تببین تجارب کارکنان و مدیران معاونت بهداشتی در اپیدمی کووید ۱۹ در حوزه کارکردهای اختصاصی مدیریت بحران و بررسی شاخص های مرتبط با آن در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

حوادث و بلایای طبیعی و انسان ساخت به هر شکل و یا به هر علتی که وقوع پیدا کنند، تهدیداتی جدی را برای توسعه و تکامل جامع بشری به همراه دارند (1). این تهدیدات می تواند سلامت و جان انسان، اموال و دارایی ها، محیط زندگی را تخریب کرده و فرایند توسعه جوامع را متوقف و حتی معکوس نماید (2).

کشور ایران نیز به واسطه موقعیت جغرافیایی، تنوع و گستردگی اقلیمی یکی از کشور های آسیب پذیر جهان می باشد، به طوری که از 45 نوع بلایای طبیعی که در جهان به ثبت رسیده، 35 نوع آن در کشور به وقوع پیوسته وآن را جز 10 کشور اول بلاخیز دنیا قرار داده است (3). در سالهای اخیر ده ها هزار نفر از مردم ایران بر اثر وقوع حوادث طبیعی جان خود را ازدست داده اند (4).

 به همین علت تلاش در جهت شناخت پدیده های پرخطر طبیعی و فراگیری راههای مقابله با آنها و بکارگیری راه­های مقابله با آنها، اصول و ضوابط پیشگیری می تواند خسارت ناشی از حوادث را به حداقل برساند (5).

در اواخر دسامبر 2019 گزارشاتی از بروز یک بیماری حاد تنفسی با تظاهرات تب، سرفه های خشک، علایم گوارشی گلو درد، در تعدادی از موارد همراهی با علایم سندرم تنفسی حاد از شهر ووهان، چین منتشر شد (6). طی بررسی های به عمل آمده علت آن نوع جدیدی از کرونا ویروس با عنوان covid 19  را مطرح کردند (7). بیماری همه گیر کووید 19 باعث بروز بحران عمومی در بهداشت و سلامت شد و  ضربه عظیمی بر بشریت وارد کرد (8). (9).

در حال حاضر پاندمی کرونا یکی از مسائل مهم و اصلی بهداشت و درمان در ایران و تمام دنیا می باشد(10). تازه ترین آمار جهانی شیوع ویروس کرونا نشان می دهد در مدت کوتاهی از ظهور، این بیماری با سرعت زیادی منتشر شده و اکنون تمام کشورهای درگیر این بیماری شده اند. تا زمان نگارش این متن (31 فروردین 1400) تعداد 140،886،773نفر در سراسر دنیا به این بیماری مبتلا  و 3،012،251 در اثر این بیماری جان خود را از دست داده اند. بر اساس آمار کشور ایران تا تاریخ ذکر شده تعداد 2237000  ابتلا و تعداد 66000 مرگ در اثر این  بیماری رخ  داده است (11).

طبق اعلام رسمی در ایران در اواخر بهمن  1398 اولین گزارش ابتلا به کووید 19 اعلام و به دنبال آن بلافاصله تیم های مدیریتی و کنترل بحران در سطح دانشگاه های علوم پزشکی کشور از جمله دانشگاه علوم پزشکی زاهدان تشکیل شد تا در خصوص نحوه برخورد و کنترل این اپیدمی تصمیم گیری شود (12).

فرایند تصمیم گیری در وضعیت بحرانی، معمولا شامل بیان صحیح اهداف، یافتن راه حل های مختلف، ارزیابی امکان پذیری آنها، ارزیابی و پیامد و نتایج ناشی از اجرای هر یک از این راه حل ها و نهایتا انتخاب و اجرای آن راه حلی ست که بیشترین کمک را در رسیدن اهداف می کند (13).

مدیریت بحران شامل چهار حوزه می باشد: مبانی عملیات،کارکردهای فاز آمادگی، کارکردهای مدیریتی، کارکرد های اختصاصی که یکی از مهمترین آیتم ها در حوزه مدیریت بحران، کارکردهای اختصاصی میباشد و  شامل : عملیات اورژانس پیش بیمارستانی ، عملیات پاسخ بیمارستانی،  عملیات پاسخ بهداشت است(14)

مدیران و کارمندان با توجه به سابقه خدمتی خود و همچنین پست کلیدی که دارند سرشار از تجربه می باشند و سازمان می تواند از این تجربیات به عنوان منبع غنی دانش سازمانی استفاده ببرد (15).  بهره گیری از دانش و تجربیات در فرایند های دانشگاهی یکی از اصول اساسی کیفی سازی فعالیت ها به شمار می رود بر این اساس برنامه ای می تواند با اقبال سازمان مواجه شود که در رعایت این اصل دقت و اهتمام لازم به کار گرفته باشد (16).

