بررسی دانش ،نگرش و عملکرد تکنولوژیست های اتاق عمل بیمارستان های آموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در رابطه پیش گیری از ترومبوز ورید های عمقی در بیماران کاندید جراحی

یکی از عوارض بسیار خطرناک و تهدید کننده حیات پس از انجام اعمال جراحی طولانی مدت ترومبوز
ورید عمقی است (1) . DVT به معنای تشکیل لخته های خونی غیرمعمول در عروق به خصوص
وریدهای عمقی اندام تحتانی می باشد و در صورتی که لخته های تشکیل شده همراه با جریان خون جا به
جا شوند منجر به ترومبوآمبولی وریدی شوند (2) . مطالعات شیوع این عارضه را در حدود 130 تا 395
نفر در هر 1000 بیمار گزارش کرده اند (3) . از جمله عوامل موثر بر بروز عارضه DVT می توان به
عواملی همچون سن بالا، سابقه خانوادگی DVT، مصرف بعضی داروها همانند استروژن ها ، کتتر های
وریدی مثل سی وی لاین و شالدون، سیگار، حاملگی، چاقی و ... اشاره کرد (4) . علاوه بر اینها انجام
عمل جراحی می تواند نقش به خصوصی در بروز این عارضه داشته باشد. به طوری که بی حرکتی در
قبل، حین و پس از عمل جراحی از مهم ترین عوامل موثر در ایجاد DVT بوده و احتمال بروز این
عارضه را تا 9 برابر افزایش می دهد. چرا که بی حرکتی طولانی مدت سبب افزایش استاز وریدی
خون و در نتیجه افزایش احتمال تشکیل لخته می شود (5) . همچنین وسعت برش جراحی، نوع عمل،
داروهای مصرفی بیمار در حین جراحی نیز می توانند بر بروز DVT موثر باشند (6) . به دنبال تشکیل
لخته در ورید های عمقی اندام ممکن است علائمی همچون تورم و ادم و درد در ساق پا و درد در زمان
دورسی فلکشن پا بروز پیدا کنند، اما گاهی نیز DVT بدون هیچ علامتی رخ می دهد (7) . از این رو در
بسیاری از موارد بروز DVT تشخیص داده نشده و لخته های تشکیل شده به صورت آمبولی سبب انسداد
عروق ریوی و درنهایت مرگ بیمار می شود (1) . علاوه بر این ممکن است در طولانی مدت باعث
اختلال در خونرسانی اندام شوند (8) . به همین دلیل پیشگیری و تشخیص به موقع و سریع این عارضه از
اهمیت بالایی برخوردار می باشد. جهت تشخیص می توان از روش های معاینه بالینی مثل تست
هومان(دورسی فلکشن پا) استفاده کرد (9) همچنین استفاده از تست های پاراکلینیکی نیز در تشخیص بهتر
این عارضه به ما کمک می کنند (10) . از دیگر راه های تشخیص احتمال ایجاد DVT استفاده از معیار
ولز است که بیمار را از نظر ابتلا به DVT به سه دسته خطر کم، متوسط و زیاد تقسیم می کند (2,11) .
جهت پیشگیری از بروز DVT ن می توان با استفاده از روش های مکانیکال شامل استفاده از جوراب
های ضد واریس و جوراب پنوماتیک و با استفاده از داروهای ضد انعقاد مثل هپارین و وارفارین، از
تشکیل لخته جلوگیری کرده و در نتیجه خطرات ایجاد شده به دنبال آن را به حداقل رساند (12,13) . این
مهم زمانی اتفاق می افتد که کادر درمان بتوانند احتمال بروز DVT را در بیماران تشخیص داده و از
عوارض بعدی جلوگیری کنند. از این رو آگاهی کادر درمان و آشنایی آنها با DVT، علائم، عوارض و
راه های جلوگیری و درمان آن از اهمیت بالایی برخوردار بوده و پرسنل باید به خوبی با این موارد آشنا
بوده و بتوانند در زمان مورد نیاز از اطلاعات و مهارت های خود به بهترین شکل استفاده کنند. اهمیت
این مسئله سبب شد تا محققان این طرح را با هدف تعیین میزان آگاهی و نگرش پرسنل اتاق عمل درباره
ترومبوز ورید عمقی انجام دهند. چراکه یکی از مهم ترین قسمتها در هر مرکز درمانی که بیشترین
برخورد با بیماران در معرض عارضه DVT را دارند اتاق عمل بوده و آگاهی پرسنل شاغل در این
بخش نقش به سزایی در پیشگیری از این عارضه دارد. در نهایت بیمارستان ها می توانند با استفاده از

