بررسی شاخص های جمعیتی و بهداشتی استان سیستان و بلوچستان به تفکیک شهرستان و پیش بینی ساختار جمعیت و تغییرخانوار تا افق1405 شمسی

                         جهان دستخوش تحول جمعیتی بزرگ با سه مولفه کلیدی رشد جمعیت، تغییرات در باروری و مرگ و میر، و تغییرات مرتبط در ساختار سنی جمعیت است(1). جمعیت از دو دیدگاه رشد و حرکات آن و دیگری از نظر توزیع و پراکندگی قابل بررسی است (2). رشد جمعیت[1] جهان بر اساس داده های جدید سازمان ملل متحد تا پایان قرن حاضرعملاً متوقف می شود که دلیل اصلی آن کاهش میزان باروری[2] جهانی است(3). باروری واقعه مهم جمعیتی است که عبارتست از توان بالقوه زاد و ولد یک زن که از سن15سالگی شروع و در سن 49سالگی خاتمه می یابد . باروری از اجزای وقایع چهارگانه حیاتی است و از آنجا که در افزایش یا کاهش جمعیت به طور مستقیم تأثیرگذار است به عنوان مهمترین عامل حرکت زمانی رشد جمعیت شناخته می شود(4).

در اکثر کشورهای جهان طی دوره اخیر تغییرات جمعیتی بسیار سریع رخ داده ، که مشخصه مراحل فرآیندی به نام گذار جمعیتی است. در طول این گذار، کاهش نرخ زاد و ولد و به دنبال آن کاهش نرخ مرگ و میر، عصر رشد سریع جمعیت را به همراه دارد. در طول دوره میانی گذار ، تغییرات جمعیتی سریع رخ می دهد که با دو مرحله مشخص می شود. در مرحله اول، میزان رشد جمعیت با کاهش نرخ مرگ و میر افزایش می‌یابد در حالی که نرخ زاد و ولد همچنان بالاست. در مرحله دوم، به دلیل کاهش نرخ تولد، میزان رشد کاهش می یابد (اما مثبت باقی می ماند). کل انتقال معمولاً بیش از یک قرن طول می کشد تا تکمیل شود و با جمعیت بسیار بزرگتر به پایان می رسد(5)

شاخص های متعددی برای محاسبه باروری وجود دارد که رایج ترین آن ها، میزان باروری کل[3]  با اصطلاح رایج و ساده تر «میزان باروری» است، که میانگین تعداد فرزندانی را که یک زن در طول دوران باروری خود (معمولاً از 15 تا 49 سال سن) به دنیا می‌آورد، نشان می دهد. کاهش میزان باروری یکی از اساسی ترین تغییرات اجتماعی است که در تاریخ بشر رخ داده است. براساس برآوردهای سازمان ملل متحد متوسط میزان باروری در جهان امروز کمتر از 2.5 فرزند به ازای هر زن است. در طول 50 سال گذشته میزان باروری جهانی به نصف کاهش یافته است، و در طول دوران مدرنیته جوامع، تعداد فرزندان به ازای هر زن کاهش قابل توجهی را نشان می دهد، در حالی که در دوران پیش از آن، میزان اروری بین 5/4 تا 7 فرزند به ازای هر زن رایج بود.(6) ایران تنها 15 سال طول کشید تا باروری از بیش از 6 فرزند برای هر زن به کمتر از 3 فرزند در هر زن کاهش یابد. چین این انتقال را در 11 سال قبل از معرفی سیاست تک فرزندی انجام داد. بنابراین، سرعت کاهش میزان اروری نشان می دهد، که این انتقال واقعاً چقدر سریع می‌تواند اتفاق بیفتد(6)

