بررسی اثر طرح تحول سلامت بر درصد غربالگری تشخیص سرطان گردن رحم در زنان و سرطان روده بزرگ در مردان شهر زاهدان بین سال های 1390 تا 1399

میانسالی یکی از دوره های زندگی است که در بسته خدمات سلامت سطح اول ایران گروه سنی 59 - 30 سال را در برمی گیرد . یکی از بیماری هایی که امروز گریبان گیر بسیاری از کشورها است و یکی از علل اصلی مرگ و میر در سراسر جهان به شمار می آید ، سرطان است . به گونه ای که در اغلب کشورها به ویژه نوع توسعه یافته ، سرطان دومین علت مرگ و میر بعد از بیماری های قلبی است (1،2) .

سرطان به یک گروه از بیماری هایی که از رشد سلولی غیرطبیعی کنترل نشده به وجود می آید اطلاق می شود که این سلول ها سرطانی اگر به رشد خود ادامه دهند ، بافت های سالم اطراف را با دخالت در کارکرد طبیعی آن ناحیه ، از بین می برند (3) .

سرطان دهانه رحم ، سومین سرطان شایع و چهارمین علت مرگ ناشی از سرطان در زنان  سراسر دنیا به شمار می رود (4) . این سرطان یکی از شایع ترین سرطان ها دستگاه تناسلی زنان به شمار می آید که براساس برآوردهای سازمان جهانی بهداشت ، سالانه حدود نیم میلیون مورد جدید در جهان شناسایی می شود که حدود 80% مبتلایان در کشورهای در حال توسعه می باشند (5،6) . در ایران بیشترین تعداد مربوط به استان های یزد ، سمنان ، تهران ، خوزستان و مازندران و کمترین تعداد مربوط به استان های چهارمحال بختیاری ، خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان است (7) .

براساس تحقیقات انجام شده ، سرطان گردن رحم دارای 2 گستره سنی 64 -60 و 35 – 25  سال می باشد . به عبارت دیگر ، اغلب ضایعات پیش سرطانی این نوع سرطان ، در سنین جوانی و در اوج فعالیت جنسی و باروری زنان بروز می کند (5،8) .

مهمترین عوامل خطر سرطان دهانه رحم عبارتند از : 1 - عفونت با ویروس پاپیلوما انسانی (HPV) که گروهی متشکل از 100 ویروس مرتبط است و می تواند سلول ها موجود برسطح پوست ، ناحیه تناسلی ، مقعد ، دهان و گلو را آلوده کند . از انواع پرخطر این ویروس برای سرطان دهانه رحم نوع 16، 18، 31، 33 و 45 که بیش از دو سوم سرطان ها سرویکس ناشی از عفونت مزمن با HPV نوع16 و 18 است (9،10) . 2 - سرکوب سیستم ایمنی با ویروس HIV با مصرف داروها سرکوب گر سیستم ایمنی (8،11) 3 - مصرف سیگار (12) 4 - شروع نزدیکی در سنین پایین (اولین بار سن کمتر از 16 سالگی) (12) 5 - داشتن شرکا جنسی متعدد (12) 6 - افزایش تعداد بارداری ها (11) 7 - سابقه خانوادگی سرطان که شانس آن در زنان با خواهر و مادر مبتلا 3-2 برابر افراد با سابقه خانوادگی منفی (11) 8 - فقر و عدم دسترسی به خدمات غربالگری (8)

از عوامل خطر در ایران می توان به سطح اقتصادی - اجتماعی پایین ، افزایش تعداد حاملگی ها ، افزایش دفعات ازدواج ، پایین بودن سن ازدواج و سن اولین زایمان ، مصرف طولانی قرص ها ضد بارداری و مصرف سیگار در همسر اشاره کرد (13،14) .

براساس مطالعات صورت گرفته ، دو سوم مبتلایان به سرطان گردن رحم در مراحل پیشرفته سرطان شناسایی می شوند و بیش از نیمی از آن ها جان خود را از دست می دهند (5،15) . چون این سرطان توسط واکسن قابل پیشگیری است و با انجام غربالگری به موقع در مراحل اولیه قابل شناسایی است ، پس سطوحی از پیشگیری پیشنهاد می شود (16) . در سطح اول پیشگیری ، استفاده از واکسن HPV دارای 2 نوع اصلی واکسن دوگانه و چهارگانه است که در 3 نوبت تلقیح می شود . واکسن دوگانه علیه انواع 16 و 18 ویروس و واکسن چهارگانه علیه انواع 6 ، 11 ، 16 و 18 ویروس که با انجام آن از 70% سرطان ها گردن رحم مرتبط با HPV کاسته می شود (17،18) . در سطح دوم پیشگیری ، غربالگری که برای شناسایی زودرس ضایعات پیش سرطانی و درمان به موقع برای جلوگیری از عدم پیشرفت به سمت سرطان به کار می رود (8،19،20) . سیتولوژی (پاپ اسمیر) ، روش اصلی غربالگری سرطان دهانه رحم است (4) . این تست ، در مدت زمان کوتاهی به صورت سرپایی قابل انجام بوده و درد یا ناراحتی برای بیمار ایجاد نمی کند و توصیه می شود زمان قاعدگی ، حاملگی و التهاب حاد دهانه رحم انجام آن به تعویق افتد . درستی این تست به مهارت در نمونه گیری ، فیکس کردن نمونه ، آماده سازی و تفسیر آسیب شناسی آن بستگی دارد . در بهترین شرایط این تست قادر به شناسایی 84% ضایعات سرطانی و پیش سرطانی است . بهترین زمان برای غربالگری 3 سال پس از شروع نزدیکی اما دیرتر از 21 سالگی نشود (21) .

روده بزرگ در انسان شامل بخش ها سکوم ، کولون صعودی ، کولون عرضی ، بخش نزولی ، سیگموئید ، رکتوم و کانال مقعدی است . سرطان روده بزرگ به طور عمده دریافت پوششی یکی از قسمت های یاد شده رخ می دهد (22) .

سرطان روده بزرگ سومین سرطان شایع در هر دو جنس در جهان محسوب می شود . به گونه ای که ، در مردان پس از سرطان ریه و پروستات در رتبه سوم و در زنان پس از سرطان پستان و گردن رحم در رتبه سوم قرار می گیرد (23) . هم چنین این بیماری ، چهارمین سرطان کشنده در مردان پس از سرطان ریه ، کبد و معده و در زنان بعد از سرطان پستان، گردن رحم و ریه می باشد . (24) .

در ایران میزان بروز این بیماری در استان های شمالی - مانند گلستان و مازندران - بیشتر از استان های مرکزی و جنوبی می باشد . در ایران این سرطان در مردان در رتبه پنجم بعد از سرطان معده ، پروستات ، مثانه و ریه و در زنان در رتبه سوم بعد از سرطان پستان و معده می باشد (25) .

نتایج مطالعه ای در اهواز نشان داد که 48% مبتلایان زیر 50 سال سن داشتند (26) .  

نتایج به دست آمده نشان می دهد که این بیماری از سنین پایین شروع شده و تشخیص قطعی با تأخیر زیاد انجام می گیرد که این امر ، لزوم انجام بیماریایی قبل از سنین 50 سالگی را حائز توجه می سازد (27) . در ایران سن شروع بیماری از سایر کشورهای غربی پایین تر است (28,29) . از مهمترین عوامل خطر سرطان روده بزرگ می توان به موارد ذیل اشاره کرد :   

1 – سن

2 – جنس

3 – تاهل

4 – تفاوت های قومی و نژادی

5 – مکان جغرافیایی

6 – سبک زندگی

7 – عوامل بالینی و پاتولوژیکی نظیر شاخص توده بدنی ، درجه و اندازه تومور ، میزان وسعت نفوذ دیواره روده ، متاستاز روده ، متاستاز غدد لنفی و مرحله پاتولوژیک تومور(30,31)

در ضمن ، رژیم غذایی فاقد میوه و سبزیجات ، مصرف بیش از حد گوشت قرمز و چربی ها اشباع شده ، مصرف الکل ، عدم فعالیت فیزیکی ، مصرف دخانیات ، اضافه وزن ، سابقه فامیلی و سن بالا 50 سال از عوامل خطر این بیماری هستند (32،33) . به طوری که ، تعداد مواردی که با اتخاذ سبک زندگی سالم قابل پیشگیری بوده اند بین 75 – 66 %  برآورده شده است (34) . تشخیص به موقع و پیش بینی پیامد این سرطان بسیار با اهمیت بوده ومی تواند به درمان و بقا بیماران کمک کند (2،35) . از جمله ی با ارزش ترین روش ها تشخیص زودرس در این بیماری ، غربالگری منظم است (27) .

