بررسی اثر بخشی آموزش روانی مبتنی بر برنامه شناختی رفتاری بر کیفیت زندگی زنان یائسه مراجعه کننده به مراکز جامع سلامت وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1401 .

بررسی اثر بخشی آموزش روانی مبتنی بر برنامه شناختی رفتاری بر کیفیت زندگی زنان یائسه مراجعه کننده به مراکز جامع سلامت وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1401 .

Evaluation of the effectiveness of psychoedcation based on cognitive-behavioral program on quality of life of postmenopausal women referring to health centers in Zahedan in 2022

بررسی و شاخص های آماری نشان دهنده رشد شتابان جمعیت سالمند در کشور ایران است، به طوری که پیش بینی می شود جمعیت سالمند ایران تا سال 2025 به 10/5 و تا سال 2050 به 21/7 درصد برسد(1).تغییر در طول عمر باعث شده است زنان بیش از یک سوم عمر خود را در دوران پس از یائسگی سپری کنند(2). پایان یافتن دوران قاعدگی و باروری که در مدت ۱۲ ماه پس از آخرین قاعدگی به وجود می آید را یائسگی می گویند(3). میانگین سن یائسگی در جمعیت زنان آمریکایی 49/9 سال(4)، اردنی 48/5 سال(5) و در زنان هندی 46/6 سال گزارش شده است(6).نتایج به دست آمده از یک مرور سیستماتیک در سال 2019 بیانگر آنست که میانگین سن یائسگی در ایران 48/57  سال است(7). در مطالعه انصاری و همکاران بر روی زنان شهر زاهدان میانگین سنی 47/3 سال به دست آمد(8) که نسبت با سایر شهرها کمتر به دست آمده است.

 طیف وسیعی از تغییرات فیزیولوژیکی، تشریحی و بالینی در زنان به دلیل کاهش عملکرد تخمدان با کاهش سطوح هورمون‌ها، از جمله استروژن و آندروژن‌ها که از زنی به زن دیگر متفاوت است، ظاهر می‌شود(3). در افراد مختلف، این علائم می تواند به صورت ناراحتی جزئی تا علائم شدید و ناتوان کننده ظاهر شود. این علائم شامل گرگرفتگی، بی نظمی قاعدگی، احساس فوریت در ادرار، التهاب مثانه، استعداد ابتلا به عفونت ادراری، حساس شدن پستان، خشکی و آتروفی واژن، اختلالات خواب، اختلال عملکرد جنسی، تعریق شبانه، پوکی استخوان و سایر اختلالات مانند افسردگی، اضطراب، عصبانیت، خستگی و تحریک پذیری است(9). علائم وازوموتور شایع‌ترین شکایت پزشکی زنان یائسه است و تعدد این علائم اغلب باعث ناتوانی در حوزه‌های مختلف اجتماعی، روانشناسی، فعالیت‌های شغلی و بهزیستی آنان می‌شود (10) یکی دیگر از علائم اصلی در یائسگی، اختلال خواب که با مشکلاتی در شروع ویا حفظ خواب با بیداری های مکرر شبانه و صبح زود تجربه می شود(11). شیوع بی اختیاری ادرار و سایر علائم دستگاه ادراری تحتانی بعد از یائسگی افزایش می یابد و بین 38 تا 55 درصد از زنان بالای 60 سال را تحت تأثیر قرار می دهد(12). پوکی استخوان نیز به عنوان یک بیماری اسکلتی سیستمیک از شایع ترین بیماری متابولیک استخوان در جهان است و در ایران نیز به سرعت در حال افزایش است. (13).

تغییرات هورمونی در دوران یائسگی ممکن است بر خلق و خوی در این دوره تأثیر بگذارد، علائم افسردگی و اضطراب در زنان یائسه با شیوع بالاتر گزارش شده است(9).  افزایش اختلال عملکرد جنسی زنان در دوران یائسگی از طرق مختلف و تغییرات خلق و خو همگی بر کیفیت زندگی و عزت نفس تأثیر منفی می گذارد و باعث ناراحتی عاطفی و مشکلات روابط می شود(14). بنابه دیدگاه وایلانت[1] پژوهشگران به جای افزودن طول عمر باید به دنبال بهبود کیفیت زندگی افراد باشند(15).مطالعات نشان دادند زنانی که در زمان یائسگی علائم بیشتر و شدیدتری دارند، کیفیت زندگی پایین‌تری را نیز تجربه می‌کنند(16). که علاوه بر ایجاد تنش و ناتوانی قابل توجه برای زنان، فشاری مضاعف بر نظام مراقبت های بهداشتی اعمال می کند(17). کیفیت زندگی (QOL) توسط سازمان بهداشت جهانی به عنوان 'ادراکات افراد از موقعیت خود در زندگی در چارچوب سیستم های فرهنگی و ارزشی که در آن زندگی می کنند و در ارتباط با اهداف، انتظارات، استانداردها و نگرانی های خود' تعریف شده است(18)برای مقابله با علایم آزاردهنده یائسگی درمان های مختلفی از جمله هورمون تراپی (19) درمان های دارویی مانند استفاده از داروهای ضدافسردگی(20) مورد استفاده قرار می گیرد. اما امروزه زنان به طور فزایندهای تمایلی به دریافت داروهای هورمونی نداشته و در پی درمان های طبیعی و جایگزین هستند(21).

با توجه به چالش ها و میزان پذیرش پایینی که در مورد درمان های دارویی برای مقابله با پیامدهای یائسگی وجود دارد(22) به همین دلیل درمان های غیردارویی همچون یوگا، طب سوزنی و ورزش (23) و درمان های مکمل نیز مورد استفاده قرار گرفته است. یکی از مداخلات مؤثر بر مشکلات و علایم مرتبط با یائسگی و گرگرفتگی، درمان شناختی رفتاری است. این رویکرد یک درمان با ساختار، کوتاه مدت و مهارت محور است که در درمان بسیاری از مشکلات بهداشتی از جمله کنترل درد مزمن، مسایل بهداشت روانی افسردگی و اضطراب نیز به کار گرفته شده است (22). درمان شناختی رفتاری [1](CBT) در ابتدا برای افراد مبتلا به اضطراب و افسردگی ایجاد شد و اکنون به عنوان یک درمان موثر برای این مشکلات برای مردان و زنان در سراسر عمر افراد در نظر گرفته می شود. در چند دهه گذشته مشخص شده است که درمان شناختی رفتاری به افراد کمک می کند تا مشکلات سلامت جسمانی مانند بی خوابی و دردهای مزمن را نیز مدیریت کنند و اخیراً به طور خاص برای زنان مبتلا به علائم یائسگی، مانند علائم وازوموتور و مشکلات خواب، به کار گرفته شده است(24). درمان شناختی رفتاری علاوه بر آموزش، با هدف تغییر شناخت های ناسازگار از جمله افکار و باورهای غلط و رفتارهای مشکل آفرین به کار گرفته می شود، مطالعه آلن[2] و همکاران نشان داد که درمان شناختی رفتاری علایم گرگرفتگی را کاهش داده و بر کیفیت زندگی زنان اثر مثبت داشته (24).

گرین[1] و همکاران در مطالعه ای با هدف ارزیابی اثربخشی درمان شناختی رفتاری برای علائم یائسگی بهبود در علائم وازوموتور خود گزارش شده، علائم افسردگی، مشکلات خواب و نگرانی های جنسی را گزارش کرده بودند(25).

رویکرد درمان شناختی رفتاری با مدل زیستی-روانی اجتماعی یائسگی سازگار است، به این صورت که تأثیر تغییرات هورمونی، نگرش ها و انتظارات، اسناد و ارزیابی علائم، خلق و خو، زمینه اجتماعی و تجربیات گذشته را نیز در نظر می گیرد. نسبت دادن علائم به یائسگی مهم است، زیرا، به غیر از علائم وازوموتور، سایر «علائم یائسگی» ممکن است دلایل دیگری داشته باشند یا احتمالاً با عوامل دیگر تداخل داشته باشند. علاوه بر این، میانسالی با افزایش سطح اضطراب و خلق و خوی افسرده (برای زنان و مردان) مرتبط است که با عوامل روانی اجتماعی، مانند رویدادهای استرس زا زندگی و وضعیت اجتماعی-اقتصادی مرتبط است.(24).

