ارزیابی فراوانی پلی مورفیسم های ژن SOCS1 (rs33932899, rs243327, rs33989964) در زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک مراجعه کننده به بیمارستان علی بن ابیطالب (ع) زاهدان

سندرم تخمدان پلی­کیستیک (PCOS[1])، شایع ترین علت عدم تخمک-گذاری و شایع ترین بیماری عدم تعادل هورمونی در زنان در سنین باروری است. این سندرم اختلالی است چند عاملی و پیچیده که  به دلیل تداخل علائم اغلب تشخیص آن دشوار است و طبق مطالعات اپیدمیولوژیک، فراوانی این سندرم در زنان در سنین باروری از 5% تا 15% و در زنان نابارور 15% تا 25% بسته به معیارهای تشخیصی گزارش شده­است (1-4) شیوع این سندرم در جهان 20 – 4% و در ایران 12 – 8%، در چین و آمریکا به ترتیب 2.2 و 4.7% شیوع را گزارش کردند. برزیل، پکن، سریلانکا، فلسطین، یونان، بریتانیا و اسپانیا نرخ شیوع را در محدوده­ی 5٪ تا 10٪ پیدا کردند. دانمارک، ترکیه و استرالیا دامنه شیوع بالاتری را گزارش کردند (15٪ - 20٪). در سال 2019، گانی و همکاران به این نتیجه رسیدند که شیوع PCOS در هند بسته به جمعیت مورد مطالعه و معیارهای مورد استفاده برای تشخیص از 3.7 تا 22.5٪ متغیر است. گزارشی از این آزمایش­ها نشان داد که به طور کلی 71٪ از زنان مبتلا به PCOS در مناطق شهری ساکن بودند، در حالی که 29٪ در مناطق روستایی در ایالت هاریانا هند زندگی می­کردند (5, 6). تشخیص سندرم PCOS بر اساس معیار رتردام 2003 و توسط پزشک متخصص زنان و زایمان انجام می­گیر به این صورت که وجود حداقل دو مورد از این موارد: آمنوره یا الیگومنوره، هیپرآندروژنمی، تشخیص PCOS توسط سونوگرافی اولتراسونیک به معنی وجود PCOS است (7, 8). این اختلال با افزایش خطر ناباروری، اختلال در قاعدگی، اختلال در تخمک گذاری و هیرسوتیسم و عوارض طولانی مدت مثل کارسینوم اندومتر، چاقی، دیابت نوع 2، مقاومت به انسولین،  دیس لیپیدمی، فشارخون بالا و احتمالا بیماری قلبی عروقی (CVD[2]) همراه است (9). چندین فاکتور در PCOS باعث افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع 2 می شود که شامل مقاومت انسولین، اختلال عملکرد سلول­های بتا، چاقی، سابقه خانوادگی دیابت نوع 2 می­شود. بعضی از شواهد هم کیست­های تخمدان و عدم تخمک گذاری مزمن را  ریسک فاکتور ابتلا به دیابت نوع 2 می­دانند (10). در بررسی آزمایش­های سرمی افراد مبتلا به PCOS  سطوح پایین تری از لیپوپروتئین با دانسیته بالا  (HDL[3])، همچنین سطوح بالاتری از تستوسترون، انسولین، کلسترول و تری گلیسیرید نسبت به افراد سالم مشاهده شد (11). مشاهدات نشان می دهند که فرد می تواند به صورت ژنتیکی تحت عوامل محیطی مثل عادات غذایی، شیوه زندگی، وضعیت اجتماعی-اقتصادی، تداخلات اندوکرینی و متابولیکی به PCOS مبتلا شود اما علت اصلی آن ناشناخته است (7).