پیشرفت بیماری در سرطان روده بزرگ ، کند است و با تشخیص زود هنگام می توان 90% بیماران را درمان نمود . با وجود این که برنامه ها غربالگری رایگان ، ارزان و منابع اطلاعات بهداشتی مورد نیاز در اکثر مناطق در دسترس همگان است ، بسیاری از افراد در معرض خطر در این برنامه ها شرکت نمی کنند (36) . چون روش ها غربالگری متعددی برای سرطان روده بزرگ وجود دارد ، اغلب به صورت ترکیبی توصیه می شود که نسبت به غربالگری سرطان سینه و گردن رحم چالش برانگیزتر است (37) .

این سرطان به دلیل بار بالا (بروز ، ناتوانی ومرگ) ، وجود آزمایشات تشخیص ضایعات پیش سرطانی و قابل درمان بودن در مراحل اولیه ، گزینه مناسبی برای غربالگری است (38) . انجمن سرطان کولورکتال آمریکا روش ها غربالگری را در دو دسته تهاجمی و غیرتهاجمی دسته بندی کرده (38) که شامل تست مخفی مدفوع ، سیگموئید سکوپی ، کولونوسکوپی و سایر تست ها شامل سی تی اسکن است (39) .

این غربالگری ها هر 2 سال یکبار از طریق تست مخفی مدفوع و کولونوسکوپی میزان میرایی ناشی از آن را تا 81% کاهش داده است (40) . که انجمن سرطان کولورکتال آمریکا هم توصیه کرده در صورت موجود بودن منابع و تمایل شرکت کنندگان از روش ها تهاجمی با حساسیت بالا مثل کولونوسکوپی استفاده شود (38) . برنامه غربالگری سرطان کولورکتال در ایران به صورت پایلوت در 15 دانشگاه علوم پزشکی کشور از اواخر سال 89 ( قبل طرح تحول سلامت ) با هدف کاهش بار ناشی از این بیماری در حال اجرا است که گروه های در معرض خطر بالا را هدف قرار داده که به روش تهاجمی (کولونوسکوپی) انجام می شود (41) .

طرح تحول نظام سلامت که در 3 بخش بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی است از اردیبهشت 93 آغاز شد و به عنوان اولویت اصلی در برنامه ها راهبردی وزارت بهداشت و... قرار گرفت و دستورالعمل آن به دانشگاه های علوم پزشکی سراسر کشور ابلاغ شد (42) .

اهداف این طرح به ترتیب در چهار گام :                 

1 – بهبود دسترسی ، استطاعت پذیری و کیفیت درمان

2 – توسعه خود مراقبتی

3 – واقعی سازی تعرفه ها

4 – تحول و آموزش پزشکی (43)                                                               

طرح تحول نظام سلامت در حوزه بهداشت شامل 15 برنامه ملی ، 10 پروژه و 11 بسته است . برنامه طرح تحول سلامت شامل ساختار مناسب و بسته خدمت است که از اولویت های خود دسترسی به خدمات قطعاً آسان ، به صورت تیمی ، ادغام یافته و با استفاده از تکنولوژی مناسب را برای تمام گروه ها به تفکیک سنی ، جنسی ، مستمر و پیوسته قرار داده و باید حاکمیت نظام سلامت اطمینان یابد که مردم همگی دسترسی به خدمت مورد نیاز در نزدیک ترین محل به محدوده منزل مسکونی خود داشته و از آن بهره مند می شوند و حفاظت مالی از آنان به عمل می آید .

در این بسته خدمات گروه های هدف به تفکیک سنی شامل نوزادان ، کودکان ، نوجوانان ، میانسالان ، سالمندان ، مادران باردار و شیرده است که در حالت عادی برای افراد سالم ، تلاش برای حفظ و ارتقا سلامتی در فاصله های زمانی مشخص شده است که با مشاهده مشکلات در زمینه سلامتی افراد اعم از وجود عامل خطر یا احتمال ابتلا به بیماری براساس دستورالعمل منظور می شود .

با تأکید برپیشگیری از بیماری ها و مخاطرات شایع دوران میانسالی و با توجه به اولویت ها و آموزش صحیح به افراد ، خانواده و جامعه تشخیص و درمان صحیح و به موقع بیماری ها و اختلالات ایجاد شده ، پیشگیری از بروز و عوارض و ناتوانی های احتمالی و درمان عوارض ایجاد شده ، براساس دستورالعمل ها و راهنمایی های بالینی ، ارجاع به موقع به سطوح بالاتر و پیگیری پس خوراند یا فیدبک ارجاع ، مراقبت هایی برای میانسالان ادغام یافته که تشخیص ، پیشگیری و درمان سرطان گردن رحم و روده بزرگ یکی از آن هاست . ( بسته خدمات طرح تحول سلامت )

یکی ازمشکلات مهم در ارائه خدمات بهداشتی - درمانی ، علاوه برکمبود امکانات و نیروی انسانی ، توزیع نادرست آن ها در مناطق مختلف است که از لحاظ وضعیت شاخص های بهداشت و درمان ، زابل رتبه اول و قصر قند رتبه آخر را به خود اختصاص داده که نامتوازن و در کل اندک است که مورد اولویت قرار دادن تخصیص منابع بهداشت و درمان ، تمرکز زدایی امکانات از شهرستان های بزرگ و اولویت دادن به شهرستان ها با رتبه پایین از لحاظ دسترسی به امکانات و افزایش تعداد نیرو انسانی به علت محرومیت مؤثر است (44) . شاخص توسعه انسانی شامل شاخص های آموزش ، امید به زندگی و تولید ناخالص داخلی در استان سیستان و بلوچستان کمترین میزان را بین استان های کشور دارد (45) .

نتایج مقایسه میزان بهره مندی از شاخص های بهداشت و درمان استان سیستان و بلوچستان با 3 استان مجاور نشان داد که جز در شاخص منابع فیزیکی که از استان کرمان بهتر است ، در منابع انسانی و مراکز مراقبت ها اولیه از کرمان ، هرمزگان و خراسان جنوبی در سطح پایین تر قرار دارد . بنابراین به طور کل ، خدمات بهداشت و درمان وضعیت مناسبی ندارد که می تواند به فقر اقتصادی هم منجر شود (46) . این شکاف ها به دلیل عدم تعادل منطقه ، تمرکز شدید و توزیع نامتعادل خدمات و امکانات در این مناطق افزایش می یابد (47،48) .

ما در این تحقیق قصد داریم به دلیل توصیه به غربالگری افراد در معرض خطر برای سرطان گردن رحم و روده بزرگ که می تواند از خطر ابتلا به این بیماری ها به ویژه در میانسالی جلوگیری کند ، به شناسایی عوامل مؤثر بر تمایل به غربالگری به گونه ای که با فرهنگ بومی جامعه هم متناسب باشد ، بپردازیم تا گامی هرچند ناچیز در تغییر سیمای جامعه و تمایل به پیشگیری با راهبرد برنامه طرح تحول سلامت برداریم .