دوران گذار به کاهش باروری زیر سطح جایگزینی، سنگ بنای انتقال جمعیت و یکی از محرک های کلیدی تغییر رشد جمعیت است(7). تغییرات جمعیتی بی‌سابقه در طول چند دهه گذشته درجهان و اکثر کشورها تحت تاثیر روندهای مهم باروری، ساختار خانواده، مرگ و میر، مهاجرت، شهرنشینی و سالخوردگی معیت بوده است(8). گزارشات حاکی از این است که تغییرات باروری نسبت به  تغییرات مرگ و میر اثر بیشتری در متوسط رشد جمعیت  دارد (9)، پیش‌بینی می‌شود تا سال 2100 جمعیت جهان با رشد سالانه کمتر از 0.1 درصد به تقریباً 10.9 میلیارد نفر، یعنی کاهش شدیدی نسبت به میزان رشد فعلی داشته باشد . از سال 1950 تا  به امروز، جمعیت جهان هر سال بین 1 تا 2 درصد افزایش داشته و تعداد افراد از 2.5 میلیارد به بیش از حدود  9/7 میلیارد نفر افزایش رسیده است(10،3). بر اساس برآوردهای جمعیتی؛ تا سال 2030 بیش از 71 درصد جمعیت کشورهای در حال توسعه را سالمندان بالای 65 سال تشکیل خواهند داد(11).

جمعیت آسیا انتظار می رود از 4.6 میلیارد نفر در سال 2020 به 5.3 میلیارد در سال 2055 افزایش یابد و سپس شروع به کاهش کند. در این بین جمعیت چین در سال 2031 به اوج خود برسد، در حالی که پیش‌بینی می‌شود جمعیت ژاپن و کره جنوبی پس از سال 2020 کاهش یابد. انتظار می‌رود جمعیت هند تا سال 2059 رشد یعنی به 1.7 میلیارد نفر برسد. در همین حال، پیش بینی می شود اندونزی پرجمعیت ترین کشور در جنوب شرقی آسیا در سال 2067 به اوج جمعیت خود برسد(3).

تجربه کاهش قابل توجه باروری منطقه آسیا-اقیانوسیه   تغییرات پویایی جمعیت  از جمله رشد مداوم جمعیت ،  با تحولات مهم در ساختارهای سنی مرتبط با برآمده شدن هرم جمعیتی جوانان و پیران و تغییرات قابل توجه در مهاجرت و شهرنشینی ، روندهای چالشی زیادی را ایجاد می کنند، اما فرصت ها و پیامدهای مهمی برای توسعه اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی آنها هم به مردم شکل می دهند و هم توسط مردم شکل می گیرند . در صورت سیاست های ایجاد اشتغال، فقرزدایی، حمایت اجتماعی و بازنشستگی ، آموزش مسکن، بهداشت، آب، غذا و انرژی، مهاجرت و شهرنشینی که برای متعادل کردن تغییر جمعیت، اقتصادی استفاده می شود، رشد تحول اجتماعی و محیطی پایداری  را رقم می زند(12).

ایران نیز به عنوان یکی از کشورهای در حال توسعه؛ از این تغییرات جمعیتی مستثنی نیست. به طوری که روند پیر شدن جمعیت در کشور حکایت از رشد پدیده سالمندی دارد(14،13)؛  در حال حاضر ایران در مرحله گذار ساختار سنی قرار گرفته است و انتظار می رود در چندین دهه بعد پدیده سالخوردگی جمعیت را تجربه نماید. در ایران سالمندی جمعیت هنوز آغاز نشده، در سال 1395، نسبت جمعیت سالمند (65 ساله و بیشتر) 1/6 درصد بوده است. براساس پیش بینی ها جمعیت سالمند 65 ساله و بیشتر، از حدود 5 میلیون نفر (1/6 درصد) در سال 1395 به حدود 19 میلیون نفر (7/18 درصد) در سال 1430 افزایش خواهد یافت. به این ترتیب ایران در سال 1405 با تجربه 7درصدی نسبت جمعیت 65 و بیشتر رو به سالمندی خواهد رفت و سپس از سال 1425به بعد با تجربه نسبت بالای 14 درصدی جمعیت 65 و بیشتر پدیده سالمندی جمعیت را تجربه خواهد کرد (13). در سال 1950 شکل هرم سنی حالت مثلثی داشته که نشان دهنده نرخ باروری زیاد و سالمندی کم بوده است. در سال 2000 شکل هرم سنی کمی تغییر شکل یافته به طوری که که قاعده مثلث کوچکتر شده که نشان دهنده ی کم شدن  میزان باروری است ولی، از سویی دیگر، نسبت سالمندی نسبت به قبل حتی کمتر هم شده است، ولی سنین میانی 30-25 افزایش قابل توجهی نسبت به 50 سال قبل داشته اند وبالاخره انتظار می رود در سال 2050 هرم سنی حالت استوانه ای پیدا کند که نشان دهده رشد بسیار زیاد نسبت سالمندان ( 60 سال و بالاتر ) به کل جمعیت است (15).