از طرف دیگر  آمار و شاخص ها معیاری جهت اندازه گیری موفقیت عملکرد یک سازمان هستند و تعیین میزان وصول به اهداف مورد نظر آن سازمان را تعیین میکند (17). در حقیقت برای اینکه مشکلات سلامت مردم که روز به روز پیچیده تر می شود شناخته و اندازه گیری شود لازم است که اطلاعات و آمار ابعاد مختلف سلامت تولید شود. آمار و اطلاعات سلامت در مراحل مختلف برنامه ریزی و سیاست گذاری سلامت مورد استفاده قرار میگیرد. از این جمله می­توان به موراد زیر اشاره کرد: اولویت بندی مشکلات سلامت، تصمیم گیری و سیاستگذاری که مبتنی بر شواهد.با ارزشیابی اهداف سلامت از جنبه های مختلف و تعیین هزینه اثر بخشی و هزینه کارایی برنامه های سلامت و همچنین با استفاده از آمار و اطلاعات می توان درصد تحقق اهداف هر یک از مداخلات سلامت را نیز سنجید، طراحی های مجدد برنامه های سلامت نیز نیاز به داده های پایه دارند تا به کمک آنها بتوان برنامه های سلامت را مورد بازنگری قرار داد (18).

با توجه به مطالب گفته شده هر مدیریتی با چالش هایی همراه است. مدیریت بحران که نا خداگاه و با بروز حادثه اتفاق می افتد توان بیشتری برای چالش پذیری دارد. با توجه به اهمیت دادن به سازمان مدیریت بحران و ستاد های تابع و چگونگی اداره کار های این ستاد لازم است، شیوه های مفید و اثر بخشی برای مدیریت و هدایت منابع و نیز راهبرد های اساسی برای کسب حداکثر کارایی به کار گرفته شود (19).

لذا پژوهشی در زمینه عملکرد مدیریت بحران معاونت بهداشتی دانشگاه مورد نیاز می باشد. انجام چنین مطالعاتی که می توان آن را نوعی ارزیابی از عملکرد مدیریت بحران معاونت بهداشتی دانشگاه به شمار آورد، اطلاعات قابل اندازه گیری در خصوص اثرات اجرای طرح تهیه و در اختیار برنامه ریزان و مسئولان حوزه سلامت قرار می دهد و با ارایه تصویری از وضعیت موجود بدون آن که منابع افزون تری را اقتضاء یا پیشنهاد کند به اثر بخشی و بازدهی مناسب و بهره وری مورد نیاز عنایت دارد. ، لذا پژوهش حاضر با هدف تببین تجارب کارکنان و مدیران معاونت بهداشتی در اپیدمی کووید ۱۹ در حوزه کارکردهای اختصاصی مدیریت بحران و بررسی شاخص های مرتبط با آن در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان انجام خواهد شد. نتایج این مطالعه می­تواند جهت بهره گیری این دانشگاه از روند کنترل اپیدمی کووید 19 و همچنین جهت ارزیابی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی مورد تصمیم گیری و ارزیابی قرار گیرد.

- تعیین شاخص های مدیریت بیماری های واگیر(درصد مراکز فعال جهت واکسیناسیون کووید 19، درصد افراد واکسینه شده به تفکیک نوبت واکسیناسیون، درصد رهگیری اطرافیان ) در حوزه کارکرد های اختصاصی مدیریت بحران اپیدمی کووید ۱۹در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان از اسفند 1398 تا پایان سال 1400 چگونه است؟

2- تعیین شاخص های بهداشت محیط (درصد بازدیدهای انجام شده، درصد اخطاریه های صادر شده) در حوزه کارکرد های اختصاص، مدیریت بحران اپیدمی کووید ۱۹در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان از اسفند 1398 تا پایان سال 1400 چگونه است؟

3- تعیین شاخص های تغذیه (درصد خانوارهای حمایت شده  با سبد حمایتی به کل موارد مثبت) در حوزه کارکرد های اختصاص، مدیریت بحران اپیدمی کووید ۱۹در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان از اسفند 1398 تا پایان سال 1400 چگونه است؟

4- تعیین شاخص های خدمات آزمایشگاهی (درصد مراکز نمونه گیری  به کل مراکز- درصد جمعیت غربالگری شده از نظر کووید19) در حوزه کارکرد های اختصاص، مدیریت بحران اپیدمی کووید ۱۹در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان از اسفند 1398 تا پایان سال 1400 چگونه است؟

5. بین شاخص های (مدیریت بیماری های واگیر، بهداشت محیط، و....) در حوزه کارکرد های اختصاصی مدیریت بحران اپیدمی کووید ۱۹ در شهرستان های زاهدان، سراوان و خاش ارتباط معنی داری  است.

تببین تجارب کارکنان و مدیران معاونت بهداشتی در اپیدمی کووید ۱۹ در حوزه کارکردهای اختصاصی مدیریت بحران و بررسی شاخص های مرتبط با آن در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

- تعیین شاخص های بیماری های واگیر(درصد مراکز فعال جهت واکسیناسیون کووید 19، درصد افراد واکسینه شده به تفکیک نوبت واکسیناسیون، درصد رهگیری اطرافیان ) در حوزه کارکرد های اختصاص، مدیریت بحران اپیدمی کووید ۱۹در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان از اسفند 1398 تا پایان سال 1400

2- تعیین شاخص های بهداشت محیط(درصد بازدیدهای انجام شده)  در حوزه کارکرد های اختصاصی مدیریت بحران اپیدمی کووید ۱۹در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان از اسفند 1398 تا پایان سال 1400

