بیماری تالاسمی یک بیماری اتوزوم مغلوب و نوعی هموگلوبینوپاتی ارثی ناشی از نقص ساخت زنجیره‌های گلوبین می‌باشد، که بسته به نوع زنجیره هموگلوبین درگیر، دو نوع تالاسمی مجزا وجود دارد؛ آلفا و بتا تالاسمی. تالاسمی بتا مهمترین نوع است.(1) در بیشتر مبتلایان؛ تالاسمی ماژور در اولین سال زندگی به فرم هموزیگوت تظاهر پیدا میکند، که اغلب بسیار شدید است و در صورتی که تزریق مکرر خون به زودی آغاز نگردد، کشنده است.(2) امروزه این بیماری به یک بیماری مزمن تبدیل شده است(3, 4)؛ به صورتی که، در بیش از 60 کشور جهان یافت می‌شود، و توسط سازمان بهداشت جهانی به عنوان شایع ترین اختلال خونی در سطح جهان شناخته شده است.(5) حدود 300 میلیون بیمار تالاسمی در سراسر جهان وجود دارد و سالانه حدود 200 هزار نوزاد مبتلا به تالاسمی در دنیا متولد می‌شوند.(6, 7) در ایران تالاسمی به عنوان شایع‌ترین بیماری مزمن شناخته شده است، و بیش از 30 هزار بیمار تالاسمی وابسته به تزریق خون در ایران وجود دارد.(8) بیماری تالاسمی در ایران در مناطق مختلف دارای شیوع متفاوتی می‌باشد به طوری که شیوع این بیماری در اطراف دریای خزر و خلیج فارس بیش از 10% و در مناطق دیگر بین 4% - 8% گزارش شده است. بیشترین شیوع آن مربوط به استان‌های مازندران، هرمزگان، خوزستان، گیلان، فارس و سیستان و بلوچستان می‌باشد.(9, 10) با این تعداد بیمار، ایران از نظر نسبت مبتلایان به تالاسمی به کل جمعیت جهان مقام اول را دارد.(11) استان سیستان و بلوچستان با دو میلیون و هفتصد هزار نفر جمعیت و 2700 بیمار تالاسمی ماژور بالاترین نسبت ماژور به جمعیت را بین استان‌های کشور به خود اختصاص داده است.(12) معمولا زمانی تالاسمی ماژور تشخیص داده می‌شود که کودک چند ماهه است.(13, 14) درمان فعلی تالاسمی وابسته به انتقال خون بوده، و هدف از آن جهت حفظ و یا رساندن هموگلوبین خون بیشتر از  9 gr/dl  می‌باشد.(15, 16) عموما مرگ در این بیماران در سنین کمتر از 22 سالگی به علت بیماری قلبی و اختلال در کار غدد به دنبال اضافه بار آهن رخ می‌دهد.(17) از زمان شروع تجویز دسفرال، میزان مرگ و میر در بیماران مبتلا به طور معنی داری کاهش یافته است؛(18) به طوری که در سال‌های اخیر عمر بیماران بیشتر شده و در سال 2009 میلادی، 60% این بیماران، تا 30 سال هم عمر نموده‌اند.(19) از طرفی طبیعت ارثی بیماری، تظاهر بیماری در نخستین سال‌های زندگی، تغییر شکل ظاهری، انتظار مرگ زودرس و نیاز به درمان پیوسته، اثر بسیاری بر تکامل روحی بیمار و آرامش روانی خانواده وی دارد.(20) همچنین داشتن اختلالات جسمانی، تنش‌های اجتماعی، بار مالی و مشکلات مربوط به آموزش و تحصیل و کار و حرفه، بیماران را نسبت به ضربه‌های روانی در زندگیشان بسیار آسیب پذیر می‌کند.(21) بنابراین، بیماری تالاسمی ماژور  اثرات شدید و قابل مشاهده‌ای را بر سلامت عمومی، سلامت روانی خود و خانواده‌هایشان گذاشته؛(22) و برخی از پژوهش ها نشان می دهند که 80 % مبتلایان به تالاسمی ماژور دست کم یک اختلال روان پزشکی دارند.(23) بیشترین اختلالات روان پزشکی گزارش شده در این بیماران و یا اعضای خانواده‌های آنها شامل  اضطراب(3, 4) افسردگی(2, 5) و عدم کنترل مناسب خشم(6-8) است. منصوری و همکاران (1395) در طی مطالعه‌ای  نشان دادند بیشتر بیماران تالاسمی ماژور از اضطراب رنج می برند.(24) به طور کلی در این بیماری بار روانی بر بسیاری از جنبه های زندگی مانند آموزش، اوقات فراغت، فعالیت‌های فیزیکی، مهارت‌ها و قابلیت باروری و تنظیم خانواده تأثیر میگذارد که اغلب در نتیجه اضطراب و سایر اختلالات روان بیمار است.(3) مطالعه محمدی و همکاران نشان داد که 8/18% از بیماران تالاسمی از افسردگی و 49% از اضطراب و بی خوابی رنج می‌برند و 5/87% دچار اختلال در عملکرد اجتماعی هستند. همچنین در این مطالعه بیان شد که ارتباط متقابلی بین اختلالات روان و کیفیت زندگی بیماران مبتلا به تالاسمی وجود دارد به گونه‌ای که اضطراب سبب اختلال در سطح کیفیت زندگی فرد می‌شود. در انتها در این مطالعه بیان شد که 5/62% از این بیماران دچار اختلال در سلامت روان هستند و 5/72% نیز کیفیت زندگی متوسطی دارند.(25)

طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی، کیفیت زندگی درک فرد از موقعیت زندگی خود در زمینه‌های مختلف سیستم فرهنگی و ارزش‌های جامعه‌ای است که در آن زندگی می‌کند. کیفیت زندگی مرتبط با اهداف، انتظارات، استانداردها و نگرانی‌های شخص است و به عنوان یکی از شاخص‌های مهم و مؤثر درمان محسوب می‌شود، که باعث تأثیرگذاری‌ بر سلامت فیزیکی فرد، وضعیت روحی و روانی، استقلال، روابط اجتماعی و باورهای شخص می‌شود.(26) تاکنون روشهای مختلفی برای بهبود کیفیت زندگی و مقابله با اضطراب ارائه شده است. این روشها شامل روش‌های دارویی و غیر دارویی می‌باشند. به دلیل هزینه و عوارض بالای روش‌های دارویی، جهت کنترل اضطراب و بهبود کیفیت زندگی می‌توان از روش‌های غیر دارویی استفاده کرد.(27) روش‌های غیر دارویی جهت بهبود کیفیت زندگی و کاهش اضطراب شامل مدل مراقبت پیگیر(28) لمس درمانی(29)، استفاده از گرما وسرما(30)، انواع روش‌های آرام سازی هیپنوتیزم(31)، انحراف فکر (Distraction)(32) ، بیوفیدبک(33)، یوگا(34)، آرام سازی پیشرونده عضلانی(35) و موسیقی درمانی(36) هستند.  یکی از روش‌های غیر دارویی موثر آرام سازی است که ضمن تاثیر مثبت و طولانی مدت در مواردی مانند استرس، اضطراب و کیفیت خواب، یادگیری آن آسان و راحت می‌باشد و می‌توان آن را به عنوان درمان مکمل در  نظر گرفت(37). آرام سازی با ایجاد تعادل بین هیپوتالاموس خلفی و قدامی، کاهش فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک و ترشح کاتکولامین‌ها موجب کاهش تنش عضلانی و آثار نامطلوب فیزیولوژیک، کاهش میزان فشار خون، منظم شدن تنفس و تعداد ضربان قلب و اسپاسم عضلانی  ناشی از استرس می‌شود.(38) یکی از روشهای آرام سازی، روش آرام سازی بنسون است.(39) روش آرام سازی توسط هربرت بنسون در سال 1970 میلادی معرفی شد بنسون عقیده دارد که تنش زدایی عنصر کلیدی برای آرام سازی است. وی در مطالعه خود در مورد شیوه‌های تنش زدایی گوناگون نتیجه گرفت که چهار عنصر اساسی، تنش زدایی را افزایش می‌دهند که شامل محیط آرام، وضعیت راحت، وسیله‌ای ذهنی مثل کلمه‌ای که روی آن تمرکز شود و نگرش غیر فعال می‌باشد.(35) جیورجیانی و همکاران (2019) در طی مطالعه ای دریافتند آرامسازی بنسون بر اضطراب بیماران همودیالیز مؤثر است.(39) همچنین حسینی و همکاران (1388) در مطالعه خود به این نتیجه رسیدند که اجرای تکنیک آرام سازی بنسون سبب کنترل اضطراب و به دنبال آن بهبود و ارتقاء سطح کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به سندروم روده تحریک پذیر می‌شود.(40) در نهایت از آنجایی که بیماریهای مزمن از جمله تالاسمی باعث افزایش اضطراب و کاهش کیفیت زندگی در فرد شده(24)، جهت تغییر در سطح اضطراب و کیفیت زندگی نیاز به رویکردی مناسب به ویژه کم عارضه، قابل انجام، یادگیری آسان و سهولت در استفاده از طرف خود بیمار به چشم خورده، از طرفی به دلیل خلاء پژوهش در زمینه اضطراب و کیفیت زندگی و لزوم بررسی و معرفی روش کارآمد توسط پرستاران بالینی لذا پژوهشگران بر آن شدند که مطالعه ای با هدف 'تعیین تاثیر تکنیک آرام سازی بنسون بر اضطراب و کیفیت زندگی بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور مراجعه کننده به بیمارستان حضرت علی اصغر_(ع) زاهدان' انجام دهند.

