بررسی دانش و نگرش پرستاران نسبت به استفاده از برنامه های کاربردی سلامت همراه در بیمارستان های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال ۱۴۰۱

فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)[1] ابزار مفیدی برای بهبود کارآیی و اثربخشی‌ سازمان‌هاست. در صنعت مراقبت سلامت نیز از این ابزاری برای ارائه مراقبت سلامت و ارتقای سلامت عمومی استفاده می‌شود [1]. هم اکنون قریب به ۹۵ درصد مردم دنیا به شبکه موبایل دسترسی دارند[2].  در کشورهای با درآمد کم و متوسط نیز در دهه‌ اخیر تعداد کاربران تلفن‌های همراه به صورت فزاینده ای افزایش یافته است و پتانسیل بهبود کارآیی مراقبت سلامت را فراهم کرده است [2, 3].  لذا، در این کشورها فناوری سلامت همراه راهکار فناورانه نویدبخش، خلاقانه و اثربخشی برای کارکنان مراقبت بهداشتی است تا بتوانند خدمات مراقبت سلامت گوناگونی را برای بیماران بخصوص با بیماری‌های مزمن فراهم سازند [4].

 سلامت همراه به معنای استفاده از فناوری‌های همراه و بی‌سیم از قبیل تلفن همراه، دستگاه‌های پایش بیمار، دستیار دیجیتال شخصی، حسگرهای بی‌سیم و برنامه‌های نرم‌افزاری مورد استفاده جهت دستیابی به اهداف مراقبت سلامت است [2, 4, 5]. این فناوری در حوزه بالینی در کل گستره مراقبت از جمله پیشگیری، تشخیص، درمان و آموزش بیماران و نظارت بر آن قابل استفاده است [6]. بعلاوه استفاده از این فناوری توسط بیماران نیز نقش قابل ملاحظه‌ای در بهبود خودمراقبتی بیماران با بیماری‌های مزمن مانند سرطان، دیابت و بیماری‌های قلبی عروقی دارد [3].

برآورد انجام شده در سال ۲۰۱۸ مبنی بر ضریب نفوذ 110 درصدی گوشی‌های تلفن همراه  فعال در ایران (53 میلیون کاربر اینترنت موبایلی) [7] بیانگر بستر مطلوب جهت استفاده از این فناوری است. در ایران تاکنون در زمینه مدیریت بیماری های قلبی، ریوی، دیابت، افسردگی، زنان، دیالیز و ید درمانی از فناوری سلامت همراه استفاده شده است [8].

در دهه گذشته، تعداد برنامه های تلفن همراه مورد استفاده متخصصان مراقبت سلامت به طور فزاینده‌ای افزایش یافته است. با این حال، کمبود دانش جهت استفاده حرفه‌ای، الزامات آموزش و درک کیفیت این برنامه ها در میان متخصصان مراقبت های بهداشتی از جمله پرستاران عامل مقاومت در برابر استفاده از این فناوری عنوان شده است. با توجه به اینکه حرفه پرستاری بزرگترین بخش نیروی کار مراقبت های بهداشتی در اکثر کشورهاست، تاثیر استفاده از برنامه‌های کاربردی سلامت همراه توسط پرستاران می‌تواند نقش موثری در بهبود ارائه خدمات مراقبت سلامت، ارتقای سلامت عمومی و توانمندسازی بیماران از طریق بهبود رویکرد خودمراقبتی داشته باشد [9].

طبق برآورد انجام شده تا سال ۲۰۳۰ صنعت مراقبت سلامت در دنیا با کمبود ۱۵ میلیون نیروی کاری مواجه خواهد شد. این کمبود در کشورهای با درآمد بالاتر از درآمد متوسط^[2] از جمله ایران محسوس‌تر خواهد بود [10]. کارکنان پرستاری از گروه‌های اصلی ارائه دهنده مراقبت سلامت بوده و کارآمدی نظام سلامت به طور مستقیم متاثر از عمکرد این گروه از کارکنان است. کمبود نیروی پرستار چالشی جهانی است. کشور ایران نیز با این چالش کمبود پرستار روبروست و میتواند منجر به پیامدهای منفی همچون نارضایتی شغلی، افزایش خطاهای حرفه‌ای، کاهش کیفیت مراقبت بهداشتی و حتی افزایش مرگ و میر بیماران شود [11].