نتایج این پژوهش از میزان آگاهی و دانش پرسنل خود آگاه شده و در جهت تقویت و افزایش آن با
برگزاری کارگاه های آموزشی تلاش کنند.
مرور بر متون
1- مطالعه ای که توسط Alameri و همکاران در سال 2019 با هدف آگاهی و نگرش
ترومبوآمبولی وریدی برای جراحان دو مرکز پزشکی درعربستان سعودی انجام شد. این
پژوهش یک مطالعه مقطعی بود که در آن نظرسنجی بین تمام جراحان بخش های جراحی دو
موسسه پزشکی در عربستان سعودی در فاصله زمانی اکتبر 2018 تا آوریل 2019 به صورت
تصادفی توزیع شد. جامعه ی مورد پژوهش جراحان دو موسسه پزشکی در عربستان سعودی
بودند. حجم نمونه شمال 172 جراح برآورد شد. 90.7 درصد از جراحان پاسخگو مرد بودند.
میانگین نمره آگاهی 47/1±68/8 از 10 (8/86%) و نمره نگرش 53/1±64/12 از 15
(27/84%) بود. هر دو درصد نمره آگاهی و نگرش بالاتر از 75 درصد بود که حداقل سطح
قابل قبول بود. بر این اساس، جراحان در هر دو مرکز درمانی به سطح قابل قبولی از دانش و
نگرش خوب دست یافتند. نتیجه‌گیری: در مجموع، دانش و نگرش جراحان نسبت به VTE در
هر دو مؤسسه پزشکی که دستیاران کمترین امتیاز را کسب می‌کنند، قابل قبول بود، که
نشان‌دهنده لزوم آموزش و برنامه‌های آگاهی‌بخشی در مورد عوامل خطر VTE و پیشگیری
است (14) .
2- مطالعه ای توسط Alnaser و همکاران در سال 2021 با هدف آگاهی و نگرش نسبت به
ترومبوآمبولی وریدی در بین رانندگان حرفه ای در عربستان سعودی انجام شد. حجم نمونه مورد
بررسی در این مطالعه 342 نفر از رانندگان بودند. از یک پرسشنامه آگاهی VTE معتبر برای
مصاحبه رانندگان در عربستان سعودی طی فوریه تا مارس 2020 استفاده شد. دانش رانندگان
در مورد VTE در مقایسه با شغل های مربوط به درمان کمتر بود. کمتر از یک سوم (31.8٪)
از رانندگان از VTE آگاه بودند. تنها 15.7٪ از افرادی که آگاهی قبلی داشتند، هر چهار علامت
ترومبوز ورید عمقی را به درستی شناسایی کردند و تنها 7.4٪ همه پنج علامت آمبولی ریه را
به درستی شناسایی کردند. بخش قابل توجهی به اقدامات غیر مرتبط برای پیشگیری از VTE
اعتقاد داشتند. محققان این مطالعه کمپین های ارتقای سلامت برای افزایش آگاهی و ترویج
رفتارهای سالم را ضروری دانستند (15) .
3- مطالعه ای توسط Alhomayani و همکاران در سال 2022 با هدف بررسی سطح آگاهی
جمعیت عمومی ساکن در منطقه غربی عربستان سعودی از ترومبوز ورید عمقی انجام شد. در
این مطالعه در مجموع 1661 سعودی در یک مطالعه مشاهده ای مقطعی مورد بررسی قرار
گرفتند. پرسشنامه ای که قبلاً طراحی شده بود برای جمع آوری اطلاعات در مورد خصوصیات
جمعیت شناختی، دانش در مورد DVT، عوامل خطر، علائم، عوارض، ارتباط با فعالیت بیمار،
شدت DVT منجر به مرگ و علائم PE استفاده شد.تقریباً 45.5٪ از شرکت کنندگان از DVT
آگاهی قبلی داشتند. اضافه وزن و سفر طولانی مدت شناخته شده ترین عوامل خطر بود. اکثر

شرکت‌کنندگان (60%) از این موضوع آگاه بودند که DVT زمانی رخ می‌دهد که بیمار بیشتر
زمان خود را در بستر استراحت می‌گذراند، شایع‌ترین تظاهرات بالینی درد و ناراحتی
(97.8%) و درد موضعی پا (73.8%) بود. 45.3٪ از شرکت کنندگان می دانستند DVT می
تواند منجر به مرگ و میر شود، 36.4٪ بیش از یک مشخصه آمبولی ریه را می دانستند،
35٪، و 12.6٪ می دانستند که سندرم پس از انعقاد و آمبولی ریه مشکل هستند. 12% درک
بهتری از DVT و 79% دانش ضعیف داشتند. شرکت‌کنندگانی که بالای 66 سال داشتند
مدرک دانشگاهی داشتند، در یک تخصص بهداشتی کار می‌کردند، درباره DVT می‌دانستند، و
چنین اطلاعاتی را از مطالعات خود دریافت می‌کردند، زیرا دانشجویان پزشکی میانگین نمره
دانش در DVT بسیار بالاتر از سایرین داشتند. به طور کلی این مطالعه به این نتیجه رسید که
دانش ضعیف مستلزم برنامه های آموزشی جامعه در مورد عوامل خطر، علائم و نشانه ها، و
عواقب DVT است (16) .
4- مطالعه ای توسط Gashi و همکاران در سال 2018 در سودان با هدف دانش، نگرش و
عملکرد متخصصان ارتوپدی در خصوص پیشگیری از ترومبوآمبولی وریدی انجام شد. در این
هدف ارزیابی دانش، نگرش و عملکرد متخصصان نسبت به پیشگیری از VTE انجام شد. برای
ارزیابی 52 نفر از متخصصان ارتوپدی از پرسشنامه ساختاریافته استفاده شد. اکثریت
(88.5%) مرد بودند. محدوده سنی آنها از 23 تا 32 سال با میانگین 4.3 ± 25.5 بود. 90
درصد از شیوع DVT آگاه نبودند و 75 درصد مرگ و میر بیمارستانی مربوط به VTE را
دست کم گرفتند. 55.8٪ از ایمنی تجویز LMWH در خانه قدردانی نکردند، در حالی که
65.4٪ از شرکت کنندگان اهمیت روش های مکانیکی را دست کم گرفتند. 88.5%
پروفیلاکسی VTE را انجام دادند، اما 63% از آنها آن را به طور معمول انجام دادند. هپارین با
وزن مولکولی کم (LMWH) اغلب توسط اکثر آنها استفاده شد. اگرچه 3/42 درصد از
دستورالعمل های پیشگیری از VTE در بیماران ارتوپدی آگاهی نداشتند، اکثریت (75 درصد)
سطح نگرش را پذیرفته بودند. تنها 38.5 درصد از شرکت کنندگان قادر به شناسایی بیمار
پرخطر بودند. LMWH توسط 86.5% از شرکت کنندگان به درستی تجویز شد و اکثریت
(71.2%) تمرین متوسطی در جهت پیشگیری از VTE داشتند. در نتیجه آگاهی و نگرش ثبت
متخصصان ارتوپدی در مورد VTE کمتر از حد مطلوب بود و باید یک برنامه آموزشی به
طور منظم برای همه دستیاران و همچنین برای دستیاران جوان تر قبل از شروع برنامه آموزشی
طراحی و اجرا شود (17) .
5- مطالعه ای توسط Yohannes و همکاران در سال 2022 در اتیوپی با هدف بررسی دانش
پرستاران، عملکرد درک شده، و عوامل مرتبط با آنها در مورد پیشگیری از ترومبوز وریدی
عمقی (DVT) در بیمارستان‌های تخصصی جامع منطقه آمهارا انجام شد. این مطالعه مطالعه
مقطعی مبتنی بر نهاد در بین پرستاران شاغل در بیمارستان‌های تخصصی جامع منطقه آمهارا،
شمال غربی، اتیوپی، از 1 تا 30 آوریل 2021 انجام شد. از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده

برای انتخاب 423 نمونه استفاده شد. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه خودایفای ساختار
یافته استفاده شد. داده ها در epi-info نسخه 7 وارد شده، با استفاده از SPSS نسخه 25
تجزیه و تحلیل و بر اساس فراوانی، درصد و جداول ارائه شده است. رگرسیون لجستیک دو
متغیره و چند متغیره محاسبه شد و مقدار p<0/05 برای شناسایی عوامل آماری معنی‌دار در
نظر گرفته شد. نتیجه آگاهی و عملکرد خوب پرستاران در زمینه پیشگیری از DVT به ترتیب
55.6 و 48.8 درصد بود. کار در بخش پزشکی ، مدرک کارشناسی ارشد (9.2%) ، دریافت
آموزش رسمی در مورد ترومبوز وریدی عمقی و تجربه کاری ≥11 سال با دانش خوب
پرستاران در مورد پیشگیری از ترومبوز وریدی عمقی همراه بود. ضمن داشتن دانش خوب در
مورد پیشگیری از وریدهای عمقی و تجربه کاری ≥11 سال به طور قابل توجهی با عملکرد
پرستاران در مورد پیشگیری از ترومبوز وریدی عمقی مرتبط بود. دانش و عملکرد پرستاران
در مورد پیشگیری از ترومبوز وریدی عمقی ناکافی بود. بنابراین، ارائه آموزش، ایجاد فضای
مساعد برای تبادل تجربیات و ارتقای وضعیت تحصیلی پرستاران، اقداماتی برای افزایش دانش
و عملکرد پرستاران در زمینه پیشگیری از ترومبوز وریدی عمقی است (18) .
6- مطالعه ای توسط Li و همکاران در سال2018 با هدف دانش و نگرش پرستاران در مورد
عوارض عمده بی حرکتی در بیماران بستری انجام شد. این مطالعه یک مطالعه ی مقطعی بود
که در مجموع 3903 پرستار و 21333 بیمار بستری از 25 بیمارستان در چین مورد بررسی
قرار گرفتند. دانش و نگرش پرستاران در مورد عوارض عمده بی حرکتی با استفاده از
پرسشنامه محقق ساخته ارزیابی شد. روایی محتوایی، پایایی و همسانی درونی پرسشنامه ها از
طریق بررسی تخصصی و مطالعه مقدماتی تایید شد. بروز عوارض عمده بی حرکتی در بین
بیماران بستری از بخش های منتخب توسط محققین آموزش دیده بررسی شد. همبستگی بین
دانش، نگرش و بروز عوارض عمده بی حرکتی با مدل های رگرسیون چند سطحی مورد
بررسی قرار گرفت. میانگین نمرات آگاهی برای زخم‌های فشاری 07/64 درصد، ترومبوز
ورید عمقی 92/72 درصد، پنومونی 54/76 درصد و عفونت‌های دستگاه ادراری 30/83
درصد بود. میانگین نمرات نگرش برای این عوارض به ترتیب 86.25، 84.31، 85.00 و
84.53 درصد بود. نمرات دانش و نگرش در میان پرستاران با سن بالاتر، مدت زمان استخدام
طولانی‌تر، سطح تحصیلات بالاتر، تجربه آموزشی قبلی و افرادی که در بیمارستان‌های عالی
یا بخش‌های مراقبت ویژه کار می‌کردند به‌طور معنی‌داری بالاتر بود. دانش پرستاران در
مورد زخم فشاری با بروز زخم فشاری ارتباط منفی داشت و نگرش نسبت به پنومونی با بروز
پنومونی همبستگی منفی داشت.پرستاران بالینی نگرش نسبتا مثبتی داشتند اما دانش ناکافی در
مورد عوارض عمده بی حرکتی وجود داشت. این مطالعه به طور کلی به این نتیجه رسید که
بهبود دانش و نگرش در مورد عوارض عمده بی حرکتی ممکن است به کاهش این عوارض
کمک کند.مدیران پرستاری باید اقداماتی را برای بهبود دانش و نگرش پرستاران در مورد
عوارض عمده بی حرکتی به منظور کاهش بروز این عوارض در بیماران بستری به کار
گیرند (19) .