مروری بر متون :

1 – ویوان کیسر ( 2016 ) ،  مطالعه با عنوان اجرا غربالگری سرطان روده بزرگ و دستورالعمل های مربوط به تنظیم مراقبت های اولیه انجام داد . کلینیک جانبازان در مرکز فلوریدا آمریکا با بیماران سن 75 - 50 ساله در خطر متوسط ابتلا به این سرطان که از 90000 زن و مرد حاضر در کلینیک تشکیل شده است . در این مرکز به 46 نفر از ارائه دهندگان مراقبت های ویژه 2 مورد آموزشی شامل مداخله در رهنمود غربالگری و معرفی مسیر بالینی آموزش داده شد و این ها به مدت 3 ماه پیگیری شدند که آموزش به بیماران حاضر در کلینیک توسط این 46 نفر چقدر بر تغییر عقیده بیماران و انجام تست توسط این افراد اثر داشته است . نتایج نشان داد که ، چه قبل و چه بعد از مداخله ، آزمایشات انجام نشده یا بازگردانده نشده بودند که در نهایت مشخص شد افراد عمدتاً روش ها جایگزین مثل تست مخفی مدفوع را به جای کولونوسکوپی انتخاب کردند . ( قبل از مداخله ) اما تقریباً بعد از مداخله ، همه روش جایگزین را برمی گزیدند . اما به طور کل ، توصیه های آموزشی ارائه دهندگان ، موجب شد افراد تمایل بیشتری به غربالگری نشان دهند (49) .

2 – گابریل ملکی و همکاران ( 2019 ) ، مطالعه با عنوان آموزش مجدد ساکنان در مورد رنگ آمیزی غیر تهاجمی غربالگری سرطان ، رویکردی برای بهبود روده بزرگ انجام دادند . در این کار به 63 نفر از ساکنین شاغل کلینیک در نیویورک پرسش نامه چند گزینه ای به صورت ناشناس داده شد که روش اصلی و جایگزین برای غربالگری سرطان روده بزرگ در این کلینیک معلوم شد که در بررسی بعدی غربالگری روی ساکنین انجام شد که کمتر به کولونوسکوپی تمایل داشتند و به این نتیجه رسیدند که تشخیص سریع و برداشتن پولیپ ها با کولونوسکوپی خطر ابتلا را کاهش داده و این روش طلا است . اما به دلیل عدم تمایل، روش ها جایگزین مثل آزمایش خون مخفی مدغوع ارائه می شود که در نهایت بیماران با انجام غربالگری خدمات درمانی بهتر و به موقع دریافت کنند (50) .  

3 – زین کاتی و همکاران ( 2018 ) ، مطالعه با عنوان مدل برای غربالگری سرطان روده بزرگ در جامعه رایگان درمانگاه انجام دادند . در این مطالعه گذشته نگر که با بررسی سوابق پزشکی بیماران واجد شرایط انجام شد ، 133 بیمار بیمه نشده حدود 75 – 70 ساله و با حداقل یک مراجعه به درمانگاه bridge آمریکا انتخاب شدند که 81% بیماران غربالگری سرطان انجام دادند . به گونه ای که ، 34% افراد تست مخفی مدفوع و 66% افراد کولونوسکوپی انجام دادند . در ضمن ، 19% افراد به دلیل جریان کلینیک ، نظارت پرسنل و.... انجام ندادند که بعد از ارائه دستاوردها ، در نهایت به این نتیجه رسیدند که دستیابی به کلینیک ها رایگان امکان پذیر است و اگر مشارکت قوی در جامعه و یک فرآیند روشن وجود داشته باشد ، میزان غربالگری سرطان روده بزرگ افزایش خواهد یافت (51) .

4 – کوروش هلاکویی نائینی و همکاران ( 1395 ) ، مطالعه  با عنوان ارزشیابی برنامه پایلوت غربالگری سرطان کولورکتال در ایران انجام دادند . یک مطالعه مقطعی که 15 دانشگاه علوم پزشکی کشور در سال 93 را انتخاب کرده و شاخص ها ارزشیابی برنامه غربالگری سرطان کولورکتال شامل میزان پوشش ، میزان مشارکت ، فراوانی افراد مشاور شده و نمونه ها خون تهیه شده و.... با مرور جامع پایگاه های علمی ، مصاحبه با افراد صاحب نظر و اجرا پایلوت ارزشیابی تعیین شد و به این نتیجه رسیدند که اجرا برنامه های غربالگری درایران با سایر کشورها فرق می کند و بیشتر شاخص ها تحت تأثیر این تفاوت ها هستند که به این تفاوت ها شامل نوع آزمون غربالگری و گروه هدف برنامه بودند (52) .

5 – فاطمه فیاضی و همکاران ( 1398 ) ، مطالعه ای با عنوان طراحی و روایی سنجی مقیاس غربالگری سرطان روده بزرگ مبتنی بر مدل پیشگیرانه سلامت کاربردی از نرم افزار Smart – PLs انجام دادند . یک مطالعه مقطعی ( توصیفی- تحلیلی ) که 160 نفر بین سنین  50 – 30 سال در کارون- اهواز با شیوه نمونه گیری تصادفی بلوک سازی انتخاب شدند که پرسش نامه غربالگری بین آن ها توزیع شد و در نهایت معلوم شد مقیاس 22 گویه ای غربالگری سرطان روده بزرگ در گروه سنی زیر 50 سال ساکن مناطق جنوب کشور دارای روایی و پایایی قابل قبول است . اکثریت افراد یعنی 4/69% زیر 40 سال و بین آن ها 101 نفر زن بودند . 46 نفر تحصیلات دانشگاهی داشتند و با حذف 15 گویه از 37 گویه ، مقیاس 22 گویه پذیرفته شد . جمع آوری اطلاعات تصادفی و نمونه گیری تحلیلی عاملی مرتبه دوم و از معیارها ورود سن 50 – 30 سال و تحصیلات دیپلم یا بالاتر ، عدم ابتلا بستگان درجه 1 به بیماری سرطان کولورکتال و.... بود . و در آخر ، پرسش نامه این امکان را داد تا درک درست تری از عوامل مؤثر برانجام غربالگری سرطان روده بزرگ به دست آید و موقع سیاست گذاری و برنامه ریزی برای انجام غربالگری سرطان روده بزرگ ، محققین به نقش سن و متفاوت بودن تجارب و درک افراد توجه ویژه داشته باشند (53) .

6 – ملک نور الدین و همکاران ( 2017 ) ، مطالعه ای با عنوان غربالگری سرطان کولورکتال : بررسی به روز شده گزینه های موجود انجام دادند . این مقاله به بررسی تست های مختلف غربالگری CRC می پردازد با تمرکز ویژه بر داده های مربوط به آزمایش خون تایید شده و در نهایت ، یک الگوریتم جدید برای غربالگری ساده و مقرون به صرفه CRC را پیشنهاد می کند . برای رسیدن به هدف طلایی کاهش بروز بیماری و در نهایت مرگ و میر مهم تر از همه ما باید به نرخ بالای مشارکت دست پیدا کنیم . پایبندی به برنامه های غربالگری مختلف با اصلاح تمام عوامل مداخله گر و همچنین سود بردن از تمام ابزارهای غربالگری موجود با توجه به تنظیمات هر جمعیت باعث افزایش انطباق خواهد شد . اتخاذ روش های مقرون به صرفه غیر تهاجمی طراحی شده برای کاهش عوارض و اضطراب بیش از غربالگری CRC با بهبود پذیرش فرآیند غربالگری توسط آحاد جامعه همراه خواهد بود . (54)