مرور متون

به منظور دستیابی به مطالعات مرتبط با موضوع پژوهش حاضر با استفاده از کلید واژه‌های فارسی؛ تالاسمی ماژور، تکنیک آرام سازی بنسون، اضطراب ،کیفیت زندگی، و کلید واژه‌های انگلیسی؛ Thalassemia major،  quality of life،  Benson’s Relaxation، Aggression در پایگاه اطلاعاتی Pubmed، ProQuest، SID، Magiran و IranMedex جستجو انجام شد؛ و مقالاتی که که بیشترین ارتباط را با موضوع پژوهش داشتند انتخاب شده که به ذکر تعدادی از این مقالات پرداخته می‌شود.

الف: مطالعات داخلی

1) آقاخانی و همکاران(1398) مطالعه ای  از نوع کارآزمایی بالینی تجربی با عنوان انجام دادند. در این مطالعه  60 نفر از بیماران به صورت در دسترس انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه مداخله و کنترل قرار گرفتند. در گروه مداخله انجام فن آرامسازی بنسون برای هر بیمار طی ۲ روز متوالی و در هر روز ۲ نوبت صبح و عصر و در هر نوبت ۱۵ دقیقه ( درمجموع ۴ جلسه) اجرا شد و در گروه کنترل مداخله ی خاصی صورت نگرفت و این گروه از بیماران مراقبتهای روتین را دریافت کردند. ابزار جمع آوری دادهها پرسشنامه دموگرافیک و پرسشنامه استاندارد سنجش سطح اضطراب اشپیل برگر بود. این پرسشنامه ها قبل و بعد از انجام مداخله تکمیل شدند. جهت تجزیه وتحلیل داده ها از نرم افزار SPSS درژن 21 استفاده شد. نتایج مطالعه نشان داد که میانگین نمرات اضطراب در گروه مداخله قبل و بعد مداخله با هم متفاوت بود، درحالیکه در گروه کنترل، این نمرات تفاوت معنی داری با هم نداشتند. همچنین بین میزان اضطراب دو گروه مداخله و کنترل بعد از اجرای روش آرامسازی بنسون تفاوت معنی داری مشاهده گردید. پژوهشگران چنین نتیجه گیری نمودند که با توجه به اثرات مثبت آرام سازی بنسون در کاهش اضطراب و به کارگیری آسان و هزینه کم و در دسترس بودن این روش، کاربرد آن جهت تسکین مشکلات ناشی از اضطراب بیماران مبتلا به انفارکتوس میوکارد توصیه میشود.(41)

2) فیضی و همکاران (1394) در مطالعه‌ کارآزمایی بالینی خود تحت عنوان بررسی تأثیر روش آرام سازی عضلانی بنسون بر کیفیت زندگی بیماران همودیالیزی  که بر روی 60 بیمار مراجعه کننده به بیمارستان امام رضا (ع) انجام دادند. نمونه‌ها به روش تصادفی سازی به دو گروه مداخله و کنترل که در هر گروه 30 نفر قرار گرفتند، تقسیم شدند و در ابتدا در هر دو گروه پرسشنامه اختصاصی کیفیت زندگی بیماران دیالیزی، کیفیت زندگی بیماران سنجیده شدند. روش آرام سازی عضلانی بنسون توسط گروه آزمون در منزل و به مدت دو ماه، هر روز یک مرتبه انجام گرفت و بر روی گروه کنترل اقدام خاصی صورت نگرفت. بلافاصله در پایان این دوره مجددا با استفاده از پرسشنامه مذکور کیفیت زندگی بیماران در هر دو گروه آزمون و کنترل بررسی شد و داده های حاصل با استفاده از آزمون تی مستقل مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفتند.
در نهایت تحلیل داده‌ها فوق نشان داد که بعد عمومی کیفیت زندگی قبل و بعد از مداخله تفاوت معنی داری وجود دارد (p=0.001)، اما این تفاوت در بعد اختصاصی کیفیت زندگی معنی دار نشد (p=0.2). بین میانگین نمرات کیفیت زندگی کلی قبل و بعد از مداخله در دو گروه تفاوت آماری معنی داری مشاهده شد (p=0.02).
و نتایج حاصل از مطالعه نشان داد که آرام سازی عضلانی بنسون بر کیفیت زندگی بیماران همودیالیزی تاثیر مطلوبی دارد و می‌توان به عنوان یک روش مفید در ارتقاء سطح کیفیت زندگی بیماران در بخش های همودیالیز، اجرا و آموزش داده شود.(42)

3) حسینی و همکاران (1388) در مطالعه کارآزمایی بالینی خود تحت عنوان بررسی تاثیر آرام سازی بنسون بر میزان اضطراب و کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سندرم روده تحریک پذیر که بر روی 30 بیمار مراجعه کننده به درمانگاههای شهید فقیهی و مطهری شیراز انجام دادند. این بیماران مبتلا به سندرم روده تحریک پذیر بوده و از ابتلا به بیماری آنها حداقل 3 ماه گذشته و تحت برنامه درمانی یکسان سندرم روده تحریک پذیر قرار داشته و هیچ درمان دیگری مثل هیپنوتیزم و هموپاتی دریافت نمی کردند و هیچ یک از نمونه ها به بیماری گوارشی دیگر یا بیماری روانی شناخته شده ای مبتلا نبودند.بیماران به طور تصادفی به دو گروه کنترل (15 نفر) و آزمایش (15 نفر) تقسیم شدند. گروه کنترل و آزمایش برنامه درمانی یکسانی داشتند و تفاوت آنها تنها در به کار گیری آرام سازی بنسون به مدت 3 ماه به وسیله گروه آزمایش بود. میزان اضطراب و کیفیت زندگی کلیه بیماران با استفاده از دو پرسشنامه، یکی پرسشنامه سنجش میزان اضطراب (اشپیل برگر) و دیگری پرسشنامه کیفیت زندگی در رابطه با بیماران سندرم روده تحریک پذیر قبل، یک هفته و سه ماه پس از مداخله اندازه گیری و مقایسه شد. داده های جمع آوری شده با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون های آماری مجذور کای، تحلیل واریانس داده های مبتنی بر تکرار و من ویتنی تجزیه و تحلیل گردید. قبل از مداخله دو گروه از نظر میزان اضطراب تفاوت آماری معنی داری نداشتند و از نظر ابعاد کیفیت زندگی به جز بعد ارتباطات بین فردی اختلاف آماری معنی داری وجودنداشت. یک هفته پس از مداخله کاهش میانگین اضطراب در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل به اختلاف آماری معنی داری نرسید و درمورد کیفیت زندگی در گروه آزمایش افزایش آماری معنی داری در ابعاد عدم آرامش، نگرانی از سلامت، عملکرد اجتماعی و ارتباطات بین فردی مشاهده شد (p=0.05) و در سایر ابعاد تفاوت آماری معنی داری بین دو گروه مشاهده نشد. سه ماه بعد در گروه آزمایش میزان اضطراب نسبت به گروه کنترل کاهش معنی داری داشته و در مورد کیفیت زندگی این گروه در ابعاد عدم آرامش، تداخل با فعالیت، تصور جسمی ازخود، نگرانی از سلامت، پرهیز غذایی، عملکرد اجتماعی و ارتباطات بین فردی نسبت به گروه کنترل کاهش معنی داری داشته (p=0.001) و در بعد ارتباط جنسی کاهشی نسبت به گروه کنترل مشاهده نشد. تغییرات معنی داری در میزان اضطراب و کیفیت زندگی گروه کنترل در این فاصله زمانی ایجاد نشده و می توان گفت وضعیت این گروه تقریبا ثابت و یا بدتر شده است. در نهایت مطالعه نشان داد که انجام آرام سازی بنسون با بهبود اضطراب در بیماران سندرم روده تحریک پذیر موجب ارتقای کیفیت زندگی در این بیماران می شود، لذا پیشنهاد می شود به عنوان بخشی از برنامه های درمانی این بیماران مد نظر قرار گیرد.(40)

