بررسی رفتار خودمراقبتی و عوامل موثر بر آن در افراد مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه کننده به مراکز بهداشتی شهر زاهدان، 1400

بیماری های مزمن از جمله دیابت منشاء پیچیده شروع آهسته، وخامت و بهبودی پیش بینی نشدنی دارند که به دلیل روند طولانی نیاز به خود مراقبتی دارند(1). دیابت به ویژه دیابت نوع ۲ از تهدیدهای اصلی برای سلامت انسان آن در قرن ۲۱ میلادی است. این بیماری یکی از معضلات جهانی و علت اصلی و عمده مرگ و میر و ناتوانی است(2). دیابت کنترل نشده اغلب منجر به عوارضی مثل بیماری قلبی، سکته، فشار خون بالا، کوری و بیماری کلیوی می شود(3). عوارض و مشکلات ناشی از دیابت تاثیر زیادی بر کیفیت زندگی فرد و خانواده گذشته و فرد، اقتصاد و جامعه متحمل هزینه های زیادی می شود(4). هر ساله بیش از ۷ میلیون نفر در در سرتاسر دنیا به دیابت مبتلا می شوند و بیش از3.8 میلیون مرگ ناشی از دیابت روی می دهد. بر اساس مطالعات صورت گرفته تعداد بیماران دیابتی در سال ۲۰۱۰ در ایران 2872000 نفر بوده که این مقدار تا سال ۲۰۳۰ به 5981000 نفر می‌رسد(5). سازمان بهداشت جهانی با توجه به آمار و روند رو به رشد دیابت در سراسر جهان، ^دیابت را یک اپیدمی نهفته معرفی کرده است(6).

در کشور ایران بر اساس آخرین آمار وزارت بهداشت، سالانه بیش از40 میلیارد ریال از بودجه مصوب وزارت بهداشت  برای برنامه کنترل دیابت هزینه می شود(4). با وجود هزینه هایی که برای پیشگیری و کنترل دیابت مصرف شده هر روزه بر تعداد مبتلایان به آن افزوده می شود که به نظر می رسد، نقطه ضعف در خودمراقبتی این بیماران باشد( 7). در بیماران مبتلا به دیابت نوع دوم بیش از95 درصد فرایند درمان توسط بیمار انجام میشود و تیم درمانی در فواصل بین ملاقات ها کنترل کمی و بیمار دارد(8). رفتار خود مراقبتی مفهومی کلیدی در ارتقاء سلامت است و شامل تصمیم ها و فعالیت هایی است که یک شخص برای سازگاری با مشکل سلامتی یا بهبود سلامت خویش به کار می‌برد(9). منظور از خود مراقبتی در بیماری دیابت، تزریق صحیح و به موقع انسولین، رعایت رژیم غذایی، فعالیتهای ورزشی مرتب، شناسایی علائم افزایش قند خون، مصرف منظم داروها، مراقبت از پاها و افزایش کیفیت زندگی است(10). خودمراقبتی فرآیندی فعال و عملی است که توسط بیمار هدایت می‌شود و برای پیشگیری از بروز عوارض کوتاه مدت و بلند مدت ضروری است. است(11). مطالعه وثوقی کرکزلو و همکاران نشان داد که توان خودمراقبتی بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ در 68.5 درصد افراد ضعیف، در29.5 درصد متوسط و در2.2 درصد خوب بود(12). مطالعه پرهام و همکاران نیز مشخص گردید که53.5 درصد از بیماران مبتلا به دیابت رفتارهای خودمراقبتی را انجام نمی‌دادند(13).  مطالعات متعددی میزان انجام رفتارهای خودمراقبتی از جمله استفاده از دارو، تزریق انسولین، آزمایش ادرار و خون در بین افراد دیابتی را بررسی کرده نشان داده‌اند که پایبندی به بیشترین رفتارها در میان بیماران دیابتی در سطح پایینی است.

 شیوع بیماری،  مرگ و عوارض دیابت، هزینه های اقتصادی و در نتیجه بار فردی و اجتماعی ناشی از آن، بر ضرورت اقدام فوری برای کمک به بیماران دیابتی به منظور کنترل بهتر بیماری تاکید می‌کند(14). بهبود رفتارهای خودمراقبتی اولین گام در راستای کمک به بیماران برای کنترل بهتر بیماریشان است و این مسئله اهمیت فهم فاکتورهای موثر خود درمانی بیماران دیابتی را آشکارتر ساخته و همچنین طراحی و تقویت مداخلات مرتبط  با رفتارهای خودمراقبتی را طلب می کند همچنین این به مراقبت دهندگان یاری می رساند تا بیماری را بهتر درمان کنند عوارض مرتبط با آن را کاهش دهند(15)از آنجا که استان سیستان و بلوچستان  پهناورترین خطه ی  ایران است  و هر ناحیه از آن دارای آداب و رسوم ، فرهنگ ، شیوه تغذیه , قومیت و اقلیم خاص و منحصر به فردی است و نیز متاسفانه این خطه از مناطق محروم ایران است که چندان توجهی در جهت عمران و آبادانی به آن نگردیده است و نیز بسیاری از خانواده ها در این استان دچار فقر شدید همه جانبه (اقتصادی ، اجتماعی ، روانی ، فرهنگی و ... ) هستند باتوجه به اهمیت انجام رفتارهای خودمراقبتی در بهبود و کنترل بیماری دیابت و افزایش شیوع دیابت در کشور و بعد از طرح نظام سلامت که تغییرات زیادی در حوزه خدمات بهداشتی اتفاق افتاده و با توجه به راه اندازی سامانه سیب و مراقبت از بیماران دیابتی واینکه در سالهای اخیر مطالعه ای در این باره در شهر زاهدان انجام نشده، لازم است تامطالعه ای با هدف بررسی رفتارهای خودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ در شهر زاهدان انجام شود.

