مقایسه توانایی سیل یک سمان سیلیکات جدید و MTA انجلوس به عنوان ماده ی پر کننده ی انتهای ریشه:مطالعه ریزنشت باکتری

درمان ریشه جراحی اغلب زمانی اندیکاسیون پیدا میکند که درمان ریشه غیرجراحی موفق نبوده یا غیرقابل پیش بینی باشد.این پروسه شامل اکسپوز اپکس ریشه،کورتاژ بافت پری رادیکولار،قطع و آماده سازی انتهای ریشه و قرار دادن ماده root filling در انتهای ریشه می باشد.کیفیت سیل اپیکال جزء یکی از مهمترین شاخص های موفقیت در جراحی پری رادیکولار است.(1)با این وجود  ماده انتهای ریشه باید دارای ثبات ابعادی،کاربرد آسان،رادیواپک،هیدروفوب و غیر قابل حل در آب و مایعات بافتی،نان توکسیک،نان کارسیوژنیک،غیرقابل نفوذ و زیست سازگار بوده و به صورت ایده ال دارای خواص ضد باکتریایی و ضدقارچی باشد.مواد زیادی به عنوان اپیکال پلاگ در درمان ریشه جراحی از قبیل گوتاپرکا،super EBA،امالگام،سمان گلاس آینومر(GIC)، , intermediate restorative material (IRM)و انواع سمان ها با بیس کلسیم سیلیکات معرفی شده اند. (2)

نتایج بسیار امیدوار کننده ای حاصل از MTA و توانایی آن در سیل کردن، سازگاری زیستی و کاربردهای بالینی آن در پوشش پالپ دندانهای شیری و دائمی(3)،رتروفیل در جراحی اپیکال و سیل ناحیه پرفوره موجب گردید تا این ماده به شدت مورد توجه قرار گیرد(4, 5).علیرغم داشتن کارایی بالینی فوق العاده، MTA از معایبی همچون time Setting بالا(6) ،manipulation سخت (7)،تغییر رنگ(8) ،وجود عناصر سمی و مقاومت بسیار کم در مقابل شسته شدن در ساعات اولیه برخوردار است.(7)

اجزای اصلی  MTA شامل تری کلسیم اکساید، تری کلسیم سیلیکات، اکسید بیسموت، دی کلسیم سیلیکات، تری کلسیم آلومینات، تترا کلسیم آلومینوفریت و کلسیم سولفات دی هیدرات است.(9)

تاکنون دو فرم تجاری MTA در دسترس قرار گرفته­ اند که به نام Pro Root MTA خاکستری و سفید هستند.

Matt و همکاران نیز در مقایسه MTA سفید و خاکستری به عنوان سدآپیکالی در روش یک مرحله­ ای یا دو مرحله­ ای نشان دادند که هیچ تفاوتی در میزان سختی (Hardness) این دو ماده وجود ندارد. همچنین قابلیت مهر و موم MTA خاکستری در این مطالعه بیشتر از MTA سفید گزارش شد و استفاده از MTA خاکستری در ضخامت mm5 به عنوان سد آپیکالی و روش 2 مرحله ­ای بهترین نتایج را در برداشته است.(10)

Sarkar و همکاران نشان دادند که آزادسازی کلسیم و یون‏های هیدروکسیل توسط MTA سخت شده، منجر به تشکیل آپاتیت می‏گردد (11). Reyes-Carmona و همکاران نشان دادند که آپاتیت تشکیل شده لابه‏ لای فیبریل‏های کلاژن رسوب کرده ساختاری tag-like ایجاد می‏کند (12).

MTA Fillapex (یا MTA آنجلوس) یک سیلر جدید با بیس MTA و متشکل از ترکیبات سالیسیلات رزین، کلسیم سیلیکات و بیسموت تری اکساید است که طبق ادعای سازنده بعد از مخلوط شدن عمدتأ همان ترکیب MTA را دارد و رادیواپسیته بالا و توانایی سیل طولانی مدت دارد. این سیلر مقاومت دندان را در برابر شکست بالا می‏برد که می‏تواند مربوط به جزء رزینی و یا استحکام تأخیری MTA (24 ساعت) در پی سخت شدن باشد(13-15). این سیلر بر اساس مطالعه Vitti دارای فلو، حلالیت، جذب آب و زمان کارکرد و سخت شدن مناسبی می‏باشد (16).