به علاوه PCOS با التهاب سیستمیک درجه پایین همراه است که با افزایش نشانگرهای التهابی، که نقش مهمی در مدیریت عملکرد تخمدان دارند، همچنین افزایش تعداد گلبول‌های سفید و اختلال عملکرد اندوتلیال و افزایش استرس اکسیداتیو مشهود است (12, 13). مشخص شده است که استرس اکسیداتیو نقش مهمی در التهاب مزمن درجه پایین دارد و می­تواند به طور قابل توجهی در PCOS با بیان سایتوکاین­های پیش التهابی افزایش یابد. بنابراین می­توان فرض کرد که تغییر در بیان ژن سیتوکین­های پیش التهابی،  به نوبه خود در ایجاد PCOS نقش دارد (3). سیتوکین­ها پیام رسان­های محلول در زمینه سیستم ایمنی هستند و در تکثیر سلولی، بقا، آپوپتوز، تمایز و فعال سازی نیز آزاد می­شوند. سایتوکاین­ها بر اساس نقششان در پاسخ ایمنی، به دو دسته پیش یا ضد التهاب طبقه بندی می­شوند. آنها با درگیر کردن گیرنده­های خاصی که به طور اساسی با مبدل سیگنال تیروزین کیناز خانواده Janus و مسیر سیگنالینگ فعال کننده رونویسی JAK-STAT[4])) مرتبط هستند، عمل می­کنند. با اتصال لیگاند به گیرنده­ها، JAK ها فسفوریله و فعال می­شوند و گیرنده و اعضای خانواده فاکتورهای رونویسی STAT را فسفریله می­کنند. STAT های فعال شده دیمر می­شوند و برای تنظیم بیان ژن به هسته منتقل می­شوند. مسیرهای سیگنالینگ با واسطه سیتوکین دقیقاً در چندین سطح کنترل می­شوند که یکی از انها بیان پروتئین­های سرکوب کننده سیگنال­ دهی سیتوکین (SOCS[5]) است (14). پروتئین SOCS1 که با نام JAK binding protein-1 یا STAT-induced STAT inhibitor-1 نیز شناخته می­شود، در این محیط شرکت می­کند. SOCS1 به JAK-kinase متصل می­شود. کمپلکس SOCS1-JAK آنزیم‌های ubiquitination را فراخوانده تا کمپلکس­های SOCS1-JAK را شناسایی و علامت‌گذاری ‌کنند، سیستم پروتئازومی را فعال کنند و منجر به تخریب کمپلکس شوند. در نتیجه، فسفوریلاسیون STAT و همچنین فعال شدن آن مهار شود. علاوه بر این، شواهد فزاینده نشان می‌دهد که SOCS1 می‌تواند مستقیماً به گیرنده سیتوکین متصل شود تا تخریب آن را آغاز کند و یا مکان‌های اتصال را برای تطبیق مولکول‌ها بپوشاند. سطح SOCS1 برای تنظیم عملکرد برخی از سیتوکین­ها ضروری است. تغییرات در فعالیت رونویسی SOCS1 ممکن است تأثیر مهمی بر شدت التهاب داشته­ باشد.(15)

مطالعه ارتباط ژنومی ([6](GWAS عمدتا مطالعات مورد شاهدی هستند که پلی‌مورفیسم­های تک نوکلئوتیدی ([7] (SNPs را برای تعیین عوامل ژنتیکی مرتبط با بیماری‌های پیچیده بررسی می‌کنند. در10 سال گذشته، GWAS  بر روی بسیاری از بیماری‌های رایج مختلف، از جمله سرطان، بیماری‌های قلبی عروقی، بیماری‌های گوارشی، روماتیسم، بیماری‌های پوستی و عفونی با تعدادی نتایج قابل توجهی و بررسی نقش SNPs‌ انجام شده­است (16). تا امروز شمار زیادی از مطالعات ژنتیکی حدود 200 ژن مستعد که میتوانند از لحاظ عملکردی با PCOS مرتبط باشند را شناسایی کرده­اند (17). با این حال اکثریت آنها طی مطالعات دیگر تکرار نشده­اند. چون به نظر می­رسد که این بیماری یک بیماری مولتی فاکتوریال باشد، بنابراین نیاز است مطالعات ژنومی با بازده بالا انجام بگیرد تا پیش زمینه ژنتیکی  PCOSمشخص شود. مطالعات اخیر GWAS تا 18 متغیر ژنی مرتبط با PCOS را که از لحاظ ژنومی به طور معنی داری با شیوع آن مرتبط بودند را شناسایی کرده­اند (18-20). SNPs تغییرات تک در توالیDNA  می­باشند که سبب ایجاد ژنوتیپ­های مختلف می­شوند. این تغییرات ژنتیکی ممکن است ریسک ابتلا به برخی بیماری­ها از جمله سرطان را در جمعیت­هایی با ژنوتیپ خاص افزایش دهند (21, 22).