7- مطالعه ای توسط ابراهیم پور و همکاران در سال 1395 در ایران با هدف بررسی آگاهی،
نگرش و عملکرد دستیاران داخلی در خصوص پیشگیری از ترومبوز ورید عمقی در یکی از
بیمارستان‌های دانشگاه تهران انجام شد. این مطالعه مقطعی در آذرماه 1394 در بیمارستان
شریعتی تهران انجام شد. پرسشنامه ای شامل پنج حیطه سناریوهای بالینی، پایبندی به
دستورالعمل ها، باورهای شخصی، عملکرد، ترجیحات و باورهای شخصی، بین دستیاران داخلی
توزیع شد. سوابق پزشکی بیماران در بخش داخلی برای ارزیابی وضعیت پروفیلاکسی DVT
در بیمارانی که به پروفیلاکسی DVT بر اساس دستورالعمل‌های کالج پزشکان قفسه سینه
آمریکا (ACCP) یاز داشتند، بررسی شد.در مجموع 71 نفر از 88 نفر وارد مطالعه شدند.
7/43 درصد از دستورالعمل ها آگاه بودند. علاوه بر این، 97.2٪ فکر می کردند که
پروفیلاکسی DVT از نظر بالینی مهم است، اما تنها 66.90٪ از بیمارانی که به پروفیلاکسی
DVT نیاز داشتند، پروفیلاکسی DVT را دریافت کردند. بیش از 50 درصد از شرکت کنندگان
میزان بروز DVT و میزان مرگ و میر ناشی از آمبولی ریه را دست کم گرفتند. شایع ترین
دلیل برای عدم تجویز پروفیلاکسی DVT نگرانی در مورد خونریزی در 53.5 درصد از
شرکت کنندگان بود. تجزیه و تحلیل بیشتر مؤلفه های مختلف پرسشنامه نشان داد که بین نمرات
«آگاهی» و «پایبندی» p=0/041 و پاسخ های صحیح به «سناریوهای بالینی» و «عمل» p=
0/012 ارتباط معناداری وجود دارد.اگرچه سطح دانش در مورد این موقعیت های بالینی خوب
است، دست کم گرفتن خطر ابتلا به DVT در بیماران بستری نیاز به توجه بیشتری دارد. این
ممکن است به دلیل سطوح پایین آگاهی از حضور و محتوای دستورالعمل های پیشگیری از
DVT باشد. برنامه ها باید به گونه ای طراحی شوند که سطح اطلاعات دستورالعمل های
پیشگیری از DVT را در بین دستیاران داخلی حفظ کنند (20) .

ضرورت انجام پژوهش :

باتوجه به این که ترومبوز وررید های عمقی و آمبولی ریوی  یکی از رخدادهای تهدیدکننده ایمنی بیمار با شیوع بالا در اتاق عم  محسوب می‌شود؛ بنابراین مدیران مراکز مراقبت سلامت باید در راستای توانمندسازی تیم سلامت  برنامه‌ریزی لازم را انجام دهند با توجه به افزایش چشمگیر در تعداد و نوع اعمال جراحی و خطر بالای وقوع ترومبوز ورید های عمقی  در اتاق عمل  بنابر این ارزیابی ارزیابی دانش و نگرش تکنولوژیست های اتاق عمل  و تدوین  آموزش مداوم در مورد پیشگیری از ترومبوز ورید های عمقی در اتاق عمل باید بخشی از آموزش برای پرستاران اتاق عمل در نظر گرفته .شود .

نقدمرور متون :

در مطالعات انجام شده در داخل و خارج کشور هیچ مطالعه ای که با استفاده از ابزار اختصاصی سنجش ،دانش و نگرش  تکنولوژیست های  اتاق عمل را   در رابطه با ترومبوز ورید های عمقی  سنجیده  یافت نشد .اغلب مطالعات انجام شده بر روی کارشناسان پرستاری بوده و با استفاده از ابزار سنجش ونگرش و آگاهی پرستاران  انجام شده است .

1-سطح آگاهی تکنولوژیست های اتاق عمل در پیشگیری از ترومبوز ورید های عمقی در بیماران کاندید جراحی  در بیمارستان های آموزشی درمانی شهر زاهدان چگونه است ؟

2- سطح  نگرش تکنولوژیست های اتاق عمل در  پیشگیری از ترومبوز ورید های عمقی در بیماران کاندید جراحی در بیمارستان های آموزشی درمانی  شهر زاهدان چگونه است ؟

3- سطح عملکرد  تکنولوژیست های اتاق عمل در پیشگیری از ترومبوز ورید های عمقی در بیماران کاندید جراحی در بیمارستان های آموزشی درمانی  شهر زاهدان چگونه است ؟

فرضیه صفر: دانش، نگرش و عملکرد تکنولوژیستهای اتاق عمل در رابطه با پیشگیری از ترومبوز ورید های عمقی  در بیماران کاندید جراحی پایین است.