مطالعات خارجی

1) جیروجیانی و همکاران (2019) مطالعه‌ای با هدف تعیین مدیریت اضطراب و استرس در بیماران همودیالیزی انجام دادند. اضطراب و افسردگی در بیماران تحت همودیالیز می تواند با انواع روش های درمانی از جمله درمان دارویی ، درمان شناختی-رفتاری ، ورزش منظم و تکنیک های آرامش بخش مانند روش آرام سازی بنسون و درمان طب فشاری کاهش یابد. علاوه بر این ، برنامه های تمرینی ورزشی درون جمعی تأثیر مثبت بر عملکرد جسمی و روانی بیماران دارد. علاوه بر این ، حمایت اجتماعی از محیط خانوادگی و اجتماعی ، معنویت و دینداری ، برنامه تلفنی پرستاری و برنامه های آموزش و مشارکت در گروه های پشتیبانی شبکه ، غالباً منجر به کاهش اضطراب و علائم افسردگی در این افراد می شود. سرانجام ، ارائه آموزش و اطلاع رسانی به بیماران دیالیز توسط متخصصان کلیه و ارزیابی روانپزشکی منظم از این افراد می تواند به تشخیص زودرس و درمان علائم افسردگی منجر شود.(39)

2) میکائیل و همکاران (2018) در پژوهشی تحت عنوان،' بررسی عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی کودکان و نوجوانان مبتلا به تالاسمی در کردستان عراق' با هدف ارزیابی کیفیت زندگی مرتبط با سلامتی (HRQOL) در کودکان و نوجوانان کرد عراقی انجام دادند. در بازه زمانی ماه مه تا ژوئن 2018، 100 بیمار تالاسمی و 100 فرد سالم بین سنین 6-18 سال وارد مطالعه کردند. 73 بیمار مبتلا به تالاسمی ماژور(TM) و 27 بیمار مبتلا به تالاسمی متوسط (TI) بودند. بیماران از نظر بالینی مورد ارزیابی قرار گرفتند، و کیفیت زندگی آن‌ها توسط خود فرد و خانواده افراد ارزیابی شد. نتایج حاصل از مطالعه نشان داد که نمره کیفیت زندگی کودکان و نوجوانان مبتلا به تالاسمی به طور معنی داری کمتر از افراد سالم می‌باشد و کمترین نمره را در عملکرد جسمی به خود اختصاص داده‌اند. پژوهشگران پیشنهاد نمودند که ، جهت بهبود زندگی بیماران مبتلا به تالاسمی  از برنامه‌های مدیریت روانی و اجتماعی و  آموزش استفاده شود.(43)

3) سیدیکوی و همکاران(2014) در پژوهشی تحت عنوان،'بررسی کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور در یک کشور در حال توسعه'  با هدف تعیین مشکلات پیش روی این بیماران در زندگی شخصی و مشکلات روانی و اجتماعی آن‌ها بر روی 101 نفر از بیماران مبتلا به  تالاسمی ماژور در کشور پاکستان اجرا گردید. جمع آوری اطلاعات در این پژوهش از طریق پرسشنامه کیفیت زندگی sf-36 بود، که توسط 101 بیمار  تکمیل شد. نتایج نشان داد میانگین سنی بیماران مورد مطالعه 10.5 سال. کمتر از یک سوم  بیماران احساس کردند که نسبت به سال گذشته سلامتی آن‌ها کمتر شده است.44% از بیماران به دلیل بیماری خود احساس تنهایی داشتند. والدین 36 نفر از کودکان(35.6%) در بعضی مواقع به دلیل بیماری اجازه ندادند که فرزندانشان بازی کنند. 28 نفر از کوکان(27.7%) در ارتباط با سایر کودکان در سن خود مشکل داشتند. 71 نفر (70.3%) از بیماران گزارش کردند که در بعضی مواقع نگران زندگی و شغل آینده خود هستند. در حالی که 70 نفر (69.3%) از آن‌ها اعلام کردند که بیشتر از طرف دوستانشان مراقبت می‌شوند و 56 نفر(55.4%) اعلام کردند که توسط معلمان خود مراقبت می‌شوند. پژوهشگران چنین نتیجه گیری نمودند که تالاسمی به شدت می‌تواند کیفیت زندگی افراد را تحت تاثیر قرار بدهد. وجود اختلالات جسمی، فشارهای اجتماعی، فشارهای مالی، مشکلات تحصیلی و شغلی آن‌ها باعث می‌شود، خیلی زود در معرض آسیب‌های روانی قرار گیرند. همۀ عوامل فوق مانعی برای رشد آن‌ها در بزرگسالی و عملکرد مستقل آن‌ها در آینده خواهد شد(44).

نقدی بر مطالعات:

مطالعات نشان داده در بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور درجاتی از اضطراب و کاهش کیفیت زندگی به چشم می‌خورد . مطالعات متعددی در زمینه تا ثیر تکنیک بنسون بر روی اضطراب و ارتقاء کیفیت زندگی در دیگر بیماریهای مزمن انجام شده ، اما مطالعه‌ای در زمینه آرام سازی بنسون در بیماران مبتلا به  تالاسمی ماژور  و تأثیر آن بر روی  اضطراب و کیفیت زندگی این گروه از بیماران انجام نگرفته است. و خلا آن کاملا مشهود است. از این رو مطالعه مذکور با هدف تعیین  تاثیر تکنیک آرام‌سازی بنسون اضطراب و کیفیت زندگی بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور در بیماران مراجعه کننده به بیمارستان علی اصغر زاهدان انجام می شود.

1. کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور در دو گروه مداخله و کنترل قبل ،یک و سه ماه بعد از اجرای تکنبک آرام سازی بنسون، متفاوت است.
2. اضطراب در بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور در دو گروه مداخله و کنترل قبل، یک و سه ماه بعد از اجرای تکنبک آرام سازی بنسون، متفاوت است.

  تعیین تاثیر تکنیک آرام سازی بنسون بر اضطراب و کیفیت زندگی بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور مراجعه کننده به بخش تالاسمی بیمارستان حضرت علی اصغر _(ع) زاهدان در سال1400

1. تعیین و مقایسه میانگین نمره سلامت جسمی بیماران تالاسمی ماژور، قبل ، یک و سه ماه بعد از اجرای تکنیک آرام سازی بنسون در گروه مداخله و کنترل
2. تعیین و مقایسه میانگین نمره سلامت روان بیماران تالاسمی ماژور، قبل ، یک و سه ماه بعد از اجرای تکنیک آرام سازی بنسون در گروه مداخله و کنترل
3. تعیین و مقایسه میانگین نمره روابط اجتماعی بیماران تالاسمی ماژور، قبل ، یک و سه ماه بعد از اجرای تکنیک آرام سازی بنسون در گروه مداخله و کنترل
4. تعیین و مقایسه میانگین نمره سلامت محیط بیماران تالاسمی ماژور، قبل ، یک و سه ماه بعد از اجرای تکنیک آرام سازی بنسون در گروه مداخله و کنترل
5. تعیین و مقایسه میانگین نمره کل کیفیت زندگی بیماران تالاسمی ماژور،  قبل ، یک و سه  ماه  بعد از اجرای تکنیک آرام سازی بنسون در گروه مداخله و کنترل
6. تعیین و مقایسه میانگین نمره اضطراب بیماران تالاسمی ماژور،  قبل، یک و سه ماه بعد از اجرای تکنیک آرام سازی بنسون در گروه مداخله و کنترل

بیمارستانها و مراکز درمانی

بیماری تالاسمی ماژور

تعریف نظری: تالاسمی از بیماری‌های ژنتیکی است که در اثر آن هموگلوبین ساختار طبیعی خود را از دست می‌دهد و هموگلوبین غیر مؤثر در بدن ایجاد می‌شود در نتیجه هموگلوبین معیوب قادر به اکسیژن رسانی مطلوب به اعضا بدن نیست. تالاسمی ماژور یا کم خونی Cooley’s Anemia این مرحله شدیرترین فرم تالاسمی بتا می‌باشد که کمبود شدید پروتئین بتا در هموگلوبین منجر به یک‌کم خونی تهدیدکننده حیات می‌شود و فرد به انتقال خون منظم و مراقبت‌های طبی فراوانی نیازمند می‌شود(45).