از این رو تحولات جمعیتی در همه کشورهای دنیا امری اجتناب ناپذیر است. در بسیاری از کشورها به دلیل ناهماهنگی زمانی بین تحولات جمعیتی با تحولات اقتصادی، اجتماعی و اجرانشدن سیاست های مناسب همزمان با شروع تحولات جمعیتی، مسایلی بروز و ظهور می کند که اگر در مورد آنها چاره اندیشی نشود، جامعه را با بحران های حادی روبرو می سازد. سیاستهای جمعیتی با هدف حفظ تعادلی پویا، ساختارکلی جمعیت از سوی دولت ها اتخاذ می شود و حدود فعالیت های دولت را در رابطه با مسایل جمعیتی و یا اموری که نتایج جمعیتی را به دنبال دارند، تعیین می کند(4).

از آنجا که باروری مهم‌ترین مؤلفه رشد جمعیت است. یکی از اولویت‌های اساسی در کشورهای درحال‌توسعه پرداختن به مطالعات جمعیتی به‌ویژه مطالعات مرتبط با باروری، روش‌های تنظیم خانواده و سن ازدواج به دلیل نقش مهم آن در رشد جمعیت است. مطالعات مختلف مؤید این واقعیت است که میزان باروری در ارتباط با عوامل اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی است. ازاین‌رو شناخت دقیق این عوامل ضرورت دارد(16).

میزان باروری ممکن است در گروه های سنین مختلف متفاوت باشد. از این رو، در نظر گرفتن یک مدل ریاضی که بتواند نمایه باروری را بیشتر توصیف کند، مناسب است، زیرا به پیش بینی های باروری اجازه می دهد منطقی و شفاف باشند؛ از این نظر تحقیقی توسط آربو وهمکاران [4]در سال 2021 جهت روند الگوی پیش بینی میزان باروری ویژه سنی[5] (ASFR) در جنوب آسیا بر روی کشورهای هند و بنگلادش و پاکستان در بازه زمانی 2020 تا 2100  بر روی هفت گروه سنی انجام شد. نتایج پیش‌بینی‌شده نشان می‌دهد که ASFR در هند و بنگلادش در گروه سنی 15 تا 24 سال روند کاهشی شدیدی دارند،  در حالی کهASFRها در گروه سنی 25-29 سال در هر دو کشور و گروه سنی 45-49 سال در هند روندهای ASFR را به تدریج کاهش می دهند. گروه سنی 30 تا 44 سال در بنگلادش روندهای ASFR اندکی کاهشی دارند. پاکستان با نرخ باروری بالا در گذشته، در حال تجربه کردن کاهش تدریجی ASFR ها در همه گروه های سنی است. در نتیجه، تغییر باروری در این سه کشور از جمعیت کم پایدار تا جمعیت با پایداری بالا در 40 سال آینده، از سال 2020 به بعد رخ خواهد داد(17).

مطالعه مروری چنگ[6] در سال 2020  به بررسی عوامل نهادی موثر بر باروری می پردازد. روندهای خانوادگی در پنج جامعه آسیای شرقی شامل چین، ژاپن، هنگ کنگ، کره جنوبی و تایوان که یک گذار سریع با باروری بسیار پایین را تجربه می کنند. در این بررسی به طور خاص، نقش فرهنگ کنفوسیوس را برجسته می کند که بر ارزش های مردسالارانه  و نقش زنان در خانه تأکید دارد. این مطالعه همچنین به بررسی تغییرات نگرش در ازدواج و خانواده می پردازد. ارزش هایی که پس از هزاره جدید در این جوامع شکل گرفته است. این تغییرات می تواند خانواده سنتی را بیشتر از بین ببرد و بر تشکیل خانواده تأثیر بگذارد(18). آن چیزی که مهم است آیا این ارزش های سنتی در جامعه ما نیز در حال تغیییر است؟

