12).

به هر حال مطالعات مختلف نشان میدهد مشکلات اسکلتی_عضلانی در بین دندانپزشکان شایع بوده وپوسچر نامناسب ازجمله ریسک فاکتورهای آن ها محسوب می شود که روش های متعددی برای ارزیابی آن ارائه گردیده است.از تکنیک  های ارزیابی ارگونومیکی ارائه شده،روش های مشاهده ای بر مبنای قلم وکاغذ دارای محاسن ویژه ای است زیرا عدم نیاز به تجهیزات و وسایل تخصصی و نیز ارزیابی درمدت زمانی  کوتاه ،از ویژگی های مهم این روش ها می باشد.

باتوجه به اینکه دوران دانشجویی زمان مناسبی برای آموزش و یادگیری وضعیت صحیح نشستن در هنگام کار برروی بیمار جهت پیشگیری از مشکلات اسکلتی _عضلانی در آینده می باشد مطالعه حاضر با هدف ارزیابی پوسچر وریسک ابتلا به این بیماری ها در دانشچویان دندانپزشکی با استفاده از چک لیست REBA در این گروه انجام خواهد شد.

1.فراوانی امتیازات وضعیت بدنی دانشجویان دندانپزشکی با استفاده از روش REBA، قبل از مداخله ی آموزشی در گروه مورد وشاهدچگونه است؟

2.فراوانی سطح خطر ابتلا به اختلالات عضلانی اسکلتی با استفاده از روش REBA، قبل از مداخله ی آموزشی در گروه مورد وشاهدچگونه است؟

3.فراوانی اولویت اقدام های اصلاحی پوسچر با استفاده از روش REBA، قبل از مداخله ی آموزشی در گروه مورد وشاهدچگونه است؟

4.فراوانی امتیازات وضعیت بدنی دانشجویان دندانپزشکی با استفاده از روش REBA، بعد از مداخله ی آموزشی در گروه مورد وشاهدچگونه است؟

5.فراوانی سطح خطر ابتلا به اختلالات عضلانی اسکلتی با استفاده از روش REBA، بعد از مداخله ی آموزشی در گروه مورد وشاهدچگونه است؟

6.فراوانی اولویت اقدام های اصلاحی پوسچر با استفاده از روش REBA، بعد از مداخله ی آموزشی در گروه مورد وشاهدچگونه است؟

7.فراوانی امتیازات وضعیت بدنی دانشجویان دندانپزشکی با استفاده از روش REBA، قبل از مداخله ی آموزشی در گروه مورد و شاهد متفاوت نیست.

8.فراوانی امتیازات وضعیت بدنی دانشجویان دندانپزشکی با استفاده از روش REBA، بعد از مداخله ی آموزشی در گروه مورد و شاهد متفاوت است.

9.فراوانی سطح خطر ابتلا به اختلالات عضلانی اسکلتی با استفاده از روش REBA، قبل از مداخله ی آموزشی در گروه مورد مورد و شاهد متفاوت نیست.

10.فراوانی سطح خطر ابتلا به اختلالات عضلانی اسکلتی با استفاده از روش REBA، بعد از مداخله ی آموزشی در گروه مورد مورد و شاهد متفاوت است.

11.فراوانی اولویت اقدام های اصلاحی پوسچر با استفاده از روش REBA، قبل از مداخله ی آموزشی در گروه مورد و شاهد متفاوت نیست.

12.فراوانی اولویت اقدام های اصلاحی پوسچر با استفاده از روش REBA، بعد از مداخله ی آموزشی در گروه مورد و شاهد متفاوت است.

13.فراوانی امتیازات وضعیت بدنی دانشجویان دندانپزشکی با استفاده از روش REBA، قبل و بعد از مداخله ی آموزشی در گروه کنترل وموردمتفاوت نیست.

14.فراوانی سطح خطر ابتلا به اختلالات عضلانی اسکلتی با استفاده از روش REBA، قبل و بعد از مداخله ی آموزشی در گروه کنترل وموردمتفاوت نیست .