 آگاه سازی زنان به عنوان یکی از زیر شاخه های برنامه های ارتقای سلامت اهمیت دارد و می تواند رفتارهای بهداشتی را در راستای ارتقای سلامت بهبود بخشد و سبک زندگی خاصی که آنان را در معرض خطر قرار می دهد، تغییر دهد(26) و به عنوان مهم ترین منبع حمایتی زنان، به درک علایم یائسگی کمک کند. اغلب مطالعات صورت گرفته در درمان غیر دارویی علایم یائسگی به صورت انفرادی و بر گرگرفتگی و تعریق متمرکز بوده و کمتر به سایر علایم مرتبط با یائسگی مانند اضطراب و افسردگی، اختلال خواب و مشکلات جنسی که به شدت بر کیفیت زندگی و رفاه روانشناختی زنان تأثیرگذار است، پرداخته است(27).

در مداخله شناختی- رفتاری به افراد کمک می­شود تا الگوهای تفکر تحریف شده و رفتارهای ناکارآمد خود را تشخیص دهند. در این روش، به فرد کمک می­شود تا بیاموزد که تفکرها و تصورهای خود در مورد رخدادهای ناخوشایند، به طور عینی ارزیابی کند و به آزمون بگذارد(28) با این وجود، مشاوره شناختی رفتاری  تاکنون در درمان بسیاری از مشکلات روانشناختی موفق بوده است. در مطالعه ای به شکل کارآزمایی تصادفی کنترل شده بر روی 44 زن یائسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر بی خوابی مورد بررسی قرار داده بود. نتایج حاکی از تأثیر معنی‌دار گروه بر بی‌خوابی و کیفیت خواب بود (0/05>p). به طور کلی، مداخله در بهبود بی خوابی و کیفیت خواب ضعیف موثر بود(29).

در مطالعه ای دیگر در همین حوزه 59 شرکت‌کننده از یک کلینیک سرپایی با اختلالات خلقی و علائم مشکل‌ساز وازوموتور وارد مطالعه شدند. پیامدهای اولیه تغییر از پایه تا 6 هفته در رتبه بندی مشکل عرق شبانه گرگرفتگی، تداخل روزانه مرتبط با گرگرفتگی، و کیفیت زندگی بود. پیامدهای ثانویه عبارت بودند از تغییر در فرکانس گرگرفتگی، افسردگی، اضطراب، استرس ادراک شده، بی لذتی، باورها و ارزیابی های شناختی یائسگی. نتایج این مطالعه بیانگر آن بود که CBT در زنان مبتلا به اختلالات خلقی و علائم مشکل‌ساز وازوموتور یائسگی قابل قبول، امکان‌پذیر و مؤثر است(30). نتایج پژوهشی دیگر حاکی ازآن بود که مشاوره شناختی- رفتاری روانی در بهبود عملکرد جنسی زنان مؤثر است(31).

آموزش شناختی رفتاری  چند ویژگی مهم دارد که باعث شده به عنوان یک رویکرد درمانی پیشنهاد شود یک رویکرد کوتاه مدت و نسبتا مختصر است که به خوبی با برنامه های درمانی هماهنگ می شود. 1)  به طور گسترده در پژوهش های بالینی دقیق مورد ارزیابی و تایید تجربی قرار گرفته ااست و رویکرد جامعی دارد. 2)  هدف و ساختار دارد و بر مشکلات بلاواسطه ای که بیماران پس از پایان درمان با آن مواجه می شوند، متمرکز است. 3) یک رویکرد انعطاف پذیر و فردی است که می تواند با طیف وسیعی از بیماران و همچنین انواع موقعیت ها(بستری یا سرپایی) و شیوه درمان(فردی،گروهی)، متناسب گردد. 4) قابلیت انطباق با سایر درمان هایی که بیمار دریافت می نمایید،نظیر دارو درمانی را دارد.

از آن جا که سن یائسگی در شهر زاهدان  نسبت به سایر استانها و شهرهای کشور پایین است، که در نتیجه آن سال های بیشتری از زندگی را بعد از دوران یائسگی سپری می کنند، علاوه بر این این شهر از نظر اقتصادی - اجتماعی و اقلیمی با سایر نقاط کشور متفاوت است و زنان در اغلب موارد از وضعیت اقتصادی - اجتماعی پایین برخوردار می باشند. تمامی این عوامل می تواند کیفیت زندگی در این قشر را تحت تاثیر قرار دهد،  بنابراین پیشنهاد می شود به کیفیت زندگی این قشر از جامعه نیز توجه بیشتری شود(8) .  با توجه به مطالب ذکر شده و اهمیت کیفیت زندگی زنان در دوران یائسگی محقق بر آنست تا مطالعه ای  با هدف بررسی اثربخشی آموزش شناختی – رفتاری به طور خاص با هدف بهبود کیفیت زندگی در دوران یائسگی با ابزار سنجش (پرسشنامه MENQOL ) در شهر زاهدان  در سال 1401 به اجرا درآورد.

مروری بر مطالعات

به منظور افزایش اطلاعات و دانسته های مربوط با موضوع، جستجوی مقالات بر اساس کلید واژه های:  آموزش شناختی رفتاری، کیفیت زندگی، یائسگی و معادل انگلیسی آن

 Cognitive-behavioral education, quality of life, menopause در فاصله زمانی2000 الی 2022 در پایگاه های داده ای Google Scholar, PubMed, Scopus, Sid،Magiran انجام گرفته و مطالعاتی که بیشترین ارتباط را با پژوهش حاضر داشت بشرح زیر ارائه می شود.

مطالعات خارجی:

1-مدهاوان[1] و همکاران در سال 2022 مطالعه ای را با هدف بررسی اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر بهزیستی عاطفی و اجتماعی زنان مبتلا به یائسگی بر اثر جراحی انجام دادند. این مطالعه یک کارآزمایی تصادفی کنترل شده بود که بر روی 230 زن که تحت یائسگی جراحی قرار گرفته اند انجام شد. شرکت کنندگان به طور تصادفی در دو گروه مداخله و کنترل قرار گرفتند. پس از به دست آوردن اطلاعات دموگرافیک، مداخله CBT - برنامه رفتار درمانی شناختی - معرفی شد که هفت ماه طول کشید و شامل شش جلسه بود. پرسشنامه های پیش آزمون و پس آزمون به ترتیب با استفاده از مقیاس بهزیستی عاطفی و مقیاس نگرانی اجتماعی از هر دو گروه به دست آمد. نتایج بیانگر آن بود که نمرات پس از مداخله به طور معنی داری بهبود یافت. درنهایت محقق چنین نتیجه گیری می کند که CBT  یک مداخله درمانی موثر برای بهبود رفاه اجتماعی و عاطفی در بین زنان مبتلا به یائسگی جراحی است(32).

گرین و همکاران در سال 2019 مطالعه ای را با هدف ارزیابی اثربخشی درمان شناختی رفتاری برای علائم یائسگی به شکل کارآزمایی بالینی تصادفی‌سازی بر روی 71 زن یائسه در کانادا، انجام دادند. علائم یائسگی شامل گرگرفتگی، افسردگی بک، اضطراب همیلتون، کیفیت خواب پیتزبورگ و شاخص عملکرد جنسی زنان در شروع مطالعه 12 هفته پس از شروع، و 3 ماه پس از پایان مداخله ارزیابی گردید. یافته های به دست آمده بیانگر آن بود که درمان شناختی رفتاری با بهبود در علائم وازوموتور خود گزارش شده، علائم افسردگی، مشکلات خواب و نگرانی های جنسی همراه بوده است. سه ماه پس از مداخله نیز بهبود معنادار در ابعاد مختلف مورد بررسی پایدار باقی مانده بود(25).

کالامباچ[1] و همکاران در سال 2019 مطالعه ای را با هدف مقایسه اثر بخشی روش آموزش بهداشت خواب، درمان محدودیت خواب (SRT) و CBT  بر خستگی روز، انرژی، خواب‌آلودگی، بهره‌وری کار و کیفیت زندگی را در زنان یائسه انجام دادند. این مطالعه به شکل کارآزمایی شاهدی تصادفی بر روی صد و پنجاه زن یائسه انجام شد ارزیابی قبل، پس از درمان و با پیگیری 6 ماهه انجام شد. نتایج بیانگر آن بود که  CBTI و SRT بهبودهای متوسط ​​تا بسیاری بر خستگی، انرژی، خواب آلودگی و عملکرد کاری پس از درمان و 6 ماه بعد ایجاد کردند. گروه CBTI کیفیت زندگی بهتری را گزارش کردند که با بهبود قابل توجهی در رفاه عاطفی و انعطاف پذیری در برابر مشکلات جسمی و عاطفی نشان داده شد، در حالی که گروه های SRT و آموزش بهداشت خواب فقط بهبودهایی در انعطاف پذیری در برابر مشکلات فیزیکی نشان دادند.به طور کلی محقق چنین نتیجه گیری می کند  که CBTI و SRT گزینه‌های مؤثری برای زنان یائسه با بی‌خوابی مزمن هستند. هر دو مداخله عملکرد روزانه، کیفیت زندگی و عملکرد کاری را بهبود می بخشند، اگرچه CBTI نتایج برتر از جمله مزیت افزوده بهبود سلامت عاطفی را ایجاد می کند(33).