3- تعیین شاخص های تغذیه(درصد خانوارهای حمایت شده با سبد حمایتی به کل موارد مثبت) در حوزه کارکرد های اختصاصی مدیریت بحران اپیدمی کووید ۱۹در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان از اسفند 1398 تا پایان سال 1400

4- تعیین شاخص های خدمات آزمایشگاهی (درصد مراکز نمونه گیری  به کل مراکز- درصد جمعیت غربالگری شده از نظر کووید19)در حوزه کارکرد های اختصاصی مدیریت بحران اپیدمی کووید ۱۹در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان از اسفند 1398 تا پایان سال 1400

5- مقایسه شاخص های (مدیریت بیماری های واگیر، بهداشت محیط، و....) در حوزه کارکرد های اختصاصی مدیریت بحران اپیدمی کووید ۱۹ بین شهرستان های زاهدان، سراوان و خاش

6- تببین تجارب مدیران و کارکنان در حوزه کارکرد های اختصاص، مدیریت بحران اپیدمی کووید ۱۹در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

1. ستاد مدیریت بحران  مستقر در معاونت بهداشتی و کار گروه ویژه کووید 19 دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
2. تمامی واحد های تابعه معاونت بهداشتی و  دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
3. وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و سایر دانشگاه های علوم پزشکی

کووید 19(COVID-19):

تعریف نظری: کروناویروس ها (CoV) خانواده بزرگی از ویروس ها می‌باشد که باعث رخداد بیماری‌های رایجی مانند سرماخوردگی تا بیماری‌های تنفسی مانند سندروم تنفسی خاورمیانه (MERS-Cov) و سندروم حاد تنفسی (SARS-Cov) می‌شود. کروناویروس نوع جدیدی از این نوع ویروس‎ها می‌باشد که قبلا در انسان تشخیص داده نشده‌است. کروناویروس ها به اصطلاح زئونوز هستند که طبق تعریف به معنای این است که می‌تواند در حیوانات و انسان‌ها به طور مشترک باعث ایجاد بیماری شود. برای مثال سندروم حاد تنفسی (SARS-Cov) از طریق گربه زباد (Civet Cat) و سندروم تنفسی خاورمیانه (MERS-Cov) از طریق شتر به انسان انتقال یافته‌است. همچنین چندین نوع از کروناویروس‌ها شناخته‌شده هستند که در حال حاضر انسان را آلوده نکرده‌است(42).

تعریف عملی: در این متغیر تعریف عملی منطبق بر تعریف نظری می باشد.

بحران(crisis):

تعریف نظری: شرایط اضطراری ناشی از بلایای طبیعی مانند سونامی، زلزله، سیل، طوفان یا مواردی مانند اعتصاب های تروریستی، آشوب ها، تصادفات و غیره باعث ایجاد خسارت های اقتصادی و اجتماعی عظیم می شود و به ویژه بر افراد فقیر در اقتصاد های کم در آمد تاثیر می گذارد(43).

تعریف عملی: در این پژوهش تعریف عملی همان تعریف نظری می باشد.

آسیب پذیری(Vulnerability):

تعریف نظری: آسیب پذیری شرایطی است که باعث می شود یک جامعه در برابر اثرات سوء یک مخاطره تاثیرپذیر شده و آسیب ببیند این شرایط می تواند فیزیکی اجتماعی اقتصادی و یا مربوط به فرایند های مدیریتی باشند(44).

تعریف عملی: در این پژوهش تعریف عملی همان تعریف نظری می باشد.

خطر(Hazard):

تعریف نظری: مخاطره یک اتفاق فیزیکی، پدیده یا فعالیت انسانی است که می تواند بالقوه خسارت زا باشد. انواع این خسارات عبارتند از آسیب های جانی، مالی عملکردی، از هم گسیختگی اجتماعی و اقتصادی و یا تخریب محیط زیست در دو گروه کلی طبیعی و انسان ساخت قرار می گیرد(45).

تعریف عملی: در این پژوهش تعریف عملی همان تعریف نظری می باشد.

فوریت(Emergency):

تعریف نظری: رویدادی است که مدیریت آن یا امکاناتی غیر از مدیریت جاری را می طلبد(46).

تعریف عملی: در این پژوهش تعریف عملی همان تعریف نظری می باشد.

کاهش آسیب(Mitigation):

تعریف نظری: اقدامات سازه ای و غیر سازه ای که برای محدود سازی آثار ناگوار مخاطره های طبیعی، تخریب زیستی محیطی و مخاطره های فناورزاد اجرا می شود(47).

تعریف عملی: در این پژوهش تعریف عملی همان تعریف نظری می باشد.

آمادگی (Preparedness):

تعریف نظری:

 عبارت است از فعالیت ها و اقداماتی که پیشاپیش برای اطمینان از پاسخ موثر به آثار سو مخاطره ها انجام  می گیرد در این فاز دو اقدام مهم انجام  مگیرد  1- سامانه هشدار اولیه 2 تدوین برنامه آموزش و تمرین اجزای اصلی برنامه آمادگی هستند(48).

 تعریف عملی: در این پژوهش تعریف عملی همان تعریف نظری می باشد.

