بررسی شاخص های تن سنجی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان ، 1401

کمبود وزن، اضافه وزن و چاقی مادر در سطح جهانی به عنوان یک موضوع مهم بهداشت عمومی شناخته می شوند (1و2). چاقی مادر و شرایط همراه آن تأثیر جدی بر سلامت و رشد فرزندان دارد. شیوع چاقی مادر در ابتدای بارداری در سراسر جهان در حال افزایش است (3). مطالعات بین المللی نشان می دهد که شیوع چاقی مادر از 1.8٪ تا 25.3٪ در سراسر کشورها متغیر است (4). تقریباً 50٪ از زنان باردار دارای شاخص توده بدنی (BMI) بیش از 25 کیلوگرم در متر مربع هستند (4و5). بررسی ملی سلامت و تغذیه  (NHANES) در سال های 1990-2010 نشان داد که در ایالات متحده، بیش از 50 درصد از زنان باردار دارای اضافه وزن یا چاق هستند و 8 درصد از زنان در سنین باروری بسیار چاق هستند(6). در سال 2009، 26 درصد از زنان بزرگسال در سن باروری در ایالات متحده با BMI ≥30 کیلوگرم بر متر مربع طبقه بندی شدند (7).

در سال های اول دهه 1900 مادرانی که وضعیت بد تغذیه ای داشتند، به هنگام زایمان دچار خونریزی بیشتری میشدند، هم چنین مدت زمان زایمان آن ها طولانی تر بود و نوزادانی با وزن کم به دنیا می آوردند. در جنگ جهانی دوم اثرات شدید محرومیت غذایی بر روی مادران عوارضی نظیر سقط خود به خودی، مرده زایی و تغییرات غیر طبیعی مادرزادی را به نمایش گذاشت(8). علاوه بر این موارد ابتلا به قحطی در کشور چین در خلال سال های 1959 تا 1961 نشان داد که مادران دچار سوءتغذیه هستند و این مادران نوزادانی به دنیا آوردند که ارگان های آن ها نسبت به افراد سالم کوچک تر بود(9).

چاقی مادری خطرات قابل توجهی برای مادر و جنین به همراه دارد و خطرات سلامت مادر را در دوران قبل از زایمان، حین زایمان و پس از زایمان افزایش می‌دهد(10-13). تجمع بیش از حد بافت چربی در حفره شکمی، یا چاقی احشایی، در میان زنان باردار چاق با مجموعه ای از تغییرات متابولیک همراه است که شامل موارد زیر است: مقاومت به انسولین، هیپرانسولینمی، افزایش سطح تری گلیسیرید، کلسترول HDL پایین و فشار خون بالا (14و15). شواهد از مطالعات حیوانی و انسانی نشان می دهد که چاقی مادر 1) خطر ابتلا به چاقی را برای فرزندان افزایش می دهد، 2) ترکیب بدن را در کودکی و بزرگسالی تغییر می دهد، و 3) بر سلامت متابولیک قلبی فرزندان با اختلال در تنظیم متابولیسم تاثیر می گذارد، از جمله: همئوستاز انسولین، ایجاد فشار خون بالا و اختلال عملکرد عروقی(16). هم چنین چاقی مادر با افزایش احتمال نقص لوله عصبی، اسپینا بیفیدا (17) و ناهنجاری های قلبی عروقی مرتبط است(18). زنان چاق بیشتر در معرض ابتلا به دیابت بارداری(19و20)، فشار خون بالا و پروتئینوری بعد از هفته 20 بارداری هستند که باعث ایجاد پره اکلامپسی می شود(21).

در یک مطالعه که در سال 2019 انجام شد مشخص شد که وزن مادران قبل از بارداری و هم چنین نحوه ی وزن گیری آنان در طول حاملگی تاثیر معنادار و به سزایی بر سوء تغذیه کودک و شاخص درک کلامی و هم چنین اختلالات فکری در کودک دارد که این موضوع نشان دهنده اهمیت ارزیابی وزنی و آگاهی بخشی مادر قبل از بارداری و یا حتی در ابتدای بارداری است(29).