Hosoya و همکاران در سال 2019 در یک مطالعه مروری برای مقایسه MTA در مقایسه با هیدروکسید کلسیم جهت محافظت از پالپ نشان دادند که MTA  پتانسیل بالایی در ترمیم دارد و امیدوار کننده ترین ماده برای پر کردن کانال ریشه می باشد(17).

Quintana و همکاران در سال 2019 در مقایسه سه سیلر NeoMTA Plus, Biodentine (BD), MTA Angelus  نشان دادند که NeoMTA Plus و BD خواص فیزیکی-شیمیایی و بیولوژیکی رضایت بخش تری از MTA Angelus را نشان دادند (18).

Sönmez و همکاران در سال 2012 نشان دادند که MTA Fillapex ریزنشت بیشتری نسبت به AH Plus  و ProRoot MTA   دارد(19) .

بایودنتین یک ماده فعال زیستی است که می تواند جهت اهداف مختلف به کار رود و خصوصیات بهبود یافته ای بمراتب بیش از ویژگی های MTA دارد که می توان به manipulation ،کمپاتیبیلیتی و زمان سخت شدن آن اشاره نمود(20).این سمان بعنوان جایگزین عاج پیشنهاد شده است(21).

تحقیقات جدید به سمت موادی با خواص کلینیکی مشابه، قیمت ارزانتر و مشکلات کمتر از MTA پیش می روند و در این راه موفقیت های چشمگیری نیز حاصل شده است. از آنجاییکه بیودنتین در بازار ایران یافت نمی شود و جایگزین مناسب تری برای MTA می باشد، نسبت به سنتز و بهینه سازی ماده ای مشابه با آن اقدام گردیده است که لازم است توانایی sealing این ماده جدید در شرایط آزمایشگاهی مورد ارزیابی قرار گیرد.

توانایی سیل  مواد را به وسیله متدهای مختلف از جمله نفوذپذیریdye/ink ، باکتری/ اندوتوکسین ، روش الکتریکال ، تکنیک fluid filtration، radioisotope tracingو تطابق مارجینال به وسیله SEM میتوان بررسی نمود،(22)که از بین همه این تکنیک ها روش باکتریال لیکیج به دلیل تطابق بیشتر با شرایط بالینی انتخاب شد(23).

هدف از این مطالعه مقایسه توانایی sealing یک سمان سیلیکات جدید با MTA Angelus به روش  باکتریال کرونال لیکیج   می باشد.

1.  فراوانی نمونه های دارای ریز نشت میکروبی کرونال (کدورت) در گروه های مورد مطالعه چگونه است؟
2. فراوانی نمونه های دارای ریز نشت میکروبی کرونال (کدورت) در گروه های مورد مطالعه متفاوت است.
3.  متوسط زمان ایجاد کدورت در گروه های مورد مطالعه چقدر است؟
4. متوسط زمان ایجاد کدورت در گروه های مورد مطالعه متفاوت است. 

مقایسه توانایی سیل MTA آنجلوس و سمان سیلیکات جدید بر اساس ریزنشت میکروبی کرونالی

1. تعیین فراوانی نمونه های دارای ریز نشت میکروبی کرونال(کدورت) در گروه های مورد مطالعه
2. مقایسه فراوانی نمونه های دارای ریز نشت میکروبی کرونال(کدورت) در گروه های مورد مطالعه
3.  تعیین متوسط زمان ایجاد کدورت در گروه های مورد مطالعه
4. مقایسه متوسط زمان ایجاد کدورت در گروه های مورد مطالعه

دندان پزشکان - بیماران – مراکز تحقیقاتی دهان و دندان

Sealing ability : به توانایی مهر و موم کردن مواد در مقابل مایعات و میکروارگانیسم ها گفته می شود .

MTA(Mineral Trioxide Aggregate): نام اختصاری مینرال‌تری‌اکسیدآگریگیت است. این ماده در سال ۲۰۰۳ میلادی به وسیله دکتر ترابی‌نژاد در آمریکا به عنوان ماده دندانی معرفی شد. عمدتا از اکسید کلسیم وسیلیکا تشکیل شده است واکسید بیسموت (رادیواپک) نیز دارد.کاربردهای این ماده ابتدا در جراحی ریشه دندان و بستن پرفوریشن ریشه دندان‌ها بود(24).

