بررسی تاثیر حرکات موزون بر اضطراب و خستگی کودکان مبتلا به لوسمی بستری در بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) زاهدان در سال 1401

علیرغم پیشرفت‌های چشمگیر در درمان بیماری‌ها، بیماری مزمن سرطان، پس از حوادث، دومین علت مرگ و میر کودکان 1-14 ساله در جهان و سومین علت مرگ و میر در ایران به‌شمار می‌رود (1-4). در مقایسه با کل جمعیت افرادی که با سرطان دست و پنجه نرم می‌کنند، کودکان یک درصد از این جمعیت را تشکیل می دهند. شایع‌ترین سرطان‌های کودکان عبارتند از: لوسمی (28 درصد)، نوروبلاستوما (6 درصد)، تومورهای مغز و نخاع (26 درصد)، لنفوم (8 درصد)، تومور ویلمز (5 درصد)، رابدمیوسارکوما (3 درصد)، استخوان (3 درصد) و رتینوبلاستوما (2 درصد). فراوانی وقوع این سرطان ها در دوران کودکی با بزرگسالی متفاوت است (5). حدود یک سوم از سرطان‌های دوران کودکی را سرطان خون تشکیل می‌دهد. سرطان خون شایع‌ترین نئوپلاسم بدخیم در دوران کودکی است که 41 درصد از بدخیمی‌ها را در کودکان زیر 15 سال تشکیل می دهد و حدود 3000 کودک و نوجوان زیر 19 سال به آن مبتلا هستند (6). لوسمی حاد بیش از 95 درصد از تمام لوسمی های دوران کودکی را شامل می شود که شایع ترین نوع لوسمی های لنفوئیدی/لنفوبلاستیک حاد، شایع ترین  با بیش از 75 درصد و لوسمی های حاد میلوبلاستیک با 16 درصد است (7). سرطان خون، لوسمی، لوکمیا، سرطان بدخیمی است که در آن سلول‌های سفید خون به طور غیرطبیعی در مغز استخوان تولید می شوند. لوسمی‌ها بسته به نوع سلول‌های غیرطبیعی تولید شده به عنوان میلوئید یا لنفوئید طبقه بندی می شوند و با توجه به بلوغ سلولی حاد یا مزمن هستند. چهار نوع اصلی سرطان خون عبارتند از: سرطان خون حاد میلوئیدی، سرطان خون میلوئیدی مزمن، سرطان خون حاد لنفوبلاستیک و سرطان خون لنفوسیتیک مزمن (8). ضرورت بستری شدن در بیمارستان به دلیل فرایند تشخیص و درمان بیماری سرطان، می تواند یک تجربه ترسناک، تحریک کننده و ناخوشایند برای کودکان باشد (9). کودکانی که تحت درمان سرطان خون هستند، ماه های اولیه درمان، علائم بسیار شدیدی را تجربه می‌کنند (10). علاوه بر این، شیمی درمانی نیز ممکن است به طور مستقیم بر عملکرد عاطفی کودکان موثر باشد زیرا کورتیکواستروئیدهای سیستمیک، که از اجزای اساسی درمان موفقیت آمیز هستند، با عوارض جانبی رفتاری در ارتباط‌اند (11). به دلیل فشار جسمی که سرطان و درمان آن بر بدن وارد می کند، کودکان مبتلا به سرطان در معرض خطر بالای مشکلات جسمانی و روانی قرار دارند (5, 12). از جمله این عوارض عبارتند از پریشانی عاطفی، محدودیت‌های عملکردی، محدودیت‌های مشارکت و مهارت‌ها و پاسخ‌های محدود سازگار و اختلالاتی مانند پرخاشگری، اضطراب، افسردگی، وابستگی به مراقبان، اختلال در فعالیت های روزمره، کاهش کیفیت زندگی و مشارکت محدود در عملکردهای اجتماعی (13). اختلال اضطراب یکی از رایج‌ترین اختلالات پریشانی روانشناختی در میان کودکان و نوجوانان مبتلا به سرطان است که طبق تحقیقات، حدود 25 تا 35 درصد از جمعیت کودکان سرطانی، با آن مواجه هستند. میزان علائم گزارش شده‌ی اضطراب از 12 تا 24درصد متفاوت است (14, 15). اضطراب نوعی احساس ناراحتی یا عصبی است که در پاسخ به محرک های خارجی ایجاد می شود. یک پاسخ شایع به تشخیص و درمان سرطان است (5). در واقع یک واکنش طبیعی به محرک‌های ناخوشایند محسوب می‌شود (16). Yardeni و همکاران (2020) معتقدند میزان بالای اضطراب کودکان در طول مرحله حاد درمان یعنی 4 تا 17 هفته پس از تشخیص روی می‌دهد (15). نتایج مطالعه‌‌‌ی دیگری نشان داد کودکان با نمره بالینی قابل توجه در 6 یا 12 ماه نخست پس از تشخیص بیماری، در مقایسه با افرادی که نمره متوسط ​​و در معرض خطر دارند، در معرض خطر مداوم اضطراب هستند (14). کودکان همیشه توانایی درک آنچه را که برای آنها یا اطراف آنها اتفاق می‌افتد، ندارند و این باعث ناراحتی آنها می شود. همچنین ممکن است نتوانند ارزیابی های پزشکی را درک کنند، در نتیجه روش های درمانی پیچیده باعث ایجاد استرس در کودکان می‌گردد. علاوه بر این،  مرگ به عنوان یک نتیجه احتمالی می تواند باعث ایجاد استرس مزمن در جمعیت کودکان مبتلا به سرطان شود. از آنجا که استراتژی های مقابله‌ای هنوز در جمعیت کودکان سرطانی بالغ نشده است، عوامل استرس زا ممکن است منجر به ایجاد اضطرب شود (5). می توان گفت در کودکان سرطانی، استرس و اضطراب زیادی ناشی از اقدامات تشخیص و درمان وجود

دارد. تجربه اضطراب بیش از حد، می تواند برای روان کودکان مضر باشد (16). از علائم اضطراب می‌توان به عرق کردن، تپش قلب، بیقراری، جستجوی اطمینان مجدد، تغییرات در تفکر (ادراک، نگرانی، تمرکز) و نشانه‌های فیزیکی مثل کشش ماهیچه‌ها یا خستگی اشاره کرد (17).