در دهه های گذشته مطالعات اندکی به بررسی شاخص های تن سنجی زنان باردار ایرانی پرداختند و با توجه به عوارضی که برای کمبود وزن و هم چنین افزایش وزن و چاقی در مادران باردار هم برای مادر و هم برای کودک ذکر کردیم و با در نظر گرفتن این نکته که این عوارض در کودک موجب هزینه های هنگفت درمانی میشود و زندگی مادر و کودک را در ادامه دچار چالش های بسیاری میکند و از طرفی آگاهی بخشی در مورد شیوع چاقی و یا کم وزنی مادران باردار در شهرستان و کمک به زنان در جهت درک خطرات مرتبط با چاقی و کم وزنی و همکاری با آنان برای ایجاد استراتژی های کاهنده ی خطر میتواند تا حد زیادی از این خطرات پیشگیری کند، میتوانیم به اهمیت این موضوع پی ببریم. لذا مطالعه حاضر با هدف تعیین شاخص های تن سنجی مادران باردار شهرستان زاهدان در سال1401 طراحی و اجرا خواهد شد.

بررسی متون:

1- مطالعه مهری دلوریان زاده و همکاران با عنوان وضع تغذیه  زنان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی  درمانی  شاهرود  و برخی عوامل موثر بر ان در سال 2004 انجام شد .این مطالعه توصیفی تحلیلی بر روی169 خانم باردار در (سه ماهه اخر ) مراجعه کننده به هشت مرکز بهداشتی شهر شاهرود مورد بررسی قرار گرفتند  رژیم غذایی به صورت یاد امد 24 ساعته در طی مدت یک هفته متوالی و انجام ازمایشات بیوشیمایی هماتولوژی و تن سنجی با استغاده از BMI بررسی گردید .نتایج بدست آمده نشان دادند که 42.6% از افراد  دارای BMI  طبیعی و 20/13%  دارای اضافه وزن 37/27% چاق بودند(22).

2- مطالعه ی سالاک و همکاران در سال 2018 با عنوان اثرات آنتروپومتریک مادر بر پیامدهای بارداری در زنان آسیای جنوبی: یک مطالعه مرور سیستماتیک انجام شد.این مطالعه با روش دوازده پایگاه ادبیات الکترونیکی، فهرست منابع و استنادات همه مطالعات وارد شده جستجو شد. مطالعات مشاهده‌ای که به زبان انگلیسی منتشر شده بودند شامل شدند. برای خلاصه کردن پایه شواهد از سنتز توصیفی استفاده شد. نتایج نشان داد که در زنان آسیای جنوبی، آنتروپومتریک مادر قبل از بارداری/اوایل بارداری با تغییرات تن سنجی، وزن هنگام تولد، نحوه زایمان و دیابت بارداری (GDM) مرتبط بود. تغییرات تن سنجی بارداری با GDM مرتبط بود. شواهد محدودی وجود دارد که نشان می‌دهد ممکن است ارتباطی بین قبل از آنتروپومتریک مادر/آنتروپومتریک اولیه و اختلالات فشار خون بالا، مرده‌زایی، ناهنجاری‌های مادرزادی، حفظ وزن پس از زایمان و اختلال تحمل گلوکز پس از زایمان وجود داشته باشد. شواهد حاکی از اثر ترکیبی آنتروپومتریک قبل از بارداری/اوایل بارداری و تغییر تن سنجی بارداری بر روی GDM و حفظ وزن پس از زایمان است(23).

3-مطالعه نخعی و همکاران با موضوع ارزیابی وضعیت تغذیه ای مادران باردار مراجعه کننده به زایشگاههای شهر اراک بر اساس ویژگیهای تن سنجی و رژیم غذایی دریافتی در سال 2013 انجام شد. در این مطالعه مقطعی 80 مادر باردار از بین زایشگاههای خصوصی، تامین اجتماعی و زایشگاههای وابسته به دانشگاه علوم پزشکی اراک، انتخاب شد. مشخصات دموگرافیک مادران با استفاده از پرونده پزشکی ثبت شد و اطلاعات مربوط به رژیم غذایی با استفاده از پرسشنامه دریافت مواد غذایی و آنالیز مواد غذایی دریافتی نیز با استفاده از نرم افزار Nutritionist ،نسخه 4 انجام شد. آنالیز دادهها با استفاده از نرم افزار SPSS صورت پذیرفت.نتایج نشان داد میانگین افزایش وزن دوران بارداری (1/10کیلوگرم) با توجه به میانگین نمایه توده بدنی به دست آمد(2/22 کیلوگرم در متر مربع). میانگین وزن نوزادان 5/2 کیلوگرم را نشان داد. میانگین انرژی دریافتی مادران در حد میزان توصیه شده غذایی(روزانه) و میزان پروتئین دریافتی نیز فراتر از میزان توصیه شده روزانه به دست آمد. وزن مادر قبل از بارداری، با وزن مادر در انتهای بارداری همبستگی مثبت و معنیداری را نشان داد. همچنین بین وزن مادر قبل از بارداری با درصد افزایش وزن مادر در انتهای بارداری همبستگی منفی و معنی داری به دست آمد. همچنین بین وزن نوزاد با وزن مادر در انتهای بارداری همبستگی مثبت و معنی داری به دست آمد(8).