ردی[1] و همکاران در سال 2019 مطالعه ای را با هدف بررسی اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر افسردگی زنان یائسه در هند انجام دادند. این کارآزمایی تصادفی‌سازی و کنترل‌شده با اندازه‌گیری طولی پیامدها به مدت 6 ماه اتخاذ شد. 80 زن از مراکز مراقبت های بهداشتی اولیه، به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش یا کنترل با اعداد تصادفی تولید شده توسط کامپیوتر قرار گرفتند. گروه آزمایش شش جلسه هفتگی گروهی CBT دریافت کردند. افسردگی برای هر دو گروه در ابتدا و در دو ارزیابی پیگیری در ماه اول و ششم مورد ارزیابی قرار گرفت. اثرات درمانی گروه CBT با استفاده از آنالیز واریانس با اندازه گیری های مکرر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که مقایسه نمرات افسردگی بین دو گروه قبل از شروع CBT گروهی معنی دار نبود. کاهش معنی داری در نمرات افسردگی در گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل در دوره 6 ماهه مشاهده شد. در نهایت محقق چنین نتیجه گیری کرد که CBT گروهی برای کاهش افسردگی زنان یائسه موثر است(34).

مککوری[1] و همکاری در سال 2016 مطالعه ای با هدف ارزیابی اثربخشی درمان شناختی رفتاری مبتنی بر تلفن برای بی خوابی در مقایسه با کنترل آموزش یائسگی به شکل کارآزمایی تصادفی کنترل شده در آمریکا انجام دادند. ارزیابی‌ها در ابتدا، 8 هفته (پس از مداخله)، و 24 هفته پس از پایان مداخله انجام شد. 106 زن یائسه 40 تا 65 ساله با حداقل علائم بی خوابی متوسط و 2 یا بیشتر گرگرفتگی روزانه وارد مطالعه شدند. شش جلسه تلفنی CBT-I یا MEC طی 8 هفته برای گروه ها اجرا شد. همه شرکت‌کنندگان یادداشت‌های هفتگی الکترونیکی خواب را ارسال کردند و مطالب آموزشی نوشتاری ویژه گروه را دریافت کردند. CBT-I شامل محدودیت خواب، کنترل محرک، آموزش بهداشت خواب و مولفه های بازسازی شناختی با تکالیف رفتاری بود. MEC اطلاعات کلی در مورد یائسگی و سلامت زنان ارائه کرد. از ابتدا تا 8 هفته، علائم بیخوابی در زنان دریافت کننده CBT-I کاهش معناداری یافت کیفیت خواب بهبود معناداری در گروه شناختی رفتاری داشت تفاوت معنی‌دار گروهی در هفته 24 نیز پایدار بود شد. در نهایت محقق نتیچه گیری می کند که از طریق تلفن برای بهبود خواب در زنان یائسه با بی خوابی و گرگرفتگی موثر بود. نتایج از توسعه بیشتر و آزمایش برنامه های متمرکز CBT-I برای درمان بی خوابی میانسالی در زنان حمایت می کند(35).

-

مطالعات داخلی:

)خوشبویی و همکاران در سال 2021 مطالعه ای به شکل یک طرح کارآزمایی تصادفی کنترل شده با هدف بررسی تأثیر  CBT گروهی و فردی بر افسردگی و رضایت جنسی در زنان یائسه انجام دادند. در مجموع 64 زن افسرده ایرانی قبل از یائسگی به طور تصادفی در دو قالب درمان قرار گرفتند. گروه اول دریافت کننده شانزده جلسه CBT گروهی و هشت جلسه CBT فردی بودند و گروه دوم شامل افراد کنترل بود. افسردگی و رضایت جنسی با استفاده از پرسشنامه بک و انریچ به ترتیب در زمان اول (پیش از درمان)، دوم (پس از درمان) و سوم (پیگیری) اندازه‌گیری شد. آنالیز واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر نشان داد که زنانی که تحت CA-CBT هم گروهی و هم فردی قرار گرفته‌اند، به‌طور مؤثر افسردگی را کاهش داده و رضایت جنسی را بین قبل و بعد از درمان افزایش داده‌اند و پس از شش ماه پیگیری با اندازه‌های اثر بزرگ ادامه یافت. با این وجود در گروه کنترل تفات معناداری در ارزیابی ها مشاهده نشد. در نهایت محقق چنین نتیجه گیری می کند که شواهد امیدوارکننده‌ای برای اثربخشی هر دو گروه درمانی CA-CBT برای افسردگی و رضایت جنسی در زنان یائسه وجود دارد. بار سلامت روان جمعیت در میان زنان یائسه ممکن است با انتشار این درمان موثر کاهش یابد(36).

رستم خانی و همکاران  در سال 2020 مطالعه ای را با هدف  اثربخشی «درمان شناختی-رفتاری» بر عملکرد و طرحواره های جنسی زنان یائسه  به اجرا درآوردند. 30 زن یائسه با نمـره عملکـرد جنسـی کمتـر از 28 بـه صـورت نمونـه گیـری هدفمنـد انتخـاب و بـه صـورت تصادفـی سـاده (قرعـه کشـی) در دو گـروه مداخلـه و کنتـرل (در هـر گـروه15 نفر) قـرار گرفتنـد. داده هـا بـا  استفاده از شـاخص عملکـرد جنسـی زنـان' و مقیـاس خـود طرحـواره جنسـی زنـان در مرحلـه پیـش آزمـون، پـس آزمـون و پیگیـری از گـروه مداخلـه و کنتـرل کسـب شـد. نتایــج این مطالعه بیانگر آن بود کــه بعــد از مداخلــه و پیگیــری میــزان عملکــرد جنســی در گــروه مداخلــه تفــاوت معنــاداری بــا گــروه کنتــرل داشــته و مقایسـه میانگیـن هـا نیـز حاکـی از رونـد افزایشـی بعـد از اجـرای مداخلـه بـوده اسـت. از جمله نقاط قوت مطالعه فوق، حجم نمونه کافی، بیان دقیق هدف و شرح خصوصیات جامعه پژوهش، توصیف جزئیات پرسشنامه، نحوه تجزیه و تحلیل داده ها می باشد. محیط پژوهش(مراکز بهداشتی درمانی) و مشخصات شرکت کنندگان با پوهش حاضر مشابهت دارد(37).

شکیبا و همکاران در سال 2019 مطالعه ای را با هدف تعیین تأثیر مشاوره زوجی بر شدت علایم یائسگی زنان یائسه انجام گرفته است. در این مطالعه نیمه تجربی 80 نفر از زنان یائسه تحت پوشش مراکز بهداشتی زاهدان به همراه همسرانشان به روش در دسترس انتخاب و در دو گروه مداخله و کنترل قرار گرفتند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل پرسشنامه ویژگی‌های جمعیت‌شناختی و پرسشنامه سنجش علایم یائسگی بود. مشاوره زوجی در گروه مداخله در قالب 4 جلسه به مدت 60 دقیقه اجرا شد. داده‌ها قبل و 12 هفته بعد از مداخله گردآوری و در نرم‌افزار  SPSS نسخه 21 به کمک آزمون‌های آماری تحلیل شد. یافته‌ها بیانگر آن بود که  بین دو گروه از نظر متغیرهای جمعیت‌شناختی تفاوت معناداری مشاهده نشد و مشاوره زوجی بر کاهش شدت علایم یائسگی در زنان یائسه تأثیر مثبتی دارد، بخشی از اثربخشـی مداخلـه حاضـر بـه راهبردهای شناختی رفتاری مـورد اسـتفاده در این مطالعه مانند مدیریت اسـترس، شناسـایی و چالش با باورهای غیرمنطقی در مـورد فعالیـت جنسی دوران یائسگی مربوط می شـود(38).