ریزنشت : به نفوذ مایعات ، بقایا و میکروارگانیسم ها از محل تماس دیواره اماده سازی شده دندان و ماده پر کننده گفته می شود.

آزمایشگاهی

- جامعه مورد مطالعه (معیارهای ورود و خروج ذکر شوند)

معیارهای ورود:تمامی دندان های تک ریشه و تک کاناله کشیده شده انسانی به دلایل ارتو و پریو  با اپکس بسته که بدون تحلیل داخلی و خارجی،پوسیدگی ریشه،کلسیفیکاسیون و ترک  بوده و کرو کمتر از 20 درجه داشته باشند

معیارهای خروج:در صورت داشتن اناتومی غیر معمول،ایجاد ترک حین کار

با توجه به هدف پژوهش از فرمول زیر برای تعیین اندازه نمونه استفاده می‌شود:

با درنظرگرفتن احتمال ارتکاب خطای نوع اول (α) برابر با 5%، میزان نشت باکتری 15 درصد (et.al.2021 Revathi) (25)و خطای 15 درصد، تعداد 22 دندان واجد شرایط مطالعه برای برآورد میزان نشت باکتری در این پژوهش در هر گروه (کلا 44 دندان) لازم است. ضمنا با توجه به جدید بودن ماده سمان سیلیکات و بررسی آن برای اولین بار در این تحقیق و نبود مطالعه ای در این خصوص، برای مقایسه پیامدها در هر گروه تعداد 22 نمونه انتخاب خواهد شد و در پایان توان آزمون گزارش می شود. همچنین تعداد 3 نمونه به عنوان کنترل مثبت و 3 نمونه به عنوان کنترل منفی بررسی خواهند شد (26).

آسان و در دسترس با در نظر گرفتن معیار های ورود

در این پژوهش همسان سازی لازم نیست و نمونه ها به طور تصادفی ساده بین دو گروه تخصیص می یابند.

فرم اطلاعاتی که بر اساس اهداف و جدول متغیرها طراحی شده است:

فرم جمع آوری اطلاعات

در این مطالعه از تعداد 50 عدد دندان تک ریشه کشیده شده انسان به دلایل ارتودنتیک و پریودنتال استفاده خواهد شد. دندان‏ها ابتدا توسط استریومیکروسکوپ از لحاظ عدم وجود کرک یا فرکچر بررسی خواهند شد سپس توسط رادیوگرافی از دو جهت مزیودیستال و باکولینگوال مورد بررسی قرار خواهندگرفت تا دندان‏های دارای کرو بیش از 20 درجه به روش اشنایدر(72) ، تحلیل خارجی و داخلی، ‌آپکس باز، ‌کلسیفیکاسیون شدید داخل کانال از مطالعه خارج شده و دندان‏های با طول بین 25-20 میلی‏متر انتخاب خواهند شد.

دندان‏ها پس از کشیده شدن در محلول 10% فرمالین قرار خواهند گرفت. سطوح خارجی آنها از هر نوع نسج نرم و سخت و کلکولوس پاک‏سازی خواهد شد. سپس دندان‏ها در محلول هیپوکلریت سدیم 25/5 % به مدت یک ساعت قرار داده خواهد شد و پس از شستشو با آب تا زمان شروع کار، دندان‏ها داخل محلول نرمال سالین قرار داده خواهند شد.

تاج همه دندان‏ها با هدف یکسان‏ سازی نمونه ‏ها قطع خواهد گردید تا طول یکسانی (15 میلی متر) از هر ریشه باقی بماند، سپس طول کارکرد تعیین خواهد شد. به این ترتیب که یک K-File#10   (Dentsply, Maillefer, Switzerland)) داخل هر کانال قرار داده خواهد شد تا جاییکه که نوک فایل از اپیکال فورامن مشاهده گردد. طول کارکرد 1 میلی متر کوتاه تر از این طول در نظر گرفته خواهد شد.وپس ازتعیین طول کارکرد،آماده سازی کانال ها بااستفاده ازفایل روتاری(Guidance Endo, Albuqerque) V taperتاسایز f3 وباسرعت 300وگشتاور 2 وبه روش استاندارد انجام خواهد گردید.در طی اینسترومنتیشن شست وشو باهیپوکلریت 5.25٪ انجام می شود.پس از اتمام مرحله ی فایل کردن برای حذف لایه ی اسمیراز1میلی لیتر محلول EDTA 17%به مدت ۱ دقیقه استفاده خواهد شد. سپس 3 میلی لیترسرم فیزیولوژی برای شستشوی نهایی به کارخواهد رفت . 