 افزایش استفاده از سلامت دستگاه‌های همراه (مانند تلفن همراه هوشمند، دستیار دیجیتال شخصی) توسط متخصصان مراقبت بهداشتی موجب ارائه مراقبت بیمار-محور، تسهیل ارائه مراقبت پزشکی مبتنی بر شواهد، تسهیل تصمیم‌گیری بالینی و صرفه‌جویی در وقت و هزینه می‌شود [12, 13]. برنامه‌های کاربردی مبتنی بر سلامت همراه  میتواند موجب تسهیل پایش علایم و سلامت عمومی بیمار، کشف حوادث ناخواسته، مداخله زودهنگام و در نهایت بهبود نتایج مراقبت از بیمار  و کاهش هزینه‌های مراقبت بهداشتی شود [14-16]. با توجه به وجود حساسیت داده‌های بالینی بیمار و قوانین سخت‌گیرانه جهت استفاده از ابزارهای سلامت همراه در صنعت مراقبت سلامت، داشتن دانش کامل در مورد نحوه کار با برنامه‌های کاربردی سلامت همراه، نتایج مورد انتظار و نحوه ارزیابی صحت اطلاعات ایجاد شده برای پرستاران ضروری است. با توجه به افزایش فزاینده بیماران با بیماری‌های مزمن، نقش اساسی کارکنان پرستاری جهت مدیریت مراقبت این دسته از بیماران بیش از پیش آشکار می گردد. با توانمند‌سازی بیماران در استفاده از ابزارهای سلامت همراه برای مدیریت بیماری‌های مزمن می‌توان سلامت عمومی را بهبود بخشید که  پرستاران در این حوزه نقشی حیاتی دارند [5].

با توجه به ارتباط مستقیم و طولانی مدت کادر پرستاری با بیماران و تنوع مراقبت های انجام شده توسط پرستاران برای بیماران (مراقبت های درمانی و آموزشی و مستندسازی آن)، درک و تمایل مثبت این گروه برای استفاده از فناوری سلامت همراه در مراقبت از بیماران می‌تواند تاثیر چشمگیری در ترویج خودمراقبتی بیماران داشته و موجب بهبود کیفیت مراقبت و افزایش قابلیت‌دسترسی به خدمات برای بیماران حتی در نقاط دوردست را فراهم سازد. با توجه به این مهم، این مطالعه به هدف بررسی دانش و نگرش پرستاران بیمارستان های آموزشی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در مورد استفاده از برنامه های کاربردی سلامت همراه انجام خواهد شد.

مطالعات مشابه داخلی و خارجی

انادو ایلوزومبا [1] در سال ۲۰۱۸، مطالعاتی با عنوان ' تاثیر سلامت جامعه کارگر که از برنامه سلامت موبایل بر دانش و رفتار  سلامت مادر' در کشور هند استان جارکند[2] بر روی 2200نفر از مادران باردار بین سنین ۱۸ تا ۴۵ سال که نوزادی در یک سال گذشته به دنیا آورده بودند انجام داد. این مطالعات جمعیت مورد مطالعه به سه بخش تقسیم شدند، در گروه اول از روش MfM[3] (موبایل برای مادران) استفاده شد. در گروه دوم  در کنار  فرایند موبایل برای مادران از فرآیندهای تشکیلات غیر دولتی نیز استفاده گردید. در حالی که گروه سوم تنها مراقبت های استاندارد جاری زنان را دریافت نمودند.

نتایج:  دانش سلامت مادری در گروه اول 71.2% و در گروه دوم 58.5%  و در گروه سوم 50.6%  محاسبه گردید. اگرچه زنان در گروه اول (MfM) سطح دانش سلامت مادران بالاتری نسبت به سایرین داشتند اما  حدود 50 درصد شرکت کنندگان، زایمان با شرایط و تجهیزات سلامتی داشتند [2].

در پژوهشی دیگر که توسط ساموئل اولابی[4] در سال ۲۰۱۸   با عنوان موبایل-سلامت (mHealth) در نیجریه صورت پذیرفت : آگاهی و استفاده در بین پزشکان و پرستاران در مراکز درمانی عمومی در لاگوس[5] نیجریه، منتشر شد. این مطالعات بر روی مجموعا 200 پزشک و پرستار در بیمارستان عمومی شهر لاگوس در نیجریه انجام شد. در این بین ۶۵ پزشک و ۱۳۵ پرستار حضور داشتند. نتایج حاصل از این مطالعات نشان داد که اکثریت (پزشکان %84.6، ، پرستاران 91.1%)) واژه 'mHealth' را نشنیده بودند ، اما اکثر آنها (پزشکان 96.9%، ، پرستاران %87.4) از استفاده از تلفن همراه در ارائه مراقبت های بهداشتی آگاه بودند. فقط سه مورد (27.3٪) (مراکز تماس بهداشتی/خط تلفن تلفن مراقبت های بهداشتی ، یادآوری قرار ملاقات و پزشکی از طریق تلفن همراه) از 11 جزء mHealth ذکر شده بیشتر شناخته شده بودند. اکثر پزشکان به سادگی از نظارت/نظارت بر بیماران و پزشکی از طریق تلفن همراه استفاده می کردند ، در حالی که پرستاران عمدتا از آن رعایت درمان و خدمات یادآوری قرار ملاقات استفاده می کردند. اکثریت مایل به استفاده بیشتر از خدمات mHealth در صورت موجود بودن در بیمارستان آنها بودند. همه پزشکان و 97% پرستاران تلفن همراه داشتند. تلفن ها با این حال ، تنها حدود یک چهارم(27.5%) دارای تلفن های هوشمند با برنامه های کاربردی مورد استفاده بودند [17].