مروری بر متون

1 - مطالعه سید رضا مظلوم و همکارانش(94) با عنوان خود مراقبتی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو درشهر مشهد انجام شد. مطالعه از نوع توصیفی تحلیلی بود که بر روی 108 بیمار مبتلا به دیابت نوع دومراجعه کننده به کلینیک دیابت پارسیان مشهد انجام شد. این نتایج نشان داد بیماران مبتلا به دیابت خودمراقبتی ضعیفی داشتند و این خود مراقبتی ضعیف هر سال هزینه های زیادی را بر  افراد مبتلا تحمیل می کند از این  جهت یافتن راهکارهای جهت بهبود خودمراقبتی این بیماران الزامی می باشد(16)

2. مطالعه بی بی فاطمه باقر نژاد و همکارانش(96)  با عنوان پیش بینی کننده های رفتار خودمراقبتی در بیماران دیابتی نوع دو انجام شد. این مطالعه از نوع توصیفی تحلیلی بود که به صورت مقطعی بروی100 بیمار درشهر بیرجند و 100بیمار در شهر یزدانجام شد.این نتایج نشان داد با توجه به اینکه هدف برنامه های آموزشی به  ارتقاء فعالیت های خود مراقبت می باشد می توان با افزایش  خودکارآمدی، حمایت اجتماعی درک شده و آگاهی افراد به این هدف دست یافت(17)

3. مطالعه نسیم میرزایی و همکارانش(96) با عنوان تعیین عوامل موثر بر رفتارهای  خودمراقبتی در زنان مبتلا به دیابت مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرمشهد انجام شد. این مطالعه از نوع مقطعی و توصیفی تحلیلی بود که بر روی  300مراجعه کننده به مراکز بهداشتی دولتی شهر مشهد به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انجام شد. این نتایج نشان داد عوامل مهمی نظیر میزان تحصیلات، وضعیت اقتصادی و دانسته های قبلی بیمار در تحقق رفتارهای خودمراقبتی نقش بسزایی دارند لذا برای ارتقاء رفتارهای خودمراقبتی بیماران، آموزش گران سلامت نخست باید این عوامل را شناسایی کنند سپس با در نظر گرفتن این عوامل، برنامه ریزی و مداخلات آموزشی را بنیان دهند.(18)

 4. مطالعه حسن حیدری و همکارانش(97) با عنوان بررسی تاثیر آموزش الکترونیک و  رفتار خودمراقبتی افراد مبتلا به دیابت نوع دو انجمن دیابت شهرستان بابل انجام شد.این مطالعه مداخله ای از نوع شاهد دار بود که در مورد 180نفراز افراد مبتلا به دیابت به روش نمونه گیری تصادفی ساده به دو گروه90 نفری مورد و کنترل تقسیم شدند. این نتایج نشان داد که آموزش الکترونیک بر خود مراقبتی افراد مبتلا به دیابت در کنترل بیماری تاثیر مثبت دارد، به طوریکه میانگین نمره خودمراقبتی این افراد بهبود می یابد(19)

5.مطالعه Shamsodina Niknami وهمکارانش(2014)با عنوان مداخله موثرخود مراقبتی بر کنترل قند خون در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو شهر زاهدان انجامشد.  این مطالعه از نوع مداخله ای بود که روی138بیمار زن مبتلا به دیابت نوع دو شهر زاهدان انجام شد. این نتایج نشان داد که دستورالعمل های آموزشی مراقبت از خود منجر به بهبود آگاهی، نگرش و عملکرد افراد مورد مطالعه می شود بنابراین پرستاران و کارکنان مراقبت های بهداشتی باید بر این اساس آموزش ببینند(20)

6.مطالعه Nazila Nejaddadgar وهمکارانش(2017)با عنوان خود مراقبتی وعوامل مرتبط با آن در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو شهر اردبیل انجام شد. این مطالعه از نوع مقطعی بود که بر روی 382بیما مراجعه کننده به مرکز دیابت اردیبل با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده و جمع آوری داده ها با استفاده از پرسشنامه انجام شد. این نتایج نشان داد که اکثر بیماران دیابتی خودمراقبتی ضعیفی داشتند کمترین امتیاز مراقبت از خود مربوط به انجام آزمایش قند خون، استفاده منظم از دارو و فعالیتهای بدنی بود به همین دلیل توصیه می شود که مداخلات منظم آموزشی و مبتنی بر مدل برنامه ریزی و فواصل منظم برای بهبود ویژگی های مراقبت از خود دز بیماران مبتلا به دیابت نوع دو انجام شود.(21)