7 – دیوید بورلینگ و همکاران ( 2018 ) ، مطالعه ای با عنوان نقش تصویربرداری در غربالگری : بررسی مقاله غربالگری سرطان روده بزرگ با سی تی کولونوگرافی لجستیک ، مقرون به صرفه بودن ، کارایی و پیشرفت انجام دادند . چندین روش‌ غربالگری متفاوت امروزه مورد استفاده قرار می‌گیرد و این بررسی به طور خاص بر روی تکنیک تصویربرداری توموگرافی کامپیوتری تمرکز دارد و همچنین چالش ها و تدارکات غربالگری CTC و اهمیت دقت تست ، جذب ، تضمین کیفیت و مقرون به صرفه بودن مورد بحث قرار خواهد گرفت . CTC برای تشخیص پولیپ های مهم در هر دو نوع تنظیمات غربالگری اولیه و ثانویه ، با مزایایی همچون تامین ایمنی بیمار و تجربه بالا ، در حالی که بسیار مقرون به صرفه اما با این حال چون تنوع قابل توجهی در کیفیت تمرین است ، بنابراین تجدید می شود و همچنین تمرکز بر آموزش و اعتبار به تضمین کیفیت کمک خواهد کرد . غربالگری CTC با اصلاحات در فناوری تصویربرداری ، در دوز کمتر تشعشع و تجزیه و تحلیل هزینه دقیق تر به پیدا کردن یافته های اضافی کولون کمک خواهد کرد . (55)

6 – الهام فکوری و همکاران ( 1395 ) ، مطالعه ای با عنوان عوامل مؤثر برانجام غربالگری سرطان دهانه رحم در زنان معتاد همدان سال 94 مبتنی برمدل نظریه انگیزش محافظت انجام دادند . مطالعه توصیفی- تحلیلی که بروی 56 خانم معتاد مراجعه کننده به مرکز مشاوره متادون درمانی حنانه همدان انتخاب و با پرسش نامه پژوهشگر ساخته شامل 3 بخش جمعیت شناختی ، سنجش آگاهی و سنجش سازه ها نظریه انگیزش محافظت مورد مطالعه قرار گرفتند که روایی و پایایی پژوهش سنجیده شده بود و میانگین سنی نمونه ها و مدت مصرف مواد به دست آمده و ارتباطات بررسی شد و در نهایت  به این نتیجه رسیدند توصیه می شود مداخلات آموزشی و مشاوره ای با به کارگیری تئوری انگیزش محافظت جهت افزایش غربالگری سرطان دهانه رحم در زنان معتاد انجام شود (56) .

7 – پریسا پارسا و همکاران ( 1395 ) ، مطالعه ای با عنوان تأثیر مشاوره گروهی غربالگری سرطان دهانه رحم برای آگاهی و عملکرد زنان روستایی شهرستان کبودر آهنگ استان همدان انجام دادند . در این مطالعه نیمه تجربی 80 نفر از زنان تحت پوشش مرکز بهداشتی - درمانی کبودرآهنگ همدان انتخاب و افراد در 2 گروه آزمون و کنترل ( هر گروه 40 نفر ) بررسی و ابزار گردآوری داده ها پرسش نامه که به افراد اول مشاوره شامل آشنایی با بیماری ، علائم و عوامل خطر ، روش پیشگیری و معرفی پاپ اسمیر داده شد و 2 ماه بعد مشاوره نظرسنجی انجام شد که نشان داد آگاهی بعد از مداخله افزایش یافته و به این نتیجه رسیدند که طراحی و اجرا برنامه های مشاوره ای می تواند سبب افزایش آگاهی زنان روستایی در زمینه غربالگری سرطان دهانه رحم و افزایش عملکرد آنان گردد (57) .

8 – مریم قهرمانی و همکاران ( 1397 ) ، مطالعه ای با عنوان غربالگری سرطان دهانه رحم :  مداخله ای آموزشی ، مبتنی بر مدل ها تغییر رفتار فرانظری و اعتقاد بهداشتی در زنان شهر گناباد انجام دادند . مطالعه نیمه تجربی روی 80 نفر از زنان 65 – 20 با پرونده فعال بهداشتی در 2 گروه 40 نفره آزمون و شاهد با گردآوری داده پرسش نامه محقق ساخته که با مداخله آموزشی تمایل به غربالگری پاپ اسمیر افزایش یافت و به این نتیجه رسیدند که آموزش رفتار غربالگری پاپ اسمیر مبتنی بر مدل های اعتقاد بهداشتی و مراحل تغییری می تواند بر ارتقا رفتار غربالگری پاپ اسمیر در زنان مؤثر باشد (58) .

9 – هیلینگ بائو و همکاران ( 2017 ) ، مطالعه ای با عنوان تغییرات قابل توجه در میزان غربالگری سرطان دهانه رحم در ایران - چین براساس اقدامات فردی ، سطح جغرافیایی و وضعیت اقتصادی انجام دادند . این مطالعه مقطعی با روش نمونه گیری خوشه ای که حدود 91816 زن بالا 21 سال مورد مطالعه قرار گرفتند و سطح جغرافیایی و وضعیت اقتصادی آن ها معلوم شد . در ابتدا 297 منطقه یا شهرستان تصادفی انتخاب و طبقه بندی براساس جمعیت و میزان مرگ و میر شدند که خوشه تصادفی در طی 4 مرحله انتخاب شد : اول 4 شهر بعد از هر شهر 3 دهکده و بعد از هر دهکده 1 گروه مسکونی با حداقل 50 خانوار و آخر یک عضو از هر خانواده و بالا 18 سال با ابزار گردآوری داده مصاحبه و با میانگین سنی 51/7 سال و انحراف معیار 5/13 که 1/52% ساکن روستا و 4/86% متأهل که معلوم شد در مناطق فقیر ، کم آموزش با اشتغال زراعی کمترین غربالگری را انجام می دادند . در ضمن ، نسبت به سایر کشورها توسعه یافته غربالگری در چین به طرز قابل توجهی پایین تر بود که نتایج نشان داد که با وجود راه اندازی برنامه غربالگری سازمان یافته با هم و میزان غربالگری به طرز قابل توجهی پایین است به خصوص در زنان ناتوان اقتصادی و اجتماعی که در مناطق محروم اجتماعی - اقتصادی ساکن اند و باید راهبردهایی اتخاذ شود برای هدایت بهتر و هرچه بیشتر دسترسی عدم مردم به غربالگری (59) .

10 – نانسی اینوسنتیا بائو و همکارش ( 2018 ) ، مطالعه ای با عنوان پیش بینی غربالگری سرطان دهانه رحم در زنان HIV مثبت انجام دادند . در این مطالعه مقطعی- توصیفی با نمونه گیری تصادفی ساده 660 زن مبتلا به HIV⁺ در منطقه مرکزی غنا در سنین 65 – 20 سال انتخاب شدند که با پرسش نامه مصاحبه شونده معلوم شد 82% آن ها در سطوح مختلف قصد غربالگری سرطان دهانه رحم را داشتند و 18% باقی مانده به دلیل هزینه ها و عدم درک مناسب از بیماری و موارد دیگر قصد غربالگری سرطان نداشتند . در عمده این افراد نشانه ها سرطان بالا رود و اطلاعات کافی در زمینه غربالگری داشتند که با توصیه ها پزشکان و دسترسی به آموزش بهداشت بیشتر تمایل به غربالگری به موقع افزایش یافت . در ضمن ، ممکن بود افراد با نشانه ها کم در معرض خطر باشند ، پس غربالگری خیلی مهم است . جامعه مورد مطالعه از چند بیمارستان در جمعیت ها سالم ، محروم و حاشیه نشین انتخاب شد و وضعیت اجتماعی و جمعیت شناختی به گونه ای بود که 7/89%  HIV⁺ ها مسیحی و 3/10% مسلمان که مشخص شد از لحاظ موانع موجود ، یادآوری غربالگری و آموزش افراد وضعیت متفاوت داشتند . بنابراین میزان قابل به غربالگری هم متفاوت بود که در نهایت به این نتیجه رسیدند که مداخلات غربالگری سرطان گردن رحم برای زنان HIV⁺ نیاز به تمرکزی خاص داشته و باید برای این افراد ، علائم خطر و مزایا غربالگری شرح داده شود تا نگرش به غربالگری سرطان گردن رحم را بهبود بخشیده و سلامت زنان پرخطر را ارتقا بخشد (60) .