3 دندان به عنوان گروه کنترل مثبت انتخاب میشوند به طوریکه در  اپیکال این دندان ها از هیچ گونه متریالی برای پر کردن استفاده نمیشود و 3 دندان هم به عنوان گروه کنترل منفی در نظر گرفته می شوند که اپیکال ریشه  برای جلوگیری از میکرو لیکیج با موم پر خواهد شد.

3 میلی متر انتهای ریشه تا حد امکان عمود بر محور طولی ریشه با فرز الماسی و توربین و اسپری آب قطع خواهد شد و حفره انتهای ریشه به وسیله اولتراسونیک  (Kis-3D microsurgical ultrasonic) به عمق 3 mmآماده سازی خواهد شد.عمق ایجاد شده با استفاده از نوک micro- condenser تائیدخواهد شد. حفره تهیه شده توسط سالین شستشو داده شده و با کن کاغذی خشک خواهد شد.

سپس یک گوتای سایز بزرگ سه میلی متر کوتاه تر از طول کارکرد جدید وارد کانال شده تا به عنوان استاپ برای پک کردن MTAعمل کند.

و دندان ها به طور تصادفی به دو گروه(n=22) تقسیم می شوندو حفرات توسط MTA Angelus و سمان سیلیکات جدید پر خواهند شد. بعد از مخلوط کردن این مواد طبق دستور کارخانه سازنده و قرار دادن آنها در حفره،اضافات مواد توسط گلوله پنبه مرطوب حذف خواهد شد و برای اطمینان از کیفیت پرکردگی مواد،رادیوگرافی از همه نمونه ها گرفته می شود.سپس به مدت 24 ساعت در دمای 37 درجه سانتیگراد و رطوبت 100% در دستگاه انکوباتور نگهداری می شوند.

برای ارزیابی نشت باکتریها از تکنیک dual chamber(22) استفاده خواهد شد.(fig 1) دندان ها در میکروتوب های برش خورده قرار خواهند گرفتند (لوله اپندروف) . میکرو لوله ها از یک سر 1.5 میلی متر بریده شدند به طوری که 3 تا 5 میلی متر ریشه از میکروتوب خارج شد. محل اتصال دندان و میکروتوب با موم چسبناک مهر و موم شده است.

 این مجموعه برای 12 ساعت توسط گاز اتیلن اکساید استریل می گردد. بعد از استریلیزاسیون، نمونه ها به شیشه های انتی سرم حاوی 10 میلی لیتر محلول BHI (Brain heart Infusion) (Merck KGaA, Darmstadt, Germany) انتقال داده می شوند و برای اطمینان از عدم الودگی نمونه ها تا این مرحله، به مدت24 ساعت در انکوباتور در دمای 37 درجه قرار خواهند گرفت که عدم ایجاد کدورت در محیط کشت،دقت استریلیزاسیون را تایید می کند.

در مرحله بعد، هرسه روز یک بار  15 میلی لیتر محلول BHI حاوی 10⁶ باکتری انترکوک فکالیس(ATCC 29212) از قسمت فوقانی دستگاه تزریق می گردد و ریزنشت میکروبی توسط ایجاد کدورت در محلول BHI درون شیشه توسط دستگاه اسپکتوفتومتر ارزیابی خواهدشد. نمونه ها به مدت 60 روز بصورت روزانه بررسی خواهند شد. به محض بروز کدورت،ان نمونه ثبت خواهد شد و محلول کدر شده در هر نمونه ، جهت اطمینان از اینکه عامل آلودگی فقط باکتری انترکوک فکالیس باشد، در محیط بلاد آگار کشت داده می شود.