تعریف عملی: بیمارانی که با تشخیص طبی تالاسمی ماژور در کلینیک حضرت علی اصغر _(ع) زاهدان دارای پرونده هستند و جهت درمان به صورت مستمر به این مرکز مراجعه می‌کنند. 

کیفیت زندگی

تعریف نظری: از دیدگاه سازمان جهانی بهداشت، کیفیت زندگی مفهومی گسترده بوده و ترکیبی از درک افراد از وضعیت فیزیکی،روانی، سطح استقلال، ارتباط اجتماعی و تعامل با محیط، اعتقادات و ارزش های شخصی است. کیفیت زندگی در بیماری، درک ذهنی افراد درباره تأثیر شرایط بالینی درزندگی است و معمولا اشخاص با بیماری مزمن درک متفاوتی از زندگی داشته‌اند.(46)

تعریف عملی: نمره‌ای که بیمار از پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی ( WHOQOL.BREF)  خاص بیماران مزمن شامل  26 سوال در چهار بعد ( سلامت جسمی، سلامت روان، روابط اجتماعی، سلامت محیط )، بین  100-0 کسب می کند.

اضطراب

تعریف نظری: اضطراب یک احساس ناخوشایند و مبهم و اغلب به شکل دلواپسی است که با حس تردید نسبت به یک عامل ناشناخته تعریف می شود.(47)

تعریف عملی: منظور از اضطراب، نمره‌ای است که آزمودنی از پرسشنامه اضطراب اشپیل برگر بین دامنه 160-40  کسب می کند.

تکنیک آرام سازی بنسون

تعریف نظری:  تکنیک بنسون یک روش غیر دارویی و غیر تهاجمی است و بنسون عقیده دارد که تنش زدایی عنصر کلیدی آرام سازی است. وی در مطالعه خود در مورد شیوه‌های تنش زدایی گوناگون نتیجه گرفت که چهار عنصر اساسی، تنش زدایی را افزایش می‎‌دهند که شامل؛ محیط آرام، وضعیت راحت، وسیله‌ای ذهنی مثل کلمه‌ای که روی آن تمرکز شود و نگرش غیر فعال می‌باشد.(32)

تعریف عملی: منظورآموزش  تکنیک آرام سازی بنسون  در شش گام و دو جلسه به بیماران تالاسمی ماژور مراجعه کننده به کلینیک علی اصغر می باشد که این آموزش در دو جلسه به صورت حضوری در مدت زمان 30 الی 45 دقیقه و به صورت انفرادی و چهره به چهره برای گروه مداخله آموزش داده خواهد شد و بیمار بایستی به مدت 12 هفته در منزل و روزانه دو بار و هر بار 15 الی 20 دقیقه اجرا شود. 

این مطالعه یک پژوهش از نوع نیمه تجربی می باشد که برروی دو گروه آزمون و کنترل به صورت قبل و بعد انجام خواهد شد.

جامعه مورد مطالعه: (معیارهای ورود و خروج ذکر شوند):

در این مطالعه، جامعه پژوهش را کلیه بیماران  مبتلا به تالاسمی ماژور بالاتر از 18 سال واجد شرایط ورود به مطالعه مراجعه کننده به کلینیک بیمارستان حضرت علی اصغر_(ع)،  در سال 1400 تشکیل می دهند.

الف) معیارهای ورود به مطالعه:

1. سن بالای 18 سال
2. نداشتن  مشکلاتی از قبیل عقب ماندگی ذهنی ، اختلال رفتاری و ذهنی، شنوایی، گفتاری طبق پرونده پزشکی
3. عدم وجود مشکل شنوایی / قلبی و ریوی
4. توانایی  برقرای ارتباط به زبان فارسی
5. داشتن نمره اضطراب بالاتر از 43 (متوسط رو به بالا)(48)
6. عدم وجود مشکلات عصبی شناخته شده مانند مولتیپل اسکلروزیس و پارکینسون (به دلیل داشتن توانایی تکنیک)
7. عدم ابتلا به سوء مصرف مواد
8. نداشتن سابقه شرکت در دوره‌های آموزشی  و عدم حضور در دوره‌های مشابه (قبل و هم درحین پژوهش)
9. عدم وجود اختلال در سیستم عضلانی اسکلتی
10. عدم مصرف داروهای ضد اضطراب
11. امکان دسترسی و کنترل بیمار در طی 3 ماه
12. ساکن زاهدان
14. داشتن تلفن همراه  به صورت شخصی یا در خانواده  یا  داشتن تلفن ثابت در محل زندگی
15. عدم  شرکت در  دوره های آموزشی مشابه
16. داشتن حداقل سواد
17. کسب نمره کیفیت زندگی کمتر از 50 از پرسشنامه  کیفیت زندگی WHOQOL-BREF

ب) معیارهای خروج:

1. عدم تمایل به ادامه همکاری

b. بروز عوارض جسمی شدید ناشی از بیماری

حجم نمونه بر اساس میانگین نمره اضطراب در مطالعه آقاخانی و همکاران (1398) و با در نظر گرفتن ضریب اطمینان 95 درصد و توان آماری 95 درصد بر اساس فرمول زیر در هر گروه حدود 23 نفر برآورد گردید.(49) به منظور اطمینان از کفایت حجم نمونه و در نظر گرفتن ریزش احتمالی، بیمارانی که نمره اضطراب آنها بالاتر از 43 بوده و کیفیت زندگی کمتر از 50 دارند ، به صورت تصادفی در دو گروه کنترل و مداخله اختصاص داده شده، به گونه ای که در هر گروه 40 نفر و در مجموع 80  نفر وارد مطالعه خواهند شد.

n = =22/34          

= 1/96   =0/24   =2/41     

  = 1/64     =0/23            =2/16    

نمونه گیری به روش در دسترس انجام خواهد شد. هر بیمار تالاسمی ماژور مراجعه کننده به کلینیک بیمارستان حضرت علی اصغر_(ع)، که معیار ورود به مطالعه را داشته باشد، وارد مطالعه خواهد شد. سپس بیماران منتخب به صورت تصادفی به دو گروه کنترل و مداخله تقسیم می شوند. بدین صورت که ابتدا به تعداد کل افراد مورد مطالعه پاکت حاوی نام گروه تهیه و به صورت تصادفی مرتب شده و با مراجعه و انتخاب تدریجی افراد،  به ترتیب یکی از کارت ها بدان ها اختصاص خواهد یافت، که تعیین کننده گروه فرد در گروه مداخله یا کنترل خواهد بود. با توجه به نمونه گیری تصادفی، نمونه‌های مورد پژوهش شانس مساوی برای انتخاب شدن در دو گروه مداخله و کنترل را خواهند داشت.

ابزار جمع آوری اطلاعات در این پژوهش پرسشنامه می‌باشد، که متشکل از چهار بخش می‌باشد.

بخش اول پرسشنامه جمع آوری اطلاعات دموگرافیک، بخش دوم چک لیست خود گزارش دهی تکنیک آرامسازی بنسون، بخش سوم پرسشنامه کیفیت زندگی کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (WHOQOL-BREF) و بخش چهارم پرسشنامه اضطراب اشپیل برگر

الف ) پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک شامل ( سن ، جنس، و....)