همان طور که اشاره شد SOCS مهارکننده­های مسیرهای سیگنال دهی سیتوکین هستند (23). خانواده SOCS از هشت پروتئین SOCS1-SOCS7 و CIS[8] تشکیل شده است (24). SOCS به طور مثبت و منفی. سیگنالینگ سیتوکین را با استفاده از برهمکنش مستقیم خود با ژانوس کیناز JAK)) خاموش می­کند (25). به عنوان بازخورد منفی، این پروتئین­ها توسط انواع سیتوکین­ها القا می­شوند و به نوبه خود سیگنال دهی درون سلولی سایتوکاین­ها و فاکتورهای رشد مختلف را مهار می­کنند (26). این ژن یک توالی کوتاه است که در موقعیت 16p13.13 ژنوم انسانی قرار گرفته­ است. توالی کد کننده از دو اگزون تشکیل شده­است که توسط یک ناحیه پروموتر تنظیم می­شوند. فراوانی آلل مغلوب (MAF[9]) مربوط به rs243327 آن بر اساس پروژه 1000 ژنوم A = 0.3910 و MAF مربوط به rs33989964 آن بر اساس پروژه 1000 ژنوم delTG = 0.1977 و MAF مربوط به rs33932899 آن بر اساس پروژه 1000 ژنوم G = 0.1733 است (15). SNP های انتخاب­شده دارایMAF بالاتر از 0.05(5%) بوده یعنی خاصیت پلی مورفیسم دارند و نیز دارای اهمیت بالینی می­باشد یعنی با ریسک خیلی از بیماری­ها در ارتباط بوده و نیز آنزیم­های برش دهنده آنها به لحاظ تجاری برای ما در دسترس بوده است. کاهش بیان SOCS1 در انواع مختلف سرطان و التهاب مزمن مشاهده­ شده است.

با توجه به نقش SOCS1 در التهاب، این ژن القای اینترفرون-γ (INF[10]- γ) ، اینترلوکین-2 (IL[11]-2)، اینترلوکین-6 (IL-6)، اینترلوکین-4 IL-4))، و فاکتور نکروز تومور-α و سایر سیتوکین­های پیش التهابی را با واسطه JAK-STAT مهار کند (27). مطالعات نشان داده که حذف SOCS1 از سلول‌های میلوئیدی و لنفوئیدی در موش‌های SOCS1 LysM Cre التهاب را افزایش می‌دهد (28).  Sachithanandan و همکاران با این فرض که حذف SOCS1 ممکن است منجر به مقاومت به انسولین شود، تحقیقاتی انجام دادند و به این نتیجه رسیده­اند که حذف این ژن در موش‌های LysM-Cre بیان ماکروفاژی CD11c[12]، حساسیت به LPS[13] و اسید پالمیتیک و غلظت سرمی فاکتور نکروز تومور-a، اینترلوکین-6 و پروتئین جذب کننده شیمیایی مونوسیت را افزایش می­دهد و باعث افزایش التهاب می­شود که این افزایش التهاب با اختلال تحمل گلوکز و هیپرانسولینمی در نتیجه کاهش حساسیت به انسولین عضلات کبدی، اما نه عضله اسکلتی همراه است (29). Egan و همکاران در سال 2003 بیان کردند که SOCS-1 در انواع سلول­های خونساز و غیر خونساز در داخل بدن بیان می­شود و تنظیم کننده مهم آرتریت التهابی حاد و فعال سازی سلول­های CD4 + T است (30).  Hirschfield و همکاران در سال 2012 بیان کردند که  داده‌های آماری به‌دست آمده از تحلیل‌­های شرطی، هاپلوتیپ و ترکیبی شواهد قانع‌کننده‌ای برای مشارکت مستقل آلل‌های CLEC16A[14] و SOCS1 در خطر ابتلا به PBC[15] ارائه می‌کنند (27). داده­های Chen و همکاران در سال 2020 نشان داد که سطح بیان SOCS1 و SOCS2 به طور برجسته با لوسمی لنفوبلاستیک حاد (ALL[16]) مرتبط است و پلی مورفیسم آن­ها با حساسیت به ALL مرتبط است (31). همچنین مطالعات Lopez-Rodriguez و همکاران در سال 2017 نشان داد که واریانت­های ژنتیکی شناسایی­شده در مسیرهای سیگنال دهی اینترفرون ممکن است نشانگرهای پیش­آگهی مفید پیشرفت CHC[17]  را تشکیل دهند (32).