پس از گردآوری اطلاعات، داده‌های خام وارد نرم‌افزار آماری SPSS نسخه‌ی ۲4 خواهند شد. در گام نخست به بررسی کیفیت داده‌ها با استفاده از روش‌های نموداری و محاسبه‌ی شاخص‌های توصیفی اقدام می‌شود.

برای توصیف داده‌‌های کیفی از جداول توزیع فراوانی و نمودارهای متداول آماری (میله‌ای یا دایره‌ای) استفاده می‌شود. هم‌چنین برای توصیف داده‌های کمی از شاخص‌های متداول مرکزی (میانگین و میانه) و شاخص‌های پراکندگی (انحراف معیار و دامنه میان‌چارکی) به همراه کمینه و بیشینه استفاده می‌شود.

برای برآورد فراوانی کدورت و متوسط مدت زمان رویش باکتری از برآورد نقطه‌ای و فاصله‌ای ۹۵ درصدی استفاده خواهد شد.

برای مقایسه نسبت بین گروه ها (بررسی فرض استقلال) از آزمون خی - دو (chi-square) یا آزمون دقیق فیشر (Fisher’s exact test) استفاده می‌شود.

برای مقایسه متوسط متغیرها بین گروهها، در صورت برقراری مفروضات آزمون‌های پارامتری، از آزمون تحلیل واریانس یک طرفه (One – way ANOVA) استفاده می‌شود و در صورت برقرار نبودن مفروضات، آزمون‌های‌ ناپارامتری، مانند آزمون کروسکال – والیس ،(Kruskal-Wallis) بکار می‌رود. در صورت معنادار شدن تفاوت بین گروه‌ها، از آزمونهای تعقیبی برای مقایسه دوبدوی بین گروه ها استفاده می‌شود.

در تمام تحلیل‌ها، ۰۵/۰ > P به عنوان سطح معناداری درنظرگرفته خواهد شد.

راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی در جمهوری اسلامی ایران

1- پژوهشگر باید به این امر مهم توجه داشته باشد که بافت و اعضای مورد استفاده، دارای منشأ انسانی‌اند و کرامت انسانی اقتضا می‌کند که جمع‌آوری، نگه‌داری، استفاده و نابودسازی آن‌ها توأم با رعایت ملاحظات و شؤون مرتبط باشد.

2- از اجزای بدنی دارای منشأ انسانی باید تنها در پژوهش‌هایی استفاده شود که اهداف ارزشمندی را در راستای مبارزه با بیماری‌ها و ارتقای سلامت انسان‌ها دنبال می‌کنند.

3- تمامی پژوهش‌ها بر روی عضو و بافت انسانی، پیش از اجرا، باید مورد تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش مرتبط قرار گیرد. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق دارد که در تمامی مراحل پژوهش بر آن نظارت داشته باشد. پژوهشگران باید در این زمینه با کمیته‌ی اخلاق در پژوهش همکاری کنند.

4- رضایت آگاهانه‌ی فرد دهنده‌ی عضو یا بافت، یا جانشین قانونی او، شرط اساسی در تأیید اخلاقی هر پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی است. رضایت‌نامه باید با رعایت تمامی اصول مرتبط تهیه و هنگام ارسال طرح‌نامه برای تصویب، به آن پیوست شده باشد.

5- در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه از دهنده‌ی نمونه‌ی ذخیره‌شده یا جانشین قانونی او امکان‌پذیر نباشد،به‌شرط وجود رضایت کلی اولیه بر استفاده‌ی پژوهشی، در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش می‌توان از آن نمونه برای پژوهش استفاده کرد. در چنین مواردی باید از نمونه‌هایی استفاده شود که به ‌نحو برگشت‌ناپذیر بی‌نام ‌شده باشد. ‌

6- تمامی اطلاعاتی که از صاحبان عضو یا بافت مورد پژوهش، جمع‌آوری و ثبت می‌شود، راز حرفه‌ای تلقی می‌‌شود؛ از این ‌رو، تمامی اصول و ملاحظات مربوط به رازداری و حفظ حریم شخصی، باید در مورد آن‌ها مراعات شود.

7- مرکز انجام دهنده‌ی پژوهش بر روی عضو و بافت باید مهارت و امکانات لازم برای حفظ رازداری را داشته باشد؛ در غیر این صورت، اطلاعات باید به شکل بی‌نام و غیرقابل ردیابی ثبت و ذخیره شود.