استان سیستان و بلوچستان واقع در جنوب شرق یکی از پهناورترین استان های کشور ایران است. این استان جوانترین استان از نظر ساختار سنی می باشد. متوسط رشد سالانه جمعیت استان در سال 1390 معادل 1.05 و در سال 1395 برابر 1.83 بوده است. بیشترین متوسط رشد جمعیت مشاهده شده در دوره زمانی 1375-1365  مربوط به استان سیستان و بلوچستان با مقدار 3.7 درصد  و همچنین بیشترین متوسط رشد سالانه جمعیت  در دوره زمانی 1375-1385 در این استان  با مقدار 3.4 درصد بوده است. هرچند رشد سالانه جمعیت نقاط شهری در دوره 95- 1390 نسبت به دوره 90 -1385 کاهش یافته ولی در برخی استان ها من جمله سیستان و بلوچستان متوسط رشد سالانه جمعیت شهرنشین افزایش داشته است. در استان سیستان و بلوچستان گرچه میزان باروری کل در مقایسه با گذشته کاهش یافته اما هنوز قاعده هرم سنی این استان پهن و گسترده می باشد(19).

گذار جمعیتی و بویژه کاهش باروری در ایران منجر به تغییرات بنیادی در ساختار سنی جمعیت کشور شد. در نتیجه این تحولات، در این استان فرصت جمعیتی (پنجره جمعیتی) ایجاد شده که در آن تمرکز اصلی جمعیت بر سنین 15 تا 64 ساله است. به عبارت دیگر استان وارد دوره فرصت جمعیتی شده است، دوره ای که فرصتی بالقوه، بی نظیر و تکرارنشدنی برای رشد و توسعه اقتصادی فراهم می کند. بنابراین در صورت بهره برداری مناسب و بهینه از این فرصت می توان بر رشد اقتصادی کشور و استان افزود.

برای اینکه جمعیت تشکیل دهنده یک جامعه از چه ترکیب سنی برخوردار باشد ، برنامه ریزی های مختلف به شدت بر روی آن تاثیر می‌گذارد و هزینه ها و مزایای متفاوتی را برای یک جامعه بدنبال دارد. پنجره جمعیتی یکی از مهمترین مراحل در ساخت سنی یک جمعیت است که با توجه به تبعات آن به ویژه از منظر اقتصادی، برخی از اقتصاددانان از آن به عنوان موهبت جمعیتی نام می برند. البته باید در نظر داشت که تهدیدآمیز بودن یا فرصت بودن پنجره جمعیتی کشور ساختار سنی به ویژه عرضه و تقاضای نیروی کار را تحت تاثیر قرار می دهد، و تا حدود زیادی به نگرش و عمکرد دولت و نظام حاکم در ارتباط با این مسئله بستگی دارد. بنابر این انجام تحقیقات در این زمینه جهت شناسایی و بکاربردن راهبرد های مناسب و پیش بینی شاخص ها در جهت برنامه ریزی های آتی از اهم وظایف سیاستگذاران سلامت خواهد بود. بر این اساس با تأکید مقام معظم رهبری بر صیانت از جمعیت و اسناد بالادستی مربوطه این تحقیق با هدف بررسی آمایشی جمعیت و نرخ باروری و عوامل مرتبط انجام خواهد شد.

• متوسط رشد سالانه جمعیت در دوره های 1395-1400 و 1400- 1405 استان به تفکیک شهرستان چه مقدار است؟
•  شاخص میزان باروری کل  در فاصله سال های 1395-1400 به تفکیک شهرستان چه مقدار است؟
• شاخص میزان باروری کل  در فاصله سال های 1400-1405 به تفکیک شهرستان چه مقدار پیش بینی می شود
• میزان شاخص های جمعیتی به تفکیک سال(1400-1395) استان سیستان و بلوچستان به تفکیک شهرستان  چه مقدار است؟
•  میزان شاخص های بهداشتی) سن ازدواج ، میزان طلاق ، ازدواج مجدد، سن در اولین ازدواج ) به تفکیک سال(1400-1395) استان سیستان و بلوچستان به تفکیک شهرستان چه مقداراست؟

• تعیین شاخص های جمعیتی و بهداشتی) سن ازدواج ، میزان طلاق ، ازدواج مجدد، سن در اولین ازدواج ) استان سیستان و بلوچستان به تفکیک شهرستان
•  پیش بینی جمعیت و خانوار استان سیستان و بلوچستان به تفکیک شهرستان  تا افق1405 شمسی

• تعیین میزان بازسازی جمعیت سال های 1390 و 1395  استان تا سطح شهرستان به تفکیک مناطق شهری و روستایی بر اساس محدوده جغرافیایی شهریورماه 1400