انجزاب و همکاران در سال 2019 مطالعه ای را با هدف مطالعه حاضر با هدف تعیین اثربخشی درمان شناختی رفتاری مبتنی بر ذهن آگاهی (MBCT) بر کیفیت زندگی زنان یائسه انجام شد. این کارآزمایی بالینی تصادفی شده بر روی 73 زن یائسه در چهار مرکز بهداشتی درمانی شهر یزد انجام شد. آنها با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده به طور تصادفی به دو گروه مداخله (36 نفر) و کنترل (37 نفر) تقسیم شدند. در واقع، جدول اعداد تصادفی. MBCT یک بار در هفته به گروه مداخله طی هشت جلسه دو ساعته داده شد و گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. ابزار گردآوری اطلاعات شامل پرسشنامه دموگرافیک، شاخص کوپرمن و پرسشنامه کیفیت زندگی مرتبط با یائسگی بود که قبل، بلافاصله بعد و یک ماه پس از اتمام مداخله توسط هر دو گروه تکمیل شد. یافته ها بیانگر آن بود که در گروه مداخله، میانگین نمره کیفیت زندگی و ابعاد آن (به جز بعد جنسی) بلافاصله و یک ماه پس از اتمام مداخله نسبت به گروه کنترل کاهش معنی داری نشان داد . همچنین بهبود کیفیت زندگی و میانگین نمرات ابعاد آن در سه بازه زمانی مطالعه در گروه مداخله معنادار بود. در نهایت محقق چنین نتیجه گیری می کند که با توجه به اثربخشی MBCT در افزایش کیفیت زندگی زنان یائسه، پیشنهاد می شود از این روش به عنوان یک روش حمایتی برای مدیریت دوره قبل از یائسگی استفاده شود(39).

سوری  و همکاران در سال 2019 مطالعه ای را با هدف  بررسی رابطه ورزش منظم با علائم یائسگی در زنان یائسه شهرستان تویسرکان به انجام رساندند. در این کارآزمایی بالینی تصادفی شده، 76 زن یائسه مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شرکت کردند. شش جلسه CBT برگزار شد. از پرسشنامه کیفیت زندگی عمومی ( 26 آیتم  BREF-WHOQOL) استفاده شد. پس از اتمام شش جلسه CBT، اندازه گیری ها انجام شد. داده ها با استفاده از آزمون t زوجی و t مستقل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: مقایسه نمرات کیفیت زندگی بین دو گروه قبل از شروع CBT معنی‌دار نبود. نتایج نشان داد که میانگین نمرات کیفیت زندگی در زمینه‌های فیزیکی، روان‌شناختی، اجتماعی و محیطی قبل و بعد از مشاوره روان‌شناختی در گروه مداخله از نظر آماری معنی‌دار بود. این تغییرات در گروه کنترل معنی دار نبود. در نهایت محقق چنین نتیجه گیری می کند که استفاده از CBT برای زنان یائسه برای بهبود کیفیت زندگی این گروه پیشنهاد می‌شود(40).

چرمچی و همکاران در سال 2016 مطالعه ای را با هدف اثر 'درمان شناختی رفتاری' به شیوه گروهی بر میزان اضطراب و تابآوری روانی زنان یائسه' بر روی 32 زن یائسه روش نیمه آزمایشی در یک طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل انجام دادند. ابزار جمع آوری داده ها، 'سیاهه اضطراب بک(Beck Anxiety Inventory)  و 'مقیاس تابآوری کانر و دیویدسون' ( Connor-Davidson) )Resilience Scaleبود. گروه آزمایش طی 8 جلسه تحت درمان شناختی رفتاری قرار گرفتند. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که درمان شناختی رفتاری به شیوه گروهی بر میزان اضطراب و تاب آوری روانی زنان یائسه رامسر تأثیر معنادار دارد. در نهایت محقق چنین نتیجه گیری می کند که درمان شناختی رفتاری به شیوه گروهی یک روش موفق برای کاهش اضطراب و افزایش تاب آوری روانی در زنان یائسه است. لذا پیشنهاد می شود از آن برای کاهش اضطراب و افزایش تاب آوری زنان یائسه استفاده شود(41).

بررسی متون:

مطالعات متعددی در حوزه اثربخشی آموزش های روانشناختی بر ابعاد مختلف زندگی زنان یائسه به اجرا در آمده است که از نظر اجرا با مزایای مختلف از جمله اجرای آسان وکم هزینه همراه می باشد. در مطالعات محدودی نیز کیفیت زندگی زنان یائسه مورد بررسی قرار گرفته است، با این وجود در اغلب مطالعات کیفیت زندگی مرتبط با یائسگی که می تواند نمایانگر تغییرات ایجاد شده بر اثر یائسگی باشد و تاثیر آن را بر کیفیت زندگی نشان دهد مورد ارزیابی قرار نگرفته است بنابراین در این مطالعه از این شاخص برای ارزیابی کیفیت زندگی شرکت کنندگان استفاده خواهد شد. علاوه بر این از آنجایی فاکتورهای اجتماعی و فرهنگی حاکم بر مناطق جغرافیایی مختلف نیز می تواند کیفیت زندگی یائسگی و ابعاد آن را تحت تاثیر قرار دهد و از آنجایی که تا کنون مطالعه ای در این حوزه در زاهدان به اجرا در نیامده است مطالعه ای در راستای تعیین اثربخشی آموزش شناختی رفتاری  بر کیفیت زندگی زنان یائسه مراجعه کننده به مراکز سلامت شهر زاهدان طراحی گردیده است.

-کیفیت زندگی زنان یائسه در بعد روانی اجتماعی در گروه مداخله و کنترل بعد از آموزش روانی مبتنی بر برنامه شناختی رفتاری متفاوت است.
-کیفیت زندگی زنان یائسه در بعد جنسی در گروه مداخله و کنترل بعد از آموزش روانی مبتنی بر برنامه شناختی رفتاری متفاوت است.
-کیفیت زندگی زنان یائسه در بعد جسمی در گروه مداخله و کنترل بعد از آموزش روانی مبتنی بر برنامه شناختی رفتاری متفاوت است.
-کیفیت زندگی زنان یائسه در بعد علایم وازوموتور در گروه مداخله و کنترل بعد از آموزش روانی مبتنی بر برنامه شناختی رفتاری متفاوت است.
-کیفیت زندگی کلی زنان یائسه گروه مداخله و کنترل بعد از آموزش روانی مبتنی بر برنامه شناختی رفتاری متفاوت است.

هدف کلی:

تعیین   اثر بخشی آموزش روانی مبتنی بر برنامه شناختی رفتاری بر کیفیت زندگی زنان یائسه مراجعه کننده به مراکز جامع سلامت وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1401 .

اهداف اختصاصی:

-تعیین و مقایسه میانگین نمره بعد روانی اجتماعی کیفیت زندگی زنان یائسه گروه مداخله و کنترل قبل و بعد از آموزش روانی مبتنی بر برنامه شناختی رفتاری
-تعیین و مقایسه میانگین نمره بعد جنسی کیفیت زندگی زنان یائسه گروه مداخله و کنترل قبل و بعد از آموزش روانی مبتنی بر برنامه شناختی رفتاری
-تعیین و مقایسه میانگین نمره بعد علایم وازوموتور کیفیت زندگی زنان یائسه گروه مداخله و کنترل قبل و بعد از آموزش روانی مبتنی بر برنامه شناختی رفتاری
-تعیین و مقایسه میانگین نمره بعد جسمی کیفیت زندگی زنان یائسه گروه مداخله و کنترل قبل و بعد از آموزش روانی مبتنی بر برنامه شناختی رفتاری
-تعیین و مقایسه میانگین نمره کل کیفیت زندگی زنان یائسه گروه مداخله و کنترل قبل و بعد از آموزش روانی مبتنی بر برنامه شناختی رفتاری

استفاده از نتایج پزوهش دراموزش  زنان یائسه مراجعه کننده به  مراکز بهداشتی درمانی توسط کادر درمان .

وتاکید بر اموزش بیشتر دانشجویان  حوزه ی روانشناسی وعلوم پزشکی درمشاوره زنان یائسه ومشکلات شان.