ب) چک لیست خود گزارش دهی تکنیک آرامسازی بنسون

ج) پرسشنامه کیفیت زندگی کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (WHO Quality of Life-BREF (WHOQOL-BREF

پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی(50) (WHOQOL-BREF) یک پرسشنامه ۲۶ سوالی است که کیفیت زندگی کلی و عمومی فرد را می‌سنجد. این مقیاس در سال ۱۹۹۶ توسط گروهی از کارشناسان سازمان بهداشت جهانی و با تعدیل گویه‌های فرم ۱۰۰ سوالی این پرسشنامه ساخته شد. این پرسشنامه دارای ۴ زیرمقیاس و یک نمره کلی است. این زیر مقیاس‌ها عبارتند از: سلامت جسمی، سلامت روان، روابط اجتماعی، سلامت محیط اطراف و یک نمره کلی. هر یک از زیر مقیاس ها به ترتیب دارای 7، 6، 3 و 8 سئوال می باشند ، دو سئوال به هیچ یک از حیطه ها تعلق ندارند و وضعیت سلامت و کیفیت زندگی را به طور کلی مورد ارزیابی قرار می دهند، بنابراین این پرسشنامه در مجموع 26 سئوال دارد. نمره گذاری در این پرسشنامه بدین صورت است که در ابتدا باید به هر یک از 26 سوال، نمره 1 تا 5 داده شود. برای سهولت در نمره گذاری، این نمرات در داخل خود پرسشنامه به صورت عدد وارد شده‌اند. سوالات 3 و 4 و 26 به صورت وارونه نمره گذاری می‌شوند. در مرحله بعد باید نمره خام هر زیر مقیاس را به دست آورید که به ترتیب زیر است:

زیرمقیاس سلامت جسمی: جمع نمرات سوالات 3- 4- 10- 15- 16- 17- 18 در پرسشنامه. دامنه نمرات این زیر مقیاس بین 7 تا 35 خواهد بود و تفاضل این دو 28 است

زیرمقیاس سلامت روان: جمع نمرات سوالات 5- 6- 7- 11- 19- 26 در پرسشنامه. دامنه نمرات این زیر مقیاس بین 6 تا 30 خواهد بود و تفاضل این دو 24 است.

زیرمقیاس رابط اجتماعی: جمع نمرات سوالات 20- 21- 22 در پرسشنامه. دامنه نمرات این زیر مقیاس بین 3 تا 15 خواهد بود و تفاضل این دو 12 است.

زیرمقیاس سلامت محیط: جمع نمرات سوالات 8- 9- 12- 13- 14- 23- 24- 25 در پرسشنامه. دامنه نمرات این زیر مقیاس بین 8 تا 40 خواهد بود و تفاضل این دو 32 است.

کیفیت زندگی و سلامت عمومی کلی: جمع نمرات سوالات 1 و 2 در پرسشنامه. دامنه نمرات این زیر مقیاس بین 2 تا 10 خواهد بود و تفاضل این دو 8 است

پس از به دست آوردن نمرات خام هر خرده مقیاس باید آن را به یک نمره استاندارد از 0 تا 100 تبدیل کنیم که این نمره را با توجه به فرمول زیر محاسبه می‌کنیم.(51)

نمره زیر مقیاس‌ها به توجه به فرمول بالا به این ترتیب محاسبه خواهد شد:

در طی مطالعه‌ای روایی و پایایی این پرسشنامه توسط نجات و همکاران (1385) انجام شده است. در این مطالعه پایایی از روش آزمون- بازآزمون برای زیرمقیاس‌ها به این صورت به دست آمد: سلامت جسمی 0/77، سلامت روانی 0/77، روابط اجتماعی 0/75، سلامت محیط 0/84 به دست آمد. سازگاری درونی نیز با استفاده از آلفای کرونباخ محاسبه شد که سلامت جسمانی به آلفا 72% ، سلامت روان، %70 ، روابط اجتماعی، 52% سلامت محیط، 72% تایید شد.(52) یوسفی و همکاران (2010) در طی مطالعه ای پایایی ابزار از طریق آلفای کرونباخ گزارش نمودند: بعد سلامت فیزیکی با آلفای81%، سلامت روان 78%، روابط اجتماعی 82%، سلامت محیط 80% تایید نمودند.(53) در این مطالعه نیز پایایی ابزار از طریق آلفا کرونباخ برآورد خواهد شد.

د) پرسشنامه اضطراب اشپیل برگر

پرسشنامه اضطراب اشپیل برگر (STAI):  این  پرسشنامه توسط اشپیل برگرو همکاران در سال 1970 ارائه شد. پرسشنامه دارای 40 گویه است که کمترین و بیشترین نمرات آن به ترتیب برابر با 40 و 160 است. در مقیاس حالت اضطراب هدف اصلی اندازه گیری اضطراب با شدتی از کم به زیاد است. یعنی نمره های پایین بیانگر احساس آرامش، نمره های متوسط بیانگر سطوح متوسط تنش و نگرانی و نمره های بالا انعکاسی از ترس شدید، نزدیک به وحشت و هراس است. در پاسخ به این مواد آزمودنیها شدت احساس خود را در یک مقیاس 4 درجه ای (اصلاً، تاحدی، متوسط و خیلی زیاد) در زمانی خاص نشان می دهند. و در پاسخ به رگه اضطراب آزمودنی ها در یک مقیاس 4 درجه ای (هیچ وقت، گاهی اوقات، غالباً و همیشه) نشان میدهند که به طور کلی چه احساسی دارند.(54) اشپیل برگر و همکاران پایایی ابزار را از طریق آلفا کرونباخ مقیاسهای رگه -حالت را به ترتیب 0/92 و 0/90  گزارش کرده اند. در ایران خانزاده و همکاران (1392) پایایی کل ابزار را از طریق آلفا کرونباخ 94 /0گزارش نمودند.(55) در این مطالعه پایایی ابزار از طریق آلفا کرونباخ محاسبه خواهد شد.

پس از تایید و تصویب پروپوزال توسط معاونت تحقیقات و فناوری و کمیته اخلاق دانشگاه و دانشکده و اخذ معرفی نامه و ارائه آن به مسئولین بیمارستان حضرت علی اصغر (ع) و کسب اجازه جهت انجام پژوهش، و مراجعه به کلینیک ، پژوهشگر به روش در دسترس از بین بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور که واجد شرایط ورود به مطالعه باشد ، شروع به نمونه‌گیری می‌نماید. بدین ترتیب که پژوهشگر با بیمار و خانواده مصاحبه کرده، برای هریک از شرکت کنندگان موضوع تحقیق، اهداف، مراحل تحقیق توضیح داده خواهد شد و جهت همکاری از بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور دعوت به عمل می آمد. برای افراد جنبه اختیاری بودن شرکت در این پژوهش و محرمانه بودن اطلاعات توضیح داده می شود، و در نهایت رضایت نامه کتبی از افراد گرفته خواهد شد، به نمونه‌ها توضیح خواهد داده شد که برای ترک و ادامه مطالعه آزادی عمل دارند، عدم مشارکت یا خروج آن ها تأثیری بر درمان آنها نخواهد داشت. پس از انتخاب، به منظور یکنواخت شدن شرایط تحقیق برای دو گروه  مداخله و کنترل از روش تخصیص تصادفی استفاده خواهد شد.

در صورتی که بیمار در گروه مداخله قرار گرفت، ابتدا توسط پژوهشگر پرسشنامه مشخصات فردی،  اضطراب و کیفیت زندگی را جهت بیماران گروه مداخله تکمیل می گردد. سپس تکنیک آرام سازی بنسون بدر حضور بیمار و یک عضو از خانواده در 2 جلسه حضوری 30 تا 45 دقیقه ای به فاصله 2 تا 3 روز در کلینیک علی اصغر که زمان آن طبق هماهنگی با بیمارتعیین گردیده، توسط پژوهشگر آموزش داده می‌شود. جلسه اول آموزش انجام تکنیک و جلسه دوم آموزش همراه با پرسش از بیمار و پاسخ به سوالات پیش آمده برای وی در طی انجام تمرینی تکنیک بنسون در منزل می باشد. از گروه مداخله خواسته  می‌شود که روزانه 2 بار به مدت 12 هفته، تمرینات آرام سازی را با توجه به برنامه تنظیم شده در منزل انجام دهند. هر بار حدود 15 تا 20 دقیقه طول بکشد.

پژوهشگر قبل از مداخله خود آموزش نظری و عملی تکنیک آرام سازی را طی چند مرحله به طور کامل تحت نظر یک روانشناس بالینی خواهد گذراند. انجام تکنیک به این صورت است: در ابتدا قبل ازانجام  تکنیک آرامسازی ؛  بیمار تمامی وسایل اضافی از قبیل ساعت، دستبند، انگشتر و کلیه وسایلی که قابلیت جدا شدن را دارند خارج نماید و در کنار خود قرار داد دهد و سپس مراحل آرام سازی بنسون به صورت زیر به بیماران آموزش داده می‌شود:

1) به آرامی در موقعیت راحت قرار بگیرد.

2) چشم‌ها را آهسته ببندد.