اوتا[6] و همکاران در سال 2016 ، مطالعاتی با عنوان ' استفاده از اپلیکیشن های آموزشی mHealth جهت تغییر دانش و نگرش کارگران خط مقدم سلامت در جریان اپیدمی ویروس ابولا در نیجریه' انجام گرفت. این مطالعات در بین 203 نفر شرکت کننده انجام گرفت (19)، که از این تعداد 91% آنان خانمها و تنها 9% آن ها را آقایان تشکیل داده بود. 43% شرکت کنندگان کارمندان بخش سلامت، 13% پرستاران، 4% دانشمندان بخش آزمایشگاه و مابقی جمعیت که حدود 37% بود. نتایج این پژوهش نشان داد بیشترین دانش و آگاهی مربوط به پرستاران با حدود 70% آگاهی بود. نگرش منفی کاگران سلامت به ویروس ابولا به صورت چشمگیری از 89 به 52% کاهش یافت [18].

مهدی پور و همکاران ، در سال 1395  مطالعاتی بر روی  نگرش پزشکان نسبت به استفاده از خدمات سلامت الکترونیک  در ایران انجام گرفت.  این مطالعات با عنوان ' بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش فناوری در میان پزشکان برای سلامت الکترونیک در محیط بالینی' در این تحقیقات 140 نفر از شش بیمارستان استان زاهدان شرکت نمودند که 75% زنان و 25% مردان بودند. در این بین 70 درصد پزشک عمومی و 30درصد پزشکان متخصص بود. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که اکثر پزشکان مایل به استفاده و پذیرش سلامت همراه اند. دانش سلامت الکترونیک، اهمیت استاندارد سازی و اهمیت فرآیندهای آشنایی بالاتر از 3 بود. که نمایانگر حد متوسط میباشد. همچنین میانگین سازه اهمیت مستندسازی کمتر از 3 بود که حاکی از میزان پایین پذیرش این فناوری در بعد مذکور میباشد [19].

پپرا[7] و همکاران در سال 2019مقاله ای با عنوان 'دانش، نگرش و استفاده از تکنولوژی mHealth در بین دانشجویان غنا' در کشور غنا منتشر نمودند. این مطالعه که بین 963 نفر از دانشجویان دانشگاه Kwame Nkrumah انجام گرفت.

نتایج این تحقیقات نشان داده است که دانش در زمینه mHealth متوسط روبه بالاست. به طور مشخص بیش از نیمی از جعیت نمونه از mHealth آگاهی داشتند اگرچه رواج استفاده از آن 51% است. حدود99% شرکت کنندگان استفاده از خدمات mHealth  را موثر و یا بسیار موثر دانسته اند. این درحالی است که فقط حدود 65% شرکت کنندگان از شیوایی این خدمات رضایت داشتند [3].

 تریسی کنگ[8]  و همکاران در سال 2020، مقاله ای با عنوان 'نگرش پزشکی بر رواج موبایل سلامت'  در ایلات متحده آمریکا منتشر شده است، مطالعه بر روی 186 نفر از پزشکان وابسته به دانشکده پزشکی دانشگاه واشنگتون در امریکا، که با پر کردن پرسشنامه اجرای mHealth  برای معالجه و حمایت های آتی بیماران، انجام گرفته است. نتایج بدست آمده نشان می دهد که بیش از نیمی از شرکت کنندگان (51%) حاضر به استفاده از نرم افزار های mHealth برای ارتباط با بیماران خود هستند این درحالی است که تنها 18% از شرکت کنندگان این خدمات را به بیماران خود توصیه می کنند [20].

منگیونگ لی[9] و همکاران در سال 2020 مطالعاتی در زمینه  mHealthدر کشور کره جنوبی انجام دادند که  که نتایج آن در مجله پلاس وان[10] با عنوان 'تفاوت در دانش و نگرش به استفاده از نرم افزار های سلامت در کاربر واقعی و غیر کاربر در میان بزگسالان بالای 50 سال' به چاپ رسید. این مطالعه با هدف ارزشگذاری دانش و اعتماد به نفس و نیز حذف مرزهای استفاده از mHealth صورت پذیرفت. مطالعه به روش پرسشنامه و به صورت مقطعی دربیمارستان سئول از ابتدا تا پایان ماه می سال 2018 انجام گرفت. 323 نفر در این مطالعه شرکت کردند. نتایج حاصل از این تحقیقات نشان داد که 64.1% (207 نفر) از شرکت کنندگان تجربه استفاده از mHealth  را داشتند، که اکثر آنان از تحصیلات دانشگاهی برخوردار بودند (55.1%). اغلب کسانی که تجربه استفاده از این خدمات را داشتند اعتماد  به نفس بالاتری داشتند. حدود نیمی از شرکت کنندگان، که شامل افراد با تجربه استفاده از mHealth  نیز می‌شود، دانش کافی در زمینه تکنولوژی موبایل نداشتند [21].