تعیین سطح دانش ،نگرش و عملکرد تکنولوژیست های اتاق عمل در رابطه با پیشگیری از ترومبوز ورید های عمقی در بیماران کاندید جراحی دربیمارستان های آموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان 

1-تعیین آگاهی تکنولوژیست های اتاق عمل در پیشگیری از ترومبوز ورید های عمقی در بیماران کاندید جراحی  در بیمارستان های آموزشی درمانی شهر زاهدان 

2-تعیین  نگرش تکنولوژیست های اتاق عمل در  پیشگیری از ترومبوز ورید های عمقی در بیماران کاندید جراحی در بیمارستان های آموزشی درمانی  شهر زاهدان 

3-تعیین   عملکرد  تکنولوژیست های اتاق عمل در پیشگیری از ترومبوز ورید های عمقی در بیماران کاندید جراحی در بیمارستان های آموزشی درمانی  شهر زاهدان 

ارزیابی دانش و نگرش و عملکرد  خطر وقوع ترومبوز ورید های عمقی  در تکنولوژیست های جراحی  می‌تواند داده های ارزشمندی در مورد وضعیت موجود و رفع مشکلات موجود و برنامه ریزی برای پیشگیری از وقوع DVT داشته باشد

بخش های اتاق عمل بیمارستان ها و بیماران کاندید جراحی

تعریف نظری دانش: دانش ظرفیت کسب، حفظ و استفاده از اطلاعات است؛ ترکیبی از درک، تجربه و مهارت می باشد. به عبارت دیگر، دانش اطلاعات، فهم و مهارت هایی است که فرد از طریق آموزش یا تجربه بدست می آورد(21).

تعریف عملیاتی دانش: منظور از دانش  در این پژوهش نمره ای است که  تکنولوژیست ها اتاق عمل  از پرسشنامه سنجش دانش محقق ساخته کسب می نمایند.

تعریف نظری نگرش: میل به واکنش در یک روش معینی به موقعیت های معین؛ دیدن و تفسیر وقایع براساس پیش فرض های معین؛ یا سازماندهی عقاید به ساختارهای منسجم و به هم پیوسته اطلاق می شود. یک گرایش روانشناختی که در ارزیابی یک موضوع خاص با درجه ای از توافق یا عدم توافق بیان می شود (22).

تعریف عملیاتی نگرش: منظور از نگرش در این پژوهش نمره ای است که  تکنولوژیست جراحی از پرسشنامه سنجش نگرش محقق ساخته کسب می نماید.

تعریف نظری عملکرد: کاربرد قوانین و دانشی است که به اقدام (action) منجر می گردد (23).

تعریف عملیاتی عملکرد: منظور از عملکرد  در این پژوهش نمره ای است که تکنولوژیست جراحی  از پرسشنامه سنجش عملکرد محقق ساخته کسب می نماید.

توصیفی -مقطعی 

جامعه پژوهش را  تکنولوژیست های جراحی شاغل در بیمارستان ها امام علی (ع)،چشم پزشکی الزهرا و خاتم الانبیا دانشگاه علوم پزشکی زاهدان تشکیل داده است.

معیار های ورود تکنولوژیست های جراحی :تنکنولوژیست های جراحی  که شاغل در بیمارستان های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان باشند.

تکنولوژیست های جراحی که تمایل به شرکت در مطالعه داشته باشند.

تکنولوژیست های جراحی با سابقه حداقل 6 ماه

معیار های خروج تکنولوژیست های جراحی :عدم تمایل تکنولوژیست های جراحی برای شرکت در مطالعه

جهت تعیـین حجـم نمونـه لازم در سـطح اطمینان  %95 و مقدار خطای  05/0  با توجه به مشخص بودن حجم جامعه از  فرمول زیر استفاده گردید  ،  که پس از جایگذاری در فرمول ،حجم نمونه 52  نفر محاسبه شد  کـه بـا توجـه بـه احتمال ریزش نمونه  %10بـه حجـم نمونـه اضـافه و حجم نمونه 60 نفر محاسبه گردید  .

N: 60              1.96  : z          p=q=0.5     d: 0.05                                  

نمونه های پژوهش در این مطالعه شامل تکنولوژیست های اتاق عمل   بیمارستان های  آموزشی درمانی شهر زاهدان می  باشد.که به صورت  و سرشماری  انتخاب خواهند شد.

نمونه گیری از تکنولوژیست های جراحی : محقق براساس لیست در دسترس تکنولوژیست های اتاق عمل  شاغل دربیمارستانها و با توجه به کم بودن نمونه گیری به روش سرشماری انجام خواهد شد.