  تعیین میزان روند رشد جمعیت استان به تفکیک شهرستان و مناطق  شهری و روستایی در دوره1390 تا 1395 و آینده نگری آن تا سال 1405

  تعیین میزان روند رشد خانوار استان به تفکیک شهرستان و مناطق  شهری و روستایی در دوره1390 تا 1395 و آینده نگری آن تا سال 1405

   تعیین میزان روند باروری کل استان به تفکیک شهرستان و مناطق  شهری و روستایی در دوره1390 تا 1395 و آینده نگری آن تا سال 1405

  تعیین میزان روند ازدواج استان به تفکیک شهرستان و مناطق  شهری و روستایی در دوره1390 تا 1395 و آینده نگری  جمعیت در معرض سن ازدواج تا سال 1405

   تعیین نسبت تک فرزندی در استان به تفکیک شهرستان در دوره 1395 تا 1400

  تعیین میزان طلاق در استان به تفکیک شهرستان در دوره 1395 تا 1400

  تعیین میزان ازدواج در استان به تفکیک شهرستان در دوره 1395 تا 1400

  تعیین میانگین سن در اولین ازدواج برحسب جنس در استان به تفکیک شهرستان در دوره 1395 تا 1400

  تعیین میزان  ازدواج مجدد در استان به تفکیک شهرستان در دوره 1395 تا 1400

  تعیین میزان جمعیت در معرض ازدواج استان به تفکیک شهرستان و مناطق  شهری و روستایی در دوره1390 تا 1395 و آینده نگری آن تا سال 1405

• وزارت بهداشت و علوم پزشکی های تابعه
• اماکن مذهبی

- حیطه سیاست گذاری

-یکی از اولویت‌های اساسی سیاست گذاری در کشورهای درحال‌توسعه پرداختن به مطالعات جمعیتی به‌ویژه مطالعات مرتبط با باروری، روش‌های تنظیم خانواده و سن ازدواج به دلیل نقش مهم آن در رشد جمعیت است.

- شناسایی و بکاربردن راهبرد های مناسب و پیش بینی شاخص ها در جهت برنامه ریزی های آتی از اهم وظایف سیاستگذاران سلامت خواهد بود. 

- حیطه اقتصادی

پنجره جمعیتی یکی از مهمترین مراحل در ساخت سنی یک جمعیت است که با توجه به تبعات آن به ویژه از منظر اقتصادی، برخی از اقتصاددانان از آن به عنوان موهبت جمعیتی نام می برند. البته باید در نظر داشت که تهدیدآمیز بودن یا فرصت بودن پنجره جمعیتی کشور ساختار سنی به ویژه عرضه و تقاضای نیروی کار را تحت تاثیر قرار می دهد، و تا حدود زیادی به نگرش و عمکرد دولت و نظام حاکم در ارتباط با این مسئله بستگی دارد

-

نرخ کلی باروری (Total fertility rate)

تعریف نظری: میانگین تعداد فرزندانی است که یک زن در طول زندگی‌اش به دنیا می‌آورد.

تعریف عملیاتی: میانکین تعداد فرزندان زنان همسردار 10 تا 54 سال استان سیستان بلوچستان به تفکیک شهرستان های تحت پوشش علوم پزشکی زاهدان، ایرانشهر و زابل طی سال های 1395 الی 1400 و پیش بینی آن تا 1405 بر اساس شاخص های پیش بینی با استفاده از نرم افزار PAS با استفاده از روش ترکیبی مولفه ای انجام خواهد گرفت

رشد جمعیت 

تعریف نظری:رشد جمعیت برای اشاره به هر موجود زنده شناخته شده‌ای بکار می‌رود، اما  عمدتاً به رشد جمعیت بشر در جمعیت‌شناسی پرداخته می‌شود. مدل رشد مالتوس، مدل لجستیک و مدل رشد سولو نمونه‌هایی از مدل‌های ساده برای رشد جمعیت هستند. 

تعریف عملیاتی: در تحقیق حاضر رشد جمعیت استان سیستان بلوچستان به تفکیک شهرستان های تحت پوشش علوم پزشکی زاهدان، ایرانشهر و زابل طی سال های 1395 الی 1400 و پیش بینی آن تا 1405بر اساس  شاخص های پیش بینی داده ها با استفاده از نرم افزار  PAS و با استفاده از روش ترکیبی مولفه ای انجام خواهد گرفت.