8- پژوهشگر باید از اعضاء و بافت‌هایی که به منظور پژوهش در اختیار او قرار می‌گیرد استفاده‌ی بهینه کرده، از هدر رفتن آن‌ها جلوگیری کند

9- پژوهشگر موظف است که تمهیدات لازم ایمنی، از جمله آزمون‌های غربالگری و وسایل محافظت‌کننده را برای جلوگیری از انتقال آلودگی از اجزای بدنی مورد استفاده به هر فرد دیگر، اعم از پژوهشگران، آزمودنی‌ها یا سایر افرادی که در فرایند پژوهش با این مواد سروکار خواهند داشت، پیش‌بینی و تأمین کند.

10- پژوهش بر روی عضو و بافت ممکن است به ایجاد روش‌ها و محصولاتی منجر شود که به استفاده‌ی تجاری از آن‌ها بینجامد. حقوق مالکیت معنوی نتایج حاصل از این‌گونه پژوهش‌ها باید مورد تأیید و حمایت قرار گیرد. احتمال استفاده‌ی تجاری از نتایج پژوهش و اشخاصی که احتمالاً از آن منتفع خواهند شد باید در رضایت‌نامه‌آورده شود.

11- زمان، نحوه و میزان اطلاع آزمودنی‌ها از نتایج پژوهش باید در رضایت‌نامه آورده شود. در هر حال، آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او باید به تمامی اطلاعاتی که در طول پژوهش درباره‌ی او به‌دست می‌آید، دسترسی داشته باشد.

12- در صورت کمبود بافت یا عضو، باید استفاده‌های درمانی بر استفاده‌های پژوهشی اولویت داده شود. 

کدهای دفترچه آزمودنی انسانی

1-13-25-28-29-30-31

پیدا کردن نمونه سالم

نیازمند زمان بیشتر

calcium Silicat،MTA،root canal

1.       Gutmann JL, Harrison JW. Surgical endodontics: Blackwell scientific publications Boston; 1991.

2.       Adel M, Nima MM, Shivaie Kojoori S, Norooz Oliaie H, Naghavi N, Asgary S. Comparison of endodontic biomaterials as apical barriers in simulated open apices. International Scholarly Research Notices. 2012;2012.

3.       FORD TRP, Torabinejad M, Abedi HR, Bakland LK, KARIYAWASAM SP. Using mineral trioxide aggregate as a pulp-capping material. The Journal of the American Dental Association. 1996;127(10):1491-4.

4.       Arens DE, Torabinejad M. Repair of furcal perforations with mineral trioxide aggregate: two case reports. Oral Surgery, Oral Medicine, Oral Pathology, Oral Radiology, and Endodontology. 1996;82(1):84-8.

5.       Torabinejad M, Chivian N. Clinical applications of mineral trioxide aggregate. Journal of endodontics. 1999;25(3):197-205.

6.       Chng HK, Islam I, Yap AUJ, Tong YW, Koh ET. Properties of a new root-end filling material. Journal of Endodontics. 2005;31(9):665-8.

7.       Kaur M, Singh H, Dhillon JS, Batra M, Saini M. MTA versus Biodentine: review of literature with a comparative analysis. Journal of clinical and diagnostic research: JCDR. 2017;11(8):ZG01.

8.       Accorinte M, Loguercio AD, Reis A, Carneiro E, Grande R, Murata S, et al. Response of human dental pulp capped with MTA and calcium hydroxide powder. Operative dentistry. 2008;33(5):488-95.

9.       Yildirim T, Taşdemir T, Orucoglu H. The evaluation of the influence of using MTA in teeth with post indication on the apical sealing ability. Oral Surgery, Oral Medicine, Oral Pathology, Oral Radiology, and Endodontology. 2009;108(3):471-4.

10.     Matt GD, Thorpe JR, Strother JM, McClanahan SB. Comparative study of white and gray mineral trioxide aggregate (MTA) simulating a one-or two-step apical barrier technique. Journal of endodontics. 2004;30(12):876-9.

11.     Sarkar N, Caicedo R, Ritwik P, Moiseyeva R, Kawashima I. Physicochemical basis of the biologic properties of mineral trioxide aggregate. Journal of endodontics. 2005;31(2):97-100.