13 – امیلیا گلدستین و همکاران ( 2019 ) ، مطالعه ای با عنوان غربالگری سرطان دهانه رحم : گذشته ، حال و آینده انجام دادند . هدف از این مطالعه توصیف روش ‌های تشخیص و درمان ویروس پاپیلومای انسانی بود . دیسپلازی دهانه رحم (CD) از فن آوری های جدید و استراتژی های غربالگری سرطان دهانه رحم به روز شده خواهد بود . HPV و سرطان دهانه رحم تأثیر جهانی قابل توجهی دارند. تحقیقات و نوآوری های مرتبط با تشخیص و درمان در کاهش بار آنها در سراسر جهان کلیدی است . غربالگری یک زن از نظر HPV و CD می تواند به طور چشمگیری خطر مرگ ناشی از سرطان دهانه رحم را کاهش دهد . تست HPV جدید ، سریع و کم هزینه می تواند امکان غربالگری با حجم بالا را برای تقریباً 1.5 میلیارد نفر زنانی که هرگز غربالگری نشده اند فراهم کند . غربالگری HPV را می توان با دیجیتال با وضوح بالا ترکیب کرد و همچنین تصاویر کولپوسکوپی برای تشخیص سی دی در آینده نزدیک توسط نرم افزار هوش مصنوعی تفسیر خواهند شد و ضایعات شناسایی شده را می توان به راحتی و به طور موثر با ترموکواگولاسیون درمان کرد . (61)

14 – ملیسا سیمون و همکاران ( 2017 ) ، مطالعه ای با عنوان تاثیر توصیه و آموزش ارائه دهنده برای غربالگری  سرطان دهانه رحم در نرخ غربالگری : یک بررسی سیستماتیک و متاآنالیز انجام دادند . هدف از این بررسی سیستماتیک ، درک شواهدی از تاثیر آموزش سرطان دهانه رحم و همچنین به دنبال درک اثر توصیه های ارائه دهنده برای غربالگری به زنان واجد شرایط در نرخ غربالگری سرطان دهانه رحم در مقایسه با شرایط کنترل بر میزان غربالگری سرطان دهانه رحم در جمعیت زنان واجد شرایط در معرض خطر سرطان دهانه رحم . از 3072 گزارش مطالعه غربال شده ، 28 مقاله واجد شرایط ورود به سنتز کیفی (5 مورد از آن در فراتحلیل مداخلات آموزشی گنجانده شد و 8 مورد در متاآنالیز مداخلات خودنمونه‌گیری HPV ترکیب شدند ) در حالی که 45 مورد به دلایل مختلف حذف شده است . استفاده از مداخلات آموزشی مبتنی بر نظریه و امکان نمونه‌گیری از خود برای آزمایش ویروس پاپیلومای انسانی در زنان به طور قابل توجهی نرخ CCS را بیش از دو برابر افزایش داد که البته از تاثیر دعوت نامه و پیگیری برای انجام غربالگری توسط ارگان ها مربوطه نمی توان غافل شد . به این نتیجه رسیدیم که افزایش مشارکت زنان در برنامه های غربالگری سرطان دهانه رحم ، به ویژه هنگامی که جوامعی با سطح سواد پایین را هدف قرار می دهند بسیار مفید است برای افزایش نرخ غربالگری . یادآوری برای انجام پاپ اسمیر به عنوان یک روش غربالگری به ویژه زمانی که زنان به غربالگری قبلی پاسخ ندادند از طریق دعوت نامه هم حائز اهمیت است . (62)

1 – میزان غربالگری های انجام شده برای سرطان گردن رحم در زنان شهر زاهدان قبل طرح تحول سلامت ( 1393-1390) (به تفکیک سن، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات، سابقه خانوادگی ) چقدر بوده است ؟

2 – میزان غربالگری های انجام شده برای سرطان گردن رحم در زنان شهر زاهدان بعد طرح تحول سلامت ( 1399 – 1393 ) (به تفکیک سن، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات، سابقه خانوادگی ) چقدر است ؟ 

3 – غربالگری های انجام شده برای سرطان گردن رحم در زنان شهر زاهدان بعد طرح تحول سلامت ( 1399 – 1393 ) چه قدر منجر به تشخیص سرطان شده است ؟

4 – میزان غربالگری های انجام شده برای سرطان روده بزرگ در مردان شهر زاهدان قبل طرح تحول سلامت (1393 -1390) به تفکیک سن، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات، سابقه خانوادگی چقدر بوده است ؟                                  

5 – میزان غربالگری های انجام شده برای سرطان روده بزرگ در مردان شهر زاهدان بعد طرح تحول سلامت ( 1399 – 1393 ) به تفکیک سن، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات، سابقه خانوادگی چقدر است ؟       

6 – غربالگری های انجام شده برای سرطان روده بزرگ در مردان شهر زاهدان بعد طرح تحول سلامت (1399 – 1393) چه قدر منجر به تشخیص سرطان شده است ؟

7 – اجرای طرح تحول نظام سلامت بر درصد غربالگری های انجام شده برای سرطان گردن رحم در زنان شهر زاهدان موثر است .                                                                                    

8 – اجرای طرح تحول نظام سلامت بر تشخیص سرطان گردن رحم در زنان شهر زاهدان موثر است .             

9 - اجرای طرح تحول نظام سلامت بر درصد غربالگری های انجام شده برای سرطان روده بزرگ در مردان شهر زاهدان موثر است . 

10 – اجرای طرح تحول سلامت بر تشخیص سرطان روده بزرگ در مردان شهر زاهدان موثر است . 

تعیین اثر طرح تحول سلامت بر درصد غربالگری تشخیص سرطان گردن رحم در زنان و سرطان روده بزرگ در مردان شهر زاهدان طی سال های 1399 – 1390

1 – تعیین میزان غربالگری های انجام شده برای سرطان گردن رحم در زنان شهر زاهدان قبل طرح تحول سلامت (1393 - 1390) به تفکیک سن، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات، سابقه خانوادگی

2 – تعیین میزان غربالگری های انجام شده برای سرطان گردن رحم در زنان شهر زاهدان بعد طرح تحول سلامت (1399 – 1393) به تفکیک سن، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات، سابقه خانوادگی

3 – تعیین میزان موفقیت غربالگری های انجام شده برای سرطان گردن رحم در زنان شهر زاهدان بعد طرح تحول سلامت (1399 - 1393) در تشخیص سرطان .

4 – تعیین میزان غربالگری های انجام شده برای سرطان روده بزرگ در مردان شهر زاهدان قبل طرح تحول سلامت (1393 - 1390) به تفکیک سن، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات، سابقه خانوادگی

5 – تعیین میزان غربالگری های انجام شده برای سرطان روده بزرگ در مردان شهر زاهدان بعد طرح تحول سلامت (1399 – 1393) به تفکیک سن، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات، سابقه خانوادگی

6 – تعیین میزان موفقیت غربالگری های انجام شده برای سرطان روده بزرگ در مردان شهر زاهدان بعد طرح تحول سلامت (1399 - 1393) در تشخیص سرطان .

7 – تعیین ارتباط بین طرح تحول نظام سلامت و غربالگری سرطان گردن رحم در زنان شهر زاهدان سال های 1399 – 1393 .

8 – تعیین ارتباط بین طرح تحول نظام سلامت و تشخیص سرطان گردن رحم در زنان شهر زاهدان سال های 1399 – 1393 .

9 – تعیین ارتباط بین طرح تحول نظام سلامت و غربالگری سرطان روده بزرگ در مردان شهر زاهدان سال های 1399 – 1393 .

10 – تعیین ارتباط بین طرح تحول نظام سلامت و تشخیص سرطان روده بزرگ در مردان شهر زاهدان سال های 1399 – 1393 .

تعیین اثر طرح تحول سلامت بر درصد غربالگری تشخیص سرطان گردن رحم در زنان و سرطان روده بزرگ در مردان شهر زاهدان به منظور ارائه نتایج به برنامه ریزان و سیاست گذاران حوزه بهداشت و اخذ تصمیات مناسب در این راستا

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان ، دانشکده بهداشت ، مرکز بهداشت شهرستان ، مرکز خدمات جامع سلامت شهری ، پایگاه های سلامت و زنان و مردان مراجعه کننده به پایگاه های سلامت .  