پاسخ(Response):

تعریف نظری:

عبارت است از کمک رسانی یا مداخلات حین یا بلافاصله بعد از بلا به منظور حفظ جان و نیاز های حداقل و پایه مرم آسیب دیده پاسخ می تواند فوری کوتاه مدت یا طولانی مدت باشد(49).

تعریف عملی: در این پژوهش تعریف عملی همان تعریف نظری می باشد.

بازیابی(Recovery):

تعریف نظری:

شامل بازسازی و توانبخشی (جسمی، روانی و اجتماعی) بوده و عبارت از تصمیم ها و اقداماتی است که پس از وقوع بلا برای بازگردادن  جامعه آسیب دیده به وضعیت قبل یا وضعیت ارتقاء یافته انجام  می گیرد  ضمن اینکه اقدامات لازم برای کاهش خطر بلا را نیز تشویق و تسهیل می کنند. بازیابی فرصتی برای توسعه پایدار و به کارگیری اقدامات کاهش خطر بلایا را فراهم میکند(49).

تعریف عملی: در این پژوهش تعریف عملی همان تعریف نظری می باشد.

این مطالعه از نوع پژوهش های ترکیبی (کمی-کیفی)است.    

بخش کمی:

جمعیت تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شهرستانهای بالای 100هزار نفر ( زاهدان، خاش و سراوان)

معیار ورود: صحت و وجود داده ها می باشد.
معیار خروج: عدم دسترسی و محرمانه بودن برخی داده  می باشد.

بخش کیفی:  مدیران وکارشناسان واحدهای معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان شامل: (معاون بهداشت،  مدیر گروه بیماریها و کارشناسان واحد، مدیر گروه بهداشت محیط و کارشناسان واحد ، کارشناس مسئول واحد بهداشت محیط، کارشناس مسئول بیماریهای  واگیر و کارشناس مسئول تغذیه و کارشناسان واحد، کارشناس مسئول  امور آزمایشگاهها و کارشناسان واحد ) می باشند.

معیار ورود:

همکاری و عضو بودن در مدیریت  بحران  معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان،

رضایت در مورد شرکت در مطالعه

داشتن زمان مناسب  وکافی برای صحبت کردن

معیار خروج: عدم تمایل به همکاری، عدم دسترسی به مدیر

بخش کمی:

با توجه به اینکه در بخش کمی، هدف دریافت شاخص های موجود در واحد مدیریت بحران معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان می باشد، از نمونه گیری استفاده نخواهد شد.

بخش کیفی:

در این مطالعه بخش کیفی در معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی شهرستان زاهدان انجام خواهد شد بدین صورت که با توجه به پست سازمانی مدیر یا کارشناس شامل: (معاون بهداشتی، معاون اجرایی،  معاون فنی، مدیر گروه بیماریها مدیر گروه بهداشت محیط، مدیرگروه مدیریت شبکه، کارشناس مسئول واحد بهداشت محیط، کارشناس مسئول بیماریهای  واگیر و  کارشناس مسئول  امور آزمایشگاهها) می باشند. با توجه به موضوع مطالعه، نمونه گیری تا زمان اشباع داده ها (بدین معنی که شرکت کننده گان مطلب جدیدی را به اطلاعات جمع آوری شده اضافه نکنند) ادامه می یابد. لازم به یادآوری است که در این قسمت برایmaximum variation ،(انتخاب از تمامی ذینفعان) خواهند شد و با آنها مصاحبه می شود که بیشترین اطلاعات را در اختیار ما بگذارند و دارای تجربه زیادی در این زمینه باشند.

بخش کمی:

 این پژوهش به روش سرشماری انجام خواهد شد و کل جمعیت تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و شهرستانهای بالای 100هزار نفر ( زاهدان، خاش و سراوان) بعنوان نمونه در نظر گرفته خواهد شد .

بخش کیفی:

روش نمونه گیری به روش مبتنی بر هدف (با در نظر گرفتن معیارهای ورود) تا اشباع داده ها (بدین معنی که شرکت کننده گان مطلب جدیدی را به اطلاعات جمع آوری شده اضافه نکنند) خواهد بود.

بخش کمی:

بر اساس چک لیست منطبق بر شاخص های موجود در واحد های معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان می باشد (پیوست 1).

بر اساس چک لیست، ما در این پژوهش تلاش میشود که داده ها را از اطلاعات موجود در واحدهای معاونت بهداشتی (تعداد مراکز واکسیناسیون، تعداد نیروهای واکسیناتور، تعداد تیم های نظارتی و نیروهای نظارتی، تعداد تیم های حمایتی و نیروهای توزیع سبد، تعداد مراکز نمونه گیری و نمونه گیرها و تعداد نمونه های گرفته شده و...)   دریافت و بررسی کنیم.

بخش کیفی:

روش جمع‏آوری داده‏ها در این مطالعه، مصاحبه نیمه‏ ساختاریافته، بر اساس راهنمای مصاحبه خواهد بود؛ بدین صورت که پژوهشگران، با توجه مطالعات و مشاهدات قبلی خود، لیستی کوتاه از سوالات مرتبط با موضوع را تهیه خواهند کرد. در مرحله بعد، با توجه به نظرات اساتید و افراد با سابقه و نیز پس از تعدادی مصاحبه به‏صورت پایلوت، این راهنما به مرور اصلاح خواهد شد. نسخه اولیه راهنما مصاحبه پیوست پروپوزال می‏باشد (پیوست 2) راهنمای مصاحبه به صورت نیمه ساختار یافته با سوالات باز می باشد بدین صورت که سوال از افراد پرسیده می شود و چنانچه اگر در حین مصاحبه با افراد به عللی غیر از سوالات راهنمای مصاحبه اشاره کردند، آن علل نیز مورد بررسی قرار می گیرد و در مصاحبه های بعدی نیز مورد پرسش قرار خواهد گرفت.