7.مطالعهMichel L.parchmanو Anne C.larme و همکارانش(2002)عنوان تداوم مراقبت، رفتارهای خود مدیریتی و کنترل گلوکز در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو مرز تگزاس و مکزیک انجام شد. این مطالعه از نوع کوهورت آینده نگر بود که برروی256بزرگسال(18سال به بالا)  در پنج مرکز بهداشت مرز تکزاس و مکزیک از روش محاصبه انجام شد.این نتایج نشان داد که از 374بیمارجذب شده برای شرکت در مطالعه 70نفر برای پیگیری گم شدند.از304بیمار باقی مانده 265نفر هردواندازه گیری اولیه و پیگیریHbA1cداشتند.در مجموع 256نفر3 بازدیدیا بیشتر داشتندو در تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. تنها تفاوت معنی دار بین افراد تحت پیگیری و کسانی که برای پیگیری گم شدند، نمره پیوستگی بالاتر در بین افراد با پیگیری بود بیماران به احتمال زیاد در مراحل تغییر رژیم نسبت به ورزش پیشرفت می کنند. بیمارانی که یک یا چند مرحله از تغییر رژیم را به پیش بردند، نمرات پیوستگی قابل توجهی بالاتر از کسانی که نکردند داشتند. بین میانگین نمرات پیوستگی بین کسانی که برای ورزش پیشرفت نکردن و کسانی که پیشرفت کردن اختلاف معنی داری نبود(22)  

8.مطالعه منصور غفوری فرد وهمکارانش با عنوان تاثیر اموزش مبتنی بر الگوی خود مراقبتی اورم به توان خود مراقبتی بیماران مبتلا به دیابت در تبریز انجام شد.این مطالعه از نوع نیمه تجربی که روی 20بیمار انجام شد.این نتایج نشان دادبا توجه به اثرات مثبت آموزش مبتنی بر خود مراقبتی اورم، استفاده از این الگو به عنوان روش مناسب در کنار
سایر اقدامات درمانی پیشنهاد می گردد.(25)

9.مطالعه امیر داریوند پور وهمکارانش با عنوان بررسی تاثیر رفتارهای خود مراقبتی در بیماران دیابتی شهر قم انجام شد.مطالعه از نوع توصیفی تحلیلی بود.با توجه به نتایج این مطالعه، بیماری دیابت یکی از مهم ترین و پرعارضه ترین بیماری ها محسوب شده و هرساله نیز هزینه های زیادی را بر افراد مبتلا تحمیل می کند، لذا بایستی برای تداوم آموزش رفتارهای خودمراقبتی در رابطه با دیابت، عوارض و راههای مقابله با آن،
برنامه ریزی لازم صورت گیرد.(26)

10.مطالعه مهنا صلحی و همکارانش با عنوان بررسی تاثیر اجرای برنامه اموزشی به افزایش خود مراقبتی در بیماران دیابتی نوع2 انجام شد.مطالعه از نوع مداخله ای و نیمه تجربی بود که روی 120بیمار دیابتی انجام شد.این نتایج نشان داد که نقش اجرای برنامه اموزشی بر رفتار خود مراقبتی در بیماران دیابتی مثبت بوده و اجرای این گونه برنامه ها میتواند نقش مهمی در پیشگیری از عوارض دیابت داشته باشد.(27)

11.مطالعه darocha وهمکارانش(2020)با موضوع خود مراقبتی در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع2 بود که این مطالعه نشان دهنده پایبندی ضعیف جمعیت به شیوه های خود مراقبتی خوب است که با افزایش عوارض مربوط به دیابت منعکس شده است.(28)

بیماری های مزمن از جمله دیابت منشاء پیچیده شروع آهسته، وخامت و بهبودی پیش بینی نشدنی دارند که به دلیل روند طولانی نیاز به خود مراقبتی دارند(1). دیابت به ویژه دیابت نوع ۲ از تهدیدهای اصلی برای سلامت انسان آن در قرن ۲۱ میلادی است. این بیماری یکی از معضلات جهانی و علت اصلی و عمده مرگ و میر و ناتوانی است(2). دیابت کنترل نشده اغلب منجر به عوارضی مثل بیماری قلبی، سکته، فشار خون بالا، کوری و بیماری کلیوی می شود(3). عوارض و مشکلات ناشی از دیابت تاثیر زیادی بر کیفیت زندگی فرد و خانواده گذشته و فرد، اقتصاد و جامعه متحمل هزینه های زیادی می شود(4). هر ساله بیش از ۷ میلیون نفر در در سرتاسر دنیا به دیابت مبتلا می شوند و بیش از3.8 میلیون مرگ ناشی از دیابت روی می دهد. بر اساس مطالعات صورت گرفته تعداد بیماران دیابتی در سال ۲۰۱۰ در ایران 2872000 نفر بوده که این مقدار تا سال ۲۰۳۰ به 5981000 نفر می‌رسد(5). سازمان بهداشت جهانی با توجه به آمار و روند رو به رشد دیابت در سراسر جهان، ^دیابت را یک اپیدمی نهفته معرفی کرده است(6).