4- مطالعه پانایتسکو و همکاران در سال2019 با عنوان شیوع کم وزنی، اضافه وزن و چاقی در یک جمعیت رومانیایی در سه ماهه اول بارداری - پیامدهای بالینی انجام شد . این مطالعه گذشته‌نگر شامل 9064 زن است که در سه ماهه اول ویزیت روتین و سونوگرافی در هفته حاملگی 12.8 (0.6±) شرکت کردند. مشخصات، زایمان، روش لقاح، فشار خون (از 3650 زن)، وزن و قد مادر، BMI و سونوگرافی جنین ثبت شد نتایج نشان داد  در جمعیت ما، 66.37 درصد زنان باردار دارای شاخص توده بدنی طبیعی، 19.29 درصد اضافه وزن و 7.56 درصد چاق بودند. بین BMI و پارامترهای فشار خون، برای همه دسته‌های وزنی همبستگی مثبت ضعیف تا متوسط ​​وجود داشت. همبستگی بین BMI مادر و وزن هنگام تولد برای وزن طبیعی و اضافه وزن مثبت بود..بنابراین یافته‌ها نیاز به استراتژی‌های بهداشتی مؤثرتر با هدف کاهش مشکلات مرتبط با وزن در زنان در سنین باروری را برجسته می‌کند(24).

5- مطالعه یشتابدی گون در سال 2013 با عنوان شیوع چاقی در بین زنان باردار بنگلادشی در سه ماهه اول بارداری انجام شد.در این مطالعه 426 زن باردار مراجعه کننده به مراقبت های دوران بارداری تا زایشگاه عظیمپور داکا، بنگلادش به طور تصادفی برای این مطالعه مقطعی انتخاب شدند تا وضعیت وزن آنها با استفاده از شاخص توده بدنی (BMI، kg/m2) تعیین شود.نتایج نشان دادند 90 زن باردار (2/21%) چاق با BMI حاملگی بیش از 30kg/m2 گزارش شدند. 171 (40.1%) و 140 (32.8%) زن باردار به ترتیب دارای اضافه وزن و سالم با BMI بارداری 25-29.9 کیلوگرم بر متر مربع و 18.5-24.9 کیلوگرم بر متر مربع بودند(25).

6- مطالعه اوکرکه و همکاران در سال 2013 با عنوان ارزیابی برخی از شاخص های آنتروپومتریک برای تشخیص چاقی در بارداری در نیجریه انجام شد.در این مطالعه مقطعی بر روی 578 زن باردار متوالی بود که مراقبت های قبل از زایمان را در 4 بیمارستان واقع در مناطق مختلف در Enugu دریافت کردند انجام شد. نتایج نشان دادند که میانگین دور وسط بازو (MUAC) و دور ساق پا (CC) در گروه های سه ماهه تفاوت معنی داری نداشت. میانگین مقادیر دور کمر، دور باسن و نسبت دور کمر به باسن به طور قابل توجهی در طول سه ماهه تغییر کرد(26).