از سوی دیگر، خستگی یکی از علائم رایج در کودکان مبتلا به لوسمی به شمار می‌رود (18). 60 تا 90 درصد بیماران مبتلا به سرطان، خستگی را یکی از شایع‌ترین، مخل‌ترین و طولانی‌ترین علامت جانبی سرطان گزارش می‌کنند (19, 20).  خستگی ناشی از سرطان، با خستگی که توسط افراد سالم تجربه می‌شود، متفاوت است (3). خستگی مرتبط با سرطان (CRF)، یک تجربه ذهنی از خستگی یا کمبود انرژی است که از نظر اندازه، فرکانس و مدت زمان متفاوت است و با خواب یا استراحت برطرف نمی شود (21). خستگی برای اولین بار به طور مفهومی در بیماران انکولوژی کودکان در یک مطالعه که شامل گروه های متمرکز جداگانه از کودکان 7-12 ساله، نوجوانان 13-18 ساله، والدین آنها و پرسنل پرستاری بود، تعریف شد (22). علت خستگی مرتبط با سرطان، به احتمال زیاد شامل بی نظمی سیستم‌های فیزیولوژیکی، بیوشیمیایی و روانشناختی به هم پیوسته است. از عوامل مرتبط با ایجاد خستگی می توان به بی نظمی سروتونین، اختلال در عملکرد هیپوتالاموس- هیپوفیز- آدرنوکورتیکال، اختلال در ساعت بیولوژیکی بدن، بی نظمی متابولیسم عضله / آدنوزین تری فسفات (ATP) و بی نظمی سیتوکین اشاره کرد (23). علاوه بر این، دوز متناوب شیمی درمانی، افزایش دوره های طولانی مدت درمان، بر تعداد و شدت خستگی بیماران می‌افزاید (21). خستگی مرتبط با سرطان  تأثیر عمیقی بر زندگی بیماران دارد. در واقع، نسبت به سایر علائم مرتبط با سرطان، از جمله درد، افسردگی و حالت تهوع، دردسرسازتر بوده و تأثیر منفی بیشتری بر فعالیت‌های روزانه و کیفیت زندگی بیماران دارد (24). احساس ناتوان کننده خستگی می تواند باعث ضعف جسمی کودکان شود و آنها را از شرکت در فعالیت‌های روزمره، به ویژه کارهای سخت جسمی بی انگیزه کند (18). طبق گزارشات، خستگی ناشی از سرطان، یک ناتوانی شدید است زیرا باعث عدم تحرک در بیماران مبتلا به سرطان می شود. در صورت استراحت طولانی مدت نیز منجر به تحلیل رفتن عضلات و از بین رفتن استقامت خواهد شد. خستگی، کیفیت زندگی را تا حدود 60 درصد در بیماران مبتلا به سرطان تحت تأثیر قرار می دهد (25). برای مدیریت اضطراب و خستگی مرتبط با سرطان، هم مداخلات دارویی و هم مداخلات غیردارویی در دسترس است. اضطراب و خستگی را می‌توان با آرام بخش‌ها و کورتیکواستروئیدها برطرف کرد، اما عوارض جانبی مانند سرگیجه، خواب‌آلودگی و اختلال در تفکر و قضاوت ایجاد می‌کند (16, 24). از طرفی اغلب مشخص نشدن میزان دقیق اضطراب، باعث می شود که فرد بیمار به‌طور کامل، درمان نشود. استفاده از داروهای ضد اضطراب، به دلیل پتانسیل اعتیادآور بودن زیاد نباید در موارد سرپایی و غیرتسکینی استفاده شود (9). درمان‌های مکمل غیردارویی، مانند هیپنوتیزم، بازی، نقاشی، موسیقی، قصه، آموزش‌های آرام‌سازی و ورزش به یک راه حل مناسب برای کاهش اضطراب تبدیل شده‌اند (9, 13, 16). خستگی از علائم دیگر بیماری سرطان به شمار می‌رود، بنابراین مدیریت موثر آن در کودکان و نوجوانان مبتلا به سرطان مهم است. افزایش فعالیت به عنوان یکی از رویکردهای غیردارویی توسط شبکه ملی جامع سرطان (NCCN) توصیه شده است. فعالیت و ورزش ممکن است اثرات فیزیکی و استرس روانی مرتبط با درمان سرطان را کاهش دهد، خلق و خوی را بهبود بخشد و اضطراب و ترس را در بیماران کاهش دهد (24). کودکان مبتلا به بیماری‌های بدخیمی مانند لوسمی، تا پیش از ابتلا به بیماری، مانند دیگر همسالان خود، زندگی عادی داشته اند. با دیگران بازی می کردند، فعالیت های بدنی متناسب با سن خود مانند دویدن، پریدن، دوچرخه سواری و ... را داشته اند. اما بستری شدن در بیمارستان و شیمی درمانی فشرده اغلب همراه با رادیوتراپی و جراحی، شرایط را برای فعالیت بدنی تغییر می دهد و به طور خلاصه فعالیت های روزمره زندگی و ورزش کودکان را به شدت کاهش می دهد (26). نتایج مطالعه‌ای نشان می‌دهد که چرخه راه رفتن کودکان مبتلا به سرطان بستری شده در بیمارستان تقریباً 75 درصد کمتر ازگروه کنترل است و حتی کودکان مبتلا به سرطان که در خانه می ماندند تقریباً 60 درصد کاهش تحرک داشتند (27). عدم تحرک جسمی ممکن است عوارض زودرس و طولانی مدت ایجاد کند و بار ناشی از بیماری را افزایش دهد (28)؛ مطابق شواهد علمی، عدم فعالیت بدنی منجر به کاتابولیسم و ​​آتروفی عضلانی می شود که خستگی مرتبط با سرطان را بدتر می کند (29). از طرفی بیماران مبتلا به لوسمی، بزرگ‌ترین گروه از کودکان و نوجوانان با تشخیص‌های انکولوژیک را تشکیل می‌دهند. بیماران مبتلا به سرطان هماتولوژیک معمولاً نسبت به بیماران مبتلا به سایر سرطان‌ها مانند تومورهای مغزی یا استخوانی، کمبود قدرت یا عوارض جانبی نوروپاتی محیطی ناشی از شیمی‌درمانی را نشان می‌دهند (30). ورزش درمانی بیماران مبتلا به سرطان در دهه 1980 آغاز شد (31)؛ کارهایی نظیر پیاده روی، دوچرخه سواری، شنا، ورزش های هوازی، حرکات کششی و تقویت‌کننده، اصلاح فعالیت (مانند چرت زدن در صبح و بعد از ظهر)، ارزیابی الگوهای خواب، مدیریت استرس و درمان های شناختی و تغذیه و آبرسانی کافی از روش‌های غیردارویی، برای مقابله موثر با خستگی توصیه شده‌اند (24, 32). یافتن فعالیت‌هایی که برای کودکان مبتلا به لوسمی جذاب باشد و آنها را تشویق کند تا تحرک داشته باشند، برای ارتقاء فعالیت بدنی آنها مهم است (24). موسیقی را می توان در مراقبت های بهداشتی کودکان به کار برد تا به کودک کمک کند و احساس کلیت سلامتی را افزایش دهد (25). حرکات ورزشی به خصوص حرکات همراه با موسیقی، برای کاهش اثرات روانی- اجتماعی ناشی از صدمات فیزیکی و روانی سرطان موثر و سودمند شناخته شده‌اند (33). تمرین حرکات موزون که امروزه به عنوان یکی از ورزش های هوازی شناخته می شود، شامل یک سری حرکات منظم و هماهنگ با شدت های مختلف است که همراه با موسیقی انجام می شود. استفاده از موسیقی به همراه ماهیت شاد و مفرح این ورزش سبب می شود افراد به برنامه های ورزشی بیشتر پایبند باشند (34). به دلیل برخورداری حرکات موزون از انواع محرک های شنیداری، دیداری، لمسی و تاکید آنها بر جنبه‌های اجتماعی و روانی کودکان، این نوع حرکات تاثیرات چندجانبه ای را برای کودکان به همراه داشته و شرایطی را مهیا می کنند تا هر کودکی متناسب با توانایی‌اش از آن بهره گیرد. این حرکات به دلیل برخورداری از دو ویژگی حرکت و ضرب‌آهنگ از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند و انجام آنها برای کودکان لذت بخش است. حرکات موزون، نشان دهنده احساسات درونی کودک هستند؛ احساساتی که نمی توان آنها را بیان کرد (35). پژوهشگران معتقدند فعالیت بدنی در اوایل درمان می‌تواند از کودکان مبتلا به لوسمی در بروز علائم روانی و جسمی محافظت کند (18). محققان معتقدند مداخلات ورزشی می تواند به طور قابل توجهی، خستگی این بیماران کاهش دهد (19). مراحل تشخیص بیماری، بستری در بیمارستان، فرایند درمان از جمله شیمی درمانی، پرتودرمانی و عوارض درمان مانند درد، استفراغ، ریزش مو می‌تواند بر جنبه‌های مختلف جسمی، عاطفی و روانی کودکان تاثیرات منفی زیادی داشته باشد (4, 36, 37). کودک ممکن است تغییراتی در عملکرد رفتاری- عاطفی به دلیل اقدامات دردناک و مراجعه مکرر به کلینیک که فعالیت های مناسب سن او را مختل می کند، تجربه کند (14). گرچه در حال حاضر، میزان بقای 5 ساله برای بسیاری از سرطان‌ها از 80 درصد فراتر رفته است (38)، اما بار بیماری و درمان‌های آن شدید و طولانی مدت است. کودکان و نوجوانان مبتلا به سرطان با طیف وسیعی از تأثیرات جسمی منفی (مانند افزایش خستگی و آتروفی عضلانی، کاهش توانایی عملکردی) و اثرات روانی - اجتماعی مانند اضطراب که در طول درمان و پس از آن ادامه می‌یابد، مواجه می‌شوند (39). بنابراین باید درنظر داشت که چگونه می توان از احساسات عاطفی کودکان در حین درمان حمایت شود. مبتلایان به سرطان، دوست دارند دیگران به آنها در درک احساسات منفی که از طریق سرطان تجربه نموده‌اند، کمک کنند تا بتوانند احساسات منفی را از خود دور کنند (12). همچنین، امروزه مشاهده می‌شود که خستگی عارضه جانبی درمان نشده برای سرطان است (32). خستگی، علامتی است که معمولاً در بیماران سرطانی بزرگسال مشاهده شده و تا دو دهه اخیر، به صورت محدود در انکولوژی کودکان مورد توجه بالینی قرار گرفته است (22). از آنجا که خستگی مرتبط با سرطان یک مشکل چند بعدی است و مکانیسم های علت اصلی آن هنوز به خوبی شناخته نشده است. به نظر می رسد یک مدل بیوپسی- اجتماعی شامل عوامل جمعیت شناختی، بیولوژیکی، پزشکی، عملکردی و رفتاری در ایجاد خستگی مرتبط با سرطان موثر باشد (40). با وجود شواهد قوی مبنی بر اینکه فعالیت بدنی منظم خستگی را کاهش می دهد،