1. آگاهی پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه در چه سطحی است؟
2. نگرش پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه در چه سطحی است؟
3. آگاهی پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه بر حسب سن چگونه است؟
4. آگاهی پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه بر حسب جنس چونه است؟
5. آگاهی پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه بر حسب سابقه کار چگونه است؟
6. آگاهی پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه بر حسب بیمارستان چگونه است؟
7. نگرش پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه بر حسب سن چگونه است؟
8. نگرش پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه بر حسب جنس چگونه است؟
9. نگرش پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه بر حسب سابقه کار چگونه است؟
10. نگرش پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه بر حسب بیمارستان چگونه است؟
11. ترتیب اهمیت موانع استفاده از سلامت همراه توسط پرستاران بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان چگونه است؟
12. سن بر آگاهی پرستاران در خصوص برنامه‌های سلامت همراه موثر است.
13. سابقه کار بر آگاهی پرستاران در خصوص برنامه‌های سلامت همراه موثر است.
14. سطح تحصیلات بر آگاهی پرستاران در خصوص برنامه‌های سلامت همراه موثر است.
15. سن بر نگرش پرستاران در خصوص برنامه‌های سلامت همراه موثر است.
16. سابقه کار بر نگرش پرستاران در خصوص برنامه‌های سلامت همراه موثر است.
17. سطح تحصیلات بر نگرش پرستاران در خصوص برنامه‌های سلامت همراه موثر است.
18. بین آگاهی و نگرش پرستاران در خصوص برنامه‌های سلامت همراه ارتباط معنادار وجود دارد.

تعیین آگاهی و نگرش پرستاران بیمارستان های آموزشی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در مورد استفاده از برنامه های کاربردی سلامت همراه

1. تعیین سطح آگاهی پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه
2. تعیین سطح نگرش پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه
3. مقایسه سطح آگاهی پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه بر حسب سن
4. مقایسه سطح آگاهی پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه بر حسب جنسیت
5. مقایسه سطح آگاهی پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه بر حسب سابقه کار
6. مقایسه سطح آگاهی پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه بر حسب بیمارستان
7. مقایسه سطح نگرش پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه بر حسب سن
8. مقایسه سطح نگرش پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه بر حسب جنسیت
9. مقایسه سطح نگرش پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه بر حسب سابقه کار
10. مقایسه سطح نگرش پرستاران  بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در خصوص  برنامه‌های سلامت همراه بر حسب بیمارستان
11. تعیین اهمیت موانع استفاده از سلامت همراه توسط پرستاران بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
12. تعیین ارتباط بین آگاهی پرستاران و سن انها در خصوص برنامه‌های سلامت همراه
13. تعیین ارتباط بین آگاهی پرستاران و سابقه کار انها در خصوص برنامه‌های سلامت همراه
14. تعیین ارتباط بین آگاهی پرستاران و تحصیلات انها در خصوص برنامه‌های سلامت همراه
15. تعیین ارتباط بین نگرش پرستاران و سن انها در خصوص برنامه‌های سلامت همراه
16. تعیین ارتباط بین نگرش پرستاران و سابقه کار انها در خصوص برنامه‌های سلامت همراه
17. تعیین ارتباط بین نگرش پرستاران و تحصیلات انها در خصوص برنامه‌های سلامت همراه
18. تعیین ارتباط بین آگاهی و نگرش پرستاران در خصوص برنامه‌های سلامت همراه

بیمارستان‌های آموزشی جهت آگاهی از  سطح آگاهی و نگرش پرستاران از برنامه‌های سلامت همراه

دانشگاه علوم پزشکی جهت برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری در راستای گسترش استفاده از فناوری سلامت همراه توسط کارکنان پرستاری و تقویت خود مراقبتی در بیماران.

آگاهی

تعریف نظری:  آگاهی به تخصص یا مهارت‌هایی اطلاق می شود که توسط یک فرد به دست آمده یا فرد آن را به دست آورده است [22].

تعریف عملی: در این مطالعه منظور از آگاهی، برخورداری پرستاران از تخصص و مهارت استفاده از برنامه های سلامت همراه است.

نگرش

تعریف نظری: نگرش به احساسات مثبت یا منفی افراد نسبت به رفتارهای خاص اشاره دارد [23].