3) تمامی عضلات بدن را به طور عمیق شل کند از کف پاها شروع کند و تدریجا به طرف صورت پیش بروید این حالت آرامش را در افراد حفظ می‌کند.

4) در همین حال از راه بینی نفس بکشد. نسبت به تنفس خود آگاه باشد و ضمن خارج کردن آرام هوا از راه دهان کلمه‌ای آرامش بخش نظیر (خدا، عشق، باران، رنگین کمان و امثال آن) را زیر لب تکرار و شروع به تنفس عمیق و منظم نموده با بینی دم را انجام داده و سپس با دهان بازدم را خارج کند و کلمه مورد نظر را در ذهن تکرار کند.

5) این کار را برای 15 الی 20 دقیقه ادامه دهد و سعی کند تمامی عضلات شما از نوک انگشتان پا تا عضلات بالایی بدن شل باشد تا تمام عضلات بدن به انبساط کامل برسد. پس از گذشت 15-20 دقیقه به آرامی چشم‌هایتان را باز کند و برای چند دقیقه از جای خود بلند نشود.

6) نگران نباشد که به سطح عمیقی از آرامش رسیده یا نه؛ بگذارد آرام سازی با آهنگ خودش اتفاق بیافتد وقتی افکار مزاحم پیش آید سعی کند با بی‌اعتنایی از آن‌ها چشم پوشی کند.

 در طول 12 هفته جهت اطمینان از اجرای تکنیک آرام سازی در روزهای مقرر ، چک لیستی در اختیار نمونه ها قرار داده می شود تا روز، ساعت و مدت انجام تکنیک و در صورت عدم انجام علت آن را ثبت نماید. علاوه بر آن یک لوح فشرده آموزش تکنیک نیز در اختیار بیمار قرار داده می شود. همچنین به منظور رفع مشکلات احتمالی در زمینه اجرای تکنیک، در طول مدت پژوهش، محقق  در هفته دو روز با نمونه های پژوهش تماس تلفنی برقرار نموده ، تا از روند اجرای تکنیک و تکمیل چک لیست اطمینان حاصل نماید. همچنین یک جلسه آموزشی برای خانواده بیماران تشکیل خواهد داد و از آنان خواسته می شود تا بر روند اجرای تکنیک توسط بیمار در منزل نظارت نموده و در صورت بروز مشکل به پژوهشگر اطلاع دهند.  پس از گذشت یک و سه  ماه مجددا توسط پژوهشگر پرسشنامه ، اضطراب و کیفیت زندگی جهت بیماران گروه مداخله تکمیل می گردد.

در صورتی­که بیمار در گروه کنترل اختصاص یافت ابتدا جهت شروع پیش آزمون پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک، پرسشنامه اضطراب و کیفیت زندگی توسط پژوهشگر تکمیل گردیده و این گروه هیچ مداخله­ای به جز مراقبت­های روتین را دریافت نمی‌کنند پس از گذشت یک و سه ماه مجددا توسط پژوهشگر پرسشنامه ، اضطراب و کیفیت زندگی جهت بیماران گروه مداخله تکمیل می گردد. در انتها به افراد گروه کنترل نیز لوح فشرده آموزش تکنیک آرام سازی بنسون داده می‌شود.

جهت انجام تجزیه و تحلیل آماری، داده ها جمع­آوری و پس از کد گذاری وارد  نرم افزار spss   نسخه 21 خواهد شد. جهت توصیف ویژگی­های فردی در گروه­های مورد مطالعه و تعیین شاخص­های مرکزی و پراکندگی همچون حداقل، حداکثر، دامنه تغییرات، میانگین، انحراف معیار، درصد و فراوانی از آمار توصیفی استفاده خواهد شد. برای مقایسه میانگین­های قبل و بعد و تغییرات در هر گروه از آزمون تی مستقل، برای مقایسه فراوانی متغیرهای کیفی دو گروه از آزمون کای دو، برای مقایسه میانگین­ها در هر گروه  قبل و (یک و سه ماه )بعد از اجرای مداخله از آزمون تی زوجی و آزمون آنالیز تکراری  استفاده خواهد شد. سطح معناداری در این مطالعه 05/. مد نظر است. با استفاده از آزمون کولموگروف طبیعی بودن داده ها بررسی خواهد شد ، در صورت نرمال نبودن داده ها از آزمون­های معادل ناپارامتریک استفاده خواهد شد.

'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392'

( در صورت لزوم فرم رضایت آگاهانه ضمیمه گردد. درج کدهای اخلاقی منطبق با کدهای مصوب حفاظت از آزمودنی در پژوهش های علوم پزشکی الزامی است.)

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است

13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود‌. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف ‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

 16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

1. احتمال ریزش نمونه ها به دلیل بروز عوارض بیماری، که برای پیشگیری از آن حجم نمونه افزایش خواهد یافت.

2.  میزان یادگیری بیماران شرکت کننده مورد پژوهش با یکدیگر متفاوت است که آموزش بر مبنای میزان یادگیر ی خواهد بود.

تالاسمی ماژور، کیفیت زندگی، آرام سازی بنسون، اضطراب

Thalassemia major،  Quality of Life،  Benson’s Relaxation ، Aggression

References:

1. Behrman RE, Vaughan III VC. Nelson textbook of pediatrics: WB Saunders company; 1983.

2. Kasper DL FA, Dan LL, Braunwald E, Hauser SL. Harrison’s textbook of internal medicine2018.

3. Caocci G, Efficace F, Ciotti F, Roncarolo MG, Vacca A, Piras E, et al. Health related quality of life in Middle Eastern children with beta-thalassemia. BMC blood disorders. 2012;12(1):1-7.

4. Gollo G, Savioli G, Balocco M, Venturino C, Boeri E, Costantini M, et al. Changes in the quality of life of people with thalassemia major between 2001 and 2009. Patient preference and adherence. 2013;7:231.

5. Maheri A, Sadeghi R, Shojaeizadeh D, Tol A, Yaseri M, Ebrahimi M. Associations between a health-promoting lifestyle and quality of life among adults with beta-thalassemia major. Epidemiology and health. 2016;38.

6. Azami M, Parizad N, Sayehmiri K. Prevalence of hypothyroidism, hypoparathyroidism and thefrequency of regular chelation therapy in patients with thalassemia major in Iran: a systematic review and meta-analysis study. Iranian Journal of Pediatric Hematology and Oncology. 2016;6(4):261-76.

7. Thavorncharoensap M, Torcharus K, Nuchprayoon I, Riewpaiboon A, Indaratna K, Ubol B-o. Factors affecting health-related quality of life in Thai children with thalassemia. BMC Hematology. 2010;10(1):1-10.

8. Madmoli Y, Salimi M, Madmoli M, Maraghi E, Pelarak F, Korkini N, et al. The effect of orem self-care model on health-related quality of life of patients with thalassemia major. Journal of Research in Medical and Dental Science.2019:7(2).170-6.

9. Hashemizadeh H, Noori R. Assessment of physical growth in patients with beta thalassemia major in Mashhad. Scientific Journal of Iranian Blood Transfusion Organization. 2013;9(4).

10. Hekmatipour N, Vaghee S, Asghari Nekah SM. Effects of storytelling on educational self-efficacy in children with thalassemia, aged 7-12 Years old. Evidence Based Care. 2015;5(3):19-28.

11. Babaei Menghari M, Khaleghkhah A. Path analysis model between spiritual Health, quality of life with depression thalasemia major patients. QUARTERLY JOURNAL OF HEALTH PSYCHOLOGY. 2017;5(17):119-34.

12. Eshghi P, Sanei Moghaddam E, Hasheini S. Prevalence of hemoglobinopathies in Sistan and Balouchistan province in the southeast of Iran. Scientific Journal of Iranian Blood Transfusion Organization. 2013;9(4).

13. Al-Moshary M, Al-Mussaed E, Khan A. Prevalence of transfusion transmitted infections and the quality of life in β-thalassemia major patients. Cureus. 2019;11(11).

14. M M. Handy thalassemia. 1st ed. Tehran: Foundation Special Affairs disease; 2005.

15. Taher A, Vichinsky E, Musallam K, Cappellini M-D, Viprakasit V. Guidelines for the management of non transfusion dependent thalassaemia (NTDT). 2014.

16. John MJ, Jyani G, Jindal A, Mashon RS, Mathew A, Kakkar S, et al. Cost effectiveness of hematopoietic stem cell transplantation compared with transfusion chelation for treatment of thalassemia major. Biology of Blood and Marrow Transplantation. 2018;24(10):2119-26.