اکثر کودکان مبتلا به سرطان پس از تشخیص، کاهش سطح فعالیت بدنی را تجربه می کنند (29). یکی از دلایل این امر، اجرا نشدن برنامه های ورزشی، در برنامه های معمول درمانی است که فقط برای یک دوره خاص تحت نظارت فیزیوتراپیست ها یا متخصصان ورزشی  انجام می‌شوند (41, 42). برخی از خانواده‌ها نیز گزارش کرده‌اند که احساس می‌کنند تیم پزشکی وقتی را برای انجام فعالیت‌های بدنی کودکان مبتلا به سرطان در بیمارستان صرف نمی‌کنند (18). از طرفی دیگر برخی از والدین، اهمیت ورزش منظم برای فرزندان خود را نادیده می‌گیرند و بعضی دیگر از آنها عقیده دارند فرزندشان نباید تحرک فیزیکی داشته باشند (29).

با توجه به تأثیر منفی و عمیق اضطراب و خستگی و شواهدی مبنی بر مدیریت ضعیف آن، که در فرایندهای تشخیص و درمان همراه کودکان می باشند، لازم است تحقیقات بیشتری در مورد چگونگی بهبود و درمان این علائم در کودکان تحت درمان سرطان انجام شود. پرستاران نقش مهمی در کنترل علائم کودکان و نوجوانان مبتلا به سرطان دارند. مدیریت بهتر علائمی مانند خستگی و اضطراب می تواند نتایج مهم سلامتی را برای کودکان و نوجوانان و همچنین والدین آنها بهبود بخشد. شناختن اثرات آنها و ارائه مداخلات درمانی برای کاهش هر چه بیشتر این علائم، بسیار مهم است. در بیمارستان‌ها می‌توان مداخلات کاهش اضطراب و خستگی را در کنار مراقبت‌های پزشکی ارائه داد. بسیاری از مداخلات کارآمد می‌توانند برای مراقبت بهتر از کودکان مبتلا به سرطان مورد استفاده قرار گیرند. عدم فعالیت بدنی در میان کودکان مبتلا به سرطان یک مشکل بهداشتی است که قطعاً شایسته توجه متخصصان مراقبت های بهداشتی و به طور کلی جامعه است. با توجه به اینکه اثر مثبت ورزش بر اضطراب وخستگی کودکان مبتلا به سرطان مشاهده شده است، با این حال، به دلیل ناهمگونی و کیفیت مداخلات موجود، نمی توان در مورد مؤثرترین حالت و قالب مداخله ورزشی نتیجه گیری قطعی داشت. از طرفی، سازوکاری که از طریق آن ورزش خستگی را کاهش می دهد، به طور کامل، شناخته نشده است. بنابراین نیاز به کارآزمایی های بالینی بیشتری وجود دارد. این مطالعه سعی دارد به دنبال فواید واقعی حرکات موزون بر اضطراب و خستگی باشد و با استفاده از نتایجش، مداخله پرستاری را برای کنترل موثر اضطراب و خستگی در کودکان و نوجوانان ایجاد کند. ضمن اینکه انجام حرکات موزون، کم هزینه و ایمن و در اتاق بازی بیمارستان نیز قابل است. برای متخصصان مراقبت های بهداشتی ضروری است که اهمیت فعالیت بدنی منظم را در میان کودکان مبتلا به سرطان ترویج دهند. همچنین سایر متخصصان را نسبت به این علائم که تاکنون نادیده گرفته شده‌اند، حساس کند؛ زیرا رویکردهای دارویی سیستمیک نباید به طور معمول برای مدیریت خستگی و اضطراب در کودکان استفاده شود. با توجه به اینکه در زمینه حرکات موزون پژوهشی برای خستگی کودکان مبتلا به لوسمی و توام با اضطراب در بیمارستان علی بن ابی طالب (ع) زاهدان مداخله‌ای انجام نشده است، مطالعه حاضر با هدف تعیین تأثیر حرکات موزون بر خستگی و اضطراب کودکان مبتلا به لوسمی در بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) زاهدان انجام خواهد شد.

مروری بر تحقیقات داخلی و خارجی

جهت بررسی متون مرتبط با موضوع پژوهش، جست و جو با واژه‌های فارسی شامل: کودکان- مبتلا به لوسمی-- اضطراب- خستگی- حرکات موزون

واژه‌های انگلیسی: Children, Leukemia, Anxiety, Fatigue, Rythmic Movementsدر بانکهای اطلاعات زیر در بازه زمانی 2014 تا 2021 انجام شد:
 

Science direct، NCBI، PubMed، ProQuest، Iran Doc، SID، Magi Iran، Iran Medex

و مقالات مرتبط مورد بررسی قرارگرفت. سپس مقالاتی که بیشترین تناسب و ارتباط با موضوع مورد پژوهش داشتند انتخاب شدند که در اینجا به معرفی آنها می پردازیم:

مطالعات خارج از کشور:

Maulinda و همکاران (2020) در یک مطالعه به تعیین تأثیر پیاده‌روی بر خستگی در 30 کودک مبتلا به لوسمی با طرح پیش آزمون-پس آزمون آزمایشی بدون گروه کنترل پرداختند. جامعه مورد مطالعه، کودکان مبتلا به لوسمی در یکاکی استان ریائو اندونزی بودند. در این مطالعه، پاسخ دهندگان به طور تصادفی انتخاب شدند، سپس محقق ابتدا با استفاده از مقیاس انکولوژی خستگی کودک-آلن (مقیاس FOA-A) میزان خستگی کودکان را برای تعیین تفاوت در حالت اولیه (پیش آزمون) اندازه گیری کرد.  مداخله، برنامه تمرین پیاده روی آرام 12 دقیقه ای که 5 روز در هفته به مدت 3 هفته انجام شد، سپس پس آزمون برای ارزیابی تفاوت خستگی صورت گرفت.  نتایج نشان داد که میانگین خستگی کودکان مبتلا به سرطان خون  پس از دریافت مداخله کاهش یافته است. (43)

Su و همکاران (2018) به ارزیابی اثرات پیاده روی به عنوان یک مداخله ورزشی بر خستگی، کیفیت خواب و کیفیت زندگی (QOL) بر روی کودکان و نوجوانان مبتلا به سرطان پرداختند. این برنامه 6 هفته ای پیاده روی در بخش های خون و انکولوژی کودکان و در کلینیک های یک مرکز پزشکی در تایوان اجرا شد. تست پیاده روی 6 دقیقه ای (6 مگاوات)، خستگی، کیفیت خواب و کیفیت زندگی در ابتدا و شش هفته بعد از مداخله اندازه گیری شد. نتایج نشان داد خستگی شناختی و عمومی پس از شش هفته پیاده روی به طور قابل توجهی بهبود یافت، در حالی که خستگی بهبود یافت، هیچ تأثیر قابل توجهی بر کیفیت خواب یا کیفیت زندگی کودکان مشاهده نشد (42).

Nunes و همکاران (2018) یک فراتحلیل بر روی مطالعات از ژانویه 2000 تا دسامبر 2016  با هدف شناسایی مداخلات غیردارویی خستگی در کودکان و نوجوانان مبتلا به سرطان انجام دادند. 13 مطالعه مربوط به موضوعُ مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. هفت مقاله نتایج مثبتی را برای ورزش، به همراه فعالیت‌های اوقات فراغت، بهبود لمس و طب فشاری گزارش کرده اند. در شش مقاله دیگر هیچ اثری از مداخله ورزش بر روی خستگی یافت نشد (44).