تعریف عملی:  در این مطالعه منظور احساسات مثبت یا منفی پرستاران در خصوص استفاده از سلامت همراه در مراقبت بیمار است.

سلامت همراه

تعریف نظری:‌  عبارتست از استفاده از دستگاه‌های بی‌سیم از قبیل گوشی موبایل، تبلیتُ دستیار دیجیتال شخصی، دستگاه‌های پایش بیمار و سایر دستگاه‌های بی‌سیم مورد استفاده در فعالیت‌های پزشکی و بهداشت عمومی به منظور  بهبود سلامت و تضمین مراقبت سلامت [18].

تعریف عملی: تعریف عملی با تعریف نظری مطابقت دارد.

پژوهش حاضر از نوع کاربردی بوده که به صورت توصیفی-تحلیلی مقطعی نیمه دوم سال ۱۴۰۱ انجام خواهد شد.

جامعه مطالعه شامل کلیه پرستاران شاغل در مراکز بهداشتی و درمانی و بیمارستانهای زاهدان خواهد بود.

برای جامعه ی پرستاری با توجه به تعداد آنها که ۹۳۹ بودند که بر اساس محاسبه حجم نمونه در جامعه محدود (n = Nz2pq / Nd2 + z2pq) تعداد 2۷3 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. جهت اطمینان تعداد نمونه‌ها به ۳۰۰ نفر افزایش خواهد یافت. در این فرمول، N نشانگر تعداد کل جامعه پرستاری یعنی 745 نفر بود، مقدار  Z برابر با 96/1 درنظر گرفته شده است. ضریب اطمینان قابل‌قبول 95/0 در نظر گرفته شده است  و مقدار p برابر 5/0، ضریب خطا نیز برابر 05/0 در نظر گرفته شده است.

برای انتخاب نمونه‌های پژوهش در گروه مورد مطالعه از نمونه‌های در دسترس در سه شیفت کاری صبح، عصر و شب استفاده خواهد شد.

برای گردآوری داده ها از ارزیابی نظرات پرستاران زاهدان در مورد اپلیکیشن سلامت موبایل، از پرسشنامه از پیش ساخته ای استفاده می شود. با توجه به ترجمه پرسشنامه به زبان فارسی، روایی و پایایی پرسشنامه مجدداً سنجیده شده و مورد تایید قرار گرفت. روایی صوری و محتوایی آن بر اساس شاخص‌های امتیاز تاثیر (IPS)، شاخص روایی محتوا (CVI) و نسبت روایی محتوا (CVR) محاسبه شد [24]. همسانی درونی با کمک شاخص آلفای کرونباخ و پایایی در طول زمان با استفاده از شاخص ضریب همبستگی درون-رده‌ای (ICC) سنجیده خواهد شد [25].

پس از تصویب طرح پژوهش در معاونت تحقیقات دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و دریافت کد اخلاق، پژوهشگران با اخذ نامه از معاونت درمان و مراجعه به بیمارستان‌ها و اخذ مجوز از مدیریت بیمارستان، اجازه توزیع پرسشنامه‌های میان کارکنان پرستاری بیمارستان‌های مورد مطالعه  را اخذ کرده و توزیع خواهند کرد. ابتدا در خصوص هدف و نحوه تکمیل پرسشنامه به کارکنان پرستاری توضیحات لازم ارائه خواهد شد. بعلاوه بیان خواهد شد که مشارکت در مطالعه اختیاری خواهد بود. سپس با هماهنگی مسئول بخش در زمان تکمیل پرسشنامه جهت جمع‌آوری پرسشنامه اقدام خواهد شد.

داده‌های گردآوری شده وارد نرم افزار SPSS شده و در قالب آمار توصیفی (میانگین، فراوانی و درصد) توصیف خواهد شده و نتایج حاصله در قالب نمودار و جدول ارائه خواهد شد. معیار قضاوت در مورد سطح آگاهی و نگرش کسب میانگین نمره بدست آمده خواهد بود. در صورت کسب نمره کمتر از 50 درصد میانگین کل برای هر مورد سطح ضعیف یا نامطلوب، کسب 50 تا کمتر از 75 درصد میانگین سطح آن  مورد در سطح نسبتا مطلوب و کسب 75 درصد یا بالاتر میانگین آن مورد در سطح مطلوب یا قابل قبول ارزیابی خواهد شد. با توجه به پنج‌گزینه‌ای بودن طیف مورد استفاده برای سنجش سطح آگاهی و نگرش، کسب نمره کمتر از ۵/۲ در هر مورد سطح نامطلوب یا غیرقابل قبول، کسب نمره ۵/۲ تا کمتر از ۷۵/۳ به معنای نسبتا مطلوب و در نهایت کسب میانگین ۷۵/۳ یا بالاتر به معنای سطح مطلوب یا قابل قبول خواهد بود.