1-فــرم مشخصــات فردی و شـغلی تکنولوژیست های جراحی ، شـامل: سن، جنس، تاهل، سابقه کاری،تحصیلات، ، سابقه دوره آموزشی مرتبط با ترومبوز ورید های عمقی ، نوع استخدام 

2. پرسشنامه سنجش آگاهی  :
پرسشنامه آگاهی   شامل 25 سؤال است که دانش تکنولوژیست های جراحی را در خصوص چگونگی ایجاد ترومبوز ورید های عمقی ،عوامل خطر ایجاد آن در اتاق عمل  و اقدامات پیشگیرانه از ترومبوز ورید های عمقی  در اتاق عمل را مورد بررسی قرار می دهد. طبق این ابزار، هر سؤال سه گزینه دارد: بله، خیر و نمیدانم. برای گزینه بله عدد2برای گزینه خیر1و نمیدانم عدد صفرداده شده است. حداقل امتیاز حاصل از این پرسشنامه 0 و حد اکثر امتیاز کسب شده 50 است  .این ابزار در سه سطح مطلوب (50-34)، نسبتا ًمطلوب(34-17)و نامطلوب ( 17-0)طبقه بندی شده است.
3. پرسشنامه سنجش نگرش :
این پرسشنامه نگرش تکنولوژیست های جراحی را در پیشگیری از ترومبوز ورید های عمقی در اتاق عمل  می سنجد.شامل10 عبارت می باشد ومعـیار سـنجش بـر مبـنای پاسـخ های کاملا موافقـم ( 5 )، موافقم(  4 )، نظری ندارم( 3) ، مخالفم(2) و کاملا مخالف( 1 ) است. حداقل امتیاز این پرسشنامه 1 و حداکثر امتیاز کسب شده 50 است. نگرش منفی(کمتراز15 )، نگرش معمولی (30-15)، نگرش مثبت ( بالاتر از 30) طبقه بندی شده است.
4. پرسشنامه سنجش عملکرد:
این پرسشنامه رفتارهای بالفعل و قابل مشاهده تکنولوژیست جراحی را در پیشگیری از ترومبوز ورید های عمقی  رااندازه گیری میکندو شامل10 عبارت است.
درحیطه عملکرد به گزینه همیشه عدد3، گاهی اوقات عدد2 و هرگز عدد1داده شده است. حداقل امتیاز این پرسشنامه 1 و حداکثر امتیاز آن 30 است . سطح عملکرد درسطوح  پایین ( 1-10 )،  متوسط (20-10 )، بالا (      30-20 )طبقه بندی شده است.
  پرسشنامه های محقق ساخته فوق  با استفاده از مرور متون و پرسشنامه مطالعات مرتبط طراحی شده است . 

در ایـن مرحلـه به منظور تایید روایی ،ابزار محقق ساخته در اختیار  10 فرد خبره و صاحب نظر از اعضای هیات علمی  قرار خواهد گرفت سپس اهداف آزمون برای خبرگان توضیح داده می‌شود و تعاریف عملیاتی مربوط به محتوای سؤالات بیان می‌شود.روایی صوری پرسش نامه به لحاظ صورت ظاهری و بررسی سوالات از لحاظ نوشتاری و خوانا بودن آنها مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

روایی محتوا بـه صـورت کمـی و بـا محاسبه شاخص روایی محتوا  (  CVI  ( Content Validity Index و نسبت روایی محتوا (Content Validity Ratio) CVR محاسبه خواهد شد. به منظور محاسبه   CVR از خبرگان  خواسته می‌شود تا هریک از سؤالات را بر اساس طیف سه بخشی لیکرت طبقه بندی کنند:

• گویه ضروری است
• گـویه مفید است ولی ضروری نیست
• گویه ضرورتی ندارد

رسپس طبـق فرمـول زیر: 

نسبت روایی محتوا با روش لاوشه مورد بررسی قرار خواهد گرفـت. در ایـن فرمول، ne معرف تعـداد متخصصـینی اسـت کـه گزینه 'ضروری است' را برای هـر سـؤال انتخـاب کردند. n نیز معرف تعداد کل متخصصین میباشد. مقدار این شـاخص بـین 1 -و 1 +تغییـر مـیکنـلازم به ذکر اسـت کـه حـداقل مقـدار قابـل قبول  (Content Validity Ratio-CVR)  در روش لاوشه، با توجه به مشارکت 10 فرد خبره در مطالعه، برابر0.62 میباشد.

برای محسابه CVI از خبرگان خواسته می‌شود میزان مرتبط بودن هر گویه را با طیف چهار قسمتی زیر مشخص کنند:

• غیر مرتبط
• نیاز به بازبینی اساسی
• مرتبط اما نیاز به بازبینی
• کاملاً مرتبط

تعداد خبرگانی که گزینه ۳ و ۴ را انتخاب کرده اند را بر تعداد کل خبرگان تقسیم می شود . اگر مقدار حاصل از ۰/۷ کوچکتر بود گویه رد می‌شود اگر بین ۰/۷ تا ۰/۷۹ بود باید بازبینی انجام شود و اگر از ۰/۷۹ بزرگتر بود قابل قبول است.

 پایایی پرسشنامه نیز با استفاده از روش همسانی درونی در بین یک گروه 10 نفری از کارکنان اتاق عمل مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت.

مطالعه تحلیلی حاضر بر روی تکنولوژیستهای اتاق عمل مراکز آموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1401 انجام خواهد شد. تکنولوژیستهای اتاق عمل به صورت سرشماری (نمونه گیری در دسترس) با در نظر گرفتن معیارهای ورود و خروج وارد مطالعه خواهند شد.