7- مطالعه مصطفی زاده و همکاران با عنوان میزان شیوع چاقی در زنان باردار مراجعه کننده به مراکز بهداشتی و درمانی شهر اردبیل در سال 2010 انجام شد. در این مطالعه توصیفی-مقطعی 225 زن باردار چاق(از بین 2055) مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهری اردبیل به روش دو مرحله ای خوشه ای تصادفی انتخاب شدند. اطلاعات با استفاده از برگه ی ثبت اطلاعات حاوی مشخصات فردی و نمایه توده بدنی در اولین مراجعه برای تشکیل پرونده بارداری گردآوری شد. داده ها بر اساس ضرایب همبستگی و آزمون های توصیفی مورد تحلیل قرار گرفتند. شیوع چاقی در زنان باردار اردبیل 10.4 درصد به دست آمد. میانگین سنی افراد چاق 28±5.9 سال و میانگین نمایه توده بدنی نمونه ها 31.77±3.06 بود(27).

8- مطالعه سعید لو و همکاران با عنوان بررسی شیوع اضافه وزن وچاقی مادران باردار درشروع و پایان بارداری در استان آذربایجان غربی انجام شد. در این مطالعه کلیه مادران باردار تحت پوشش مراکز بهداشتی ودرمانی در 14 شهرستان این استان در این مطالعه وارد شدند .تعداد افراد مورد بررسی 18000 مادر باردار بود. اندکس توده بدن مادران در قبل از بارداری و در طول دوران بارداری اندازه گیری گردید و براساس دستورالعمل وزارت بهداشت در خصوص روند وزنگیری مادران طبقه بندی گردید. شیوع کم وزنی در شروع بارداری 5,5 درصد، میزان وزن طبیعی در شروع بارداری 9/52درصد ، شیوع اضافه وزن در شروع بارداری 30درصد، شیوع چاقی در شروع بارداری 12 درصد بود(28).

9- مطالعه چنگ چن و همکاران در سال 2019 با عنوان برآورد بار جهانی اضافه وزن و چاقی در زنان باردار بر اساس مدل پانل دیتا: در این مطالعه داده های قابل دسترسی عمومی در سطح کشور از سازمان بهداشت جهانی، بانک جهانی و سازمان غذا و کشاورزی جمع آوری شد. تعداد زنان باردار دارای اضافه وزن و چاق را در 184 کشور از سال 2005 تا 2014 تخمین زده شد. بر اساس مدل داده های پنلی، اثرات تامین انرژی غذایی، شهرنشینی، درآمد ناخالص ملی و اشتغال زنان را بر تعداد زنان باردار دارای اضافه وزن و چاق تعیین شد. تخمین زده شد که 38.9 میلیون زن باردار دارای اضافه وزن و چاق و 14.6 میلیون زن باردار چاق در سراسر جهان در سال 2014 وجود داشته اند. در سال 2014، درصد زنان دارای اضافه وزن و چاقی در هند 21.7 درصد بود و هند بیشترین تعداد زنان باردار دارای اضافه وزن و چاق را داشت (4.3 میلیون) که 11.1 درصد در جهان را به خود اختصاص داده است. تعداد زنان باردار دارای اضافه وزن و چاق در کشورهای با درآمد بالا و متوسط افزایش یافته است و دولت های ملی و محلی باید برای ایجاد یک محیط غذایی سالم با یکدیگر همکاری کنند(30).

10- مطالعه ی شانجی سوزوکی و همکاران در سال 2019 با عنوان شیوع فعلی و نتایج زایمان در زنان ژاپنی کم وزن: شیوع و پیامدهای زایمان در زنان ژاپنی کم وزن با داده های 16 سال پیش مقایسه شد. سوابق زایمان زنان باردار ژاپنی تک قلو که در زایشگاه kasushika صلیب سرخ ژاپن در هفته 22 بارداری از سال 2000 تا 2002 و از 2016 تا 2018 زایمان کردند، بررسی شد. تفاوت معناداری در شیوع زنان باردار کم وزن بین 2 دوره مشاهده نشد. شیوع زنانی که افزایش وزن آنها در دوران بارداری کمتر از حد مطلوب بود افزایش یافت. نتایج ای نمطالعه نشان داد شیوع کم وزنی در سال های 2014-2016 در ژاپن در زنان زیر بیست سال 2.4 درصد، 20-29 سال 31.2 درصد، 30-39 سال 51.3 درصد و بالای 40 سال 7.3 درصد بوده است. این مطالعه نشان داد که وزن مادر ممکن است به عنوان شاخصی از وضعیت تغذیه بارداری مرتبط با نتایج زایمان در ژاپن اولویت بالایی نداشته باشد(31).