جهت دستیابی به صحت (Trustworthiness)) و استحکام داده ها (Rigor) مقبولیت آنها با استفاده از مطالعه و بررسی مستمر داده ها، پیاده کردن مصاحبه ها و بررسی مرور آنها تا پیدایش درون مایه های اصلی، بازنگری تجزیه و تحلیل انجام شده توسط همکاران طرح (Peer check) و بازنگری نوشته ها توسط شرکت کننده گان مطالعه (Member check) انجام خواهد گرفت. جهت تحلیل داده های هر مرحله از روش تحلیل محتوا (Content analysis) استفاده خواهد شد. تحلیل محتوای کیفی شیوه ای تخصصی در پردازش داده های علمی است که به منظور تعیین وجود کلمات و مفاهیم معین در متن مورد استفاده قرار می گیرد تا داده ها خلاصه، توصیف و تفسیر شود.

بخش کمی:

پس از تصویب طرح در کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و هماهنگی های لازم، پژوهشگر با مراجعه حضوری به واحد مدیریت بحران معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، با مسئول توسعه شبکه و ارتقاء سلامت یا جایگزین صحبت میشود و هدف پژوهش بازگو خواهد شد و در صورت نبود مشکل، اطلاعات و شاخص های معتبر و موجود از این واحد دریافت خواهد کرد، اطلاعات دریافتی بصورت فایل اکسل بوده که در قالب فایل اکسل و بصورت دوره ای(هفته ای) از شهرستانها به واحد گسترش ارسال میگردد و پس از دریافت، داده ها توسط پژوهشگر بررسی کامل انجام میگیرد و جمع بندی فایل گزارشات هفته ای در قالب یک فایل اکسل دیگر بعنوان آمار کلی لحاظ شده و بررسی و کنترل نهایی صورت گرفته و پس از اطمینان از صحت داده ها، محتوا به صورت دستی وارد نرم افزارspss v22  خواهد شد.

بخش کیفی:

پس از تصویب طرح در معاونت تحقیقات و کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و کسب مجوز های لازم، پژوهشگران  با توجه به روش نمونه گیری، ابتدا مصاحبه شده گان (معاون بهداشت،  مدیر گروه بیماریها و کارشناسان واحد، مدیر گروه بهداشت محیط و کارشناسان واحد ، کارشناس مسئول واحد بهداشت محیط، کارشناس مسئول بیماریهای  واگیر و کارشناس مسئول تغذیه و کارشناسان واحد، کارشناس مسئول  امور آزمایشگاهها و کارشناسان واحد) مورد نظر را مورد شناسایی قرار می دهند و سپس با هر کدام از افراد ابتدا تلفنی یا حضوری ارتباط برقرار می­شود و هدف از مطالعه توضیح داده می­شود؛ همچنین  خلاصه ای از مطالعه شامل اهداف و راهنمای مصاحبه ارسال می­شود و جهت انجام مصاحبه وقت تعیین می­شود،چنانچه فرد مورد نظر امکان همکاری نداشته باشد، جانشین وی مشخص میگردد و هماهنگی لازم صوت میگیرد تا در نبود شخص اول،  با جایگزین مصاحبه شود و در زمان مشخص شده به محل کار افراد مراجعه و با رعایت پروتکل های بهداشی و حفاظت فردی، مصاحبه ها انجام خواهد شد.

در ابتدای مصاحبه فرم رضایت نامه جهت مطالعه و امضا تقدیم فرد می شود (پیوست 3) و سپس اطلاعات دموگرافیک (پیوست یک) را در فرم مربوطه ثبت خواهیم کرد. در صورت موافقت مصاحبه ضبط می­شود. پس از انجام مصاحبه در اولین فرصت نکات کلیدی مصاحبه یادداشت می­شود، در پایان روز تمام اطلاعات ضبط شده در یک فایل رایانه ای مکتوب می شود. در مواردی که مشارکت کننده اجازه ضبط صدا را ندهد، مصاحبه ها بر روی کاغذ، مکتوب می شوند (32).

بخش کمی:

در این مطالعه برای تحلیل داده ها از نرم افزار آمار SPSS  نسخه22 استفاده خواهد شد.