  تحلیل ثانویه و تکنیکی

کل جمعیت استان سیستان  بلوچستان

معیار ورود:

کلیه زنان  10-49 سال 

معیار خروج

زنان مهاجر (افغان و پاکستانی)

با توجه به اهداف و روش تحقیق، این مطالعه به  تعیین حجم نمونه  احتیاج ندارد.

سرشماری بر اساس اطلاعات ثبت شده در سامانه سازمان ثبت احوال و اطلاعات ثبتی وزارت بهداشت ( در زمینه ولادت و برخی شاخص های جمعیتی و بهداشتی)

روش تحقیق این پژوهش در راستای دستیابی به اهداف آن شامل تحلیل ثانویه و روش های تکنیکی و جمعیت شناختی است. در مرحله نخست داده های موجود در زمینه جمعیت(آمارهای ثبتی وقایع چهارگانه شده توسط سازمان ثبت احوال کشور در سال های 1390 و  1395) و نیز جمعیت استان سیستان و بلوچستان (حاصل از نتایج سرشماری های 1390 و 1395) و اطلاعات ثبتی وزارت بهداشت ( در زمینه ولادت و برخی شاخص های جمعیتی و بهداشتی) برای تعیین میزان درستی و اعتبار ارزیابی خواهد بود. روش های مختلف جمعیتی و آماری در این زمینه موجود می باشد. برای ارزیابی و بررسی داده های ثبتی و نتایج سرشماری (قسمت اول تحقیق) از نرم افزارهای جمعیتی پس، مرت پک و اکسل بهره گرفته خواهد شد. برای پیش بینی جمعیت استان به تفکیک شهرستان از سال 1400 تا 1405 از نرم افزار پیش بینی جمعیت اسپکتروم4 استفاده خواهد شد

مطالعه پس از تصویب و مجوز کمیته  اخلاق  پیرو ابلاغ برنامه صیانت از جمعیت ،  هماهنگی و برنامه ریزی به منظور اجرای سند در دانشگاه شروع خواهد شد. پس از طرح موضوع در اولین جلسه هیئت رئیسه دانشگاه در تاریخ 24/1/1400  مقرر گردید اعضای محترم هیئت رئیسه پس از ابلاغ مفاد سند از سوی معاونت بهداشتی دانشگاه، اقدامات لازم در خصوص اجرای وظایف محوله و اجرایی نمودن سند صیانت از جمعیت را معمول داشته و گزارش فعالیت ها را بر اساس برنامه زمانبندی شده به دبیرخانه مربوطه مستقر در معاونت بهداشتی ارسال نمایند.

پیرو مصوبه هیئت رئیسه دانشگاه، ضمن درخواست اعلام اسامی نماینده تام الاختیار هر معاونت به منظور پیگیری اجرای سند در هر حوزه، جلسه کارشناسی توجیهی با حضور معاون محتر بهداشتی ، معاون محترم آموزشی و نمایندگان سایر معاونت ها در سالن اجتماعات معاونت بهداشتی برگزار گردید و برنامه به طور کامل و مفصل ارایه گردید. با عنایت به شاخص های دانشگاه (جوانی جمعیت، بالا بودن میزان های مرگ و میر مادران و کودکان نسبت به میانگین کشوری، وجود بالاترین نرخ باروری کلی در این استان ) و بررسی وضعیت موجود سه راهبرد منتخب دانشگاه  (ارتقای سلامت مادران، ارتقای رشد و تکامل همه  جانبه کودکان (تاک) و پیشگیری و مدیریت ناباروری در استان) به همراه راهبردهای توانمندسازی ذینفعان کلیدی و جمعیت هدف در راستای صیانت از جمعیت و رصد دقیق آمایش جمعیت و افزایش هدفمند نرخ باروری درسطوح دانشگاهی/ استانی در دستور کار سال 1400 دانشگاه قرار گرفت. ضمن ابلاغ راهبردهای منتخب به سایر معاونت ها پیگیری به منظور دریافت برنامه عملیاتی هر حوزه ادامه خواهد یافت.