در کشور ایران بر اساس آخرین آمار وزارت بهداشت، سالانه بیش از40 میلیارد ریال از بودجه مصوب وزارت بهداشت  برای برنامه کنترل دیابت هزینه می شود(4). با وجود هزینه هایی که برای پیشگیری و کنترل دیابت مصرف شده هر روزه بر تعداد مبتلایان به آن افزوده می شود که به نظر می رسد، نقطه ضعف در خودمراقبتی این بیماران باشد( 7). در بیماران مبتلا به دیابت نوع دوم بیش از95 درصد فرایند درمان توسط بیمار انجام میشود و تیم درمانی در فواصل بین ملاقات ها کنترل کمی و بیمار دارد(8). رفتار خود مراقبتی مفهومی کلیدی در ارتقاء سلامت است و شامل تصمیم ها و فعالیت هایی است که یک شخص برای سازگاری با مشکل سلامتی یا بهبود سلامت خویش به کار می‌برد(9). منظور از خود مراقبتی در بیماری دیابت، تزریق صحیح و به موقع انسولین، رعایت رژیم غذایی، فعالیتهای ورزشی مرتب، شناسایی علائم افزایش قند خون، مصرف منظم داروها، مراقبت از پاها و افزایش کیفیت زندگی است(10). خودمراقبتی فرآیندی فعال و عملی است که توسط بیمار هدایت می‌شود و برای پیشگیری از بروز عوارض کوتاه مدت و بلند مدت ضروری است. است(11). مطالعه وثوقی کرکزلو و همکاران نشان داد که توان خودمراقبتی بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ در 68.5 درصد افراد ضعیف، در29.5 درصد متوسط و در2.2 درصد خوب بود(12). مطالعه پرهام و همکاران نیز مشخص گردید که53.5 درصد از بیماران مبتلا به دیابت رفتارهای خودمراقبتی را انجام نمی‌دادند(13).  مطالعات متعددی میزان انجام رفتارهای خودمراقبتی از جمله استفاده از دارو، تزریق انسولین، آزمایش ادرار و خون در بین افراد دیابتی را بررسی کرده نشان داده‌اند که پایبندی به بیشترین رفتارها در میان بیماران دیابتی در سطح پایینی است.

 شیوع بیماری،  مرگ و عوارض دیابت، هزینه های اقتصادی و در نتیجه بار فردی و اجتماعی ناشی از آن، بر ضرورت اقدام فوری برای کمک به بیماران دیابتی به منظور کنترل بهتر بیماری تاکید می‌کند(14). بهبود رفتارهای خودمراقبتی اولین گام در راستای کمک به بیماران برای کنترل بهتر بیماریشان است و این مسئله اهمیت فهم فاکتورهای موثر خود درمانی بیماران دیابتی را آشکارتر ساخته و همچنین طراحی و تقویت مداخلات مرتبط  با رفتارهای خودمراقبتی را طلب می کند همچنین این به مراقبت دهندگان یاری می رساند تا بیماری را بهتر درمان کنند عوارض مرتبط با آن را کاهش دهند(15). 

 با توجه به موارد فوق و اهمیت انجام رفتارهای خودمراقبتی در بهبود و کنترل بیماری دیابت و با توجه به افزایش شیوع دیابت در کشور، مطالعه ای با هدف بررسی رفتارهای خودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ در شهر زاهدان انجام خواهد شد

1. توزیع فراوانی (سن، جنس، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات، وضعیت اشتغال،وضعیت اقتصادی،مصرف دخانیات) در افراد مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه کننده به مراکز بهداشتی شهر زاهدان چگونه است؟

2. نمره رفتار خودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه کننده به مراکز بهداشتی شهر زاهدان چند است؟                   

3. بین سن و نمره رفتارخودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو ارتباط معنی داری وجود دارد.

4. بین جنس و نمره رفتارخودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو ارتباط معنی داری وجود دارد.

5. بین وضعیت تأهل و نمره رفتارخودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو ارتباط معنی داری وجود دارد.

6. بین سطح تحصیلات و نمره رفتارخودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو ۲ ارتباط معنی داری وجود دارد

7. بین وضعیت اشتغال و نمره رفتارخودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو ۲ ارتباط معنی داری وجود دارد

8. بین مصرف دارو و نمره رفتارخودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو ارتباط معنی داری وجود دارد   

9.بین مصرف دخانیات و نمره رفتار خود مراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو ارتباط معنی داری وجود دارد.