بخش کیفی:

بعد از انجام هر مصاحبه، سریعا مصاحبه ها شنیده خواهد  شد و رونویسی  و سپس با استفاده از نرم افزار microsoft word 2016 در یک فایل کامپیوتر تایپ و ذخیره می شود. در مرحله بعد متن مصاحبه ها چندین بار خوانده و مرور خواهد شد، به طوری که پژوهشگران بر داده ها تسلط کافی پیدا کنند. در مرحله سوم داده ها به واحد هایی معنایی (کد) در قالب جملات و پاراگراف های مرتبط با معنای اصلی شکسته می شوند. واحد های معنایی نیز چندین بار مرور و سپس کد های مناسب هر واحد معنایی نوشته خواهد شد. به این صورت که در هر کدام از مصاحبه ها، زیر موضوعات در هم ادغام خواهند شد و تقلیل گرایی (Reductionism) صورت خواهد گرفت و نهایت موضوعات اصلی مشخص خواهد شد. تحلیل اولیه پس از اولین مصاحبه با اولین نمونه شروع خواهد شد. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل محتوا استفاده خواهد شد. بدین صورت که درون محتوای هر جمله یک کد(کلمه کلیدی ) وجود دارد، تمام کد های مشابه در یک زیر طبقه دسته بندی شده و سپس زیر طبقه های مشابه را در یک طبقه و پس از آن طبقات مشابه به صورت یک زیر مضمون طبقه بندی مشوند و در نهایت مضمون (Theme) شناسایی خواهد شد .

کدهای  2، 4، 7، 10 ، 13، 22، 25 و 27 تا 31 از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران مد نظر است که شامل موارد زیر است : کد 1: هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

کد 2: در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد.

  کد 4: مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

کد 7: اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

کد 10: هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود

کد 13: کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

کد 22: از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.

کد 25: پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

کد 27: در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

کد28: پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

کد29: نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد

کد 30: گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

کد 31: روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

عدم همکاری و عدم دسترسی  بعضی مدیران  که در این صورت یا شخص توجیه شده و یا یک شخص دیگر جایگزین خواهد شد.

عدم طبقه بندی، مخدوش بودن، در دسترس نبودن اطلاعات شاخص ها در زمان  مراجعه به ستاد بحران  ، که در این صورت  با همکاری کارشناسان واحد گسترش این مشکل تا حدودی بر طرف خواهد شد.

تبیین تجارب، کووید 19، کارکرد های اختصاصی، مدیریت بحران  

1-Abdoli A. Iran, sanctions, and the COVID-19 crisis. J Med Econ. 2020 Dec;23(12):1461-1465. doi: 10.1080/13696998.2020.1856855. Epub 2020 Dec 16. PMID: 33249954.

2-Ghiabi M. The council of expediency: crisis and statecraft in Iran and beyond. Middle East Stud. 2019 Apr 27;55(5):837-853. doi: 10.1080/00263206.2019.1585346. PMID: 31391656; PMCID: PMC6643625.

3-Jamaati H, Dastan F, Esmaeili Dolabi S, Varahram M, Hashemian SM, Nasiri Rayeini S, Farzanegan B, Monjazebi F. COVID-19 in Iran: A model for Crisis Management and Current Experience. Iran J Pharm Res. 2020 Spring;19(2):1-8. doi: 10.22037/ijpr.2020.113365.14255. PMID: 33224206; PMCID: PMC7667532.

4-Hasani A, Soltani E, Ahangharzadeh Rezaee M, Hasani A, Gholizadeh P, Noie Oskouie A. Detection and characterization of NDM-1-producing Klebsiella pneumoniae in Iran: an incursion crisis. Infect Dis (Lond). 2020 Apr;52(4):291-293. doi: 10.1080/23744235.2019.1705997. Epub 2019 Dec 26. PMID: 31876435.

5-San S, Bastug MF, Basli H. Crisis management in authoritarian regimes: A comparative study of COVID-19 responses in Turkey and Iran. Glob Public Health. 2021 Apr;16(4):485-501. doi: 10.1080/17441692.2020.1867880. Epub 2020 Dec 30. PMID: 33378230.

6-Najafi A, Ghanei M, Janbabaei G, Velayati AA, Saadat SH, Jamaati H, Tabarsi P, Dastan F, Ram M, Darabi E, Fathi S, Gholami Fesharaki M, Ghazale AH, Saloo S. Real Clinical Practice and Therapeutic Management Following COVID-19 Crisis in two Hospitals in Iran: A Statistical and Conceptual View. Tanaffos. 2020 Nov;19(2):112-121. PMID: 33262798; PMCID: PMC7680514.

7-Najafbagy R. Crisis management, capabilities and preparedness: the case of public hospitals in Iran. World Hosp Health Serv. 2010;46(4):7-12. PMID: 21391445.

8-Ahmady S, Shahbazi S, Heidari M. Transition to Virtual Learning During the Coronavirus Disease-2019 Crisis in Iran: Opportunity Or Challenge? Disaster Med Public Health Prep. 2020 Jun;14(3):e11-e12. doi: 10.1017/dmp.2020.142. Epub 2020 May 7. PMID: 32375914; PMCID: PMC7264447.

9-Heidari M, Sayfouri N. Did Persian Nowruz Aggravate the 2019 Coronavirus Disease Crisis in Iran? Disaster Med Public Health Prep. 2020 Aug;14(4):e5-e6. doi: 10.1017/dmp.2020.178. Epub 2020 May 29. PMID: 32466818; PMCID: PMC7308620.

10-Aghamali M, Kafil HS. Summer crisis in Iran: increase in reported cases of Crimean-Congo Hemorrhagic Fever (CCHF). GMS Hyg Infect Control. 2017 Nov 20;12:Doc18. doi: 10.3205/dgkh000303. PMID: 29184754; PMCID: PMC5696885.