1.         رصد دقیق آمایش جمعیت و افزایش هدفمند نرخ باروری

2.         دانشگاهی توانمندسازی ذینفعان کلیدی و جمعیت هدف در راستای صیانت از جمعیت

3.         پیشگیری و مدیریت ناباروری در کشور

4.         ارتقای سلامت مادران

5.         ارتقای رشد و تکامل همه  جانبه کودکان (تاک)

از بین راهبردهای ملی به عنوان اهداف کلی دانشگاه در برنامه عملیاتی سال 1400 راهبرد اول (رصد دقیق آمایش جمعیت و افزایش هدفمند نرخ باروری ) برونسپاری شد ودر دستور کار قرار گرفت.

اقدامات کلان برای تحقق راھبرد رصد دقیق آمایش جمعیت و افزایش هدفمند نرخ باروری

 1-تشکیل کمیته کشوری آمایش جمعیت

2- تشکیل کمیته های استانی جمعیت

 3- اجرای طرح برآورد آمایشی جمعیت کشور

4- تدوین و اجرای برنامه آمایش صیانت از جمعیت

خروجی های مورد انتظار

 1-کمیته استانی جمعیت

2-گزارش برآورد آمایشی جمعیت

 3-تصویب سند آمایش صیانت از جمعیت در کمیته استانی

پس از برون سپاری طرح از طرف معاونت بهداشتی به مرکز تحقیقات سلامت بارداری تیمی تحقیقاتی متشکل از جمعیت شناس، اپیدمیولوژیست، آماریست ، دست اندرکاران بهداشتی، ثبت احوال و گروه مامایی از مرکز تحقیقات سلامت بارداری تشکیل خواهدگردید. برنامه های عملیاتی راهبرد رصد دقیق آمایش جمعیت و نرخ باروری کلی پس از تصویب و مجوز کمیته  اخلاق  بر اساس شاخص های جمعیتی و بهداشتی و بازسازی جمعیتی با استفاده از نرم افزار ها در استان سیستان و بلوچستان بر اساس شهرستان های آن شامل دو منطقه سیستان در شمال استان (شهرستان زابل و توابع تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی زابل) و بلوچستان در مرکز و جنوب استان و شامل شهرستان های زاهدان، خاش ، سراوان، سوران ،تفتان ، میرجاوه تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و شهرستان های ایرانشهر ، نیکشهر، چابهار ، کنارک ، مهرستان، فنوج، سرباز ، ،دلگان و قصرقند تحت پوشش دانشکده علوم پزشکی ایرانشهر؛  به مرحله اجرا در خواهد آمد، و نتایج حاصل از هر شهرستان به تفکیک و کلی و همچنین پیش بینی 5 سال آینده آن به وزارت بهداشت ارائه خواهد شد.

تجزیه و تحلیل داده ها ی توصیفی بر اساس شاخص های کمی و کیفی ارائه خواهد شد و شاخص های پیش بینی داده ها با استفاده از نرم افزار Spectrum4 و با استفاده از روش ترکیبی مولفه ای انجام خواهد گرفت.

بر اساس کدھای 31 گانه راھنمای عمومی اخلاق در پژوھشھای علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمھوری اسلامی ایران

1. هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد
2. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ آن برای هر فرد آزمودنی بیشتر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده پژوهش از جمله کمیته‌ اخلاق در پژوهش‌ است.
3. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی درمعرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

11- کمیته‌ اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.

12- انتخاب آزمودنیهای بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به نحوی که توزیع بارها )خطرات یا هزینه ها )و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض آمیز نباشد .

20- در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد

25- پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد         

27 . در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

28. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه، دقیق و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29 .نحوه‌ گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

30. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند

31. روش پژوهش نباید با ارزش‌های اجتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

• هماهنگی های لازم جهت انجام کار در استان پهناور سیستان و بلوچستان با سه علوم پزشکی مختلف از محدودیت های خواهد بود که با محوریت حوزه معاونت بهداشتی تسهیل کارها صورت خواهدگرفت
• عدم انجام سرشماری سال 1400 به علت وقوع پاندمی کووید -19 برخی شاخص ها بصورت برآورد انجام شده است.
• نبود امار منسجمی از مهاجرت دورن کوچی و برون کوچی از محدودیت های پژوهش خواهد بود که با هماهنگی های لازم در بخش بهداشت و ثبت احوال لحاظ و کنترل خواهد شد.
• با توجه به محدود بودن بیمارستان های موجود در استان ولادت های ثبت شده به صورت دقیق تری محاسبه گردد و ازمراکز بهداشت آمار دقیق تری در این خصوص کسب گردد