تعیین رفتار خودمراقبتی و عوامل موثر بر آن در افراد مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه کننده به مراکز بهداشتی شهر زاهدان، 1400

1. توزیع فراوانی (سن، جنس، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات، وضعیت اشتغال) در افراد مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه کننده به مراکز بهداشتی شهر زاهدان چگونه است؟

2. نمره رفتار خودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه کننده به مراکز بهداشتی شهر زاهدان چند است؟                   

3. بین سن و نمره رفتارخودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو ارتباط معنی داری وجود دارد.

4. بین جنس و نمره رفتارخودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو ارتباط معنی داری وجود دارد.

5. بین وضعیت تأهل و نمره رفتارخودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو ارتباط معنی داری وجود دارد.

6. بین سطح تحصیلات و نمره رفتارخودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو ۲ ارتباط معنی داری وجود دارد

7. بین وضعیت اشتغال و نمره رفتارخودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو ۲ ارتباط معنی داری وجود دارد

8. بین مصرف دارو و نمره رفتارخودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو ارتباط معنی داری وجود دارد

1. تعیین توزیع فراوانی (سن، جنس، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات، وضعیت اشتغال) در افراد مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه کننده به مراکز بهداشتی شهر زاهدان در سال 1400

2.تعیین نمره رفتار خودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه کننده به مراکز بهداشتی شهر زاهدان در سال 1400

3. تعیین ارتباط بین سن و نمره رفتار خود مراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو

4. تعیین ارتباط بین جنس و نمره رفتار خود مراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو

5. تعیین ارتباط بین وضعیت تأهل و نمره رفتار خود مراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو

6. تعیین ارتباط بین سطح تحصیلات و نمره رفتار خود مراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو

7. تعیین ارتباط بین  وضعیت اشتغال و نمره رفتار خود مراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو

8. تعیین ارتباط بین مصرف دارو و نمره رفتار خود مراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو

9. تعیین ارتباط بین مصرف دخانیات و نمره رفتار خود مراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو 

10تعیین ارتباط بین مدت ابتلا به دیابت و نمره رفتار خود مراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو

11.تعیین ارتباط بین وضعیت اقتصادی و نمره رفتار خود مراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو

تعیین رفتار خودمراقبتی و عوامل موثر برآن در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو در شهر زاهدان به منظور ارایه نتایج به سیاست گذاران جهت انجام برنامه ریزی های مناسب .

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

_ پایگاه های بهداشت

دیابت: یک بیماری ناتوان کننده مزمن است که با عوارض قابل توجه، مرگ و میر و افزایش هزینه های مراقبت های بهداشتی همراه است.

خود مراقبتی: فرایندی فعال است که بیماران مبتلا به دیابت برای کنترل مطلوب بیماری خود، باید به صورت روزانه به انجام آن مبادرت ورزند.

توصیفی-تحلیلی

بیماران دیابت نوع دو تحت پوشش پایگاه های سلامت شهر زاهدان که بین سال های 1394 تا 1400  اطلاعات آنها در سامانه سیب (پرونده الکترونیک خانوار) ثبت شده است.

معیارهای ورود

• تمایل شرکت در مطالعه
• تشخیص قطعی بیماری دیابت نوع ۲ بر اساس مدارک آزمایشگاهی درج شده در پرونده سلامت بیمار در مراکز بهداشتی درمانی

 معیارهای خروج

ناقص بودن اطلاعات پرونده الکترونیک،عدم تمایل به پاسخگویی به سوالات

در این مطالعه z ، 96/1، δ ،  به مقدار 81 و d، 1/. در نظر گرفته شده است و حجم نمونه 310 فرد دیابتی تعیین شده است.                                                                                                                                                   n=Z² p (1-p)

      d²

روش نمونه گیری در این پژوهش خوشه ای چند مرحله ای خواهد بود. بدین صورت که در مرحله اول بر اساس محل جغرافیایی پایگاه های سلامت، تعدادی پایگاه انتخاب خواهد شد. طوری که شمال ، جنوب، شرق و غرب شهر زاهدان را پوشش دهد. در مرحله ی بعد از بین پرونده های الکترونیک در دسترس بیماران این پایگاه ها با توجه به تراکم جمعیت در هر خوشه و شرایط ورود و خروج مطالعه، و متناسب با حجم نمونه، بیماران به صورت تصادفی انتخاب خواهند شد

در این پژوهش ،به منظور تعیین نمره رفتار خود مراقبتی از پرسشنامه استفاده خواهد شد و سوالات دموگرافیک از پرونده الکترونیک(سامانه سیب)برداشته خواهد شد. پرسشنامه مورد نظر یک پرسشنامه خود گزارشی 15 سوالی است که معیارهای خود مراقبتی بیماران را در طول هفت روز گذشته بررسی می‌کند و دربرگیرنده جنبه‌های مختلف رژیم درمانی دیابت شامل رژیم غذایی عمومی و رژیم غذایی اختصاص دیابت (5 سوال)، ورزش (2 سوال)، آزمایش قند خون (2 سوال)، تزریق انسولین و یا قرص ضد دیابت (1 سوال)، مراقبت از پا (4 سوال) و سیگار کشیدن ومصرف قلیان(2 سوال) است (توبرت و همکاران، 2000).