Radhika (2017) مطالعه‌ای نیمه تجربی به منظور بررسی تأثیر حرکات موزون و روش آرام سازی بر خستگی 30 کودک مبتلا به لوسمی لنفوبلاستیک حاد انجام داد. کودکان به دو گروه 15 نفری الف) حرکات موزون و ب) آرام سازی، تقسیم شدند. این مطالعه در طی 10 ماه انجام شد. نتایج نشان داد میانگین مقادیر گروه حرکات موزون بیشتر از گروه تمرین آرام‌سازی است. این مطالعه نشان داد که تفاوت معنی داری در سطح مقیاس خستگی کودک در گروه حرکات موزون و گروه تمرینی آرام سازی در سطح 05/0> p وجود دارد. این مطالعه هم تأثیر حرکات موزون و هم روش آرام‌سازی را تأیید می کند که می تواند سطح خستگی کودکان مبتلا به لوسمی لنفوبلاستیک حاد را کاهش دهد. اما حرکات موزون در مقایسه با تمرین آرام سازی در کاهش سطح خستگی در همه کودکان نتایج بهتری دارد (25).

Abd El Baky و Elhakk (2017) کارآزمایی بالینی کنترل شده ی تصادفی آینده نگر با هدف بررسی تأثیر ورزش هوازی بر آمادگی جسمانی و خستگی کودکان مبتلا به سرطان خون حاد لنفوبلاستیک انجام دادند. در این مطالعه،30 بیمار 8 تا 16 ساله مبتلا به سرطان خون شرکت کردند. شرکت کنندگان به دو گروه، گروه مطالعه (گروه A)، که علاوه بر برنامه خانگی در برنامه تمرین هوازی تحت نظارت شرکت کردند، و گروه کنترل (گروه B) که به آنها دستور داده شد علاوه بر برنامه خانگی، سطح فعالیت معمول خود را نیز حفظ کنند، به صورت تصادفی تقسیم تصادفی شدند. اندازه گیری آمادگی جسمانی و خستگی در ابتدا و بعد از هفته شانزدهم انجام شد. نتایج اندازه‌گیری نشان داد که بین هر دو گروه اختلاف معنی داری وجود دارد (05/0> P). درصد سطح خستگی گروه A به ترتیب 56/21 درصد بود، در حالی که درصد بهبود برای گروه B، 78/2 درصد بود (32).

Tomlinson و همکاران (2014) یک متاآنالیز برای تعیین اینکه آیا ورزش باعث کاهش خستگی در مقایسه با مداخلات مراقبتی معمول یا کنترل بدون ورزش در بیماران مبتلا به سرطان می شود، انجام دادند. از 72 کارآزمایی تصادفی‌سازی و کنترل‌شده، 71 مورد در بزرگسالان و 1 کارآزمایی در کودکان شناسایی شد. نتایج این بررسی نشان داد ورزش تأثیر متوسطی بر کاهش خستگی دارد. نوع ورزش تأثیر معناداری بر خستگی، افسردگی یا اختلال خواب نداشت. تأثیر ورزش در مطالعات منتشر شده در سال 2009 یا بعد از آن بیشتر بود. نتایج این مطالعه نشان می دهد که ورزش برای مدیریت خستگی مرتبط با سرطان موثر است (45).

مطالعات داخل کشور:

نیکخواه بیدختی (2019) در یک مطالعه نیمه تجربی به بررسی تاثیر دلقک درمانی بر خستگی، اضطراب و افسردگی کودکان مبتلا به سرطان تحت شیمی درمانی در بیمارستان علی ابن ابیطالب(ع) زاهدان پرداخته است. این مطالعه بر روی 77 کودک ۷ تا ۱۵ ساله مبتلا به سرطان تحت شیمی‌درمانی انجام شده است. محقق با پوشیدن لباس دلقک به کودکان خوش آمد گفته و به استقبال آنان می رفت.گروه مداخله به مدت ۲ هفته و هر هفته ۲ جلسه به مدت ۲ ساعت در اتاق بازی بخش انکولوژی کودکان به همراه دلقک، در بازیهای گوناگونی شرکت کردند. گروه کنترل مراقبتهای روتین بخش را دریافت کردند. یافته‌ها نشان داد دلقک‌درمانی به طور معنی‌داری منجر به کاهش اضطراب در گروه مداخله گردید. میانگین نمره خستگی بعد از مداخله در گروه مداخله کاهش و در گروه کنترل افزایش یافت (46).

محمدی و همکاران (2017) مطالعه‌ای با هدف بررسی تأثیر کاردرمانی مبتنی بر بازی بر درد، اضطراب و خستگی در کودکان مبتلا به سرطان بستری شده در بیمارستان که تحت شیمی درمانی بودند، انجام دادند. در این مطالعه، برای دو کودک مبتلا به سرطان، 9 جلسه کار درمانی مبتنی بر بازی، 30-45 دقیقه برگزار شد. کودکان مقیاس درد صورت، مقیاس خستگی و مقیاس اضطراب را قبل و بعد از هر جلسه مداخله پر کردند. یافته ها نشان داد میزان درد، اضطراب و خستگی در هر دو شرکت کننده کاهش یافت. بعلاوه، بین متغیرهای درد، اضطراب و خستگی در این کودکان رابطه وجود دارد. در نتیجه کاردرمانی مبتنی بر بازی می تواند در بهبود درد، اضطراب و خستگی در کودکان مبتلا به سرطان بستری شده در بیمارستان تحت شیمی درمانی موثر باشد (13).

عبادی نژاد و همکاران (2017) به بررسی تاثیر حرکات ایروبیک بر اضطراب کودکان 7 تا 12 ساله مبتلا به سرطان بستری در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی پرداختند. در این مطالعه 31 کودک مبتلا به اضطراب خفیف وارد مطالعه شدند. مداخله به شکل حرکات ایروبیک به مدت 45 دقیقه در اتاق بازی طی 6 جلسه انجام شد. در روز پایانی مداخله و سه هفته بعد پرسشنامه برای کودکان تکمیل شد. یافته های پژوهش نشان داد که میانگین نمره اضطراب کودکان پس از مداخله و روز پایانی (اتمام مداخله) به نسبت قبل از مداخله کاهش معنی‌داری داشت (001/0>p) (47).

نقد و تحلیل مطالعات:با توجه به تحقیقات صورت گرفته، محققان خارج از کشور که به بررسی تاثیر ورزش بر کودکان مبتلا به سرطان پرداخته اند، به دو گروه تقسیم می شوند: گروهی به تحلیل مطالعات گذشته درباره تاثیر ورزش بر روی بیماران مبتلا به سرطان پرداخته اند. گروهی دیگر تاثیر مداخلات ورزشی را بر روی درد، خستگی، افسردگی، اضطراب و... کودکان و نوجوانان بررسی کرده‌اند. همچنین بررسی تحقیقات ذکر شده، حاکی از آن است که رویکرد مطالعات داخل و خارج از کشور متفاوت است، مطالعات خارج از کشور بر روی حرکات ورزشی در بلندمدت تمرکز دارند که با توجه به این موضوع، محل برگزاری جلسات مداخله خارج از بیمارستان است. حال آنکه مطالعات داخلی، مداخلاتی نظیر بازی، دلقک درمانی و ایروبیک می باشند که بر روی افسردگی، درد، اضطراب و خستگی کودکان مبتلا به سرطان انجام شده اند و محل برگزاری مداخلات نیز در بیمارستان صورت گرفته است. بررسی های انجام شده توسط محقق نشان می دهد که تاکنون تأثیر حرکات موزون بر خستگی و اضطراب کودکان مبتلا به لوسمی به طور خاص مشخص نیست و از طرفی نمی توان نتایج مطالعه ای در یک جامعه آماری را برای دیگر جوامع آماری بسط داد. اخیرا تحقیقی در زمینه استفاده از حرکات موزون برای کاهش افسردگی کودکان مبتلا به سرطان مورد استفاده قرار گرفته اما برای تعیین تاثیر آن بر کاهش خستگی و اضطراب کودکان، تحقیقی انجام نشده است. مدیریت موثر خستگی در کودکان مبتلا به لوسمی مهم است اما تحقیقات در این زمینه محدود می‌باشند. با توجه به اینکه حرکات موزون همراه با فعالیت و موسیقی آرام می تواند کودکان را برای فعالیت و ورزش تشویق کند. از آنجایی که در بیمارستان علی بن ابی طالب (ع) به مداخله تاثیر حرکات موزون بر کاهش اضطراب و خستگی کودکان مبتلا به لوسمی پرداخته نشده، انتخاب روش موثر و اثبات شده  می تواند به صورت عملی به کار گرفته شود؛ از این رو در این تحقیق اثر حرکات موزون بر اضطراب و خستگی کودکان مبتلا به لوسمی سنجیده خواهد شد

اضطراب کودکان مبتلا به لوسمی قبل و دو هفته بعد از اجرای حرکات موزون در گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

خستگی کودکان مبتلا به لوسمی  قبل و دو هفته  بعد از اجرای حرکات موزون در گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

تعیین تاثیر حرکات موزون بر اضطراب و خستگی کودکان مبتلا به لوسمی بستری در بخش هماتولوژی بیمارستان علی بن ابی طالب (ع) زاهدان در سال 1400

تعیین و مقایسه میانگین نمره اضطراب در کودکان مبتلا به لوسمی قبل و  دو هفته بعد از اجرای حرکات موزون در گروه مداخله و کنترل.