دانشگاه علوم پزشکی 

معاونت بهداشت و درمان 

 تعاریف نظری و عملیاتی واژه ها

یائسگی

تعریف نظری:

مطابق با تعریف ارائه شده از سوی سازمان بهداشت جهانی یائسگی به معنای قطع دائمی قاعدگی حداقل به مدت 12 ماه بر اثر از دست رفتن فعالیت فولیکول های تخمدانی ایجاد می شود. از نظر آزمایشگاهی، قطع قاعدگی همرا با کاهش استروژن و افزایش هورمون محرک رشد فولیکول به بیش از 40 میلی واحد در لیتر، بیانگر یائسگی است(42).

تعریف عملی یائسگی:

 در این پژوهش منظور زنانی است که حداقل یک سال از قطع قاعدگی آنان گذشته باشد و سن 47 تا 60 سال داشته باشند.

آموزش روانی مبتنی بر برنامه شناختی رفتاری

تعریف نظری

نوعی از آموزش ساختار کوتاه مدت است که سعی در تمرکز بر حل مشکلات جاری و سپس تغییر تفکر دارد (43). در مداخله شناختی- رفتاری به افراد کمک می¬شود تا الگوهای تفکر تحریف شده و رفتارهای ناکارآمد خود را تشخیص دهند. در این روش، به فرد کمک می شود تا بیاموزد که تفکرها و تصورهای خود در مورد رخدادهای ناخوشایند، به طور عینی ارزیابی کند و به آزمون بگذارد(28)

تعریف عملی:

منظور از آموزش شناختی- رفتاری در این مطالعه یک مداخله 4 جلسه ای آموزشی طراحی شده ایی است که بر اساس جدول محتوی مربوطه هفته ایی یک جلسه 90- 120 دقیقه ایی در 4 هفته مداوم، بصورت گروه های کوچک به زنان یائسه ارائه می شود.

کیفیت زندگی

تعریف نظری:

سازمان بهداشت جهانی کیفیت زندگی را ارزیابی و ادراک فرد از موقعیت زندگی خود که تحت تاثیر نظام ارزشی و فرهنگی آن است و اعتقاد دارند که انتظارات، معیارها و خواسته های فرد به میزان وسیعی بر وضعیت جسمانی، روانی و روابط اجتماعی و اعتقادی فرد تاثیر می گذارد (44).

تعریف عملی: 

در پژوهش حاضر منظور از کیفیت زندگی نمره ایی است که بیمار از پرسشنامه کیفیت زندگی اختصاصی در زنان یائسه(MENQOL)، کسب می کند. که این پرسشنامه 4 بعد روانی اجتماعی،جنسی،وازوموتور،جسمی دارد. نمره کسب شده بین 1 تا 29 متغیر است که کسب نمره پایینتر به منزله کیفیت زندگی بهتر است.

نوع مطالعه نیمه تجربی دو گروهه با طرح پیش ازمون و پس آزمون.

جامعه مورد مطالعه: کلیه زنان یائسه ایی که سن بین 47تا 60 سال دارند و در مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان در سال 1401 پرونده آنان وجود دارد، جامعه پژوهش این تحقیق را تشکیل خواهند داد.

معیارهای ورود به مطالعه:

1-سن 47 تا 60 سال

2- توقف کامل قاعدگی در 12 ماه اخیر بدون استفاده از دارو یا اعمال جراحی

3- متاهل بودن و زندگی با همسر در هنگام مطالعه 

4-عدم درمان جایگزینی هورمونی(داروهای کاهش دهنده عوارض یائسگی  ، هر گونه کنتراسپتیو و داروهای آندروژنی)

5- عدم درمان با داروهای گیاهی جهت کاهش علائم یائسگی

6- توانایی برقراری ارتباط به زبان فارسی

7-عدم ابتلای زن یا شوهر (به بیماری سخت یا زمین گیر کننده) به اختلالات روانی شناخته شده، مصرف داروهای روانپزشکی یا اعتیاد(مواد مخدر قلیان و سیگار).

8-عدم ابتلا به بیماری جسمانی جدی و مزمن نظیر سرطان ها در زن و همسر

9-عدم بروز حوادث ناگوار زندگی در 6 ماهه اخیر نظیر فقدان ها.

10- دارای پرونده خانوار در مراکز بهداشتی درمانی شهر.

11-عدم ابتلا به بیماری جسمانی جدی و مزمن نظیر سرطان ها در زن و همسر.

12-عدم مصرف داروهای ایجاد کننده گرگرفتگی مانند داروهای ضد سرطان سینه.

13- خانواده از اعضای اصلی تشکیل شده باشد (فقط زن و همسر و فرزندان)، خانواده گسترده(شامل داماد و عروس و نوه ) نباشد .

معیارهای خروج از مطالعه

1-غیبت یا عدم شرکت در بیش از یک جلسه از جلسات آموزشی .

2-بروز هر گونه حادثه یا بحران روانی اجتماعی یا مشکل جسمانی در طی مدت مطالعه.

حجم نمونه در این مطالعه بر اساس میانگین و انحراف معیار نمره ترس از زایمان در مطالعه کیفیت زندگی در مطالعه انجزاب  و همکاران (2019) و با و حدود اطمینان 95 درصد و توان آزمون آماری 95 درصد در هر گروه 18 برآورد گردید(39). برای اطمینان از حجم نمونه و در نظر داشتن احتمالی  حجم نمونه در هر گروه 36  نفر و در مجموع 72 نفر تعیین شد.

S₁ = 1.10       X₁ = 2.57     

      S₂ = 0.72      X₂ = 1.46

نمونه گیری به روش چندمرحله ای خواهد بود. شهر به 5 منطقه جفرافیایی تقسیم و در هر منطقه دو مرکز بطور تصادفی انتخاب و یکی به گروه مداخله و دیگری به گروه کنترل اختصاص خواهند یافت. در هر مرکز از بین زنان واجد شرایط به شیوه در دسترس 10 نفر و وارد مطالعه خواهند شد.

ابزار جمع آوری اطلاعات در این مطالعه پرسشنامه ای متشکل از دو بخش بود که پس از تعیین روایی و پایایی مورد استفاده قرار خواهندگرفت. بخش اول شامل پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک بود. بخش دوم پرسشنامه سنجش کیفیت زندگی در زنان یائسه MENQOLرا تشکیل می دهد.

بخش اول 1- پرسشنامه دموگرافیک شامل:

 تعداد فرزندان زنده، شغل زن، تحصیلات زن، سن زن، تعداد فرزندان زنده، شغل زن،BMI، شغل همسر، وضعیت درامد ماهیانه، مدت زمان یائسگی و سن یائسگی می باشد که از طریق مصاحبه و خود گزارش دهی تکمیل خواهد شد. 

 2- بخش دوم پرسشنامه سنجش کیفیت زندگی در زنان منوپوز(MENQUL) شامل:

Menopouse- specific Quality of Life Questionnaire یک ابزار بین المللی با ارزش جهت ارزیابی رشد و ویژگی های روان سنجی زنان یائسه است. که در بسیاری از مطالعات بالینی و اپیدمیولوژی جهت تعیین میزان کیفیت زندگی در زنان منوپوز به کار رفته است.

معیارهای کیفیت زندگی با استفاده از پرسشنامه کیفیت زندگی یائسگی خاص اندازه گیری شد. (MENQOL)  این پرسشنامه یک ابزار معتبر 29 موردی است که اثرات آن را ارزیابی می کند.

سوال های کیفیت زندگی در زنان یائسه به 4 بعد اشاره می کند: جسمی (16 سوال)، وازوموتور (3 سوال)، روانی اجتماعی (7 سوال) و جنسی (3 سوال) تنظیم شده اند. :

-بعد وازوموتور (گرگرفتگی، تعریق شبانه و تعریق) ارزیابی می کند.  سوالات 1 و 2 و 3 می باشد.

-بعد روانی اجتماعی سلامت روانی فرد را با گنجاندن مواردی شامل(نارضایتی از زندگی شخصی، احساس اضطراب یا عصبی شدن، کم حافظه شدن، انجام کار کمتر از گذشته، احساس افسردگی یا دلتنگی، بی حوصلگی در مقابل دیگران، تمایل به تنهایی ) را ارزیابی می کند. سوالات4 تا 10است.