شیوه نمره گذاری و تفسیر: در این مقیاس به استثنای رفتار سیگار کشیدن که نمره صفر تا یک دارد،  به هر رفتار یک نمره از صفر تا هفت داده می‌شود و یک نمره تبعیت کلی از طریق جمع کردن نمره‌های هر سئوال بدست می‌آید امتیاز کل مقیاس بین 0 تا 99 می‌باشد.

روایی و پایایی: در تحقیق حمد زاده و همکاران (1391) روایی محتوایی(CVI)  پرسشنامه توسط8 نفر از اساتید مورد تایید قرار گرفت که میانگین آن 84.9 بود  و پایایی آن با روش آلفای کرانباخ 0.78 بود.

این مطالعه توصیفی تحلیلی برای بررسی عوامل موثر بر رفتارهای خودمراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو  مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان انجام خواهد شد که به عنوان بیمار دیابت نوع دو بین سال های 1394 تا 1400 در سامانه سیب ثبت شده اند.

پس از انجام هماهنگی های لازم با معاونت پژوهشی دانشگاه، در مرحله اول بر اساس محل جغرافیایی پایگاه های سلامت، تعدادی پایگاه انتخاب خواهد شد. طوری که شمال ، جنوب، شرق و غرب شهر زاهدان را پوشش دهد. در مرحله ی بعد از بین پرونده های الکترونیک در دسترس بیماران این پایگاه ها با توجه به تراکم جمعیت در هر خوشه و شرایط ورود و خروج مطالعه، و متناسب با حجم نمونه، بیماران به صورت تصادفی انتخاب خواهند شد. سپس با شماره تلفن ثبت شده در پرونده الکترونیک بیمار  (در سامانه سیب) تماس گرفته و در مورد هدف پژوهش توضیحاتی به وی داده خواهد شد. سپس سوالات پرسشنامه رفتار خود مراقبتی از او پرسیده خواهد شد. در صورت عدم تمایل به پاسخگویی تلفنی، از وی خواسته خواهد شد تا در صورت تمایل با هماهنگی صورت گرفته، به پایگاه سلامت مراجعه نمایند و به سوالات پاسخ دهند.

در مرحله بعد پاسخ ها وارد نرم افزار spss21 خواهد شد و متناسب با نوع داده ها آنالیز انجام خواهد شد.

 برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار آماری spss نسخه ۲۱ استفاده شده داده ها با استفاده از آمار توصیفی( میانگین، انحراف معیار، فراوانی) و آزمون های پارامتریک پیرسون،t مستقل، آنالیز واریانس یک طرفه و ناپارامتریک اسپیرمن تحلیل خواهد شد.

در این پژوهش از دفترچه راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی های انسانی استفاده خواهد شد. کدهای مورد  نظر شامل موارد زیر است:

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد. 

2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.

4. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

7. اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

10. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.  

12. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

13. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15. پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.

16. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

19. عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

20. در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.

25. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

26. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.

27. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

28. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

30. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31. روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

همکاری نکردن افراد دیابتی برای مشارکت در پژوهش(باتوجه به اینکه شماره تماس افراد از پرونده الکترونیک انها برداشته شده وبا انها تماس میگیریم و سوالات پرسشنامه را از انها میپرسیم)

راه حل: متقاعد کردن آنها با توضیح دقیق و کامل موضوع پژوهش جهت همکاری. در صورت متقاعد نشدن، فرد دیگری جایگزین وی خواهد شد.