15.فراوانی اولویت اقدام های اصلاحی پوسچر با استفاده از روش REBA، قبل و بعد از مداخله ی آموزشی  در گروه کنترل وموردمتفاوت نیست.

بررسی تاثیر مداخله ی اموزشی درریسک ابتلا به اختلالات اسکلتی_عضلانی در دانشجویان دندانپزشکی

1. تعیین فراوانی امتیازات وضعیت بدنی دانشجویان دندانپزشکی با استفاده از روش REBA، قبل از مداخله ی آموزشی در گروه مورد وشاهد
2. تعیین فراوانی سطح خطر ابتلا به اختلالات عضلانی اسکلتی با استفاده از روش REBA، قبل از مداخله ی آموزشی در گروه مورد وشاهد
3. تعیین فراوانی اولویت اقدام های اصلاحی پوسچر با استفاده از روش REBA، قبل از مداخله ی آموزشی در گروه موردوشاهد
4. تعیین فراوانی امتیازات وضعیت بدنی دانشجویان دندانپزشکی با استفاده از روش REBA، بعد از مداخله ی آموزشی در گروه مورد وشاهد
5. تعیین فراوانی سطح خطر ابتلا به اختلالات عضلانی اسکلتی با استفاده از روش REBA، بعد از مداخله ی آموزشی در گروه مورد وشاهد
6. تعیین فراوانی اولویت اقدام های اصلاحی پوسچر با استفاده از روش REBA، بعد از مداخله ی آموزشی در گروه موردوشاهد
7. مقایسه ی فراوانی امتیازات وضعیت بدنی دانشجویان دندانپزشکی با استفاده از روش REBA، قبل از مداخله ی آموزشی در گروه مورد و شاهد
8. مقایسه ی فراوانی امتیازات وضعیت بدنی دانشجویان دندانپزشکی با استفاده از روش REBA، بعد از مداخله ی آموزشی در گروه مورد و شاهد
9. مقایسه ی فراوانی سطح خطر ابتلا به اختلالات عضلانی اسکلتی با استفاده از روش REBA، قبل از مداخله ی آموزشی در گروه مورد مورد و شاهد
10. مقایسه ی فراوانی سطح خطر ابتلا به اختلالات عضلانی اسکلتی با استفاده از روش REBA، بعد از مداخله ی آموزشی در گروه مورد مورد و شاهد
11. مقایسه ی فراوانی اولویت اقدام های اصلاحی پوسچر با استفاده از روش REBA، قبل از مداخله ی آموزشی در گروه مورد و شاهد
12. مقایسه ی فراوانی اولویت اقدام های اصلاحی پوسچر با استفاده از روش REBA، بعد از مداخله ی آموزشی در گروه مورد و شاهد
13. مقایسه ی فراوانی امتیازات وضعیت بدنی دانشجویان دندانپزشکی با استفاده از روش REBA، قبل و بعد از مداخله ی آموزشی در گروه کنترل ومورد
14. مقایسه ی فراوانی سطح خطر ابتلا به اختلالات عضلانی اسکلتی با استفاده از روش REBA، قبل و بعد از مداخله ی آموزشی در گروه کنترل ومورد
15. مقایسه ی فراوانی اولویت اقدام های اصلاحی پوسچر با استفاده از روش REBA، قبل و بعد از مداخله ی آموزشی  در گروه کنترل ومورد

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان - دانشکده دندانپزشکی زاهدان -دانشکده توانبخشی زاهدان

ارگونومی:

واژه ی ارگونومی از دو کلمه ی یونانی ارگون (Ergon) به معنای کار و نوموس (Nomos) به معنای قاعده و قانون مشتق شده است. در اصطلاح کاربردی، دانشی است مربوط به ساختار (Structuring) و سازماندهیِ (Organizing) وضعیت فرد و تجهیزات، به گونه ای که تطابق بین اجزای مختلف در محیط کار، منجر به بیشترین بهره وری، براساس فیزیولوژی انسانی گردد(1).

REBA: از تکنیک های ارزیابی ارگونومیکی است؛ این روشِ مشاهده ای ، بر مبنای قلم و کاغذ بوده و  عدم نیاز به تجهیزات و وسایل تخصصی و نیز ارزیابی سریع در مدت زمانی کوتاه از ویژگی های مهم این روش می باشد.