کدهای اخلاقی 1، 10، 11، 12، 14،13، 15، 16، 17، 25، 27، 28، 29، 30 و 31 از راهنمای عمومی اخلاق درپژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی رعایت خواهد شد.

کد 1- هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

کد10- هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرحنامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرحنامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده ها، وابستگی های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه ی دیگر، مشوق های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایتنامه ی آگاهانه به صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایتنامه باید تدوین و به طرحنامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرحنامه از سوی کمیته ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

کد11- کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرحها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته ی اخلاق درخواست می شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

کد 12- انتخاب آزمودنی های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض آمیز نباشد.

کد 13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

کد 14- اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

کد 15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیم گیری او مؤثر باشند، به نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیانهایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره ی خطرات و زیانهای بالقوه ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامه ی آگاهانه منعکس شود.

کد 16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

کد 17- پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنیها، این اطلاع رسانی از طریق شخص دیگری انجام می گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

کد 25- پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

کد 27- در پایان پژوهش، هر فردی که به عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روشهایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره مند شود.

کد 28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

کد 29- نحوه ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنیها و مؤسسه ی حمایت کننده ی  پژوهش باشد.

کد 30- گزارشها و مقالات حاصل از پژوهشهایی که مفاد این راهنما را نقض کرده اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

کد 31- روش پژوهش نباید با ارزشهای احتماعی، فرهنگی و دینی جامعه در تناقض باشد.

عدم تکمیل پرسشنامه توسط برخی از نمونه‌های پژوهش از چالش قابل‌پیش بینی در این مطالعه است. در صورت عدم همکاری برخی از نمونه‌های پژوهش، از

درصورت کامل نکردن پرسشنامه توسط جامعه مورد نظر ( پرستاران ) ، پرسشنامه را جهت کامل کردن به نمونه دیگری واگذار می کنیم.

1.           Varmaghani M, Varmaghani S. Mobile health services: past, present, future. Education Strategies in Medical Sciences. 2017;10(3):233-46

2.           Ilozumba O, Van Belle S, Dieleman M, Liem L, Choudhury M, Broerse JEW. The Effect of a Community Health Worker Utilized Mobile Health Application on Maternal Health Knowledge and Behavior: A Quasi-Experimental Study. Front Public Health. 2018;6:133-.10.3389/fpubh.2018.00133,eng,

3.           Peprah P, Abalo EM, Agyemang-Duah W, Gyasi RM, Reforce O, Nyonyo J, et al. Knowledge, attitude, and use of mHealth technology among students in Ghana: A university-based survey. BMC Medical Informatics and Decision Making. 2019;19(1):220.10.1186/s12911-019-0947-0,

4.           Chaiyachati KH, Loveday M, Lorenz S, Lesh N, Larkan LM, Cinti S, et al. A pilot study of an mHealth application for healthcare workers: poor uptake despite high reported acceptability at a rural South African community-based MDR-TB treatment program. PloS one. 2013;8(5):e64662.10.1371/journal.pone.0064662,eng,

5.           Samples C, Ni Z, Shaw RJ. Nursing and mHealth. International Journal of Nursing Sciences. 2014;1(4):330-3.https://doi.org/10.1016/j.ijnss.2014.08.002,

6.           Adebara O, Adebara I, Olaide R, Emmanuel G, Olanrewaju O. Knowledge, Attitude and Willingness to Use mHealth Technology among Doctors at a Semi Urban Tertiary Hospital in Nigeria. Journal of Advances in Medicine and Medical Research. 2017;22:1-10.DOI: 10.9734/JAMMR/2017/33232,

7.           Hendriks JML, Gallagher C, Astley C, Linz D, Gallagher R. Cardiac rehabilitation services: A global perspective on performance and barriers. Int J Cardiol Heart Vasc. 2019;24:100410-.doi: 10.1016/j.ijcha.2019.100410,eng,

8.           Ershad Sarabi R, Sadoughi F, Jamshidi Orak R, Bahaadinbeigy K. Role of mobile technology in Iran healthcare system: A review study. Journal of Health and Biomedical Informatics. 2018;4(4):313-26

9.           Mayer MA, Blanco OR, Torrejon A. Use of health apps by nurses for professional purposes: Web-based survey study. JMIR mHealth and uHealth. 2019;7(11):e15195

10.         Liu JX, Goryakin Y, Maeda A, Bruckner T, Scheffler R. Global Health Workforce Labor Market Projections for 2030. Human Resources for Health. 2017;15(1):11.10.1186/s12960-017-0187-2,

11.         Abbaszadeh A, Abdi A. Nursing shortage challenge: A Serious threat for the Health System: A Review Study. Community Health Journal. 2015;9(1):37-47Fa,