17. Zarezadeh Y, Ebrahimi E, Ghaydari ME, Amani A, Jalili A. The effects of aerobic exercise on body Iron indices in normal subjects and in patients with thalassemia major. Scientific Journal of Kurdistan University of Medical Sciences. 2001;5(2):1-6.

18. Borgna-Pignatti C. The life of patients with thalassemia major. Haematologica. 2010;95(3):345.

19. Dahlui M, Hishamshah MI, Rahman A, Aljunid SM. Quality of life in transfusion-dependent thalassaemia patients on desferrioxamine treatment. Singapore medical journal. 2009;50(8):794.

20. Zarea K, Baraz Pordanjani S, Pedram M, Pakbaz Z. Quality of life in children with thalassemia who referred to thalassemia center of Shafa Hospital. Jundishapur Journal of Chronic Disease Care. 2012;1(1):45-53.

21. Mohammadi SZ, Tajvidi M. Relationship between spiritual well-being with hopelessness and social skills in Beta-thalassemia major adolescents (2010). Modern care journal. 2011;8(3).

22. Sadati S, Tamaddoni T, baghianimoghadam Mh. Quality of Life in Patients Suffering from Beta-Thalassemia Major in Amirkola, Iran. Journal of Community Health Research. 2015;4(3):234-8.

23. Aydin B, YAPRAK I, AKARSU D, ÖKTEN N, üLGEN M. Psychosocial aspects and psychiatric disorders in children with thalassemia major. Pediatrics International. 1997;39(3):354-7.

24. Poormansouri S, Ahmadi M, Shariati A, Keikhaei B. Quality of life, depression, anxiety and stress in over-18-year-old patients with beta-Thalassemia major. Scientific Journal of Iran Blood Transfus Organ. 2016;13(1):72-82.

25. Mohammadi S, Tajvidi M, Ghazizadeh S. The relationship between spiritual well-being with quality of life and mental health of young adults with beta-thalassemia major. Scientific Journal of Iranian Blood Transfusion Organization. 2014;11(2).

26. Salama H, Hussein H, Al Faisal W, Belhool K, El Sawaf E, Wasfy A. Health related quality of life in transfusion-dependent thalassemia major patients and associated factors in Dubai, uae, 2011. MIDDLE EAST JOURNAL OF FAMILY MEDICINE. 2014;7(10).

27. Malmir M, Teimouri F, Pishgooie A, Dabaghi P. ‎ The Role of Benson´ s relaxation on reducing state anxiety on candidate of open heart surgery patient’s‏. Military Caring Sciences Journal. 2015;2(3):182-90.

28. Salehipour S, Ghaljeh M, Navidian A, Sarani H. The Impact of Continuous Care Model on the Quality of Life of patients with Thalassemia Major: A Clinical Trial Study. Evidence Based Care. 2021.

29. Sherman DW, Norman R, McSherry CB. A comparison of death anxiety and quality of life of patients with advanced cancer or AIDS and their family caregivers. Journal of the Association of Nurses in AIDS Care. 2010;21(2):99-112.

30. Kligman L, Younus J. Management of hot flashes in women with breast cancer. Current Oncology. 2010;17(1):81-6.

31. Hammond DC. Hypnosis in the treatment of anxiety-and stress-related disorders. Expert review of neurotherapeutics. 2010;10(2):263-73.

32. Wiederhold MD, Gao K, Wiederhold BK. Clinical use of virtual reality distraction system to reduce anxiety and pain in dental procedures. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking. 2014;17(6):359-65.

33. Dunster C. Treatment of anxiety and stress with biofeedback. Global advances in health and medicine. 2012;1(4):76-83.

34. Li AW, Goldsmith C-AW. The effects of yoga on anxiety and stress. Alternative Medicine Review. 2012;17(1).

35. Ghezeljeh TN, Kohandany M, Oskouei FH, Malek M. The effect of progressive muscle relaxation on glycated hemoglobin and health-related quality of life in patients with type 2 diabetes mellitus. Applied Nursing Research. 2017;33:142-8.

36. Raglio A, Attardo L, Gontero G, Rollino S, Groppo E, Granieri E. Effects of music and music therapy on mood in neurological patients. World journal of psychiatry. 2015;5(1):68.

37. Hanifi N, Ahmadi F, Memarian R, Khani M. Comparative study on two methods, Benson relaxation Vs premeditation, and their effect on respiratory rate and pulse rate of patients experiencing coronary angiography. Journal of hayat. 2006;11(4):47-54.

38. Hamidizadeh S, Ahmadi F, Asghari M. Study effect of relaxation technique on anxiety and stress in elders with hypertension. Journal of Shahrekord Uuniversity of Medical Sciences. 2006;8.

39. Gerogianni G, Babatsikou F, Polikandrioti M, Grapsa E. Management of anxiety and depression in haemodialysis patients: the role of non-pharmacological methods. International urology and nephrology. 2019;51(1):113-8.

40. Hosseini M NL, Poursamad A, Taghavi S, Rajaeifard A. The effect of Benson relaxation thechnique on anexity level and quality of life of patients with irritable bowel syndrome Journal of Armaghan danesh. 2009;14:101-11.

41. aghakhani n, seyyedakbarii v, khademvatan k, alinejad v. STUDY OF THE EFFECT OF BENSON RELAXATION METHOD ON THE ANXIETY LEVEL OF PATIENTS WITH MYOCARDIAL INFARCTION ADMITTED TO CCU WARDS OF EDUCATIONAL AND TREATMENT CENTER OF SEYYED SHAHADA, URMIA, IRAN, 2017. Nursing and Midwifery Journal. 2019;17(3):239-50.

42. feyzi h, khaledi paveh b, hadadian f, rezaie m, ahmadi m. Investigating the effects of Benson’s relaxation technique on quality of life among patients receiving hemodialysis. Journal of Critical Care Nursing. 2015;8(1):13-20.

43. Mikael NA, Al-Allawi NAJSmj. Factors affecting quality of life in children and adolescents with thalassemia in Iraqi Kurdistan. 2018;39(8):799.

44. Siddiqui SH, Ishtiaq R, Sajid F, Sajid RJJJotCoP, Surgeons--Pakistan. Quality of life in patients with thalassemia major in a developing country. 2014;24(7):477.

45. Pediatric Thalassemia Treatment & Management. Surgical Care, Consultations, Diet. 2017.

46. Lee GK, Chronister J, Bishop MJRCB. The effects of psychosocial factors on quality of life among individuals with chronic pain. 2008;51(3):177-89.

47. Joyce BM, Jane HH, Annabelle M. Medical surgical nursing. Missouri. 2005:2375-99.

48.Poormansouri S, Ahmadi M, Shariati A A, Keikhaei B. Quality of life, depression, anxiety and stress in
over-18-year-old patients with beta-Thalassemia major. Sci J Iran Blood Transfus Organ 2016; 13(1): 72-82(Pertion)

49. Aghakhani N SV, Khademvatani K, Alinejad V. Study of the effect of benson relaxation method on the anexiety level of patients with myocardial infarction admitted to ccu wards of educational and treatment center of seyyed Shahdad, Urmia, IRAN, 2017. Journal of Urmia nursing and midwifery faculty. 2019;17:239-50.

50. Razzazan N, Ravanipour M, Gharibi T, Motamed N, Zarei A. Effect of self-management empowering model on the quality of life in adolescents and youths with major thalassemia. Journal of nursing education. 2014;3(2):48-59.

51. Organization WH. WHOQOL-BREF: introduction, administration, scoring and generic version of the assessment: field trial version, December 1996. World Health Organization; 1996.

52. Nejat S, MontazeriA, Holakouei K, Mohammadi K, Majdzadeh S. The E World Health Organization Quality Of Life (WHOQOL-BREF) Questioner: Transtation  and  Validation Study OF The Iranian  Version. 2007;4(4).

53. Usefy A, Ghassemi GR, Sarrafzadegan N, Mallik S, Baghaei A, Rabiei K. Psychometric properties of the WHOQOL-BREF in an Iranian adult sample. Community mental health journal. 2010;46(2):139-47.

54. Fathieashtiani A, Dastani M. Psychological test, estimation of personality and psychotic health. Tehran. Besat Publications; 2009.

55. HosseinKhanzadeh A, Rashidi N, Yeganeh T, Zareimanesh Q, Ghanbari N. The effects of life skills training on anxiety and aggression in students. Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences. 2013;12(7):545-58.