1. شیوع اضافه وزن در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 چقدر است؟
2. شیوع چاقی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 چقدر است؟
3. شیوع کم وزنی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 چقدر است؟
4. شیوع لاغری در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 چقدر است؟
5. شیوع اضافه وزن در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب محل سکونت و سن مادر متفاوت است.
6. شیوع چاقی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب محل سکونت و سن مادر متفاوت است.
7. شیوع کم وزنی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب محل سکونت و سن مادر متفاوت است
8.  شیوع لاغری در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب محل سکونت و سن مادر متفاوت است.
9. شیوع چاقی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب سطح تحصیلات مادر متفاوت است.
10. شیوع کم وزنی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب سطح تحصیلات مادر متفاوت است
11.  شیوع لاغری در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب سطح تحصیلات مادر متفاوت است.
12.  شیوع اضافه وزن در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب سطح تحصیلات مادر متفاوت است.
13. شیوع اضافه وزن در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب تعداد فرزندان مادر متفاوت است.
14. شیوع چاقی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب تعداد فرزندان مادر متفاوت است.
15. شیوع کم وزنی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب تعداد فرزندان مادر متفاوت است
16.  شیوع لاغری در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب تعداد فرزندان مادر متفاوت است.

تعیین شاخص های تن سنجی  در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401

1. تعیین شیوع اضافه وزن در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401
2. تعیین شیوع چاقی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401
3. تعیین شیوع کم وزنی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401
4. تعیین شیوع لاغری در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401
5. تعیین و مقایسه شیوع اضافه وزن در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب محل سکونت و سن مادر
6. تعیین و مقایسه شیوع چاقی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب محل سکونت و سن مادر
7. تعیین و مقایسه شیوع کم وزنی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب محل سکونت و سن مادر
8. تعیین و مقایسه شیوع لاغری در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب محل سکونت و سن مادر
9. تعیین و مقایسه شیوع چاقی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب سطح تحصیلات مادر
10. تعیین و مقایسه شیوع کم وزنی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب سطح تحصیلات مادر
11. تعیین و مقایسه شیوع اضافه وزن در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب سطح تحصیلات مادر
12. تعیین و مقایسه شیوع لاغری در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب سطح تحصیلات مادر
13. تعیین و مقایسه شیوع چاقی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب  تعداد فرزندان مادر
14. تعیین و مقایسه شیوع کم وزنی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب تعداد فرزندان مادر
15. تعیین و مقایسه شیوع لاغری در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب  تعداد فرزندان مادر
16. تعیین و مقایسه شیوع اضافه وزن در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401 بر حسب  تعداد فرزندان مادر

مراکز بهداشتی و سیاست گذاری های غذا

نتایج این طرح را می توان در اختیار دست اندرکاران بهداشت و سلامت شهر زاهدان و استان سیستان بلوچستان قرار داد ، تا درجهت بهبود شاخص های تغذیه ای در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان برنامه ریزی های لازم صورت گیرد.

تن سنجی: اندازه گیری وزن و قد و محاسبه شاخص توده بدنی و دور کمر و دور بازو که برای ارزیابی مورد استفاده قرار میگیرد.

چاقی: تجمع مازاد و غیر طبیعی چربی در بدن که با شاخص توده بدنی بالاتر از 30 مشخص میگردد.

توصیفی  تحلیلی-مقطعی

زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401

معیارهای ورود:

زنانی که در 3 ماهه اول بارداری هستند.

بیماری خاص زمینه ای نداشته باشد.

معیارهای خروج:

ندارد

مقدار شیوع چاقی (P)   را بالاترین مقدار یعنی 0.5، حدود اطمینان 95% و خطای برآورد 2% در نظر می گیریم(24).

          n=z2p(1-p)d2                                 

n=0. 5×0. 5×(1.96) ²/0.02×0.02=600

حجم نمونه 600 نفر برای هر گروه (شهر و روستا) در مجموع 1200 نفر محاسبه شد.

چندمرحله ای (طبقه ای خوشه ای) که طبقات عبارتند از :شهر، حاشیه شهر و روستا و

خوشه ها مراکز جامع خدمات سلامت و خانه های بهداشت هستند.