11-World Health organization,  Coronavirus  disease  (COVID-2019) situation  report-.  2021.  available from:  https://www.who.int/ emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/situation-reports

12.Hashemi-Shahri S M, Khammarnia M, Ansari-Moghaddam A, Setoodehzadeh F, Okati-Aliabad H, Peyvand M. Sources of news as a necessity for improving community health literacy about COVID-19. Med J Islam Repub Iran. 2020; 34 (1) :453-455

13.Dineen R, Thompson CJ, Sherlock M. Adrenal crisis: prevention and management in adult patients. Ther Adv Endocrinol Metab. 2019 Jun 13; 10:2042018819848218. doi: 10.1177/2042018819848218. PMID: 31223468; PMCID: PMC6566489.

14.I.R.Iran national health disaster and emergency response operation plan 2015

15. Zamani A, Qualitative Analysis of Principles of Documenting the Organizational Experiences of University Directors: A Step to Creating Value Organizational Experiences, Journal of Research in Educational Systems, Vol. 10, No. 35, Winter 2009, Page 201-228

16. Glowacki D. Effective pain management and improvements in patients' outcomes and satisfaction. Crit Care Nurse. 2015 Jun;35(3):33-41; quiz 43. doi: 10.4037/ccn2015440. PMID: 26033099.

17- Elahi S, Baharifar A. Designing a structure for the documentation of managers organizational experiences. IQBQ. 2005; 9 (20) :23-52

18. Esmaeilpour R, Doostar M, Taherparvar N. Customer knowledge management and its role on continues innovation and superior performance (Case study of private banks in Guilan). Iranian Business Management. 2016 Mar 20;8(1):1-28.

19-علی احمدی جشفقانی, حسین. مدیریت بحران اپیدمی کووید ـ 19. فصلنامه مدیریت بحران و وضعیت های اضطراری, 1399; 12(3): 7-29.

20.COVID-19 Crisis Management: Reengineering the Health Care System in Iran. مجله علمی. 2020; 38 (1) :11-18

21.علی احمدی جشفقانی, حسین. مدیریت بحران اپیدمی کووید ـ 19. فصلنامه مدیریت بحران و وضعیت های اضطراری, 1399; 12(3): 7-29.

22.Meskarpour-Amiri M, Shams L, Nasiri T. Identifying and Categorizing the Dimensions of Iran's Health System Response to the Covid-19 Pandemic. J Mil Med. 2020; 22 (2) :108-114

23.Labaf A, Jalili M, Jaafari Pooyan E, Mazinani M. Management of Covid-19 Crisis in Tehran University of Medical Sciences Hospitals: Challenges and Strategies. sjsph. 2021; 18 (4) :355-372

24.Jalali Farahani A, Mohammadan M, Shakibaee A, Fallah M S, Esmaeili Gouvarchin Galeh H, Bahadori M K. Designing and Compiling a Comprehensive Empirical Program for Baqiyatallah University of Medical Sciences in Confronting the COVID-19 Crisis. J Mil Med. 2020; 22 (6) :589-598

 25.Illahi U, Mir MS. Maintaining efficient logistics and supply chain management operations during and after coronavirus (COVID-19) pandemic: learning from the past experiences. Environ Dev Sustain. 2021 Jan 19:1-22. doi: 10.1007/s10668-020-01115-z. Epub ahead of print. PMID: 33488274; PMCID: PMC7813976.

26.Mendelson M, Boloko L, Boutall A, Cairncross L, Calligaro G, Coccia C, Dave JA, De Villiers M, Dlamini S, Frankenfeld P, Gina P, Gule MV, Hoare J, Hofmeyr R, Hsiao M, Joubert I, Kahn T, Krause R, Kroopman A, Levin D, Maughan D, Mazondwa S, Meintjes G, Nordien R, Ntusi N, Papavarnavas N, Peter J, Pickard H, Raubenheimer P, Said-Hartley Q, Singh P, Wasserman S, Schuur Hospital Covid-Response Team OBOTG. Clinical management of COVID-19: Experiences of the COVID-19 epidemic from Groote Schuur Hospital, Cape Town, South Africa. S Afr Med J. 2020 Aug 26;110(10):973-981. doi: 10.7196/SAMJ. 2020.v110i10.15157. PMID: 33205723.

27.Joniaková Z, Jankelová N, Blštáková J, Némethová I. Cognitive Diversity as the Quality of Leadership in Crisis: Team Performance in Health Service during the COVID-19 Pandemic. Healthcare (Basel). 2021 Mar 11;9(3):313. doi: 10.3390/healthcare9030313. PMID: 33799831; PMCID: PMC8001430.

28.Kretchy IA, Asiedu-Danso M, Kretchy JP. Medication management and adherence during the COVID-19 pandemic: Perspectives and experiences from low-and middle-income countries. Res Social Adm Pharm. 2021 Jan;17(1):2023-2026. doi: 10.1016/j.sapharm.2020.04.007. Epub 2020 Apr 15. PMID: 32307319; PMCID: PMC7158799.