12.         Ventola CL. Mobile devices and apps for health care professionals: uses and benefits. Pharmacy and Therapeutics. 2014;39(5):356

13.         Rowland SP, Fitzgerald JE, Holme T, Powell J, McGregor A. What is the clinical value of mHealth for patients? NPJ Digital Medicine. 2020;3(1):1-6

14.         Racioppi A, Dalton T, Ramalingam S, Romero K, Ren Y, Bohannon L, et al. Assessing the Feasibility of a Novel mHealth App in Hematopoietic Stem Cell Transplant Patients. Transplantation and Cellular Therapy. 2021;27(2):181.e1-.e9.10.1016/j.jtct.2020.10.017,

15.         Sheppard MK. mHealth apps: Disruptive innovation, regulation, and trust — A need for balance. Medical Law Review. 2020;28(3):549-72.10.1093/medlaw/fwaa019,

16.         Qin C, Tao L, Phang YH, Zhang C, Chen SY, Zhang P, et al. The Assessment of the Readiness of Molecular Biomarker-Based Mobile Health Technologies for Healthcare Applications. Scientific Reports. 2015;5.10.1038/srep17854,

17.         Owolabi B, Odugbemi T, Odeyemi K, Onigbogi O. mHealth: Knowledge and use among doctors and nurses in public secondary health-care facilities of Lagos, Nigeria. Journal of Clinical Sciences. 2018;15(1):27-31.10.4103/jcls.jcls_41_17,

18.         Otu A, Ebenso B, Okuzu O, Osifo-Dawodu E. Using a mHealth tutorial application to change knowledge and attitude of frontline health workers to Ebola virus disease in Nigeria: a before-and-after study. Human resources for health. 2016;14:5.10.1186/s12960-016-0100-4,eng,

19.         Mehdipour Y, Ebrahimi S, Alipour J, Karimi A, Tabatabei F. Determinants of Physician's Technology Acceptance for e-health in Healthcare Setting. Journal of Health and Biomedical Informatics. 2016;3(2):92-9Fa,

20.         Kong T, Scott MM, Li Y, Wichelman C. Physician attitudes towards-and adoption of-mobile health. Digit Health. 2020;6:2055207620907187-.10.1177/2055207620907187,eng,

21.         Lee M, Kang D, Yoon J, Shim S, Kim IR, Oh D, et al. The difference in knowledge and attitudes of using mobile health applications between actual user and non-user among adults aged 50 and older. PloS one. 2020;15(10):e0241350.10.1371/journal.pone.0241350,eng,

22.         Nakkeeran N. Knowledge, truth, and social reality: an introductory note on qualitative research. Indian J Community Med. 2010;35(3):379-81.10.4103/0970-0218.69249,eng,

23.         Luo Y, Wang G, Li Y, Ye Q. Examining Protection Motivation and Network Externality Perspective Regarding the Continued Intention to Use M-Health Apps. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2021;18(11):5684

24.         Waltz CF, Bausell BR. Nursing research: design statistics and computer analysis: Davis FA; 1981.

25.         DeVellis RF. Scale development: Theory and applications: Sage publications; 2016.

بررسی آگاهی و نگرش پرستاران نسبت به استفاده از برنامه های کاربردی سلامت همراه در بیمارستان های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1401

کاربرد ندارد.

بر اساس آگاهی و نگرش پرستاران بیمارستان‌های آموزشی نسبت به استفاده از برنامه های کاربردی سلامت همراه، برنامه ریزی و سیاست گذاری مناسب انجام شود.

کاربرد ندارد.

کاربرد ندارد. در صورت احتمال وجود عارضه، پرسشنامه به فرد دیگری از کارکنان پرستاری داده خواهد شد.

در صورت عدم مشارکت برخی از کارکنان، با توجه به انتخاب تصادفی افراد پرسشنامه به نفر بعد از آن جهت مشارکت در طرح داده خواهد شد.

اطلاعات مشارکت کنندگان کاملا محرمانه خواهد بود و پرسشنامه نیز فاقد عناصر اطلاعاتی قابل شناسایی مشارکت کنندگان خواهد بود.

در صورت وجود هر گونه پرسش از طرف مشارکت کنندگان، پژوهشگران به سوالات پاسخ خواهند داد.

تمامی کارکنان واجد شرایط و مشمول در طرح در هر مرحله از پژوهش حق انصراف از مشارکت در پژوهش را خواهند داشت.

از تمامی کارکنان قبل از تکمیل پرسشنامه رضایت شفاهی اخذ خواهد شد.