جمع آوری داده ها با استفاده از اطلاعات سامانه سیب مراکز جامع خدمات سلامت شهرستان زاهدان انجام می گیرد.

این مطالعه ی توصیفی تحلیلی- مقطعی بر زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401  انجام  می گردد. نمونه ها به صورت  نمونه گیری طبقه ای خوشه ای از بین زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان در سال 1401  انتخاب می شوند .ابتدا به معاونت بهداشت استان مراجعه کرده و جمعیت تحت پوشش شهری و روستایی تعیین می گردد. و تعداد نمونه ها متناسب با حجم شهری و روستایی تخصیص می یابد. سپس به صورت تصادف و طبقه ای مراکز بهداشتی شهری و خانه های بهداشت روستایی برای نمونه گیری انتخاب می شوند. با مراجعه به مراکز منتخب اطلاعات به صورت تصادفی جمع آوری می شوند. مادرانی که نقص ارگانیک یا بیماری  زمینه ای داشتند از مطالعه خارج می شوند و اطلاعات مربوط به هرمادر  نیز محرمانه باقی می ماند. سپس اطلاعات وارد نرم افزار SPSS شده و آنالیز می شوند.

بیان نتایج داده های کمی با استفاده از آمار توصیفی شامل توزیع فراوانی، مقادیر میانگین و انحراف معیار و حداقل و حداکثر مقادیر کمی مشاهده شده و ارائه جداول و نمودار ها،بیان نتایج داده های کیفی شامل فراوانی داده ها ، نسبت (درصد) و ارائه جداول و نمودار ها در صورت لزوم از جداول ترکیبی در نرم افزار SPSS نسخه 23 استفاده خواهد شد.

همچنین برای تحلیل و اندازه گیری  BMI  مادران باردار از طبقه بندی شاخص های تن سنجی سازمان بهداشت جهانی استفاده می شود.

برای مقایسه شیوع (نسبت) در گروههای مختلف از آزمون کای - دو یا دقیق فیشر استفاده خواهد شد.

سطح معناداری نیز 5% درنظر گرفته می شود.

در این پژوهش از دستورالعمل راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی  دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر استفاده خواهد شد:

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.
2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.
3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.
4. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.
5. قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.
6. در کارآزمایی های بالینی دوسوکور  که آزمودنی از ماهیت دارویی یا مداخله‌ای که برای وی تجویز شده بی‌اطلاع است، پژوهشگر باید تدابیر لازم جهت کمک‌رسانی به آزمودنی در صورت لزوم و در شرایط اضطراری را تدارک ببیند.
7. اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.
8. طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.
9. در پژوهش‌های پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاط‌های لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط ریست انجام گیرد.
10. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.
11. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    
12. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.
13. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.
14. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.
15.  پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.
16. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.
17. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.
18. در پژوهش‌هایی که از مواد بدنی (شامل بافت‌ها و مایعات بدن انسان)  یا داده‌هایی استفاده می‌شود که هویت صاحبان آن‌ها معلوم یا قابل کشف و ردیابی است، باید برای جمع‌آوری، تحلیل، ذخیره‎سازی و /یا استفاده‌ی مجدد از آن‌ها رضایت آگاهانه گرفته شود. در مواردی که اخذ رضایت غیرممکن باشد یا اعتبار پژوهش را خدشه‌دار کند، می‌توان در صورت بررسی مورد و تصویب کمیته‌ی اخلاق ، از داده‌ها یا مواد بدنی ذخیره شده، بدون اخذ رضایت آگاهانه استفاده کرد.
19. عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.
20. در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.
21. برخی از افراد یا گروه‌هایی از مردم، نظیر ناتوانان ذهنی، کودکان، جنین و نوزاد، بیماران اورژانسی، یا زندانیان‌که ممکن است به‌عنوان آزمودنی در پژوهش شرکت کنند، نمی‌توانند برای دادن رضایت، آگاهی یا آزادی لازم را داشته باشند. این افراد یا گروه‌ها آسیب‌پذیر دانسته می‌شوند و باید مورد حفاظت ویژه قرار گیرند.
22.  از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.
23. در پژوهش بر روی گروه‌های آسیب‌پذیر، وظیفه‌ی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمی‌شود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. در هر حال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود.
24. اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 
25. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.
26. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.
27. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.
28. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.
29. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.
30. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.
31. روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

عدم همکاری مناسب مراکز بهداشتی برای جمع آوری اطلاعات که با هماهنگی معاونت تحقیقات دانشگاه و تبیین اهداف طرح سعی بر جلب همکاری آنها خواهد شد.