-بعد جسمی مواردی (ماننداحساس نفخ یا خروج گاز، درد مفاصل و عضلات، احساس خستگی و کوفتگی، مشکل خواب،درد پشت گردن یا سر، کاهش توان جسمی، صرف زمان طولانی برای انجام کارها ، احساس کمبود انرژی، خشکی پوست، افزایش وزن، افزایش موهای صورت، تغییر در ظاهر، بافت و قوام پوست، احساس پف کردن، درد کمر، تکرر ادرار، بی اختیاری ادرار در هنگام خنده یا سرفه) سوالات 11 تا 26 را شامل می شود.

-بعد جنسی در مورد( کاهش تمایلات جنسی، خشکی واژن و پرهیز از ارتباط جنسی با همسر) جویا می شود شامل سوالات 27 و28 و 29 است.

روش امتیازدهی بر حسب دامنه رتبه بندی بر اساس مقیاس لیکرت بدین شکل انجام شد که اگر زن یائسه در طی ماه گذشته، هیچ مشکلی در رابطه با نشانه مورد پرسشنامه نداشت جواب خیر را انتخاب کند امتیاز یک، تعلق می گیرد. و اگر نشانه مورد سوال را تجربه کرده بود ، جواب بله را انتخاب کند، شدت نشانه ایجاد شده از صفر تا شش بر اساس دامنه تغییرات لیکرت، رتبه بندی شده و برای هر رتبه، امتیازی در نظر گرفته می شود.

بدین ترتیب که به رتبه صفر، امتیاز 2 (نشانه وجود دارد ولی آزاردهنده نیست)، رتبه یک امتیاز 3 (نشانه وجود دارد و خیلی کم آزاردهنده است.) رتبه دو، امتیاز 4 (نشانه وجود دارد و کمی آزاردهنده است.) رتبه سه، امتیاز 5 ( نشانه وجود دارد و کمتر از حد متوسط آزاردهنده است.)  رتبه چهار، امتیاز 6 (نشانه وجود دارد و در حد متوسط آزاردهنده است.) رتبه پنج، امتیاز 7 (نشانه وجود دارد و زیاد آزاردهنده است.)رتبه شش، امتیاز 8 (نشانه وجود دارد و خیلی زیاد آزاردهنده است.)

با توجه به نحوه امتیازدهی و تعداد سوالات موجود، حداقل و حداکثر نمره کسب شده در ابعاد وازوموتور، روانی اجتماعی، جسمی و جنسی برای هر یک از واحدهای پژوهش به ترتیب:

بعد وازوموتور(3 تا 24) ، بعد روانی اجتماعی (7 تا 56)، بعد جسمی(16 تا 128) و بعد جنسی (3 تا 24) و نمره کل کیفیت زندگی از جمع ابعاد مذکور برای هر یک از واحد های پژوهش از (29 تا 232) محاسبه خواهد شد.

بالاتر بودن نمرات در هر بعد نشانه پایین بودن کیفیت زندگی و پایین بودن نمرات در هر بعد نشانه بهتر بودن کیفیت زندگی زنان یائسه است. قبل و یک ماه پس از پایان مداخله پرسشنامه کیفیت زندگی زنان یائسه توسط واحدهای پژوهش تعیین می گردد.

روایی و پایایی

روایی و پایایی پرسشنامه کیفیت زندگی یائسگی توسط هیلدیچ و همکاران^[1] در دانشگاه تورنتو  کانادا طراحی و استانداردسازی شده(45) و در سال 2014 توسط غضنفرپور و همکاران در دانشگاه علوم پزشکی شیراز ارزیابی و تایید شده است(46). سازگاری درونی ابزار کیفیت زندگی یائسگی در مطالعه منشی پور و همکاران با تعیین ضریب آلفا کرونباخ تعیین گردید که مقدار آن در مورد حیطه وازوموتور 0/81 ، حیطه روانی- اجتماعی 0/77 ، حیطه جسمی 0/73 ، حیطه جنسی 0/92  و برای کل حیطه ها  0/81  آمد(47). پایایی این ابزار برای کل پرسشنامه و خرده مقیاس های آن به کمک آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد.

 مطالعه حاضر از نوع نیمه تجربی دو گروهه با طرح پیش ازمون و پس آزمون است که در سال 1401 به اجرا درخواهد آمد. جامعه مورد مطالعه خانم های یائسه ی تحت پوشش مراجعه کننده به مراکز سلامت شهر زاهدان  است که دارای معیارهای ورود به مطالعه بوده و در طول اجرای مطالعه شرایط خروج از مطالعه را طی مطالعه نداشته باشند. پس از اخذ کد اخلاق ,از دانشگاه علوم پزشکی زاهدان وهماهنگی با معاونت بهداشت  دریافت معرفی ­نامه رسمی از معاونت تحقیقات وفناوری دانشگاه و معرفی نامه به مدیریت مرکزبهداشت زاهدان اخذ خواهد گردید. نمونه گیری بصورت چند مرحله ای خواهد بود برای این کار شهر  زاهدان  به پنج ناحیه شمال،جنوب ،شرق ،غرب و مرکز تقسیم میشود و از هر ناحیه به صورت تصادفی و با قرعه کشی دو مرکز مجموعا 10 مرکز انتخاب خواهد شد از دو مرکز منتخب در هر منطقه، به تصادف یک مرکز به گروه مداخله و یک مرکز به گروه کنترل اختصاص خواهد یافت سپس درهرمرکز بطور متوسط 10 نفر بصورت در دسترس از بین زنان واجد شرایط  انتخاب خواهند شد. سپس پژوهشگردر مراکز بهداشتی و پایگاههای منتخب حضور پیدا می کند واسامی و شماره تلفن تماس زنانی یائسه از سامانه سیب استخراج می کند  و طی تماس تلفنی از انان دعوت می کند که  در مرکز حضور یابند زنان بعد از مراجعه چنانچه دارای معیارهای ورود به مطالعه بودند و تمایل به شرکت در مطالعه داشتند و بر اساس پرسشنامه دموگرافیک جهت شرکت در مطالعه دعوت خواهند شد.. مراجعه کننده واجد شرایط در اولین ویزیت پس از توضیح اهداف درصورت تمایل  فرم رضایت آگاهانه را تکمیل خواهد نمود. و به افراد اطمینان داده خواهد شد که اطلاعات آنها محرمانه خواهد بود   در مرحله بعد پرسشنامه کیفیت زندگی را به همه زنان یائسه ی واجد شرایط توزیع می کنیم. برای افراد گروه مداخله از مراکز تعیین شده، مشاوره شناختی رفتاری براساس محتوای تعیین شده  داده می شود. باتوجه به شرایط کرونا پروتکل های اجرایی پیشگیری ازکووید 19(زدن ماسک ،فاصله گذاری و استفاده از مایع ضدعفونی و...) در هر هفته به مدت میانگین 90-120دقیقه براساس جدول یک ارائه خواهدشد (فرمت و محتوای اولیه جلسات پس از مطالعه کتب ،مقالات و مطالعات مشابه براساس محورهای مشخص شده درجدول شماره یک تهیه شده است. همچنین برای غنی سازی و افزایش کیفیت و کاربردی بودن آموزش از نظرات کارشناسان و اعضای هیئت علمی مرتبط مانند مامایی و  روانشناسی استفاده و فرمت نهایی خواهد شد).  از افراد انتظارمی رود تکنیک های  عملی را با رعایت حجاب اسلامی و لباس راحتی یا ورزشی  درمنزل فیلم بگیرند ودر واتس آپ ارسال نمایند. در صورت نداشتن گوشی هوشمند آموزش ها با رعایت پروتکل های بهداشتی و انفرادی برگزار خواهد شد.   به منظور پاسخ گویی به سوالات احتمالی و برطرف نمودن مشکلات زنان یائسه  پس از مداخله خط ارتباطی مستقیم تلفنی در اختیار آنان  قرار خواهد گرفت . قبل و بلافاصله و بعد از گذشت 4 هفته از پایان جلسات با افراد مورد مطالعه مجددا برای تکمیل پرسشنامه­ MENQOLپس آزمون، هماهنگی لازم بعمل خواهد آمد. افراد گروه کنترل نیز مراقبت­ های روتین را دریافت خواهند کرد برنامه آموزش شناختی رفتاری دراین مطالعه به وسیله دانشجوکارشناس ارشد مشاوره در  مامایی (پژوهشگر) و تحت نظارت دکترای تخصصی مشاوره و راهنمایی ارائه خواهد شد. به منظور رعایت اصول اخلاق پژوهش کلاس آموزش محتوای آموزش شناختی رفتاری برای گروه کنترل برقرار خواهد شد.  در نهایت داده های جمع آوری شده با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 21 و آزمون های آماری تجزیه و تحلیل می شوند وسطح معنی داری نیز 0/05 در نظرگرفته خواهد  شد.