با توجه به این که تاکنون در ایران مطالعه­ای بر روی ارتباط بین پلی­مورفیسم ژن SOCS1  و بیماری PCOS  انجام نشده و با توجه به این که شیوع این بیماری در بین خانم­ها بالاست، ضروری می نماید در پژوهش حاضر با هدف کمک به تشخیص و پیش آگهی این بیماری، فراوانی الل­ها و ژنوتیپ ­های 3 پلی­مورفیسم تک نوکلئوتیدی واقع در ژن SOCS1  را در زنان سالم و بیمار شهر زاهدان و ارتباط و همبستگی ژنوتیپ های مختلف این SNPs را با شاخص توده بدنی و دور کمر و پروفایل لیپیدی شامل تری گلیسرید سرم (TG[18])، کلسترول تام (TC[19])، لیپوپروتئین با چگالی پایین (LDL)، لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL-C) در زنان مبتلا به PCOS که در سال 1401 به کلینیک زنان بیمارستان علی بن ابیطالب (ع) شهر زاهدان مراجعه کرده­اند، ارزیابی کنیم.

مروری بر مطالعات گذشته

• در سال 2017 Oz Gul و همکاران مطالعاتی در خصوص ارتباط بین ژن SOCS1  و ریسک ابتلا به PCOS انجام دادند. این مطالعه بر روی 42 بیمار مبتلا به PCOS قبل از یائسگی با میانگین سنی 26 سال و 42 فرد سالم با میانگین سنی 27 سال انجام شد، یافته‌­ها نشان داد میزان مقاومت به انسولین ([20] HOMA-IR، p < .001)، چاقی (BMI[21] ، p < .001) و دیس‌لیپیدمی (LDL[22], p = .03 and TG[23], p = .017) به طور قابل‌توجهی در بیماران ترک مبتلا به PCOS در مقایسه با افراد سالم همسن بالا­تر است، در حالی که تفاوتی بین گروه‌های مورد مطالعه از نظر میزان پلی‌مورفیسم SOCS1-1478 CA/del وجود نداشت. همچنین پلی مورفیسم SOCS1-1478 CA/del با مقاومت به انسولین و وضعیت PCOS ارتباط معنی دار نداشتند (1). لازم به ذکر است تاکنون مطالعات بیشتری بر روی نقش پلی­مورفیسم­های مورد مطالعه  در ابتلا به PCOS در سایر جمعیت­ها صورت نگرفته است.
• در سال 2014 Zhang و همکاران مطالعاتی در خصوص اینکه آیا تغییرات ژنتیکی SOCS1 با عفونت مزمن ویروس هپاتیت  B(HBV) مرتبط است یا خیر انجام دادند. این مطالعه بر روی 477  بیمار مبتلا به HBV، 93 بیمار مبتلا به هپاتیت B که به طور خود به خود بهبود یافتند و 215 فرد سالم انجام شد و نتایج نشان داد که ژنوتیپ‌های حاوی آلل (CT + TT) T rs243327 در بیماران HBV بیشتر از بیمارانی که خود به خود بهبود یافتند و در بیمارانی که خود به خود بهبود یافتند کمتر از گروه شاهد بود، اگرچه این تفاوت معنی‌دار نبود. آلل T از rs243327 در بیمارانی که خود به خود بهبود یافتند به طور قابل توجهی کمتر از گروه کنترل بود (0.033 = P). ژنوتیپ GC و آللC  از rs33932899 در بیماران HBV به طور قابل توجهی کمتر از گروه کنترل بود (به ترتیب (p_c <0.001[24] و p <0.001). هاپلوتیپ T/G rs243327/rs33932899 در بیماران HBV به طور قابل‌ توجهی بیشتر از بیمارانی که خود به خود بهبود یافتند P_c[25] <0.001)) یا کنترل p_c = 0.009) ) بود. در نتیجه پلی مورفیسم SOCS1  ممکن است بر حساسیت و پیامد عفونت HBV تاثیر بگذارد (33).