1 – سکوم : نام دیگرش روده کور و قسمت ابتدایی روده بزرگ است که زائده آپاندیس به انتهای آن متصل می شود .

2 – متاستاز : نام ها دیگر آن دگرنشینی یا فراگستری که به گسترش و مهاجرت سلول های سرطانی از یک بافت به بافت های دیگر گفته می شود .

3 – پاتولوژیک : آسیب شناسی

4 – سیگموئیدسکوپی : بهترین روش تشخیص سرطان روده بزرگ و کمک به بررسی مشکلاتی مانند خونریزی ، درد شکم و اسهال .

5 – کولونوسکوپی : روشی جهت مشاهده روده بزرگ و راست روده برای تشخیص بافت های ملتهب ، زخم و رشد غیرطبیعی بافت روده و پولیپ است . هنگامی که بیمار با مشکلاتی در اجابت مزاج ، درد شکم ، خونریزی از مقعد و یا کاهش وزن به پزشک مراجعه می کند ، برای بررسی دقیق تر به او کولونوسکوپی پیشنهاد می شود .

6 – سی تی اسکن : یا توموگرافی کامپیوتری ، یکی از روش های پیشرفته تصویربرداری پزشکی است که ضایعات سیستم حرکتی بدن انسان به خصوص استخوان ها را بررسی می کند که بافت درون بدن و شکل آن ها را بررسی می کند .

7 – پولیپ : رشد غیرطبیعی توده ها خوش خیم در جدار اعضای بدن که سرطان نیست ولی منشا آن می تواند باشد . منشا اولیه آن ، غشای مخاطی است که با یک ساقه به بافت اصلی متصل است .

8 – پایلوت : طرح آزمایشگاهی ، چک نویس و طرح ارائه شده قبل از اجرایی شدن کار .

9 – روایی : بدین معناست که روش یا ابزار به کار گرفته در تحقیق انجام شده براساس فرضیه محقق تا چه حد می تواند خصوصیت موردنظر را درست اندازه گیری کند و به این سوال پاسخ می دهد که برداشت افراد غیر متخصص ( گروه هدف ) همان برداشت مورد نظر محقق است یا نه ؟

10 – پایایی : بدین معناست که ابزار گردآوری داده ها باید در چند زمان مختلف در یک جمعیت مشابه نتیجه نسبتا یکسانی را به ما دهد و به نوعی تکرار پذیر باشد که برای اندازه گیری آن از ضریب پایایی استفاده می شود .

11 – T مستقل : آزمونی قدرتمند که نشان می دهد آیا میانگین معدل دو گروه یا دو وضعیت از لحاظ آماری با هم تفاوت دارند یا نه  . این آزمون برای داده های پارامتری با توزیع نرمال ، استفاده می گردد و دو نوع t وابسته و t زوجی است .

12 – T زوجی : از انواع t مستقل با توزیع داده نرمال و داده ها در مقیاس فاصله ای یا نسبی مانند سن که برای مقایسه یک جامعه از لحاظ یک متغیر در دوره متفاوت به کار می رود . مانند وضعیت فشار خون بیماران دیابتی قبل و بعد دادن یک داروی مشخص .     

توصیفی -تحلیلی

زنان و مردان مراجعه کننده به پایگاه های سلامت زاهدان بین سال های 1390 تا 1399   

معیارها ورود به مطالعه شامل سن 50 – 20 سال ، داشتن پرونده سلامت  و معیار خروج شامل خارج شدن از پوشش پایگاه سلامت مد نظر است . ( برای سرطان گردن رحم )       

معیارها ورود به مطالعه شامل سن 50 – 30 سال ، معیارها خروج خروج از پوشش پایگاه سلامت مربوطه. ( برای سرطان روده بزرگ )                                                                                            

حجم نمونه مربوط به غربالگری سرطان گردن رحم :

 =0.05 ' z_{1 - α/z} =1.46

ρ = 0.52'q =1 - p = 0.48

n=384 زن

حجم نمونه مربوط به غربالگری سرطان روده بزرگ :

p=0.37

d=0.05

n=359 مرد

روش نمونه گیری در این پژوهش خوشه ای چند مرحله ای خواهد بود. بدین صورت که در مرحله اول بر اساس محل جغرافیایی پایگاه های سلامت، تعدادی پایگاه انتخاب خواهد شد. طوری که شمال ، جنوب، شرق و غرب شهر زاهدان را پوشش دهد. در مرحله ی بعد از بین پرونده های در دسترس بیماران این پایگاه ها با توجه به تراکم جمعیت در هر خوشه و شرایط ورود و خروج مطالعه، و متناسب با حجم نمونه، به تفکیک سال، افراد به صورت تصادفی انتخاب خواهند شد .

ابزار گردآوری داده ها در این پژوهش فرم اطلاعاتی می باشد.فرم اطلاعاتی شامل دو بخش است. بخش اول: اطلاعات دموگرافیک افراد وارد شده به مطالعه را در بر می گیرد از جمله سن ، وضعیت تاهل ، سطح تحصیلات و سابقه خانوادگی و بخش دوم اطلاعات مربوط به غربالگری بیماری سرطان گردن رحم و سرطان روده بزرگ را شامل می شود . این اطلاعات از طریق پرونده سلامت افراد استخراج خواهد شد که البته برای جمع آوری اطلاعات بازه زمانی مشخص هم در نظر گرفته شده است .

این مطالعه از نوع توصیفی – تحلیلی ،  بر روی 384 نفر از زنان ازدواج کرده برای غربالگری سرطان گردن رحم و 359 نفر از مردان برای غربالگری سرطان روده بزرگ تحت پوشش پایگاه های سلامت مرکز بهداشت و درمان شهرستان زاهدان بین سال های 1390 تا 1399 انجام خواهد شد .

پس از انجام هماهنگی های لازم با معاونت پژوهشی دانشگاه، در مرحله اول بر اساس محل جغرافیایی پایگاه های سلامت، تعدادی پایگاه انتخاب خواهد شد. طوری که شمال ، جنوب، شرق و غرب شهر زاهدان را پوشش دهد. در مرحله ی بعد از بین پرونده های در دسترس بیماران این پایگاه ها با توجه به تراکم جمعیت در هر خوشه و شرایط ورود و خروج مطالعه، متناسب با حجم نمونه، به تفکیک هر سال، افراد به صورت تصادفی انتخاب خواهند شد. سپس با استفاده از فرم اطلاعاتی طراحی شده، اطلاعات مورد نیاز از طریق پرونده سلامت افراد وارد شده به مطالعه استخراج خواهد شد . در واقع پس از دریافت معرفی نامه از هیئت داوری کمیته تحقیقات دانشگاه به پایگاه ها مربوطه مراجعه و به سامانه سیب وارد شده و از افراد تحت پوشش گزینه ها دارای شرایط مطلوب دموگرافیک را انتخاب می کنیم سپس از مردان تحت پوشش آنها که غربال سرطان روده بزرگ و از زنان تحت پوشش آنها که غربال سرطان گردن رحم را انجام داده اند انتخاب می کنیم و پرونده الکترونیکی اطلاعات سلامت شان را چک کرده و تعداد و نتایج غربالگری ها انجام شده را بررسی و طبق فرم مصوب اطلاعاتشان را ثبت می کنیم تا در طرح ما حضور داشته باشند .

در مرحله بعد این اطلاعات وارد نرم افزار spss21 خواهد شد و متناسب با نوع داده ها آنالیز انجام خواهد شد.

آنالیز توصیفی با شاخص هایی مثل میانگین ، میانه ، مد ، درصد و جدول فراوانی انجام می شود و آنالیز تحلیلی با آزمون های آماری مثل T وابسته و T زوجی ، آزمون کای دو و .... .