دیابت-خودمراقبتی

1. Noohi E, KhandanM, Mirzazadeh A. Effective of electronic education on knowledge attitude and selfcare in patient's diabetic type 2 refer to diabetic center of Kerman University of medical science. Iran J Nurs Res 2011;6(22):73-80.
2. Bidi F, Hasanpour K, Ranjbarzadeh A. Kheradmand A.Effectiveness of Educational Program on Knowledge, Attitude, Self Care and Life Style in patients with type II Diabetes. J Sabzevar Univ Med Sci 2012;19(4).
3. Abazari P, VANAKI Z, Mohammadi E, Amini M. Inadequate investment on management of diabetes education. J Res Med Sci 2012;17(8):792-8.
4. Parizad N, Hemati M, Khalkhali HR. Promoting SelfCare in Patients with Type 2 Diabetes:TeleEducation Hakim Res J 2013;16(3):220-7.
5. Shaw JE, Sicree RA, Zimmet PZ. Global estimates of the prevalence of diabetes for 2010 and 2030. Diabetes research and clinical practice. 2010:87(1):4-14
6. Rakhshanderou S, Heidarnia AR, Rajab A. The Effect of Health Education on Quality of Life in Diabetic Patients Referring to Iran Diabetes As sociation. Daneshvar Med 2006; 13(63):15-20
7. Rezasefat A, Mirhagjjou SN, Kohmanaee Sh, Kazemnejad E, Monfared A. Correlation between self-care and self-efficacy in adolescents with type 1 diabetes. Holist Nurs Midwifery 2013;24(72):18-24.
8. Vinter, N. R., Petricek, G., & Katic, M. Obstacles Which Patient with Type 2 Diabetes Meet while Adhering to the Rapeutic Regimen in Everyday life Qualitative Study. Creation Medical Joumal. 2004;45(1): 630-6.
9. Hatamloo m Poorsharifi H, Babapoor kheirodin J.Role of health focus in self-care behaviour control in diabetic type 2 people. J Tabriz Univ Med Sci 2012;33(4):17-22.
10. Khazarloo S, Feizi A. Relation between self efficacyperceived and self care action in Diabetic patients refer to Upomiey diabetes clinic. J Urmia Nurs Midwifery Fac 2011;10(3):369-75.
11. Aghvanty M, Mohammadzadeh SH, Gallalmanesh M, Zare R. Assessment the Education Companiment toTwo Ways: Groupe Education and Computer Education on Quality of Life in the Children 8-12 Years Suffering from Asthma in the Valiasr Hospital of Zarjan Zanjan University of Medical ScienceJoumal. 2010; 19(74):78-85 (Persian)
12. Vosoghi Karkazloo N, Abootalebi Daryasari Gh Farahani B,Mohamadnezhad E, Sajjadi A. The Study of Self-Care Agency in Patients with Diabetes (Ardabil).Journal of Birjand University of Medical Sciences.2010:8(4):197-204 (Persian)
13. Parham M, Riahin AA, Jandaghi M, Darivandpour A. Self Care Behaviors of Diabetic Patients in Qom Qom Univ Med Sciense Journal .2013;6(4):81-7 (Persian)
14. Didarloo A,Shojaeizade D, Ardebli HE, Niknami S, Hajizadeh E, etal. Factors influencing women's behavior in diabetes self care diabetes clinic in khoy based on rational action theory developed. J Sch Public Health Inst Public Health Res2011;9(2):79-92.
15. Mahmoodi A, Alavi M, N. Mousavi N. Investigate the relationship between self-care and with hemoglobin A1C in Diabetics. Sci J Hamadan Nurs Midwifery Fac 2012;20(3):20-5.
16. مظلوم سید رضا، فیروز محبوبه، حسینی سید جواد، حسن زاده فرزانه و کیمیایی سیدعلی. خودمراقبتی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو،1394،دوره22،شماره6
17. باقرنژاد حصاری بی بی فاطمه، وحدانی نیا زهرا، توسلی الهه، ملاکی مقدم حکیمه، مودی میترا، مظلومی سید سعیده. پیش بینی کننده های رفتار خود مراقبتی در بیماران دیابتی نوع دو شهر بیرجند و شهر یزد،1396؛ دوره 17، شماره2
18. میرزائی نسیم، مشکی مهدی، تقی پور علی. تعیین عوامل موثر بر رفتار های خودمراقبتی در زنان مبتلا به دیابت مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر مشهد،1396؛دوره5، شماره4
19. حیدری حسن، سیدی اندی سید جلیل، سفید حاجی سمیه، قنبری محمد. بررسی تاثیر آموزش الکترونیک بر رفتار خود مراقبتی افراد مبتلا به دیابت نوع دو انجمن دیابت شهرستان بابل،1397،دوره6،شماره4
20. Niknami shamsodina hosein Zareban rad, Hidarnia Ali Rezag & Rakhshani Fatemeh, shamsi Monseng Karimy mahmood. Effective Intervention of self-care on Glycaemia control: Patients with type 2 Diabetes, 20146 16 (12)
21. Nejaddadgar Nazila, Solhi Mahnal Jegar ghoshe shiva, Abolfathi Metras Ash tarian hoseino Self care and Related factors in Patients with Type 2 Diabetes 20178 7 (61)
22. LARME ANNEC. PARCh MAN M, cha EL L., PUGH JACQUELINE NOEL POLLy Hitchcock o continuity of care, self-Management Behaviors, and Glucose control in Patients with Type 2 Diabetes, 2002, Vol.to, No. 2
23. Line Hg Katon W, Von Korff My Rutterc, Simon GE, EX etal. Relationship of Depression and Diabetes Self-care Medication Adherence, and Preventive care, Diabetes Care J 2004;27(20)
24. Anbarik, Chanadik, kavianing Montazerir. Care and related factors in diabetic patients Khorrmabad. Y afteh 2012; 14 (4)
25. منصور غفوری فرد،حسن ابراهیمی،تاثیر اموزش مبتنی بر الگوی خودمراقبتی اورم برتوان خود مراقبتی بیماران مبتلا به دیابت،1394/دوره23/شماره48
26. امیر داریوند پور/علی اکبر ریاحین/محمود پرهام/محبوبه جندقی/بررسی تاثیر رفتارهای خود مراقبتی در بیماران دیابتی شهر قم/1391/دوره6/شماره4
27. مهنا صلحی/فرزلد جلیلیان/فاضل زینت مطلق/بررسی تاثیر اجرای برنامه اموزشی بر افزایش خود مراقبتی بیماران دیابتی نوع2/1391/دوره20/شماره1
28. REBECA BARBOSA da rocha et al.self_care in adults with type 2.2020.16(6