محتوای جلسه

داده ها پس از جمع آوری و کد گذاری توسط نرم افزار spss-21 مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت. نرمالیتی داده ها به کمک آزمون شاپیروویلک بررسی و تعیین می شود. ابتدا فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار، حداقل و حداکثر به کمک آمار توصیفی تعیین خواهد شد و در ادامه برای مقایسه میانگین های قبل و بعد در هر گروه از آزمون تی زوجی، مقایسه میانگین های دو گروه مداخله و کنترل از آزمون تی مستقل، مقایسه فراوانی متغیرهای کیفی دو گروه از آزمون کای دو و برای تعیین اثربخشی مشاوره شناختی رفتاری کیفیت زندگی زنان یائسه با کنترل همزمان برخی متغیرهای مخدوش کننده از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده می شود. سطح معناداری در این مطالعه کمتر از  0/05مد نظر است.

 راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران 1392

1-هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3-پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.

4-مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5-قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.

7- اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

11- کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    

12-انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14-اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17-پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

19-عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

20-در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.

24- اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 

25- پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

27-در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29- نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

31-روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

1-عدم همکاری بیماران جهت شرکت در جلسات آموزشی که سعی می شود از طریق ارائه مطالب آموزشی مفید حداکثر مشارکت تامین شود .ریزش نمونه و عدم همکاری در حضور به موقع درجلسات آموزشی از محدویت های اصلی طرح به دلیل چند مرحله ای بودن طرح می باشد. سعی خواهد شد قبل از برگزاری هر جلسه با تماس های مکرر تلفنی،  ساعت جلسات را یادآور شویم.

2-یکی دیگر از محدودیت های طرح وجود بیماری کووید 19 می باشد که موجب ترس از حضور از اجتماعات در زنان یائسه می شود. از این رو استفاده از تماس تلفنی، کوتاه کردن جلسات آموزش ، کم بودن تعداد افراد شرکت کننده در هر گروه و تشکیل جلسات در ساعات خلوت مراکز جامع سلامت به عنوان عوامل کاهنده محدودیت طرح مورد نظر قرار خواهد گرفت.  

3- تفاوت افراد مورد پژ وهش با سطح تحصیلات و فرهنگ و آداب رسوم و تفکرات خاص منطقه ایی و حالات روانشناختی و نژاد و قومیت متفاوت و حساسیت موضوع مورد بررسی از محدودیت های این مطالعه بود. یکی دیگر از محدودیت های پژوهش، طول مدت کوتاه، بررسی تداوم اثر بخشی این روش آموزشی است.

آموزش های شناختی رفتاری ، کیفیت زندگی، یائسگی

Cognitive-behavioral edujcations ، quality of life , menopause

1.            Foroughmand Arabi H, Karimifard, Leila. Elderly-friendly city and design criteria for elderly social interaction centers with a mental health approach. Research Institute for Urban and Rural StudiesIslamic Azad University, South Tehran Branch،. 1394(Third year, second issue, consecutive،).

2.            Hailey BJ, Moss SB, Street R, Gersh HA, Calabrese AA, Campbell C. Mental health services in an outpatient dialysis practice. Dialysis & transplantation. 2001;30(11):732.

3.            McKinlay S, Brambilla D. The normal menopause transition. Maturitas. 2010; 61(2): 4-16.

4.            Appiah D, Nwabuo CC, Ebong IA, Wellons MF, Winters SJ. Trends in Age at Natural Menopause and Reproductive Life Span Among US Women, 1959-2018. JAMA. 2021;325(13):1328-30.

5.            Bustami M, Matalka KZ, Elyyan Y, Hussein N, Hussein N, Abu Safieh N, et al. Age of Natural Menopause Among Jordanian Women and Factors Related to Premature and Early Menopause. Risk Manag Healthc Policy. 2021;14:199-207.

6.            Prasad JB, Tyagi NK, Verma P. Age at menopause in India: A systematic review. Diabetes Metab Syndr. 2021;15(1):373-7.

7.            Saei Ghare Naz M, Sayehmiri F, Kiani F, Ozgoli G. A systematic review and meta-analysis on the average age of menopause among Iranian women. Evidence Based Care. 2019;8(4):26-34.

8.            Ansari H, Noroozi M, Vahedi MM, Rahimi E, Rahmani A. The Relation between Demographic Characteristics and Age of

Menopause among Women in Zahedan, Iran. Journal of Health System Research. 2011;7(4).

9.            Monfaredi Z, Malakouti J, Farvareshi M, Mirghafourvand M. Effect of acceptance and commitment therapy on mood, sleep quality and quality of life in menopausal women: a randomized controlled trial. BMC Psychiatry. 2022;22(1):108.

10.         Akil H, Gordon J, Hen R, Javitch J, Mayberg H, McEwen B, et al. Treatment resistant depression: a multi-scale, systems biology approach. Neuroscience & Biobehavioral Reviews. 2018;84:272-88.

11.         Jehan S, Masters-Isarilov A, Idoko Salifu FZ, Jean-Louis G, Pandi-Perumal SR, Gupta R, et al. Sleep disorders in postmenopausal women. Journal of sleep disorders & therapy. 2015;4(5).

12.         Russo E, Caretto M, Giannini A, Bitzer J, Cano A, Ceausu I, et al. Management of urinary incontinence in postmenopausal women: An EMAS clinical guide. Maturitas. 2021;143:223-30.

13.         Maddah M, Sharami S, Karandish M. Educational difference in the prevalence of osteoporosis in postmenopausal women: a study in northern Iran. BMC Public Health. 2011;11(1):1-3.

14.         Carcelén-Fraile MDC, Aibar-Almazán A, Martínez-Amat A, Cruz-Díaz D, Díaz-Mohedo E, Redecillas-Peiró MT, et al. Effects of Physical Exercise on Sexual Function and Quality of Sexual Life Related to Menopausal Symptoms in Peri- and Postmenopausal Women: A Systematic Review. Int J Environ Res Public Health. 2020;17(8).

15.         Heffern K, Binol,. Journal of Positive Psychology (Theories, Research and Applications),. 2011.

16.         Pinkerton JV, S. Zion A. Vasomotor symptoms in menopause: where we've been and where we're going. Journal of Women's Health. 2006;15(2):135-45.

17.         Chedraui P, Blümel JE, Baron G, Belzares E, Bencosme A, Calle A, et al. Impaired quality of life among middle aged women: a multicentre Latin American study. Maturitas. 2008;61(4):323-9.

18.         Orley J, Kuyken W. Quality of life assessment: international perspectives: Springer; 1994.

19.         Brown JP, Fortier M, Frame H, Lalonde A, Papaioannou A, Senikas V, et al. Canadian consensus conference on osteoporosis, 2006 update. Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada. 2006;28(2):S95-S112.

20.         Nelson HD, Vesco KK, Haney E, Fu R, Nedrow A, Miller J, et al. Nonhormonal therapies for menopausal hot flashes: systematic review and meta-analysis. Jama. 2006;295(17):2057-71.

21.         ZAREI J, POURHOSEIN R, TARAFDARI A, HABIBI AM, BABAKHANI M. Development and Evaluation of a Bio-Psychological Model of Sexual Health for Menopausal Women: A mediating Role of Cultural Factors. 2016.

22.         Lee M, Shin B-C, Ernst E. Acupuncture for treating menopausal hot flushes: a systematic review. Climacteric. 2009;12(1):16-25.

23.         Carpenter JS, Storniolo AM, Johns S, Monahan PO, Azzouz F, Elam JL, et al. Randomized, double-blind, placebo-controlled crossover trials of venlafaxine for hot flashes after breast cancer. The Oncologist. 2007;12(1):124-35.

24.         Hunter MS. Cognitive behavioral therapy for menopausal symptoms. Climacteric. 2021;24(1):51-6.

25.         Green SM, Donegan E, Frey BN, Fedorkow DM, Key BL, Streiner DL, et al. Cognitive behavior therapy for menopausal symptoms (CBT-Meno): a randomized controlled trial. Menopause. 2019;26(9).

26.         Allen LA, Dobkin RD, Boohar EM, Woolfolk RL. Cognitive behavior therapy for menopausal hot flashes: two case reports. Maturitas. 2006;54(1):95-9.