تعیین و مقایسه میانگین نمره خستگی در کودکان مبتلا به لوسمی قبل و دو هفته بعد از اجرای حرکات موزون در گروه مداخله و کنترل

-

تعریف نظری حرکات موزون: شامل فعالیت‌های عمومی مختلف و آمیزه‌ای از حرکت، هنر و بیان زیبایی شناسی در قالب حرکت است. این حرکات در چارچوب فعالیت آرام بخش صورت می‌گیرد (39).

تعریف عملیاتی حرکات موزون: منظور از حرکات موزون در این تحقیق، مداخله حرکات موزون همراه با موسیقی آرام که برابر راهنمای مربوط در طی  2 هفته ، هفته ای سه بار در مجموع 6 جلسه 30 دقیقه ای  مجزا برای دختران و پسران 7-12 ساله مبتلا به لوسمی، بستری در بخش هماتولوژی بیمارستان علی بن ابی طالب (ع) زاهدان برابر راهنمای مربوط در اتاق بازی بیمارستان اجرا خواهد شد. پس از توضیح روش مداخله برای کودکان مبتلا به لوسمی و آموزش حرکات موزون، این حرکات به همراه کودکان انجام خواهد شد. در این مطالعه حرکات موزون به شکل بالا و پایین شانه،  گرفتن قاصدک ،حالت پرواز پرندگان خواهد بود. مابقی توضیحات در جدول و در روش ذکر ‏خواهد شد (48).‏

 تعریف نظری اضطراب: براساس تعریف موسسه ملی سرطان (NCI)، اضطراب احساس ترس، نگرانی، دلهره و ناراحتی که ممکن است به عنوان واکنش به استرس و فشار روانی به وجود آید (40).

تعریف عملیاتی اضطراب: در این پژوهش نمره ای است که آزمودنی از پاسخ به سوالات مربوط به مقیاس تجدید نظر شده اضطراب آشکار کودکان به دست خواهد آورد. نمره هر فرد بین 0 تا 28 خواهد بود.. نمره هر فرد بین 0 تا 28 خواهد بود. نمره کمتر در مقیاس اضطراب بیانگر سطح پایین تر اضطراب است.

تعریف نظری خستگی: براساس تعریف شبکه جامع ملی سرطان (NCCN)، خستگی مرتبط با سرطان، به عنوان یک احساس آزاردهنده ذهنی و پایدار از کسالت جسمی، عاطفی یا شناختی و یا احساس فرسودگی مرتبط با سرطان یا درمان آن تعریف می شود که با فعالیت‌های اخیر ارتباط ندارد و با عملکرد معمول بیمار تداخل دارد (3).

تعریف عملیاتی خستگی: در این پژوهش نمره‌ای است که آزمودنی از مقیاس دیداری سنجش خستگی روتن به دست خواهد آورد. نمره هر فرد بین 0 تا 10خواهد بود.

نیمه تجربی دو گروه

1. جامعه مورد مطالعه (معیارهای ورود و خروج ذکر شود

شامل کودکان 7تا12ساله بستری در بخش هماتولوژی بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) شهر زاهدان که واجد شرایط ورود به پژوهش هستند.

 معیارهای ورود: 

• تشخیص لوسمی طبق پرونده  پزشکی
• کودک حداقل یک دوره شیمی درمانی را دریافت کرده باشد.
• عدم مصرف داروی ضد اضطراب  در طول مداخله‏
• سن بین 7تا12 سال
• از پرسشنامه خستگی مقیاس دیداری سنجش خستگی روتن نمره 1تا 9 کسب کند
• میزان گلبولهای سفید خون بین 10000تا50000 باشد

معیارهای خروج:

• فوت یا ترخیص حین مطالعه
• در طول مداخله به سایر مراکز درمانی انتقال یابند.

حجم نمونه بر اساس  انحراف معیار نمره اضطراب در مطالعه عبادی نژاد و همکاران (2017) و با حدود اطمینان 95 % وتوان آزمون آماری  95 % و با در نظر گرفتن حجم نمونه ای که بتواند حداقل اختلاف 4 نمره ای بین دو گروه بعد از مداخله را تشخیص دهد، تعداد نمونه لازم در هر گروه بر اساس فرمول زیر  36 نفر برآورد گردید که با در نظر گرفتن ریزش احتمالی در هر گروه 40  نفر و در مجموع 80 نفر تعیین شد (39).

Z1-α2  = 1.96                        S1 = 3.11                                   

Z1-β  = 1.64                         S2 = 5.81                                d = 4

نمونه‏ گیری به روش در دسترس از بین  کودکان مبتلا ب لوسمی در حال شیمی درمانی بستری در بخش هماتولوژی  بیمارستان علی ابن ابی طالب زاهدان در سال 1400 که معیارهای ورود به مطالعه را دارند، انجام خواهد شد . در ابتدای کار با توجه  به معیارهای ورود به مطالعه ، گروه کنترل انتخاب خواهد شد (این شیوه به منظور جلوگیری از تاثیر مداخله به افراد گروه کنترل خواهد بود )، پرسشنامه های اطلاعات دموگرافیک ،اضطراب و خستگی در سه مرحله پیش آزمون و پس آزمون و دو ماه بعد  تکمیل خواهد شد.سپس نمونه های گروه مداخله انتخاب خواهند شد ،نمونه ها ی گروه مداخله در گروه های 3تا 5 نفره قرار خواهند گرفت.

1. روش و ابزار جمع آوری داده­ها:

2.   ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه ای متشکل از 3 بخش خواهد بود که به شرح زیر می‌باشد:

   پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک: شامل سوالاتی در خصوص جنس، سن، سن تشخیص بیماری، تعداد خواهر و برادر، سابقه اجرای حرکات موزون، سطح تحصیلات کودک، زندگی با ‏والدین،، نوع درمان، مدت ابتلا به بیماری، تعداد دفعات بستری در بیمارستان از زمان تشخیص بیماری ، میزان هموگلوبین ،  تعداد درمان‌های ‏دریافتی  از زمان تشخیص بیماری و شرکت در دیگر فعالیتهای ورزشی می باشد که با مصاحبه با مادر کودک تکمیل می گردد.

3. - مقیاس تجدید نظر شده اضطراب آشکار کودکان[1]: این مقیاس توسط رینولدز و ریچموند در سال 1978 طراحی شد و یک ابزار خودگزارشی 37 گویه ای است که 28 گویه آن اضطراب را می سنجد و 9 گویه دیگر شامل گویه های شماره 4، 8، 12، 16، 20، 24، 32 و 36 مقیاس دروغ سنج را تشکیل می دهد. این مقیاس علایم جسمانی (سوال های 1، 5، 9، 13، 17، 21، 25، 29 و 35)؛ نگرانی (سوال‌های 2، 6، 10، 14، 18، 22، 26، 30، 34، و 37)، و اضطراب اجتماعی ( سوال‌های  3، 7، 11، 15، 19، 23، 27، 31 و 35) را ارزیابی می کند. پاسخ دهی به سوالات به صورت بلی یا خیر است و به هر گویه نمره صفر یا یک تعلق می‌گیرد. نمره این مقیاس از مجموع تمام پاسخ های 'بلی' به گویه ها محاسبه می گردد. نمره کمتر در مقیاس اضطراب بیانگر سطح پایین تر اضطراب و نمره کمتر در مقیاس دروغ سنج بیانگر میزان صداقت بیشتر آزمودنی در پاسخگویی به سوالات است. در خصوص روایی و پایایی مقیاس تاکنون مطالعات فراوانی صورت گرفته است. برای این مقیاس ضریب آلفای  78/0 تا 89/0 و برای اعتبار بازآزمایی آن ضریب همبستگی 65/0 تا 71/0 گزارش شده است (46). روایی و پایایی ابزار در ایران توسط تقوی و علیشاهی (1382) با ضریب 67/0 و 66/0 به دست آمده است (50) و در پژوهش مشهدی ضریب آلفای کرونباخ 77/0 گزارش شد (51). در مطالعه حاضر پایایی پرسشنامه به کمک آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد‏.