12.     Reyes-Carmona JF, Felippe MS, Felippe WT. Biomineralization ability and interaction of mineral trioxide aggregate and white portland cement with dentin in a phosphate-containing fluid. Journal of endodontics. 2009;35(5):731-6.

13.     Sagsen B, Ustün Y, Demirbuga S, Pala K. Push‐out bond strength of two new calcium silicate‐based endodontic sealers to root canal dentine. International endodontic journal. 2011;44(12):1088-91.

14.     Sağsen B, UeSTUeN Y, Pala K, DEMİRBUĞA S. Resistance to fracture of roots filled with different sealers. Dental materials journal. 2012;31(4):528-32.

15.     Gomes-Filho JE, Moreira JV, Watanabe S, Lodi CS, Cintra LTA, Dezan Junior E, et al. Sealability of MTA and calcium hydroxidecontaining sealers. Journal of Applied Oral Science. 2012;20(3):347-51.

16.     Vitti RP, Prati C, Silva EJNL, Sinhoreti MAC, Zanchi CH, e Silva MGdS, et al. Physical properties of MTA Fillapex sealer. Journal of endodontics. 2013;39(7):915-8.

17.     Hosoya N, Takigawa T, Horie T, Maeda H, Yamamoto Y, Momoi Y, et al. A review of the literature on the efficacy of mineral trioxide aggregate in conservative dentistry. Dental materials journal. 2019;38(5):693-700.

18.     Quintana RM, Jardine AP, Grechi TR, Grazziotin-Soares R, Ardenghi DM, Scarparo RK, et al. Bone tissue reaction, setting time, solubility, and pH of root repair materials. Clinical oral investigations. 2019;23(3):1359-66.

19.     Sönmez I, Oba A, Sönmez D, Almaz M. In vitro evaluation of apical microleakage of a new MTA-based sealer. European Archives of Paediatric Dentistry. 2012;13(5):252-5.

20.     Nowicka A, Lipski M, Parafiniuk M, Sporniak-Tutak K, Lichota D, Kosierkiewicz A, et al. Response of human dental pulp capped with biodentine and mineral trioxide aggregate. Journal of endodontics. 2013;39(6):743-7.

21.     Luo Z, Kohli MR, Yu Q, Kim S, Qu T, He W-x. Biodentine induces human dental pulp stem cell differentiation through mitogen-activated protein kinase and calcium-/calmodulin-dependent protein kinase II pathways. Journal of endodontics. 2014;40(7):937-42.

22.     Torabinejad M, Smith PW, Kettering JD, Ford TRP. Comparative investigation of marginal adaptation of mineral trioxide aggregate and other commonly used root-end filling materials. Journal of Endodontics. 1995;21(6):295-9.

23.     Torabinejad M, Rastegar AF, Kettering JD, Ford TRP. Bacterial leakage of mineral trioxide aggregate as a root-end filling material. Journal of endodontics. 1995;21(3):109-12.

24.     Torabinejad M, Parirokh M, Dummer P. Mineral trioxide aggregate and other bioactive endodontic cements: an updated overview–part II: other clinical applications and complications. International endodontic journal. 2018;51(3):284-317.

25.   Revathi Bashyam R.K, Murali K, Selvarajan NB, Comparative Study to Evaluate the Apical Sealing Ability of MTA Plus and Biodentin Using a Bacterial Leakage Model: In Vitro Study, Int J Cur Res Rev,2021,13(2)

26.      Shahriari S, Faramarzi F, Alikhani MY, Farhadian M, Hendi SS. Apical sealing ability of mineral trioxide aggregate, intermediate restorative material and calcium enriched mixture cement: a bacterial leakage study. Iranian endodontic journal. 2016;11(4):336.

27.     Schneider SW. A comparison of canal preparations in straight and curved root canals. Oral surgery, Oral medicine, Oral pathology. 1971;32(2):271-5.

با توجه به اینکه از دندان های کشیده شده موجود در کلینیک ها استفاده می شود و بیمار در دسترس نمی باشد امکان اخذ رضایت نامه وجود ندارد ولی تمام اصول و ملاحظات اخلاقی مرتبط با استفاده از اعضای بدن رعایت می شود.

فرم جمع آوری اطلاعات