برای تکمیل پرسشنامه‌ها، پژوهشگر  پس از دریافت کد اخلاق    و دریافت معرفی‌نامه از معاونت پژوهشی  و دریافت مجوز لازم برای حضور در اتاق های عمل ، به صورت حضوری به اتاق عمل‌های بیمارستان‌های محیط پژوهش مراجعه خواهد کرد. .  تکنولوژیست های اتاق عمل   مورد نظر  بر اساس معیار ورود به مطالعه به صورت نمونه گیری سرشماری  انتخاب خواهند  شد  و ازآنها جهت شرکت درپژوهش دعوت بعمل خواهد  آمد جهت رعایت ملاحظات اخلاقی، پژوهشگر با معرفی خود و توضیح اهداف مطالعه   و روش پژوهش،  بعد از جلب رضایت آگاهانه  شرکت کنندگان و اطمینان جهت محرمانه ماندن اطلاعات فردی، و این که تکمیل پرسشنامه ها اختیاری بوده و آزمودنی ها میتوانند در هر مرحله ای از ادامه همکاری انصراف دهند پرسـشنامه  های  بدون نام را  در اختیار تکنولوژیست های اتاق عمل قرار  خواهد داد . تکنولوژیست های اتاق عمل  باید  پس از  30 دقیقه پرسشنامه  ها را برگردانند. پرسشنامه ها بعد از تکمیل کدگذاری  خواهد شد.

آنالیز داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS 21  انجام  خواهد شد و برای متغیرهای ‌کمی، میانگین و انحراف معیار و برای متغیرهای ‌کیفی، فراوانی مطلق و درصد ارایه خواهد  شد. برای سنجش رابطه بین متغیرهای ‌کمی وکیفی از آزمون تی مستقل و آزمون  Anova استفاده خواهد شد  شد.

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی 

دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران

1ـ  هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2ـ  در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

4ـ  مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

7ـ  اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

12ـ  انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

13ـ  کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14ـ  اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

17ـ  پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

20ـ  در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.

22ـ  از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.

25ـ  پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

27ـ  پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28ـ  پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29ـ  نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

30ـ  گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31ـ  روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

عدم همکاری کارکنان اتاق عمل  جهت مشارکت در طرح تحقیقاتی ازجمله محدودیت‌های احتمالی انجام این مطالعه است. مشاوره حضوری و تشریح فواید حاصل از شرکت در مطالعه جهت آموزش و اطلاع رسانی با هدف بالا بردن سطح آگاهی و سلامت ایشان از روشهای کاستن این محدودیت در نظر گرفته شده است.

1.       Naseri A, Dehghani A, Moharrami MR. Prevalence of Deep Vein Thrombosis Following Knee Replacement Surgery in Patients. with a History of Chemotherapy. Iranian Journal of Orthopedic Surgery. 2021;19(1):12-6.

2.  Mahjobipoor H, Rahimi-Varposhti M, Shetabi H, Heidari S. Predictive factors of deep vein thrombosis in patients admitted to intensive care unit. Tehran University Medical Journal. 2021;78(12):828-34. eng     

3.     Sharif-Kashani B, Mohebi-Nejad A, Abooturabi SM. Estimated Prevalence of Venous Thromboembolism in Iran: Prophylaxis Still an Unmet Challenge. Tanaffos. 2015;14(1):27-33. PMID: 26221149; PMCID: PMC4515327.

4.      Spyropoulos AC, Anderson FA Jr, FitzGerald G, Decousus H, Pini M, Chong BH, Zotz RB, Bergmann JF, Tapson V, Froehlich JB, Monreal M, Merli GJ, Pavanello R, Turpie AGG, Nakamura M, Piovella F, Kakkar AK, Spencer FA; IMPROVE Investigators. Predictive and associative models to identify hospitalized medical patients at risk for VTE. Chest. 2011 Sep;140(3):706-714 

5.       Li M, Guo Q, Hu W. Incidence, risk factors, and outcomes of venous thromboembolism after oncologic surgery: A systematic review and meta-analysis. Thromb Res. 2019 Jan;173:48-56. 

6.    Liu P, Liu J, Chen L, Xia K, Wu X. Intermittent pneumatic compression devices combined with anticoagulants for prevention of symptomatic deep vein thrombosis after total knee arthroplasty: a pilot study. Ther Clin Risk Manag. 2017 Feb 14;13:179-183. 

7.       Alikhan R, Bedenis R, Cohen AT. Heparin for the prevention of venous thromboembolism in acutely ill medical patients (excluding stroke and myocardial infarction). Cochrane Database Syst Rev. 2014 May 7;2014(5).

8.       Braunwald E FAsوkDوhSLDlوjJ.  Harrison’s principles of internal medicine. 16th ed. New York: McGraw Hill; 2005.p.256;1651-1657 - . 2005.

9. .    Goldhaber SZ, Bounameaux H. Pulmonary embolism and deep vein thrombosis. Lancet. 2012 May 12;379(9828):1835-46. doi: 10.1016/S0140-6736(11)61904-1. Epub 2012 Apr 10. PMID: 22494827.

10.     Kenmotsu H, Notsu A, Mori K, Omori S, Tsushima T, Satake Y, Miki Y, Abe M, Ogiku M, Nakamura T, Takagi M, Ochiai H, Yasui H, Takahashi T. Cumulative incidence of venous thromboembolism in patients with advanced cancer in prospective observational study. Cancer Med. 2021 Feb;10(3):895-904. 

11.     Righini M, Le Gal G, Bounameaux H. Venous thromboembolism diagnosis: unresolved issues. Thromb Haemost. 2015 Jun;113(6):1184-92. 4.

12.    Hashemi B, Khalaji S. Deep vein thrombosis despite receiving prophylactic anticoagulant therapy; A cross-sectional study. Iranian Journal of Emergency Medicine . 2016 Sep 21; 3 (3): 102–98.  