    

   [1]- Revised Children's Manifest Anxiety Scale (RCMAS)

- مقیاس دیداری شدت خستگی روتن: مقیاس دیداری شدت ­خستگی[1]، توسط روتن در سال 1982 ساخته شد. این مقیاس یک ابزار استاندارد شده به شکل نمودار  از عدم خستگی (0)، خستگی کم (3-1)، خستگی متوسط (6-4)، خستگی زیاد (9-7) و خستگی شدید (10) تفسیر می‌گردد (52). در مطالعه ریچاردسون، ریم و ویلسون – بارنت (1998) با استفاده از روش آزمون-باز آزمون ضریب آلفای کرونباخ این مقیاس 91/0 گزارش‌شده است که نشانه پایایی ابزار می‌باشد (53). این مقیاس در ایران در تحقیقات متعددی به‌ویژه برای کودکان بکار رفته و بومی­سازی گردیده است (46). پایایی این ابزار توسط برزو و همکاران (1394) با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ  90/0 به دست آوردند (54). در مطالعه حاضر پایایی پرسشنامه به کمک آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد‏.

-

- روش اجرای طرح (با جزئیات بطور کامل شرح داده شود):

پژوهشگر پس از اخذ معرفی نامه از معاونت تحقیقات و فن آوری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و کسب مجوزهای لازم به بیمارستان علی بن ابیطالب (ع) مراجعه می کند و با مسئولین بیمارستان و بخش هماتولوژی کودکان برای همکاری در اجرای مطالعه هماهنگی لازم به عمل آمده و روش کار و اهداف توضیح داده می شود. سپس روزانه در ساعت 10 تا 11 به بخش هماتولوژی مراجعه کرده و براساس نمونه‏ گیری در دسترس از بین بیماران 7 الی 12 سال بستری در بخش هماتولوژی کودکان، نمونه­ گیری خواهد شد.‏ به این ترتیب که با بیمار و والدین مصاحبه خواهد شد و در صورت داشتن رضایت والدین و کودک و داشتن شرایط ورود، اهداف مطالعه و روش پژوهش را با تاکید بر محرمانه بودن اطلاعات توضیح داده خواهد شد و سپس فرم رضایت آگاهانه شرکت درپژوهش را به والدین ارایه کرده تا آن را خوانده ودر صورت موافقت برای پژوهش، امضا نمایند.  جهت جلوگیری از تاثیر احتمالی گروه مداخله بر روی گروه کنترل، به دلیل ارتباط اعضای هر دو گروه در یک بخش و بیمارستان، ابتدا اطلاعات گروه کنترل انجام خواهد شد. در گروه کنترل، پرسشنامه های اطلاعات دموگرافیک، اضطراب و خستگی در دو مرحله پیش آزمون و دو هفته پس از مداخله طبق مطالعات مشابه  تکمیل خواهند شد. سپس نمونه های گروه مداخله پس از اجرای پیش آزمون،  به دلیل شرایط کرونا در گروه‌های 3 تا5 نفره قرار خواهندگرفت.گروه مداخله: حرکات موزون سبک همراه با موسیقی شامل 30 دقیقه (25)، در 3 روز متناوب به مدت 2 هفته (55) به صورت مجزا برای دختران و پسران بین ساعت 10 تا 11، قبل از انجام شیمی درمانی که کودک تهوع نداشته باشد ، در اتاق بازی بخش هماتولوژی انجام خواهد شد. در این حرکات موزون، 4 دقیقه زمان در ابتدا و انتهای برنامه مداخله به منظور گرم کردن و سرد کردن در نظر گرفته خواهد شد (48) مداخله به صورت بالا و پایین انداختن شانه‏،‏ قدم های خیلی آهسته به جلو و عقب و حرکت مخالف دستها به بالا، گرفتن قاصدک، شبیه سازی حرکت پرواز پرندگان همراه با موسیقی، اجرا خواهد شد. با حفظ ضربان قلب کودکان در محدوده 80 تا 90ضربه در دقیقه (که برای این امر پژوهشگر ضربان قلب را با شمارش نبض کودکان در همان اتاق بازی در ابتدای مداخله ،حین مداخله و پس از مداخله کنترل خواهد کرد) انجام خواهد شد (48).‏ ‏جزئیات 6 جلسه در ادامه در جدول آمده است. مقیاس های اضطراب آشکارکودکان و خستگی به روش مصاحبه دو هفته بعد از آن به عنوان پس آزمون تکمیل می گردد (56). تمرینات به صورت گروهی انجام می گیرد. به این صورت که حرکات توسط  پژوهشگراجرا خواهد شد و کودکان باید همزمان حرکات خود را، با پژوهشگرو گروه هماهنگ کنند (57). لازم ذکر است که پژوهشگر  قبل از مداخله، توسط گروه ورزشی آموزش دیده است.

داده ها  پس از جمع آوری توسط  نرم افرازSpSS نسخه 22 و با استفاده از آزمون شاپیرو -ویلک نرمال بودن داده ها کنترل خواهد شد.برای مقایسه فراوانی متغییرها ی کیفی دو گروه از آزمون کای اسکویر،برای مقایسه میانگین متغییرهای کمی دو گروه مداخله و کنترل از آزمون تی مستقل و برای اثربخشی مداخله همزمان با کنترل اثر برخی متغییرها از جمله اثر پیش آزمون از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده خواهد شد ..سطح معنی دار در این مطالعه کمتر از 0/05 می باشد.

 'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392'

2- در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

25- پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

راهنمای اخلاقی پژوهش بر گروه های آسیب پذیر در جمهوری اسلامی ایران سال 1392

فصل اول :کلیات

2-افراد آسیب پذیر باید در تمامی مراحل طراحی و اجرا و گزارش پژوهش مورد حفاظت ویژه قرار بگیرند.

4-در صورت ضرورت استفاده از افراد آسیب پذیر در پژوهش ،باید تا حد ممکن افرادی به عنوان آزمودنی انتخاب شوند که درجات کم تری از آسیب پذیری را دارا باشند.

فصل دوم:نوزادان و کودکان

2-4-در کودکان 15 تا7 سال تمام،باید رضایت آگانه ی کتبی از سرپرست قانونی گرفته شود.هم چنین ،باید متناسب با سطح درک و شناخت کودک ،موافقت آگاهانه وی نیز اخذ شود .کودک حق دارد که اطلاعات لازم را در حد توانایی فهم خود دریافت کند ،نظر خود را بیان کند و تصمیم بگیرد.روش های مورد استفاده برای ارایه ی اطلاعات و اخذ رضایت ،باید متناسب با سن و قدرت فهم کودک باشد.

12- در پژوهش های درمانی، نسبت فایده به خطرات مورد انتظار برای خود آزمودنی ها باید به گونه ای باشد که انجام پژوهش را بر اساس منافع آزمودنی ها توجیه کند.

عدم کورسازی محدودیت اجرای این طرح است. جهت جلوگیری از تاثیر احتمالی گروه مداخله بر روی گروه کنترل، به دلیل ارتباط اعضای هر دو گروه در یک بخش و بیمارستان، ابتدا اطلاعات گروه کنترل انجام خواهد شد.

لوسمی- کودکان- اضطراب- خستگی- حرکات موزون

Leukemia, Children, Anxiety, Fatigue, Rythmic Movements

منابع

1.            The American Cancer Society medical and editorial content team. Key Statistics for Childhood Cancers American Cancer Society medical information2021 [Available from: https://www.cancer.org/cancer/cancer-in-children/key-statistics.html#written_by.