مداخله ای نیمه تجربی

همه ی دانشجویان پره کلینیک و کلینیک دانشکده ی دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

معیارهای ورود: تمامی دانشجویان ترمهای 5تا12دانشکده دندانپزشکی زاهدان

معیارهای خروج:1_عدم همکاری وخروج  دانشجوی وارد شده به مطالعه به هر دلیلی 2_دانشجویی که درطی اجرای طرح از دانشکده انتقالی بگیرد،مهاجرت نماید ویا از دنیا برود. 3_دانشجویانی که سابقه بیماری اسکلتی_عضلانی دارند وارد مطالعه نمی شوند

با توجه به فرمول حجم نمونه زیر و سطح معنی داری دو طرفه  a = 0/05
  و توان آزمون80% بزابر 45 نفر ز دانشجویان مقطع کلینیک و پره کلینیک دانشکده دندانپزشکی زاهدان در هر گروه، و در مجموع 90 نفر می باشد.

نمونه ها ازبخشهای فانتوم (فانتوم اندو، فانتوم ترمیمی، مورفولوژی) و بخشهای بالینی (جراحی، ترمیمی، اندو، اطفال، پریو، پروتز) در مجموع 9 بخش از هر بخش 11 نفر در مطالعه وارد میشوند. تعداد 99 دانشجو در دو گروه شاهد و مورد بررسی خواهند شد.

برگه ی ارزیابی وضعیت بدنی کارکنان به روش Rapid Entire Body SSessmen،REBA

(در ضمیمه موجود است).

در این مطالعه ی مداخله ای پس از کسب اجازه از مدیر گروه هر بخش، با مراجعه حضوری، وضعیت های کاری دانشجویان دندانپزشکی که پس از توضیح پژوهش ،جهت شرکت در مطاعه رضایت داشته باشند؛ توسط برگه ی ارزیابی REBA بررسی و ثبت خواهد شد. این روش، روشی مناسب برای ارزیابی مشاغلی است که در آن ها پوسچر کار، استاتیک یا دینامیک است. در این روش که به وسیله مک آتامنی و هیگنت ارائه شده است ابتدا پوسچر یا فعالیتی که باید ارزیابی شود انتخاب می گردد، آن گاه با استفاده از دیاگرام های طراحی شده، پوسچر اندام های مختلف کدگذاری می شود. امتیاز پوسچر اندام با اعمال نیرو و نوع فعالیت ترکیب می شود تا نهایتا امتیاز کلی خطر بروز آسیب های اسکلتی – عضلانی برای کلیه ی دانشجویان مشارکت کننده مشخص شود. سطح های اولویت اقدام های اصلاحی که در این روش پیشنهاد شده است ضرورت اجرای برنامه های مداخله ای ارگونومیک را مشخص می سازند. امتیازات براورد شده در کنار یونیت و در محل کار، با دانشجو در میان گذاشته می شود سپس نحوه ی اصلاح و وضعیت صحیح پوسچر براساس Guideline تهیه شده، برای گروه مورد، توسط دانشجوی همکار در طرح، توضیح داده خواهد شد و بروشوری که حاوی نکات مهم آموزشی است در اختیار این گروه قرار خواهد گرفت. پس از گذشت ده روز  مجددا وضعیت پوسچر دانشجویان، ارزیابی و ثبت؛ و متغیرهای مربوطه اندازه گیری و مقایسه خواهند شد. دانشجویی که ارزیابی و ثبت وضعیت پوسچرال را قبل و بعد از مداخله انجام می دهد؛ از تخصیص گروههای کنترل و مداخله بی اطلاع است. این مطالعه Blind بوده و مشاور آمار نیز از نحوه ی تخصیص گروهها بی اطلاع است.