آمایش، باروری، جمعیت

References

1. Bloom D E. Population 2020. Finance & Development 2020; 0057(001);68. available at: https://www.elibrary.imf.org/view/journals/022/0057/001/article-A002-en.xml
2. Shojaei J. Population planning policies. Population Magazine 2013;20(85): 22-42
3. Cilluffo A, Ruiz, NG. World’s population is projected to nearly stop growing by the end of the century. 2019. Available at:  https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/06/17/worlds-population-is-projected-to-nearly-stop-growing-by-the-end-of-the-century/
4. Raofi D, Ideni  F. Overall fertility rate and Current policies Ministry of Health. Behvarz 2014; 25(90): 66-69.
5. Bongaarts J. Human population growth and the demographic transition. Phil. Trans. R. Soc. B. 2009; 364: 2985–2990. doi:10.1098/rstb.2009.01372985This journal isq2009 The Royal Society Downloaded from https://royalsocietypublishing.org/ on 07 January 2022  http://doi.org/10.1098/rstb.2009.0137
6. Roser M. Fertility Rate.2017.  Available at:  https://ourworldindata.org/fertility-rate
7. Pattaro S, Vanderbloemen L, Minton J. Visualizing fertility trends for 45 countries using composite lattice plots. Demographic Research. 2020 Jan 1;42:689-712.
8. Bongaarts J. Global Fertility and Population Trends. Semin Reprod Med 2015; 33(01): 005-010. DOI: 10.1055/s-0034-1395272
9. Gafarinasab.E, Mosavat. E, Ghaseminejad. M.A .The Study Living Conditions associated with female fertility in Iran (based on secondary analysis of 2011 census). Nursing journal of the Vulnerable 2016;3(8): 59-75.
10. Karami Matin B, Rezaei S, SHaahmadi F, Kazemi Karyani A. Ageing in Iran in 1410, a Warning to health care system. Teb Va Tazkieh. 2012;22(2).
11. Trends U. Public Health and Aging: Trends in Aging---United States and Worldwide. Public Health. 2003;347:921-5.
12. Dissanayake L. High Fertility and Population Growth. Available at: https://www.researchgate.net/publication/316165288
13. Fathi E. The Phenomenon of Population Aging in Iran. Iranian Journal of Official statistics studies 2020;30(2):387-4113. Available from at:

URL: http://ijoss.srtc.ac.ir/article-1-351-en.html

14.  Economic UNDo. World population ageing, 1950-2050: New York: United Nations; 2002.
15. Control CfD. the Merck Institute of Aging and Health.' The State of Aging and Health in America 2004.'.

16. NIAZI M, TORENJIPOOR F, NOROZI M, ASGARI KVIRI A. META-ANALYSIS OF SOCIAL FACTORS AFFECTING FERTILITY IN IRAN. SOCIAL DEVELOPMENT AND WELFARE PLANNING. 2017 [cited 2022January07];8(29 ):69-118. Available from: https://www.sid.ir/en/journal/ViewPaper.aspx?id=609245
17. Arbu N. Forecasting the Patterns and Trends in Age-Specific Fertility in South Asia. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT). 2021 Sep 1;12(8):2595-600.
18. Cheng YH. Ultra-low fertility in East Asia: Confucianism and its discontents. Vienna Yearbook of Population Research. 2020;18(1):TBA-OLF.
19. Fathi E, Javid N, Hoseini SM, Mirziei S, Nasiripoor M. The process of changing the structure and composition of the country's population and its future To the horizon of 1430. Available at: https://www.amar.org.ir/Portals/0/Files/fulltext/1398/N_brtsvtjkvaato1430.pdf

اطلاعات شاخص های  آماری جمعیت شناختی و باروری استان سیستان بلوچستان به تفکیک شهرستان بصورت براورد 5 سال آینده پیش بینی صورت خواهد گرفت

ندارد

- براورد جمعیت در جهت تعادل جمعیتی و برنامه ریزی های آتی کشوری بر حسب استان را آسان می سازد

ندارد

ندارد

هزینه ای در بر ندارد

اطلاعات  محرمانه می ماند

بر اساس چک لیست تکمیل خواهد شد

مورد ندارد

بر اساس کدهای اخلاقی پژوهش انجام خواهد گرفت

چک لیست اطلاعات جمعیت شناختی و باروری ضمیمه می باشد