2.            Adamson PC. Improving the outcome for children with cancer: Development of targeted new agents. CA: a cancer journal for clinicians. 2015;65(3):212-20.

3.            bahrami baresari z, Abbaszadeh A, Heydarirad G. Demographic and clinical factors affecting cancer-related fatigue. Razi Journal of Medical Sciences. 2020;26(11):34-42.

4.            Muglia Wechsler A, Bragado-Álvarez C, Hernández-Lloreda MJ. Effectiveness of psychological interventions intended to promote adjustment of children with cancer and their parents: an overview. Anales de Psicología / Annals of Psychology. 2013;30(1):93-103.

5.            Dunning K. Psychological Care for Childhood Cancer Patients. Brockport: Brockport; 2020.

6.            Madmoli M. Clinical and laboratory finding in children with leukemia: A systematic review. International Journal of Research Studies in Science, Engineering and Technology. 2018;5(10):1-6.

7.            Van Maele-Fabry G, Gamet-Payrastre L, Lison D. Household exposure to pesticides and risk of leukemia in children and adolescents: Updated systematic review and meta-analysis. International Journal of Hygiene and Environmental Health. 2019;222(1):49-67.

8.            Shroff GS, Truong MT, Carter BW, Benveniste MF, Kanagal-Shamanna R, Rauch G, et al. Leukemic Involvement in the Thorax. RadioGraphics. 2019;39(1):44-61.

9.            Fischer D, Wedel B. Anxiety and depression disorders in cancer patients: incidence, diagnosis and therapy. Memo-Magazine of European Medical Oncology. 2012;5(1):52-4.

10.          Hooke MC, Rodgers C, Taylor O, Koerner KM, Mitby P, Moore I, et al. Physical activity, the childhood cancer symptom cluster-leukemia, and cognitive function: A longitudinal mediation analysis. Cancer nursing. 2018;41(6):434.

11.          Pound CM, Clark C, Ni A, Athale U, Lewis V, Halton JM. Corticosteroids, behavior, and quality of life in children treated for acute lymphoblastic leukemia; a multicentered trial. J Pediatr Hematol Oncol. 2012;34(7):517-23.

12.          Reed-Berendt R, Shafran R, Langdon D, Christie D, Hough R, Coughtrey A. Experiences of low mood in young people with cancer: A qualitative study. Journal of Pediatric Oncology Nursing. 2019;36(6):424-35.

13.          Mohammadi A, Mehraban AH, Damavandi SA. Effect of Play-based Occupational Therapy on Symptoms of Hospitalized Children with Cancer: A Single-subject Study. Asia Pac J Oncol Nurs. 2017;4(2):168-72.

14.          Kunin-Batson AS, Lu X, Balsamo L, Graber K, Devidas M, Hunger SP, et al. Prevalence and predictors of anxiety and depression after completion of chemotherapy for childhood acute lymphoblastic leukemia: A prospective longitudinal study. Cancer. 2016;122(10):1608-17.

15.          Yardeni M, Abebe Campino G, Bursztyn S, Shamir A, Mekori–Domachevsky E, Toren A, et al. A three‐tier process for screening depression and anxiety among children and adolescents with cancer. Psycho‐Oncology. 2020.

16.          Chen PY, Liu YM, Chen ML. The effect of hypnosis on anxiety in patients with cancer: A meta‐analysis. Worldviews on Evidence‐Based Nursing. 2017;14(3):223-36.

17.          Mahmood alilo M, Hashemi Nosratabad T, Farshbaf Manisefat F. The effectiveness of play therapy according levy approach in reduction of anxiety in children with diagnosed cancer. Journal of Holistic Nursing and Midwifery. 2015;25(1):54-62.

18.          Ruble K, Li HCW, Thornton CP, Hooke MC. Exercise and Physical Activity. In: Hinds PS, Linder L, editors. Pediatric Oncology Nursing: Defining Care Through Science. Cham: Springer International Publishing; 2020. p. 153-67.

19.          Chen Y-j, Li X-x, Ma H-k, Zhang X, Wang B-w, Guo T-t, et al. Exercise Training for Improving Patient-Reported Outcomes in Patients With Advanced-Stage Cancer: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Pain and Symptom Management. 2020;59(3):734-49.e10.

20.          Meneses-Echávez JF, González-Jiménez E, Ramírez-Vélez R. Effects of supervised exercise on cancer-related fatigue in breast cancer survivors: a systematic review and meta-analysis. BMC cancer. 2015;15(1):1-13.

21.          Nadler MB, Desnoyers A, Langelier DM, Amir E. The effect of exercise on quality of life, fatigue, physical function, and safety in advanced solid tumor cancers: a meta-analysis of randomized control trials. Journal of pain and symptom management. 2019;58(5):899-908. e7.

22.          Hockenberry MJ, Hinds PS, Barrera P, Bryant R, Adams-McNeill J, Hooke C, et al. Three Instruments to Assess Fatigue in Children with Cancer: The Child, Parent and Staff Perspectives. Journal of Pain and Symptom Management. 2003;25(4):319-28.

23.          Schmitz KH, Courneya KS, Matthews C, Demark-Wahnefried W, Galvão DA, Pinto BM, et al. American college of sports medicine roundtable on exercise guidelines for cancer survivors. Medicine & Science in Sports & Exercise. 2010;42(7):1409-26.

24.          Patel JG, Bhise AR. Effect of Aerobic Exercise on Cancer-related Fatigue. Indian J Palliat Care. 2017;23(4):355-61.

25.          Radhika G. The Efficacy of Aerobic Exercise and Relaxation Technique in Fatigue among Children with Acute Lymphoblastic Leukemia: A Comparative study: College of Physiotherapy, Sri Ramakrishna Institute of Paramedical Sciences …; 2017.

26.          Götte M, Taraks S, Boos J. Sports in Pediatric Oncology: the Role(s) of Physical Activity for Children With Cancer. Journal of Pediatric Hematology/Oncology. 2014;36(2):85-90.

27.          Tan SY, Poh BK, Chong HX, Ismail MN, Rahman J, Tahir A, et al. Physical activity of pediatric patients with acute leukemia undergoing induction or consolidation chemotherapy. Leukemia research. 2013;37(1):14-20.

28.          Saultier P, Vallet C, Sotteau F, Hamidou Z, Gentet J-C, Barlogis V, et al. A Randomized Trial of Physical Activity in Children and Adolescents with Cancer. Cancers. 2021;13(1):121.

29.          Lam KKW, Li WHC, Chung OK, Ho KY, Chiu SY, Lam HS, et al. An integrated experiential training programme with coaching to promote physical activity, and reduce fatigue among children with cancer: A randomised controlled trial. Patient Education and Counseling. 2018;101(11):1947-56.

30.          Zucchetti G, Rossi F, Chamorro Vina C, Bertorello N, Fagioli F. Exercise program for children and adolescents with leukemia and lymphoma during treatment: a comprehensive review. Pediatric blood & cancer. 2018;65(5):e26924.

31.          Winningham ML. Effects of a bicycle ergometry program on functional capacity and feelings of control in women with breast cancer: The Ohio State University; 1983.

32.          Abd El Baky AM, Elhakk SMA. Impact of aerobic exercise on physical fitness and fatigue in children with acute lymphoblastic leukemia. International Journal of Therapies and Rehabilitation Research. 2017;6(2):137.

33.          Ebadinejad Z, Rassouli M, Payandeh A, Zahed G, Ilkhani M, Fathollahzade E, et al. The Effect of aerobics on mild depression in Children with Cancer. Medical- Surgical Nursing Journal. 2015;3(4):29-35.

34.          Sadat-Hoseini K. Effects of rhythmic exercises on sleep quality in sedentary young women. Razi Journal of Medical Sciences. 2016;23(149):18-27.

35.          Nayeb Hoseinzadeh S, Aghaziarati A, Hematipouya S, Karavan Borojardi K. Effectiveness of mother-child rhythmic movement games training on the reduction of verbal and nonverbal aggression in children. Quarterly Journal of Child Mental Health. 2020;7(3):234-47.

36.          Altay N, Kilicarslan-Toruner E, Sari Ç. The effect of drawing and writing technique on the anxiety level of children undergoing cancer treatment. European Journal of Oncology Nursing. 2017;28:1-6.