پرسشنامه خودمراقبتی دیابت (خلاصه فعالیت های خودمراقبتی دیابت) 15 سوالی

بیمارگرامی: سوالات زیر درباره فعالیت های خودمراقبتی دیابت شما در طول هفت روز گذشته می باشد،در این سوالات از شما خواسته می شود که درباره تعداد دفعاتی که هر فعالیت خودمراقبتی دیابت را در طول هفت روز گذشته انجام داده اید از عدد صفر تا هفت،یک عدد را انتخاب کنید،بطور مثال چنانچه یک فعالیت را هرگز انجام نداده اید عدد صفر واگر پنج بار انجام داده اید عدد پنج را با علامت × روبه روی هر سوال مشخص کنید.درصورتی که درهفت روز گذشته مشکلی داشتید لطفاً به هفت روز قبل از آن که مشکلی نداشتید رجوع کنید.

پرسشنامه خودمراقبتی دیابت (خلاصه فعالیت های خودمراقبتی دیابت) 15 سوالی

این مقیاس یک پرسشنامه خود گزارشی 15 سوالی است که معیارهای خود مراقبتی بیماران را در طول هفت روز گذشته بررسی می‌کند و دربرگیرنده جنبه‌های مختلف رژیم درمانی دیابت شامل رژیم غذایی عمومی و رژیم غذایی اختصاص دیابت (5 سوال)، ورزش (2 سوال)، آزمایش قند خون (2 سوال)، تزریق انسولین و یا قرص ضد دیابت (1 سوال)، مراقبت از پا (4 سوال) و سیگار کشیدن (1 سوال) است (توبرت و همکاران، 2000).

شیوه نمره گذاری و تفسیر: در این مقیاس به استثنای رفتار سیگار کشیدن که نمره صفر تا یک دارد،  به هر رفتار یک نمره از صفر تا هفت داده می‌شود و یک نمره تبعیت کلی از طریق جمع کردن نمره‌های هر سئوال بدست می‌آید امتیاز کل مقیاس بین 0 تا 99 می‌باشد.

روایی و پایایی: در تحقیق حمد زاده و همکاران (1391) روایی محتوایی(CVI)  پرسشنامه توسط8 نفر از اساتید مورد تایید قرار گرفت که میانگین آن 84.9 بود  و پایایی آن با روش آلفای کرانباخ 0.78 بود.

هنجاریابی: حمد زاده و همکاران (1391) پرسشنامه خودمراقبتی دیابت (خلاصه فعالیت های خودمراقبتی دیابت) را روی 275 نفر از بیماران مبتلا به دیابت در بیمارستان طالقانی تهران اجرا کردند که نتایج زیر حاصل شد:

بررسی عوامل موثر بر رفتارهای خود مراقبتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو2 مراجعه کننده به مراکز بهداشتی شهر زاهدان بین سال های 1394 تا 1400                                                                      در این تحقیق از میزان خود مراقبتی افراد دیابتی(کنترل قند خون،رعایت رژیم غذایی ومراقبت از پاها و...) سوال میشود تا در پایان سنجیده شود که این افراد تا چه حد خود مراقبتی را انجام میدهند.

ندارد

فایده شرکت کردن افراد در این پژوهش این است که میزان خود مراقبتی انها سنجیده میشود ودر صورت اطلاع نداشتن یا رعایت نکردن،خود مراقبتی به 

انها اموزش داده میشود تا از پیشرفت بیماری جلوگیری شود یا ضرر های ان کمتر شود

ندارد

ندارد

ندارد

در این پژوهش با افراد تماس گرفته و از انها سوالاتی درباره خودمراقبتی از دیابت سوال میشود،اگر فردی مایل به همکاری نبود از اطلاعات پرونده الکترونیک برداشته میشود یا آن فرد از مطالعه حذف میشود

در این مطالعه نتایج آزمایشها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

آدرس و شماره تلفن تماس مجری یا مجریان طرح در اختیار بیمارقرار داده میشود تا وی در هر زمانی که مایل بود بتواند پرسشهای خود را در مورد روشهای به کار رفته جهت تشخیص یا درمان وی یا بروز عوارض احتمالی آن روشها مطرح و مشاوره دریافت نماید.

شرکت افراد در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهند بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودمند بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شود.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

نام و نام خانوادگی بیمار/ داوطلب سالم ( یا قیم قانونی وی) و امضاء:                         تاریخ:           /       /      14

                                                                                                       امضاء بیمار/ داوطلب سالم ( یا قیم قانونی وی)