داده های به دست آمده وارد نرم افزار SPSS 22 خواهند شد. برای تجزیه و تحلیل آماری دو متغیره، برای مقایسه متغیرهای دموگرافیک بین دو گروه از آزمون Chi-square, Independent Sample T-test, and Mann-Whitney U test  استفاده میشود. برای مقایسه نمرات قبل از مداخله بین دو گروه مداخله و شاهد از آزمون Independent Sample T-test استفاده خواهد شد. تغییرات در نمرات پرسشنامه قبل وپس از مداخله آموزشی با استفاده از تست های آماری Wilcoxon Signed Rank Test, McNemar test,  و Linear Regression آنالیز خواهند شد.

جدول 1: میانگین و انحراف معیار متغیرهای مورد بررسی

در این پژوهش جهت نیل به اهداف موردنظر موارد ذیل رعایت می‌شود:

1. اعلام نتایج پژوهش به مراکز ذیربط
2. تشکر و قدردانی از اساتید به لحاظ راهنمایی‌ در انجام پروژه
3. قدردانی از سایر عزیزان کمک‌کننده در این مطالعه
4. رعایت ملاحظات اخلاقی در استفاده از منابع
5. اخذ رضایت  از دانشجویان جهت شرکت در مطالعه 

براساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران، کدهای 1و 2و 8و 10و 11و 13و 15و 27و 28و 29و 30 و 31 برای این پژوهش در نظر گرفته شده است.

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

8. طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.

10. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

13. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

15. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

27. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

28. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

30. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31. روش پژوهش نباید با ارزش‌های اجتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

مورد خاصی ندارد.

 ergonomic consideration, ergonomics, masculoskeletal disease, Postural disease

اختلالات اسکلتی_عضلانی،بیماری های پوسچرال ،دندانپزشکی،ارگونومی

1.        Sachdeva A, Bhateja S, Arora G. Ergonomics in rehensive review. Journal of Dental Research and Review. 2020;7(1):32.

2.        یزدانیان, محسن, مرادی, کیومرث, سبحانی, وحید, et al. ارزیابی شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی و وضعیت پوسچر حین کار دندانپزشکان یک کلینیک دندانپزشکی وابسته به یک دانشگاه نظامی در شهر تهران در سال 1396. مجله طبنظامی. 2018;20(2):222-30.

3.        ایمان شب, سمیرا ب, فاطمه س. بررسی شیوع دردهای عضلانی-اسکلتی و عوامل مرتبط با آن در دندانپزشکان زنجان.

4.        سیدعلیرضا جن, فائزه آ, محمود ع, سمیرا ا, سکینه و. بررسی شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی و عوامل مرتبط با آن در دندانپزشکان عمومی قزوین در سال 1395.

5.        فاطمه ام, حمیدرضا ع, اله رق, صادق ج. بررسی شیوع اختلالات اسکلتی عضلانی در دندان پزشکان عمومی شهر همدان.

6.        چوبینه دع, سلیمانی ا, اسماعیل, دانشمندی, هادی, محمدبیگی, et al. شیوع اختلالات اسکلتی–عضلانی و ارزیابی پوسچر به روش RULA در دندانپزشکان عمومی شیراز در سال 1389. مجله دندانپزشکی جامعه اسلامی دندانپزشکان. 2012;24(4):310-7.

7.        رضا پ, سیدکاظم ش, رقیه حد. بررسی شیوع و عوامل خطرزا در ایجاد دردهای اسکلتی-عضلانی در دندانپزشکان شاغل شهر تبریز.

8.        ابراهیمیان, حسین, آبادی ح, رجبعلی, شجاع, اسماعیل. ارزیابی ارگونومیکی ریسک فاکتورهای اختلالات اسکلتی–عضلانی دندانپزشکان استان خراسان شمالی به روش REBA. مجله دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی. 2014;5(5):961-7.

9.        Aliakbari R, Vahedian-Shahroodi M, Tehrani H, Esmaeili H, Hokmabadi R. Dentists’ ergonomic assessment by RULA method and its relationship with musculoskeletal disorders. Journal of Dental Medicine. 2018;31(1):42-8.

10.      Zarei F, Mousavifard SA, Mahmoudi T, Allah Alvandian V. The Effect of Ergonomics Training on Reducing the Prevalence of Musculoskeletal Disorders in Dentists in Karaj. Alborz University Medical Journal. 2019;8(2):177-84.