 در این پژوهش از دفترچه راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی های انسانی استفاده خواهد شد. کدهای مورد استفاده در این پژوهش شامل موارد زیر است:

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

10. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    

12. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

13. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15. پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.

17. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

24. اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 

25. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

30. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31. روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

داده ها ناقص ، ناقص بودن اطلاعات پرونده سلامت  فرد دیگری به صورت تصادفی جایگزین خواهد شد.

طرح تحول سلامت – سرطان گردن رحم – سرطان روده بزرگ           

 health transformation of plan – colon cancer –  cervical cancer - 

1. Roshanaei G, komigani A, sadighi A, Faradmal J. Prediction of surviral in patents wit colorectal cancer referred to the Homadan MRI center using of Weibull parameter model determination of its.

2. risk factors during 2005-2013. Arak Med Uni J, 2014. 16 (11). (Persian)

3. Moor J. cancer and Posttraumatic Grouth. PhD Thesis University of Southampton 2010UK.

4. Jemal A, center MM, De santis C, Ward EM. Global Patterns of cancer Incidence and Mortality Rate and Trends. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev.2010, 12(8): 1893-907.

5. Arbyn M, Castellasague x, de sanjose S, Brunil, Saraiya M, Bray F, et al. world wide burden of servical cancer in 2008. Ann oncol 2011, 22 (12): 2674-86.

6. jafari SM, Halimi M, Dast RT, shaham Fy. Prevalence of for precancerous and invasive cancer lesions od cervix Tabriz 200-2005. Iran J obstet Gynexol infert 2008, 10 (2): 63-78. (Persian)

7. cancer office CDC Deputy for Health MOHAMEOI . Iranian Annual of cancer Registration Report 2007-2008.2008.

8. Who. Comprehensive cerrical cancer control. A guide to essential practice 2006.

9. Gracitt PE. The know unknowns of HPV natural history. J clin Invest. 2001, 121 (12): 4593-9.

10. castellsague X. natural history and epidemiology of HPV infection and cervical cancer. Gynecologic oncology. 2008, 110: S4-S7.

11. Gibbs RS. Danforth DN, karlan BY, Haney AF, Nygaard I (eds). DAnforths obstetrics and gynecology. Lippincott Williams & wilkins, 2008.

12. saraiya  M, Ahmad F, Krishnan S. Invasive cervical cancer: Epidemiology , risk Factors, clinical manifestations, and diagnosis. Up to date website, 2013: Jan.

13. Taherian AA, Fatahi E, Solemani b. Study of risk factors for servical caner. A case – control study in Isfahan – Iran. Kuwait Medical journal. 2002, 34 (2): 128-32.

14. Jafari shobeiri M, chapariIlkhchi A. Role of Demographic and socioeconomic Factors in cervical cancer. The Iranian Journal of obstetrics, Gynecology and Infertility. 2011, 13 (6): 22-31.

15. Siegal RL, Miller kD, Jemal A. cancer statistics, 2015. CA cancer J clin 2015, 65 (1): 5-29.

16. cancer office CDC Deputy for Health. 2009.

17. who. Global status report on non communicable diseases. 2010.

18. Kahn JA. HPV Vaccination for the prevention of cervical intraepithelial neoplasia. New England Journal of Medicine. 2009, 361 (3): 271-8.

19. Warren JB. Gullett H, King VJ. Cervical cancer screening and updated Pap guidelines. Primary care: clinics in office Practice. 2009, 36 (1): 131-49.

20. Behtash N, A. tehranian. An Overview of screening tests in cervical cance. Journal of Medical council of Islamic Republic of Iran. 2001, 19 (1): 49-57.

21. center for Non-communicable diseae control. Comprehensive National cancer control program, 2012.

22. Mokarram P, kumark, Brim H, Naghibalhossaini F, Saberi-Firoozi M, Nouraiem, et al. Distinct high-profile methylated genes in colorectal cancer. Plos one 2009, 4: e 7012.

23. Moradi A, khayamzadeh M, Guya MM. Mirzaei HR, Salmanian R, Rakhsha A, et al. surrival of colorectal cancer in Iran. Asian Pac J cancer Prec. 2009: 10 (4): 583-86.

24. Golobocan 2008: colorectal cancer, at http://globocan. Iarc. Fr/.IN: International Agency for Research on cancer, france.

25. Malekzadeh R, Bishehsari F, Mahdavinia M, Ansari R, Epidmiology and molecular genetics of colorectal cancer in iran: a review. Arch Iran Med 2009, 12: 161-2.

26. foroutan M, Rahimi N, Tabatabaeifar M, Davishi M, Hashemi M, Hossein – Panah F, et al clinical features of colorectal cancer in Iran: A 15- Year review. Journal of Digestive Diseases 2008, 9: 225-7.

27. Athinso TM, salzt, touza KK, Li Y, Hay JL. Does colorectal cancer risk perception predict screening behavior? Asystematic review and metaanalysis Journal of Behavioral Medicine 2015 1, 38: 837-50.

28. Arani SH and Kerachian M, rising rates of colorectal cancer among younger Iranians: is diet to blame? Current oncology 2017, 24: 131.

29. Mahdavinia M, Bishehsari F, Ansari R, Norouzbeigi N, khaleghinejad A, Hormazdi M, et al. Family history of colorectal in Iran. BMC cancer 2005, 5:112.

30.world health organization 2015 Available from: http: //www. Whoointo / cardiovascular – diseases / re sources / atlas / en/

31. Jafarabadi MA, Mohannadi SM, Hajizadeh E, fatemi SR. An evaluation of 5- year survival of metastatic colon and rectal cancer patients using cumulative incidence models. Kommesh, 2013. 14 (2). (Persian)

32. Binefa G, Rodriguez – Moranta F, Teule A, Medina – Hayas M. colorectal cancer: from prevention to personalized medicine. World J Gastroenterol 2014, 20: 6786-808.

33. chan AT. Giovannucci El. Primary prevention of colorectal cancer. Gastroentero logyclin 2010, 138: 2029-43.

34. Giovannucci W. Modifiable risk factors for colon cancer Gastroenterol clin North Am 2002, 31: 925-43.

35. Barazande I, Gholamian MR, talaiezadeh A, Pourhoseingholi MA. A Domain – Driven classification Model to early Detection of individauls Having High risk to Develop colorectal cancer. J Health Biomed inform, 2015. 2 (2): 59-75. (Persian)

36. stracci F, Zorzi M, Gtazzini G, colorectal cancer screening: tests, strategies, and perspective frontiers in public health 2014, 27: 210.

37. Glanz K, Rimer B.k, viswanath K. Health Behavior. Theory, Research, and Practice. 5 th Edition Jossey-Bass: USA, 2015.

38. Shahabi M, Tofighi Sh & Maleki MR. The nurse and specialist physicians manpower distribution by population and its relationship with the number of beds at public haspitals in Iran’s 2001-2006. Journal of Health Administration 2010, 13 (41): 7-14 [Article in Persian]

39. Emamgolipor sefiddashti s & Ghazan faris. Ranking Islamic Republic of Iran’s development vision countries in term of access to healthcare indicators. Journal of health Administration 2014, 17 (58): 58-71 [Article in Persian]

40. Ghazanfar Pour H, Kakadezfuli A & kakadezfuli A. Evaluation and analysis of spafcal development indices of health services in fars province using a combination of several indicators (TOPSIS, VIKOR, SAW). Quarterly of Geography Regional planning 2017; 26 (1): 91-110 [Article inpersian]

41. Romezani Daryasari R, Nadi F, Modirian M, Arjomand pour M, Fazeli M, Mirzendedel z, et al. comprehensive National cancer control program Iran: Ministery of Health and Medical Education: Center for Non-Communicable Disease control, 2012.