27.         Bahri N, Delshad A, HADIZADEH TF. Efficacy of organized curriculum for husbands about menopause on the menopausal depression and anxiety. 2007.

28.         Vaiskarami HA, Adavi H, Azadbakht Z, Amairian L. Effectiveness of cognitive-behavioral intervention training in decreasing the students test anxiety and shyness. Journal of Applied Psychological Research. 2017;8(3):29-45.

29.         Ham OK, Lee BG, Choi E, Choi SJ. Efficacy of cognitive behavioral treatment for insomnia: a randomized controlled trial. Western Journal of Nursing Research. 2020;42(12):1104-12.

30.         Conklin DY, Goto T, Ganocy S, Loue S, LaGrotta C, Delozier S, et al. Manualized cognitive behavioral group therapy to treat vasomotor symptoms for women diagnosed with mood disorders. Journal of Psychosomatic Research. 2020;128:109882.

31.         Mirzaee F, Ahmadi A, Zangiabadi Z, Mirzaee M. The effectiveness of psycho-educational and cognitive-behavioral counseling on female sexual dysfunction. Revista Brasileira de Ginecologia e Obstetrícia. 2020;42:333-9.

32.         Madhavan SP, Armugham I, Abdullah BFB, Hemanathan R, Shareef S, Viji A, et al. Assessment of Cognitive Behaviour Therapy utility on emotional and social well beingness among women with surgical menopause. Clinical Epidemiology and Global Health. 2022;15:101034.

33.         Kalmbach DA, Cheng P, Arnedt JT, Cuamatzi-Castelan A, Atkinson RL, Fellman-Couture C, et al. Improving Daytime Functioning, Work Performance, and Quality of Life in Postmenopausal Women With Insomnia: Comparing Cognitive Behavioral Therapy for Insomnia, Sleep Restriction Therapy, and Sleep Hygiene Education. Journal of Clinical Sleep Medicine. 2019;15(07):999-1010.

34.         Reddy NV, Omkarappa DB. Cognitive-behavioral therapy for depression among menopausal woman: a randomized controlled trial. Journal of Family Medicine and Primary Care. 2019;8(3):1002.

35.         McCurry SM, Guthrie KA, Morin CM, Woods NF, Landis CA, Ensrud KE, et al. Telephone-Based Cognitive Behavioral Therapy for Insomnia in Perimenopausal and Postmenopausal Women With Vasomotor Symptoms: A MsFLASH Randomized Clinical Trial. JAMA Intern Med. 2016;176(7):913-20.

36.         Khoshbooii R, Hassan SA, Deylami N, Muhamad R, Engku Kamarudin EM, Alareqe NA. Effects of Group and Individual Culturally Adapted Cognitive Behavioral Therapy on Depression and Sexual Satisfaction among Perimenopausal Women. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2021;18(14):7711.

37.         Rostamkhani F, Ghamari M, Babakhani V, Effat-al-Sadat Merghati Khoei E. The Effectiveness of “Cognitive-Behavioral Therapy” on the Sexual Function and Schema of Postmenopausal Women. Journal of Health Promotion Management. 2020 Nov 10;9(6):96-107.

38.         Shakiba M, Rouhbakhsh M, Kermansaravi F, Navidian A. The effect of couple counseling on severity of menopausal symptoms in women. Journal of Hayat. 2019;25(1):25-38.

39.         Enjezab B, Zarehosseinabadi M, Farzinrad B, Dehghani A. The Effect of Mindfulness-Based Cognitive Therapy on Quality of life in Perimenopausal Women. 2019;13(1):e86525.

40.         Soori M, Kolivand M, Abolfathi Momtaz Y, Noori P. The Effect of Cognitive–Behavioral Group Therapy on Menopausal Symptoms. Journal of Babol University Of Medical Sciences. 2019;21(1):215-22.

41.         Charmchi N, Asgari P, Hafezi F, Makvandi B, BakhtiarPour S. The Effect of “Cognitive Behavior Therapy” in Method Group on Anxiety and Psychological Resilience of Menopausal Women. Journal of Health Promotion Management. 2016;5(5):15-22.

42.         Garcia MC, Kozasa EH, Tufik S, Mello LEA, Hachul H. The effects of mindfulness and relaxation training for insomnia (MRTI) on postmenopausal women: a pilot study. Menopause. 2018;25(9):992-1003.

43.         Alavi M, Molavi H, Molavi R. The impact of cognitive behavioral therapy on self-esteem and quality of life of hospitalized amputee elderly patients. Nursing and Midwifery Studies. 2017;6(4):162-7.

44.         The effect of counseling with cognitive-behavioral approach on sexual function in women.

45.         Hilditch JR, Lewis J, Peter A, van Maris B, Ross A, Franssen E, et al. A menopause-specific quality of life questionnaire: development and psychometric properties. Maturitas. 1996;24(6):161-75.

46.         Ghazanfarpour M, Kaviani M, Rezaiee M, Ghaderi E, Zandvakili F. Cross cultural adaptation of the menopause specific questionnaire into the persian language. Annals of Medical and Health Sciences Research. 2014;4(3):325-9.

47.         Monshipour SM, Mokhtari Lakeh N, Rafat F, Kazemnejad Leili E. Related factors to menopausal women’s quality of life in Rasht. Journal of Holistic Nursing And Midwifery. 2016;26(1):80-8.

پرسشنامه ها :

C Hiditch jR, et al. A menopause-specific quality of life questiommaire: developmet and psychmetric properties . Maturitas 1962; 24:161-175.

بومی سازی گونه ایرانی این پرسشنامه ، توسط پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی انجام گرفته است.

طی مطالعات پیشین شیوع اختلالات یائسگی در  اقشار مختلف زنان مورد بررسی قرار گرفته و نشان داده شده است که این عوارض شیوع بالایی داشته که می تواند مشکلات عدیده ایی برای آنان پیش آورد که کیفیت زندگی و رضایت زناشویی آن ها را تحت تاثیر قرار می دهد لذا حل این عارضه نیاز به مداخلاتی دارد. ایجاد دگرگونی برنامه ریزی شده، سازمان دار و منظم، هدفمند و انسانی در رفتار(درمانجو) و شیوه برخورد او با جهان پیرامون و جهان درون این نوع تغییر در تقابل با تغییر به اصطلاح خودبخودی که ظاهرا بدون برنامه ریزی مدون صورت می پذیرد، قرار می گیرد. هدف این نوع تغییر، در نهایت ایجاد سازگاری مطلوب در افراد است که به نحوی بتوانند رابطه ایی سازنده و فعال با محیط خود، برقرار کنند. در مطالعات انجام شده، از روش های مختلفی جهت حل اختلال عوارض یائسگی استفاده شده است. مداخلات روانشناختی یکی از روش های موفق در این زمینه می باشد، با این وجود استفاده از روش شناختی رفتاری در زنان یائسه کمتر  مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. با توجه به این که روش، روشی آسان، ارزان، و بدون عارًضه است و لذا پژوهشگران این مطالعه برآن شدند به بررسی استفاده از روش شناختی رفتاری بر کیفیت زندگی زنان یائسه بپردازند.

ندارد

درمان شناختی رفتاری  چند ویژگی مهم دارد که باعث شده به عنوان یک رویکرد درمانی پیشنهاد شود یک رویکرد کوتاه مدت و نسبتا مختصر است که به خوبی با برنامه های درمانی هماهنگ می شود. 1)  به طور گسترده در پژوهش های بالینی دقیق مورد ارزیابی و تایید تجربی قرار گرفته ااست و رویکرد جامعی دارد. 2)  هدف و ساختار دارد و بر مشکلات بلاواسطه ای که بیماران پس از پایان درمان با آن مواجه می شوند، متمرکز است. 3) یک رویکرد انعطاف پذیر و فردی است که می تواند با طیف وسیعی از بیماران و همچنین انواع موقعیت ها(بستری یا سرپایی) و شیوه درمان(فردی،گروهی)، متناسب گردد.4) قابلیت انطباق با سایر درمان هایی که بیمار دریافت می نمایید،نظیر دارو درمانی را دارد. 

ندارد

ندارد

به عهده دانشجو می باشد

ندارد

نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیمار در چارچوب قانون محرمانه خواهد ماند و پرسشنامه ها بدون نام توزیع خواهد شد

تلفن تماس مجری طرح 09163081764

شرکت در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواه بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بود بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شود.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.