این طرح به منظور بررسی تاثیر تکنیک آرام‌سازی بنسون بر اضطراب  و کیفیت زندگی بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور مراجعه کننده به بخش تالاسمی بیمارستان حضرت علی اصغر _(ع) زاهدان انجام خواهد شد.

ندارد.

کمک به بیماران تالاسمی ماژور  جهت کاهش اضطراب و بهبود کیفیت زندگی آنان می‌باشد.

این پژوهش هیچگونه عوارض یا ضرری برای شما ندارد. با این وجود پژوهشگر در کنار شما بوده و پاسخگوی
تمام سوالات شما خواهد بود.

جبران عوارض احتمالی روش تشخیصی یا درمانی جدید به عهده مجری یا مجریان طرح تحقیقاتی می باشد.

چنانچه در طرح تحقیقاتی اقدام تشخیصی یا درمانی انجام شود، هزینه به عهده مجری یا مجریان طرح خواهد بود
و بیمار هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد.

ندارد.

نتایج آزمایشها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً
جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه
خواهد ماند.

تماس با شماره تماس 09128734247

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلام مینمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

اینجانب ............................. شخصا' رضایت قلبی خود را مبنی بر شرکت من در این پژوهش بعنوان داوطلب اعلام نموده و موارد ذیل مورد تائید من می­باشد:

1. من  مطلع ام  که مجری این طرح ......................... می­باشد.
2. من  مطلع ام که هدف این تحقیق .................................... می­باشد و مجری، روش انجام پژوهش و نحوه انتخاب من به عنوان داوطلب را در این پژوهش به من شرح دادند. کاملا اختیاری یا عدم شرکت در پژوهش مذکور اعلام نمایم.
3. مجری منافع و فوائد بالقوه پژوهش مذکور  شامل .....................  را یادآور شده اند.
4. اینجانب می­دانم که اطلاعات مربوط به من نزد محقق  این تحقیق قرار دارد و این محقق به هیچ عنوان اجازه انتشار اطلاعات شخصی من را مگر با اجازه کتبی من ندارد و فقط نتایج کلی و گروهی این تحقیق را می توانند بصورت مقاله، گزارش و از این قبیل منتشر نمایند.
5. مجری آدرس و شماره تماس خود که ............................. می باشد در اختیارم گذاشته تا هر وقت کوچکترین مشکلی یا سئوالی در رابطه با شرکت من در پژوهش مذکور  پیش آمد با ایشان درمیان بگذارم و راهنمایی بخواهم یا از آخرین اطلاعات در خصوص بیماری/وضعیت خاص خود در حین مطالعه مطلع گردم.

پنج مورد متن رضایت نامه آگاهانه مورد تائید اینجانب می­باشد. 

الف) پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک:
 

           سن:........... سال                                                                         جنس:        زن □       مرد□          

تحصیلات بیمار:    زیر دیپلم □          دیپلم □            دانشگاهی □       

تحصیلات پدر:        زیر دیپلم □          دیپلم □            دانشگاهی □       

تحصیلات مادر:       زیر دیپلم □          دیپلم □            دانشگاهی □       

شغل پدر:     کارمند □             آزاد □             سایر □

شغل مادر:      خانه دار □          کارمند □               آزاد □               سایر □

وضعیت خانوادگی:       پدر و مادر در قید حیات □              فوت یکی از والدین □            مطلقه □

وضعیت اقتصادی خانواده:        ضعیف □            متوسط □           خوب □

قومیت :        فارس □           بلوچ □            سایر □

دیگر فرد مبتلا به تالاسمی در خانواده:            بلی □               خیر □

فرد مراقبت دهنده:      مادر □           پدر □             سایر □

تعداد مراجعه جهت دریافت خون در ماه: ............... نوبت

دفعات تزریق دسفرال در ماه: .............. نوبت

بروز عوارض بیماری:     بلی  □           خیر □ 

فوت خواهر یا برادر به دلیل تالاسمی:            بلی  □           خیر □ 

داشتن اختلال روان شناختی:              بلی  □           خیر □      

ب) پرسشنامه اضطراب اشپیل برگر:

این پرسشنامه شامل جمله هایی است که مردم برای شرح و توصیف خود به کار می برند. هر جمله را با دقت بخوانید و سپس گزینه ای را که بیانگر احساس فعلی شما در این لحظه است برگزینید هیچ پاسخی به عنوان پاسخ غلط و یا صحیح قلمداد نمی شود. لذا بهترین گزینه ای که احساس شما را توصیف می کند را با زدن یک ضربدر مشخص کنید.

                                                                  خیلی کم       کم        زیاد  خیلی زیاد  

1-         احساس آرامش می کنم.         

2-         احساس امنیت می کنم.   

3-         احساس تنش می کنم.     

4-         احساس می کنم در فشار روحی هستم.     

5-         احساس آسودگی می کنم.

6-         احساس آشفتگی می کنم.   

7-         نگران پیشامد های ناگواری هستم.      

8-         احساس رضایت خاطر می کنم.  

9-         احساس ترس می کنم.     

10-        احساس راحتی می کنم. 

11-        به خودم اطمینان دارم.

12-        اعصابم ناراحت است.   

13-        احساس  بی قراری می کنم.     

14-        نمی توانم تصمیم بگیرم.   

15-        آرامش جسمی دارم.     

16-        احساس میکنم قانع هستم.    

17-        نگران هستم.   

18-        افکار مغشوشی دارم.          

19-        احساس می کنم ثابت قدم هستم.      

20-        شاداب و سرحال هستم. 

مقیاس اضطرابِ پنهان فرم y-2   از STAI

راهنمایی: این پرسشنامه شامل جمله هایی است که مردم برای شرح و توصیف خود به کار می برند. هر جمله را با دقت بخوانید و سپس گزینه ای که احساس معمولی شما در اغلب اوقات بیان می کند، برگزینید.

برای انتخاب هر گزینه زمان زیادی را صرف  نکنید. بهترین گزینه ای که احساس شما را توصیف می کند را با زدن یک ضربدر مشخص کنید.

                                                       تقریباً هرگز     گاهی اوقات   بیشتر اوقات  تقریباً همیشه

21-        شاداب و سرحال هستم.

22-        احساس می کنم عصبانی و بی قرار هستم.

23-        احساس می کنم از خودم رضایت دارم.                        

24-        آرزو می کنم می توانستم به اندازه دیگران خوشحال باشم.

25-        احساس می کنم وامانده ام.   

26-        احساس می کنم راحت هستم.

27-        آرام، خونسرد و ملایم هستم.  

28-        احساس می کنم مشکلات بقدری رویهم انباشته شده است که نمی توانم بر آنها غلبه کنم.

29-        درباره چیزی که واقعاً مهم نیست بیش از حد نگرانم.

30-        خوشحالم.  

31-        افکار پریشانی دارم.      

32-        به خودم مطمئن نیستم.

33-        احساس امنیت می کنم.

34-        به آسانی تصمیم می گیرم.

35-        احساس بی کفایتی می کنم.   

36-        خرسند هستم.      

37-        یک فکر بی اهمیت از ذهنم می گذرد و آزارم می دهد.  

38-        نومیدی من به حدی است که نمی توانم آنرا از ذهنم بیرون کنم.

39-        شخص ثابت قدمی هستم.     

40-        وقتی به رغبت ها و تمایلات گذشته خود می اندیشم دچار تنش و آشفتگی می شوم.

ج) پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی:

(بسمه تعالی)

پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی – فرم کوتاه (WHOQOL-BREF)

سوالات زیر درباره کیفیت زندگی، سلامتی یا سایر جنبه­های زندگی شما هستند. لطفاً پاسخی را که از نظر شما مناسب­تر است را انتخاب کنید. اگر در پاسخ به سوالی تردید دارید، اولین پاسخی که به ذهن­تان می­رسد را انتخاب کنید.

قسمت اول: لطفاً به سوالات زیر با توجه به شرایط زندگی­تان در یک هفته اخیر پاسخ دهید.

قسمت دوم: سوالات زیر درباره این است که در چهار هفته اخیر تا چه حد برخی چیزها را تجربه کرده­اید.

قسمت سوم: سوالات زیر تجربیات و توانایی شما در انجام دادن کارهای خاصی در طول چهار هفته اخیر را می­سنجد.

قسمت چهارم: سوال زیر نحوه احساس و تجربه شما درباره چیزهایی خاص را در چهار هفته اخیر می­سنجد.