پرسشنامه

بسمه تعالی

جناب آقا / سرکار خانم   

با سلام و احترام

پرسشنامه پیوست با هدف «بررسی دانش و نگرش پرستاران نسبت به استفاده از برنامه کاربردی سلامت همراه در بیمارستان ها آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1399» طراحی و تقدیم حضور می گردد. بنابراین سپاسگزار خواهد بود، با درج نقطه نظرات ارزنده خویش اینجانب را در انجام این پژوهش یاری رسانید. شایان ذکر است اطلاعات مندرج در پرسشنامه بصورت محرمانه محفوظ خواهد ماند، پیشاپیش از همکاری و حوصله جنابعالی / سرکارعالی کمال تشکر و قدردانی را دارم.

“سلامت همراه عبارتست از استفاده از دستگاه‌های همراه مانند گوشی تلفن همراه یا تبلت در فعالیت‌های مراقبت بهداشتی”

الف) اطلاعات دموگرافیک:

۱. سن بر حسب سال:.................

۲. جنس :     زن *               مرد  * 

۳. سابقه کار برحسب سال:.....................

۴. سطح تحصیلات:

 کاردانی *     کارشناسی   *      کارشناسی ارشد  *        دکترای تخصصی *

۶. نام بخشی که در آن مشغول به کار هستید: ..............

ب: سوالات مربوط به برنامه‌های کاربردی سلامت همراه

۱. از کدامیک از دستگاه‌های همراه زیر استفاده می‌کنید؟

گوشی موبایل ساده *           گوشی موبایل هوشمند *      تبلیت *

۲. سیستم عامل دستگاه مورد استفاده شما کدامیک از موارد زیر است ؟

سیستم عامل اندروئید *   سیستم عامل iPhone OS/iOS (Apple)  *      سیستم عامل ویندوز *

۳. کدامیک از برنامه‌های کاربردی زیر را تا به حال دانلود کرده‌اید؟

بازی  *                               آموزشی  *                         کتاب  *                        اخبار   *    

رسانه‌های اجتماعی  *             سلامت و سبک زندگی *        تجارت و کسب و کار          سایر (نام ببرید):..............

۴. از کدامیک از برنامه‌های کاربردی مرتبط با سلامت زیر استفاده می‌کنید؟

یادآورها و هشدارهای پزشکی *              حاملگی و سلامت زنان  *               بیماری خاص *     

ردیاب تناسب اندام *                          استرس و سبک زندگی *                 تغذیه و رژیم غذایی *

۵. با چه فاصله زمانی از برنامه‌های کاربردی سلامت مذکور استفاده می‌کنید؟

اصلا (ابدا) *     ۱ بار در روز *        ۵-۲ بار در روز*         ۱۰-۶ در روز *       ۱۱ یا بیشتر بار در روز *

۶. کدامیک از عوامل زیر در انتخاب برنامه‌کاربردی سلامت توسط شما نقش داشته است؟

دوستان *                              خانواده *                                           اینترنت  * 

تلویزیون/ رادیو  *                  ژورنال‌های پزشکی *                                      کارکنان پزشکی *                        

مرور برنامه‌های موجود در app store یا موارد مشابه *                           سایر (نام ببرید):........................

۷. آیا از برنامه‌های سلامت همراه برای مراقبت از بیمار استفاده می‌کنید؟

بله *              خیر *

۸. از نظر شما برنامه‌های سلامت همراه چقدر میتوانید در مراقبت پرستاری سودمند باشد؟

اصلا سودمند نیست *     کمی سودمند است *       در حد متوسط سودمند است *    خیلی سودمند است*      شدیدا سودمند است *

ب: اهمیت هریک از قابلیت‌های برنامه‌های سلامت همراه بیان شده در زیر را  مشخص نمایید.

ج: میزان موافقت خود در مورد هریک از سوالات مطرح شده ذیل در خصوص برنامه‌های سلامت همراه را مشخص نمایید.

چقدر از آگاهی خود در مورد مفهوم سلامت همراه راضی هستید؟ (یک گزینه از طیف تعیین شده ۱۰-۱ را انتخاب نمایید)

 اصلا راضی نیستم ۱ *  ۲ *   ۳*    ۴ *   ۵*   ۶*   ۷*   ۸*   ۹*    ۱۰* شدیدا راضی‌ام.

آیا تا به حال آموزشی در خصوص سلامت همراه داشته اید؟

بلی *   خیر*

 د: میزان علاقمندی خود جهت شرکت در هریک از دوره های آموزشی زیر را مشخص نمایید.

نگرانی‌های استفاده از سلامت همراه

الف: هیچ نگرانی یا مانعی وجود ندارد *                                     ب: نگرانی در خصوص امنیت داده‌ها *

ج: نگرانی در خصوص اعتبار فنی دستگاه مورد استفاده *                 د: نگرانی در خصوص اعتبار نرم‌افزار مورد استفاده *

د. استفاده از برنامه‌های کابردی یا دستگاه‌ها همراه بسیار مشکل است *

و. موانع استفاده از سلامت همراه در حرفه پرستاری