زنان باردار - شیوع - چاق - لاغر

1. Gregg EW, Shaw JE. Global Health Effects of Overweight and Obesity. N Engl J Med. 2017; 377(1): 80-81.

2. Han Z, Mulla S, Beyene J, Liao G, McDonald SD. Knowledge Synthesis Group. Maternal underweight and the risk of preterm birth and low birth weight: a systematic review and meta-analyses. Int J Epidemiol. 2011; 40(1): 65-101.

3. Heslehurst N, Ells L, Simpson H, Batterham A, Wilkinson J, Summerbell C. Trends in maternal obesity incidence rates, demographic predictors, and health inequalities in 36,821 women over a 15-year period. BJOG. 2007;114(2):187-194.

4. Guelinckx I, Devlieger R, Beckers K, Vansant G. Maternal obesity: Pregnancy complications, gestational weight gain and nutrition. Obes Rev. 2008;9(2):140-150.

5. Callaway L, Prins J, Chang A, McIntyre H. The prevalence and impact of overweight and obesity in an Australian obstetric population. Med J Aust. 2006;184(2):56-59.

6. Flegal K, Carroll M, Kit B, Ogden C. Prevalence of obesity and trends in the distribution of body mass index among US adults, 1999-2010. JAMA. 2012;307(491-497).

7. Centers for Disease Control and Prevention. State-specific prevalence of obesity among adults — United States, 20092010.

8. نخعی, محمود رضا, الماسی حشیانی, امیر, ابراهیم زاده کر. ارزیابی وضعیت تغذیه‎ ای مادران باردار مراجعه‎ کننده به زایشگاه‎ های شهر اراک بر اساس ویژگی‎ های تن‎ سنجی و رژیم غذایی دریافتی. مجله دانشگاه علوم پزشکی اراک. 2013 Jul 10;16(4):54-61.‎

9. Kyle UG, Pichard C. The Dutch Famine of 1944-1945: a pathophysiological model of longterm consequences of wasting disease. Current Opinion in Clinical Nutrition & Metabolic Care. 2006;9(4):388-94.

10. Sebire N, Jolly M, Harris J, et al. Maternal obesity and pregnancy outcome: A study of 287,213 pregnancies in London. Int J Obes Relat Metab Disord. 2001;25(8):1175-1182.

 11. Cedergren M. Maternal morbid obesity and the risk of adverse pregnancy outcome. Obstetrics and gynecology. 2004;103(2):219-224.

12. Aimukhametova G, Ukybasova T, Hamidullina Z, et al. The impact of maternal obesity on mother and neonatal health: A study in a tertiary hospital of Astana, Kazakhstan. Nagoya J Med Sci. 2012;74(1-2):83-92.

 13. Voigt M, Straube S, Zygmunt M, Krafczyk B, Schneider K, Briese V. Obesity and pregnancy- -a risk profile. Z Geburtshilfe Neonatol. 2008;212(6):201-205.

14. Adult Treatment Panel III. Third report of the National Cholesterol Education Program (NCEP) expert panel on detection, evaluation, and treatment of high blood cholesterol in adults (Adult Treatment Panel III) final report2002.

15. Arner P. Differences in lipolysis between human subcutaneous and omental adipose tissues. Ann Med. 1995;27:435-438.

16. Drake A, Reynolds R. Impact of maternal obesity on offspring obesity and cardiometabolic disease risk. Reproduction. 2010;140(3):387-398.

 17. Watkins M, Rasmussen S, Honein M, Botto L, Moore C. Maternal obesity and risk for birth defects. Pediatrics. 2003;111(5 Pt 2):1152- 1158.

18. Fraser A, Tilling K, Macdonald-Wallis C, et al. Association of maternal weight gain in pregnancy with offspring obesity and metabolic and vascular traits in childhood. Circulation. 2010;121(23):2557-2564.

19. Hedderson M, Williams M, Holt V, Weiss N, Ferrara A. Body mass index and weight gain prior to pregnancy and risk of gestational diabetes mellitus. Am J Obstet Gynecol. 2008;198(4):409.