29.Giorgino F, Bhana S, Czupryniak L, Dagdelen S, Galstyan GR, Janež A, Lalić N, Nouri N, Rahelić D, Stoian AP, Raz I. Management of patients with diabetes and obesity in the COVID-19 era: Experiences and learnings from South and East Europe, the Middle East, and Africa. Diabetes Res Clin Pract. 2021 Feb;172:108617. doi: 10.1016/j.diabres.2020.108617. Epub 2020 Dec 10. PMID: 33310175; PMCID: PMC7728417.

30.Rieg S, Busch HJ, Hans F, Grundmann H, Biever P, Bürkle H, Hammer T, Thimme R, Kern W. COVID-19-Versorgung – Strategien der Taskforce Coronavirus und Erfahrungen von den ersten 115 Fällen am Universitätsklinikum Freiburg [COVID-19-Response - Strategies of the Task-Force Coronavirus and experiences upon implementation in the management of 115 cases at the University Medical Center Freiburg]. Dtsch Med Wochenschr. 2020 May;145(10):657-664. German. doi: 10.1055/a-1147-6244. Epub 2020 Apr 28. PMID: 32344439; PMCID: PMC7295295.

31.Timmis K, Brüssow H. The COVID‐19 pandemic: some lessons learned about crisis preparedness and management, and the need for international benchmarking to reduce deficits. Environmental microbiology. 2020 Jun 1.

32. Chung JY, Thone MN, Kwon YJ. COVID-19 vaccines: The status and perspectives in delivery points of view. Adv Drug Deliv Rev. 2021 Mar;170:1-25. doi: 10.1016/j.addr.2020.12.011. Epub 2020 Dec 24. PMID: 33359141; PMCID: PMC7759095.

33.Matuschek C, Moll F, Fangerau H, Fischer JC, Zänker K, van Griensven M, Schneider M, Kindgen-Milles D, Knoefel WT, Lichtenberg A, Tamaskovics B, Djiepmo-Njanang FJ, Budach W, Corradini S, Häussinger D, Feldt T, Jensen B, Pelka R, Orth K, Peiper M, Grebe O, Maas K, Gerber PA, Pedoto A, Bölke E, Haussmann J. Face masks: benefits and risks during the COVID-19 crisis. Eur J Med Res. 2020 Aug 12;25(1):32. doi: 10.1186/s40001-020-00430-5. PMID: 32787926; PMCID: PMC7422455.

34.Chen Y, Klein SL, Garibaldi BT, Li H, Wu C, Osevala NM, Li T, Margolick JB, Pawelec G, Leng SX. Aging in COVID-19: Vulnerability, immunity and intervention. Ageing Res Rev. 2021 Jan;65:101205. doi: 10.1016/j.arr.2020.101205. Epub 2020 Oct 31. PMID: 33137510; PMCID: PMC7604159.

35.Dunkerley S, Thelwall C, Omiawele J, Smith A, Deo S, Lowdon I. Patient care modifications and hospital regulations during the COVID-19 crisis created inequality and functional hazard for patients with orthopaedic trauma. Int Orthop. 2020 Dec;44(12):2481-2485. doi: 10.1007/s00264-020-04764-x. Epub 2020 Aug 7. PMID: 32767088; PMCID: PMC7412999.

36.Reinhardt I, Gouzoulis-Mayfrank E, Zielasek J. Use of Telepsychiatry in Emergency and Crisis Intervention: Current Evidence. Curr Psychiatry Rep. 2019 Jul 1;21(8):63. doi: 10.1007/s11920-019-1054-8. PMID: 31263972.

37.Petereit DG. COVID 19 crisis: Maintaining brachytherapy access and strategies for risk mitigation. Brachytherapy. 2020 Jul-Aug;19(4):389. doi: 10.1016/j.brachy.2020.04.007. Epub 2020 Apr 29. PMID: 32448746; PMCID: PMC7188651.

38.Klapheke M, Pasarica M. Opioid Risk Mitigation Strategies and Overdose Resuscitation. MedEdPORTAL. 2017 Aug 16;13:10621. doi: 10.15766/mep_2374-8265.10621. PMID: 30800822; PMCID: PMC6338191.

39.Committee on Guidance for Establishing Crisis Standards of Care for Use in Disaster Situations; Institute of Medicine. Crisis Standards of Care: A Systems Framework for Catastrophic Disaster Response. Washington (DC): National Academies Press (US); 2012 Mar 21. PMID: 24830057.

ندارد

استفاده از تجارب مدیران ستاد بحران دانشگاه  برای پیشبرد اهداف سازمانی..

جبران عوارض احتمالی بر عهده مجری و  تیم پژوهش می باشد.

تمام  هزینه های طرح بر عهده مجری و تیم پژوهش می باشد و شرکت کننده  گان در مطالعه هیچ هزینه ای پرداخت نمی کنند.

ندارد

اطلاعات تمام افراد به صورت محرمانه و برای انجام این پژوهش علمی استفاده خواهد شد.

شرکت در پژوهش و پاسخ به سوالات به صورت کاملا داوطلبانه می باشد،  و در بالای راهنمای مصاحبه ذکر شده است که شرکت در مطالعه کاملا اختیاری می باشد .

شرکت کننده در طرح در ابتدا و در  حین مصاحبه حق انصراف از طرح را دارد

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلام می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.