42. Nematbakhsh M. Letter to editor. Iranian Journal of Medical Education 2015; 15: 64-66 [ In Persian]

43. Brann V, Clarke V. using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology 2006; 3: 77-101.

44. شهرکی محمدرضا ، عباسی حسین آبادی نسترن ، با عنوان رتبه بتدی شهرستان های استان سیستان و بلوچستان براساس شاخص های بهداشتی و درمانی با روش تاپسیس ، مجله دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران (پیاور سلامت) . 1397 ؛ دوره 12 شماره 6  : صفحات 446-433.

45. Nisi Ak. Human development index in the provinces of Iran. Jundishapur Joutnal of Health sciences 2010; 2(2).

46. Levin B, Lieberman DA, Mcfarland B, smith RA, Brooks D, Andrews ks. et al. screening and surveillance for the Early Detection of colorectal cancer and Adenomatous polyps, 2008: A joint Guideline form the American cancer society. The us multi society task force on colorectal cancer, and the  American collego of Radiology. CA: a cancer journal for clinicians. 2008; 58: 130-60.

47. screening for colorectal cancer: u.s. Preventive services Task force recommendation statement. Ann Inten Med 2008, 149: G27-37.

48. Pezzoli A, Matarese V, Rubini M, simony M, caravel G, a 5- years in asymptomatic subjects at increased risk. Digestive and liver disease. 2007; 39: 339-.

49. Kaiser. V, Implenting colon screening Guidelines into the primary care setting, Journal Fe. 2018; 41 (6): volume 4 number 6.

50. Melki. G, Ghrewati. M, Mohamed. H, Bahram. S, Kapoor. A, Ayoub. F, et al, Re-Educating Residents about Non-Invasise colorectal cancer screening: An Approach to Improving colon cancer Screening compliance, Journal Gastroenterol Res. 2019; 12 (6): 312-314.

51. Kattih. Z, Uhlar. C, Perea. Y, Atkinson. B, Angell. E, Ourn. F, et al. A model for colon cancer screeing at a Free community clinic, Journal of student – Run Clinics. 2018; 4 (1): 1-6

52. میرزایی حسین ، پناهی محمدحسین  ، اعتماد کوروش ، قنبری مطلق علی ، هلاکویی نائینی کوروش ، با عنوان ارزشیابی برنامه پایلوت غربالگری سرطان کولورکتال در ایران و مجله تخصصی اپیدمیولوژی اران . 1395؛ دوره 12 و شماره 3: 28-21.

53. فیاضی فاطمه ، عریان مرضیه ، حقیقی زاده محمد حسین ، محمدیان هاشم ، با عنوان طراحی و روایی سنجی مقیاس غربالگری سرطان روده بزرگ مبتنی بر مدل پیشکیرانه سلامت کاربردی از نرم افزار Smart – pls و نشریه پایش . 1398 ؛ دوره 18 و شماره 3 : 259-251.

54. فکوری الهام ، روشنایی قدرت الله ، شبیری فاطمه ، رفعت بخت ، با عنوان عوامل موثر بر انجام غربالگری سرطان دهانه رحم در زنان معتاد همدان در سال 1394: مبتنی بر مدل نظریه انگیزش محافظت ، مجله حکیم سید اسماعیل جرجانی . 1394 ؛ دوره 4 و شماره 2 .

54. Iyad A Issa, Malak Noureddine. Colorectal cancer screening: An updated review of the available options, World J Gastroenterol. 2017 July 28; 23(28): 5086-5096

55. Anu E Obaro, David N Burling and Andrew APlumb. The role of imaging in screening special feature: Review Article Colon cancer screening with CT colonograph: logistics, cost-effectiveness, efficiency and progress, Br J Radiol. 2018; 91: 20180307.

56. فکوری الهام ، روشنایی قدرت الله ، شبیری فاطمه ، رفعت بخت ، با عنوان عوامل موثر بر انجام غربالگری سرطان دهانه رحم در زنان معتاد همدان در سال 1394: مبتنی بر مدل نظریه انگیزش محافظت ، مجله حکیم سید اسماعیل جرجانی . 1394 ؛ دوره 4 و شماره 2 .

57. پارسا پریسا ، شریفی فاطمه ، کرمی منوچهر ، شبیری فاطمه ، با عنوان تأثیر مشاوره گروهی غربالگری سرطان دهانه رحم بد آگاهی و عملکرد زنان روستایی شهرستان کبودر آهنگ استان همدان و رابطه ، دانشکده پرستاری و مامایی ارومیه . 1395 ؛ دوره 14 و شماره 1 : 884-875.

58. قهرمانی مریم ، عالمی علی ،  مقدم محمد زاده حسین ، مودی میترا ، با عنوان غربالگری سرطان دهانه رحم: مداخله ای آموزشی ، مبتنی بر مدل ها تغییر رفتار فرانظری و اعتقاد بهداشتی در زنان شهر گناباد . 1397 ؛ دوره 21 و شماره 5 : 32-22

59. Bao. H, zhang. L , Wang. L , Wang . L , Zhang.L , Zhao. Z, Fang.L , et al, significant variations in the cervical cancer Screening rate in china by individual – level and geographical measures of socioeconomic Status: a multilevelmodel analysis of a nationauy re presentative suvvay dataset, cancer medicine . 2018, 7 (5): 2089-2100.

60. Ebu. N, ogahJ, predictors of serrical cancer Screening intention of H17- positive woman in the central region of Ghana, Journal BMc. Womans Health. 2018 ؛7 (5): 1 - 7

61. Sarah L. Bedell, MD, Lena S. Goldstein, Amelia R. Goldstein, and Andrew T, Goldstein, MD. Cervical Cancer Screening: Past, Present, and Future.Sex Med Red. 2020;8:28-37.

62. Jonah Musa, Chad J. Achenbach, Linda C. O'Dwyer, Charlesnika T. Evans, Melissa A. Simon, et al, Effect of cervical cancer education and provider recommendation for screening on screening rates: A systematic review and meta-analysis. PLoS ONE.2017; 12(9): e0183924.

کد خانوار           سن           جنس     تحصیلات        سابقه خانوادگی       سال انجام غربالگری

عنوان مطالعه بررسی اثر طرح تحول سلامت بر درصد غربالگری تشخیص سرطان گردن رحم در زنان و سرطان روده بزرگ در مردان شهر زاهدان بین سال های 1390 تا 1399است و ما در این تحقیق قصد داریم به دلیل توصیه به غربالگری افراد در معرض خطر برای سرطان گردن رحم و روده بزرگ که می تواند از خطر ابتلا به این بیماری ها به ویژه در میانسالی جلوگیری کند ، به شناسایی عوامل مؤثر بر تمایل به غربالگری به گونه ای که با فرهنگ بومی جامعه هم متناسب باشد ، بپردازیم تا گامی هرچند ناچیز در تغییر سیمای جامعه و تمایل به پیشگیری با راهبرد برنامه طرح تحول سلامت برداریم .

ندارد

این مطالعه می تواند راهبردی مناسب برای سیاست گذاران سلامت درباره بررسی وضعیت انجام غربالگری و تشخیص به موقع سرطان ها به ویژه سرطان ها بررسی شده در مطالعه یعنی سرطان گردن رحم و روده بزرگ باشد ، این که برنامه هایی سراسری برای آگاه سازی بیشتر مردم اجرا شده و سیستم ها بهداشتی درمانی سازوکار ها مناسبی برای آموزش و اجرا این غربالگری ها ایجاد کنند تا با تشخیص به موقع از آسیب ها برگشت ناپذیر ممانعت به عمل آمده و در هزینه ها درمان صرفه جویی شود . 

ندارد

موردی ندارد

غیر هزینه بر

ندارد

در این پژوهش منطبق با کدهای اخلاقی آزمودنی های انسانی، اطلاعات استخراج شده از پرونده ها به صورت کاملا محرمانه خواهد بود و اصل محرمانگی اطلاعات رعایت خواهد شد.

موردی ندارد. چون اطلاعات از پرونده جمع آوری خواهد شد.

موردی ندارد.

جهت دسترسی به پرونده ها از کمیته اخلاق مجوز گرفته می شود.