13.     Quinlan DJ, McQuillan A, Eikelboom JW. Low-Molecular-Weight Heparin Compared with Intravenous Unfractionated Heparin for Treatment of Pulmonary Embolism: A Meta-Analysis of Randomized, Controlled Trials. Ann Intern Med. 2004 Feb 3;140(3).

14.     Alameri M, Sulaiman SA, Ashour A, Al-Saati M. Knowledge and attitudes of venous thromboembolism for surgeons in two Saudi Arabian medical centers. Arch Pharm Pract. 2019;10(3):107-11

15.     Alnaser AR, Khojah AAA, Hashemi AS, Alsabban B, Musa AY, Albasheer EA, et al. Knowledge of and attitude toward venous thromboembolism among professional drivers in Saudi Arabia

16.     Alhomayani FK, Alsukhayri DA, Alnemari SM, Al-thubaiti SW, Alosaimi MM, Alzahrani KT. Awareness level of deep vein thrombosis the general population living in the Western region of Saudi Arabia. Journal of Family Medicine and Primary Care. 2022;11(5):1721-7

17.    Gashi YNM, Elgenaid SN, Suliman HHA, Abdalrahman IB. Knowledge, attitude and practice of orthopedic registrars toward prophylaxis of venous Thromboembolism”. International Journal of Current Research in Life Sciences. 2018;7(09):2735-8

18.     YOHANNES, Senay, et al. Nurses’ Knowledge, Perceived Practice, and their Associated Factors regarding Deep Venous Thrombosis (DVT) Prevention in Amhara Region Comprehensive Specialized Hospitals, Northwest Ethiopia, 2021: A Cross-Sectional Study. Critical Care Research and Practice, 2022, 2022.‏

19.          Li Z, Zhou X, Cao J, Li Z, Wan X, Li J, et al. Nurses’ knowledge and attitudes regarding major immobility complications among bedridden patients: A prospective multicentre study. Journal of clinical nursing. 2018;27(9-10):1969-80 

20.      Mahbube Ebrahimpur KGM, Mahnaz Pejman Sani ZN. Knowledge, Attitudes and Practices of Internal Medicine Residents Towards Deep Vein Thrombosis Prophylaxis in a University Hospital in Tehran‏ - . Shiraz E-Medical J. 2016;

21.Ahmad I uDS. Evaluating training and development. . Gomal Journal of Medical Sciences 2009;7(2).

22.Manzano F, Navarro MJ, Roldán D, Moral MA, Leyva I, Guerrero C, et al. Pressure ulcer incidence and risk factors in ventilated intensive care patients. Journal of critical care. 2010;25(3):469-76.

23.Hinkle JL CK, ; BSs. Textbook of Medical-Surgical Nursing: LIPPINCOTT RAVEN. 2013

پرسشنامه ضمیمه شده است

این پژوهش با هدف بررسی دانش ،نگرش و عملکرد تکنولوژیست های اتاق عمل بیمارستان های آموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در رابطه با ترومبوز ورید های عمقی  در بیماران کاندید جراحی انجام خواهد شد .

ندارد

به کارگیری نتایج پژوهش حاضر سبب افزایش ایمنی بیماران خواهد شد

شرکت در پژوهش حاضر برای شما عوارض جانبی به دنبال نخواهد داشت

شرکت در پژوهش حاضر برای شما عوارض جانبی به دنبال نخواهد داشت

هزینه  انجام پژوهش به عهده مجری  طرح خواهد بود وشما  هزینه ای را پرداخت نخواهید کرد

ندارد

در این مطالعه  اطلاعات / داده هایی که شما در اختیار من می گذارید، کاملامحرمانه باقی خواهد ماند. یک شماره و یا کد شناسایی در طول مطالعه برای هر یک از شرکت کنندگاناختصاص یافته و تمام داده ها ناشناخته باقی خواهند ماند. در موردداده ها مطابق با قوانین مراقبت از داده ها در ایران که محرمانه بودن آنها را تضمین می کند عمل خواهد شد

در صورت داشتن هر سوالی در خصوص این پژوهش می توانید از طریق شماره 09300501289 یا پست الکترونیکی  ghiamikeshtgar@gmail.com با اینجانب در ارتباط باشید.

در صورت عدم پذیرش، شما می توانید از ادامه ی پژوهش انصراف دهید. نتایج پژوهش   در صورت علاقه مندی تان به اطلاع شما خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت شما در چارچوب قانون محرمانه خواهد ماند

((رضایت))

اینجانب                                    با آگاهی کامل از موارد فوق و توضیحات حضوری مجری رضایت می‌دهم که به عنوان یک فرد مورد مطالعه در پژوهش به صورت کاملا اختیاری و آزاد شرکت نمایم.

کلیه اطلاعاتی که از من گرفته می‌شود و نیز نام من محرمانه باقی خواهد ماند و نتایج تحقیقات به صورت کلی و در قالب اطلاعات گروه مورد مطالعه منتشر می‌گردد و نتایج فردی درصورت نیاز بدون ذکر نام و مشخصات فردی عرضه خواهد گردید و همچنین برائت پزشک یا پزشکان این طرح را ازکلیه اقدامات مذکور در برگه اطلاعاتی در صورت عدم تقصیر درارائه اقدامات اعلام می‌دارم.

این موافقت مانع از اقدامات قانونی اینجانب در صورتی که عملی خلاف وغیر انسانی انجام شود نخواهد بود.