37.          Harper FW, Peterson AM, Albrecht TL, Taub JW, Phipps S, Penner LA. Satisfaction with support versus size of network: differential effects of social support on psychological distress in parents of pediatric cancer patients. Psychooncology. 2016;25(5):551-8.

38.          Atun R, Bhakta N, Denburg A, Frazier AL, Friedrich P, Gupta S, et al. Sustainable care for children with cancer: a Lancet Oncology Commission. The Lancet Oncology. 2020;21(4):e185-e224.

39.          Wurz A, McLaughlin E, Lategan C, Ellis K, Culos-Reed SN. Synthesizing the literature on physical activity among children and adolescents affected by cancer: evidence for the international Pediatric Oncology Exercise Guidelines (iPOEG). Translational Behavioral Medicine. 2021;11(3):699-708.

40.          Steur LM, Kaspers GJ, Van Someren EJ, Van Eijkelenburg NK, Van der Sluis IM, Dors N, et al. Sleep–wake rhythm disruption is associated with cancer-related fatigue in pediatric acute lymphoblastic leukemia. Sleep. 2020;43(6):zsz320.

41.          Beulertz J, Prokop A, Rustler V, Bloch W, Felsch M, Baumann FT. Effects of a 6-Month, Group-Based, Therapeutic Exercise Program for Childhood Cancer Outpatients on Motor Performance, Level of Activity, and Quality of Life. Pediatric Blood & Cancer. 2016;63(1):127-32.

42.          Su H-L, Wu L-M, Chiou S-S, Lin P-C, Liao Y-M. Assessment of the effects of walking as an exercise intervention for children and adolescents with cancer: A feasibility study. European Journal of Oncology Nursing. 2018;37:29-34.

43.          Maulinda D, Arfina A, Malfasari E. The effect of walking exercise program (WEP) to decrease cancer related fatigue (CRF) in children with leukemia. Jurnal Ipteks Terapan. 2020;14(4):428-33.

44.          Nunes MDR, Bomfim E, Olson K, Lopes-Junior LC, Silva-Rodrigues FM, Garcia de Lima RA, et al. Interventions minimizing fatigue in children/adolescents with cancer: an integrative review. Journal of Child Health Care. 2018;22(2):186-204.

45.          Tomlinson D, Diorio C, Beyene J, Sung L. Effect of Exercise on Cancer-Related Fatigue: A Meta-analysis. American Journal of Physical Medicine & Rehabilitation. 2014;93(8):675-86.

46.          Nikkhah Bidokhti A. The Effects 0f Clown therapy on Fatigue, Anxiety and Depression among Children With Cancer undergoing Chemotherapy hospitalized in Ali-Ebn-Abitaleb Hospital, 2017 [Practical]. Zahedan: Zahedan; 2017.

47.          Ebadinejad Z, Payandeh A, Zahed G, Mohalli F. The Effect of aerobics on Anxiety in Children with Cancer. Journal of Torbat Heydariyeh University of Medical Sciences. 2017;4(4):16-22.

48.          Ebadinejad Z, Rassouli M, Payandeh A, Zahed G, Dashtgard A, Sarvari MH. The Effect of Rhythmic Movements on Mild Anxiety in Children of 7 to 12 Years Old with Cancer. Supportive & Palliative Care in Cancer. 2017;1(1).

49.          Lazor T, De Souza C, Urquhart R, Serhal E, Gagliardi AR. Few guidelines offer recommendations on how to assess and manage anxiety and distress in children with cancer: a content analysis. Supportive Care in Cancer. 2020:1-10.

50.          Taghavi SM, Alishahi M. The normalization of revised children's manifest anxiety scale (rcmas) for students in shiraz. journal of social sciences and humanities of shiraz university. 2003;4(7):342-57.

51.          Mashhadi A, SOLTANI SR, Mirdoraghi F, Bahrami B. Psychometric properties of the multidimensional anxiety scale for Iranian children. 2012.

52.          Lhoten D. Fatigue and the postsurgical patient. Concept clarification in nursing. 1982.

53.          Zigmond AS, Snaith RP. The hospital anxiety and depression scale. Acta psychiatrica scandinavica. 1983;67(6):361-70.

54.          Borzou S, Mahheidari N, Amini M, Miri M. Assessment of fatigue based on two measures of fatigue in hemodialysis patients. Aligoodarz Nursing Faculty Analytic Research Journal. 2015;6(3):33-9.

55.          Behzadinezhad S, Afrasiabifar A, Najafi Doulatabad S, Mousavizadeh A. The Combined effect of Chest Physiotherapy and Respiratory Exercises on Activities of Daily Living on The Patients With Chronic Obstructive Pulmonary Disease. Armaghane danesh. 2018;23(3):267-79.

56.          Faramarzi S, Bakrayi S, Mohebzadeh M, Aghaziarati A, Ranjbar B. The effectiveness of rhythmic movement games training on separation anxiety in children. Journal of Applied Family Therapy. 2020;1(3):66-83.

57.          Ghorbanzadeh B, Lotfi M. Effect of rhythmic movement on executive function in children with educable intellectual disability. Journal of Health Promotion Management. 2015;4(4):22-31.

58.          Amini M, Pashmdarfard M. The Effect of Poetry and Rhythmic Movements Therapy on Reducing Childhood Anxiety of a Child with Myelomeningocele: A Case Report. Function and Disability Journal. 2019;2(1):64-70.

پرس

پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک

اطلاعات دموگرافیک کودک:

1- سن کودک ................... سال

2- جنس کودک:                                                                                   دختر £                  پسر £

3- تعداد خواهر و برادر کودک ........ نفر

4- مدت ابتلا به سرطان:

5- دفعات شیمی درمانی ........ بار

6- سابقه جراحی به دلیل سرطان:                            بله £                      خیر £

7- سابقه پرتودرمانی:                                               بله £                      خیر £

8- سابقه سرطان در خانواده:                                   بله £                     خیر £

9-- وضعیت بیمه:                                                   دارد £                  ندارد £

10- آنمی ................ گرم بر دسی لیتر خون

11- تعداد درمان‌های دریافتی ................. بار

12- شرکت در دیگر ‏فعالیت‌های ‏ورزشی:            بله £                        خیر £

13سطح تحصیلات کو دک

اطلاعات دموگرافیک والد همراه:

1- سن والد ............... سال

2- تحصیلات والد:                                 بیسواد £                 زیر دیپلم £                            دیپلم £                  دانشگاه £

3- وضعیت تأهل:                                    متأهل £                 مطلقه £                 همسر فوت شده £

4- محل سکونت:                                    شهر £                    روستا £

5- قومیت:                                                بلوچ £                   سیستانی £              سایر £

بررسی اضطراب آشکار کودکان از ابعاد مختلف (عوامل فیزیولوژیکی،حساسیت افراطی و تمرکز، نگرانی)

بررسی تاثیر حرکات موزون بر اضطراب و خستگی کودکان مبتلا به لوسمی در دو گروه کنترل و مداخله همراه با موسیقی 

آرامبخش که طی 6 جلسه 30 دقیقه ای مجزا برای دختران و پسران در اتاق بازی بخش هماتولوژی انجام خواهد شد.

ندارد

حرکات موزون ممکن است بر کاهش اضطراب و خستگی کودکان مبتلا به لوسمی تاثیر داشته باشد که نیاز به انجام این پژوهش می باشد.

ندارد

این پژوهش هیچ گونه خطری برای کودک نداردبا این وجود پژوهشگر در کنار شما و کودک شما بوده و پاسخگو ی تمام سوالات شما خواهد بود

طرح تحقبقاتی حاضر هیچ گونه هزینه ای برای کودک وخانواده از نخواهد داشت

ندارد

پژوهشگر ملزم است تمامی اطلاعات را محرمانه نگه دارد

شما می توانید پرسش های خود را در رابطه با نحوه ی اجرای پژوهش و مداخله حاضر از طریق زیر با مجری طرح در میان بگذارید.

آدرس:زاهدان ،بلوار مشاهیر ،دانشکده ی پرستاری و مامایی

شماره تلفن:09373186714

شرکت من /کودک من در مطالعه کاملا اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

قبل از پژوهش پژوهشگر ملزم است  فرم رضایت نامه آگاهانه  را از ولی یا قیم کودک  را بگیرد.