20. Chu S, Callaghan W, Kim S, et al. Maternal obesity and risk of gestational diabetes mellitus. Diabetes Care. 2007;30(8):2070- 2076.

21. Alanis M. Maternal super-obesity (body mass index > or = 50) and adverse pregnancy outcomes. Acta Obstet Gynecol Scand. 2010;89(7):924-930.

22. دلوریان زاده, مهری, ابراهیمی, حسن, بلبل حقیقی. وضع تغذیه زنان باردار مراجعه کننده به مراکز بهداشتی، درمانی شاهرود و برخی عوامل موثر بر آن. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند. 2006 Dec 15;13(4):9-15.

23. Slack E, Rankin J, Jones D, Heslehurst N. Effects of maternal anthropometrics on pregnancy outcomes in South Asian women: a systematic review. Obesity Reviews. 2018 Apr;19(4):485-500.

24. Panaitescu AM, Rotaru D, Ban I, Peltecu G, Zagrean AM. THE PREVALENCE OF UNDERWEIGHT, OVERWEIGHT AND OBESITY IN A ROMANIAN POPULATION IN THE FIRST TRIMESTER OF PREGNANCY–CLINICAL IMPLICATIONS. Acta Endocrinologica (Bucharest). 2019 Jul;15(3):323.

25. Goon S. Prevalence of obesity among Bangladeshi pregnant women at their first trimester of pregnancy. Central Asian Journal of Global Health. 2013;2(2).

26. Okereke CE, Anyaehie UB, Dim CC, Iyare EE, Nwagha UI. Evaluation of some anthropometric indices for the diagnosis of obesity in pregnancy in Nigeria: a cross-sectional study. African health sciences. 2013;13(4):1034-40.

27. مصطفی زاده, کهنمویی, محمدی, رستم نژاد, اسدزاده, فیروزه, صالحی, حبیبه. میزان شیوع چاقی در زنان باردار مراجعه کننده به مراکز بهداشتی و درمانی شهر اردبیل. مجله سلامت و مراقبت. 2010 Jul 10;12(2):0-.‎

28. سعید لو، بابایی. بررسی شیوع اضافه وزن و چاقی مادران باردار در شروع و پایان بارداری در استان اذربایجان غربی.کنگره بین المللی چاقی مادر و کودک.1394

29.Li C, Zhu N, Zeng L, Dang S, Zhou J, Pei L, Watson V, Chen T, Wang D, Yan H. Effect of maternal pre-pregnancy underweight and average gestational weight gain on physical growth and intellectual development of early school-aged children. Scientific reports. 2018 Aug 13;8(1):1-9.

30.Chen C, Xu X, Yan Y. Estimated global overweight and obesity burden in pregnant women based on panel data model. PloS one. 2018 Aug 9;13(8):e0202183.

31.Suzuki S. Current prevalence of and obstetric outcomes in underweight Japanese women. Plos one. 2019 Jun 18;14(6):e0218573.

مطالعه حاضر با هدف بررسی شاخص های تن سنجی در زنان باردار در سه ماهه اول بارداری در شهرستان زاهدان سال 1401 انجام می شود

ندارد

نتایج این طرح به شناسایی زنان باردار مبتلا به چاقی و یا سو تغذیه و شیوع آن در سطح شهرستان زاهدان کمک می کند و می تواند برای اجرای مداخالت بهداشتی و درمانی برای سیاستگزاران و مدیران بهداشتی و درمانی مفید باشد.

ندارد

عوارض ندارد

تمامی هزینه ها توسط معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان پرداخت می شود.

ندارد

تمامی اطلاعات کامال محرمانه بوده و فقط برای اهداف پژوهشی استفاده خواهد شد. نتایج نهایی به صورت کلی ( نه فردی) منتشر خواهند شد.

تمامی افراد نمونه و کارشناسان در صورت داشتن سوال می توانند با مجری طرح تماس بگیرند.

نسترن بزرگمهر

09136102792

نمونه ها از سامانه سیب جمع آوری می شوند.

اطلاعات از سامانه سیب و پس از تصویب کمیته اخلاق دانشگاه جمع آوری می شوند.

پرسشنامه