11.      بلندیان پآ, رجبی ر, زاده محع, سهرابی ا, میر ه. بررسی تاثیر هشت هفته حرکت درمانی بر میزان درد گردن دندانپزشکان عمومی. مجله ی دندانپزشکی جامعه ی اسلامی دندانپزشکان. 94;27:47-51.

12.      Rashidi Maybodi F, Mehrparvar AH, Hadian Dehaj S. Evaluation of Level of Awareness about Ergonomic Principles and Practical Commitment among Dentists in Yazd in 2015. Occupational Medicine Quarterly Journal. 2017;8(4):67-75.

فایل ضمیمه شده است

این پژوهش یک مطالعه نیمه تجربی می باشد هدف از انجام این مطالعه ,بررسی تاثیر مداخله ی آموزشی در ریسک ابتلا به اختلالات اسکلتی _عضلانی در دانشجویان دندانپزشکی می باشد.ما  در این مطالعه میخواهیم بدانیم آیا آموزش موقعیت درست نشستن بالای سر بیمار به دانشجویان دندانپزشکی میتواند در ریسک ابتلا به به اختلالات اسکلتی عضلانی تاثیری بگذارد یاخیر

ندارد

امروزه در بسیاری از مشاغل، افراد ناچارند با شرایط نامناسبی که ابزار و محیط کار بر آنها تحمیل می کند؛ به گونه ای سازگاری پیدا کنند؛ و این امر ممکن است سلامت آنان را تحت تأثیر قرار دهد. در حال حاضر بخشی از علم ارگونومی، پیشگیری از آسیب های اسکلتی – عضلانی در افرادی است که به دلایل شغلی، در معرض اینگونه مشکلات قرار دارند. دندانپزشکان از جمله افرادی هستند که در معرض ابتلا به مشکلات اسکلتی – عضلانی قرار دارند. محدودیتِ دید و دسترسی به دندانها و تلاش برای تطابق با وضعیت بیمار، باعث ایجاد خستگی های عضلانی در دندانپزشکان می گردد در نتیجه آموزش وضعیت درست نشستن بالای سر بیمار برای دسترسی ودید مناسب به دانشجویان در مراحل اولیه کارآموزی وقبل از فارغ التحصیلی میتواند ریسک ابتلا به اختلالات اسکلتی _عضلانی را کاهش دهد.

این مطالعه هیچ عوارض جانبی شناخته شده ای برای آزمودنی ها ندارد.

هرنوع اسیبب یاخسارت ناشی ازشرکت درپژوهش باید برطبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد تحقق این امر ترجیحا به صورت پوشش بیمه ای نامشروط باشد.

هیچگونه هزینه ای از آزمودنی دریافت نمی گردد.

روش جایگزین دیگری برای این مطالعه در نظر گرفته نشده است.

اطلاعات بیماران کاملا محرمانه باقی مانده وصرفا برای استفاده دراین تحقیق مورد استفاده قرار میگیرد همچنین نتایج در سطح کلی منتشر خواهد شد پس ازانتخاب نمونه های واجد شرایط از مرکز تمام توضیحات درباره موضوع واهداف ومحرمانگی اطلاعات به تک تک شرکت کنندگان ارایه میشود.

در پایان پژوهش هر فرد که به مطالعه وارد شده است این حق را دارد که درباره نتایج مطالعه اگاه شود واز مداخلات با روشهایی که سودمندی شان دراین مطالعه نشان داده شده بهره مند شود.

عدم قبول شرکت در پژوهش یا ادامه ندادن به همکاری نباید هیچ گونه تاثیری به ادامه تحصیل دانشجویان در دانشکده داشته باشد.

کسب ضایت نامه کتبی در این مطالعه قابل صرفنظر می باشد؛ بدلیل اینکه نوع مطالعه 'مداخله ی آموزشی' و از نوع 'نیمه تجربی' است و از 'دارو' یا 'دارونما' و یا 'روش های جراحی' انجام نمی شود؛ لذا کسب رضایت بصورت شفاهی و ضمنی خواهد بود.