• در سال 2019 Kempinska و همکاران مطالعات خود را برای تخمین اثر پلی­مورفیسم ژن SOCS1 بر حساسیت بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) انجام دادند که این مطالعه بر روی 138 بیمار مبتلا به NAFLD تایید شده با سونوگرافی و 1000 اهداکننده خون سالم انجام شد. رابطه بین پلی‌مورفیسم SOCS1 rs243330 و پارامترهای بیوشیمیایی سرم در NAFLD علاوه بر این مورد بررسی قرار گرفت. فراوانی پلی مورفیسم rs243330 بین بیماران و گروه شاهد تفاوتی نداشت. با این حال، در گروهی از افراد چاق (BMI ≥ 30 کیلوگرم بر متر مربع) حضور آلل G از پلی‌مورفیسم SOCS1-1656G>A به شدت با NAFLD مرتبط بود (p = 0.009) و مشاهده شد حاملان ژنوتیپ AA خطر کمتری برای ایجاد NAFLD دارندp = 0.004) ). بیماران NAFLD دارای اضافه وزن که ناقل ژنوتیپ‌های GG بودند، به طور قابل‌ توجهی سطوح پایین‌تری از ارزیابی مدل هموستازی مقادیر مقاومت به انسولین (HOMA-IR)  داشتند (03/0 = p در مقابل AA)، و هموزیگوت‌های چاق GG غلظت سرمی تری‌ گلیسرید پایین‌تری داشتند (GG در مقابل. ;AA  (p = 0.02 (34) .
• در سال 2014 Orvieto و همکاران مطالعاتی در خصوص نقش پروتئین  SOCS1در پاتوفیزیولوژی سندرم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS) بر روی 5 خانم مبتلا به OHSS شدید و 5 خانم در مرحله اول لقاح ازمایشگاهی و بدون OHSS که در بیمارستان بستری شده بودند انجام دادند. سطوح RNA پیام رسان اینترلوکین-2 در سلول­های تک هسته ای خون محیطی (PBMC[26]) در OHSS در مقایسه با گروه­ های شاهد به طور قابل توجهی بالاتر بود. علاوه بر این، نسبت بین سطوح IL-2 و RNA پیام رسان SOCS-1 در OHSS به طور قابل توجهی بالاتر از گروه شاهد بود. به طور کلی در این مطالعه به این نتیجه رسیدند که پاسخ التهابی به hCG[27]، که منجر به اختلال در بیان Il-2 و فعال شدن SOCS می شود، ممکن است علت ابتلا به  OHSS باشد (35).

سندرم تخمدان پلی­کیستیک (PCOS[1])، شایع ترین علت عدم تخمک-گذاری و شایع­ترین بیماری عدم تعادل هورمونی در زنان در سنین باروری است. این سندرم اختلالی است چند عاملی و پیچیده که  به دلیل تداخل علائم اغلب تشخیص آن دشوار است و طبق مطالعات اپیدمیولوژیک، فراوانی این سندرم در زنان در سنین باروری از 5% تا 15% و در زنان نابارور 15% تا 25% بسته به معیارهای تشخیصی گزارش شده­است (1-4) شیوع این سندرم در جهان 20 – 4% و در ایران 12 – 8%، در چین و آمریکا به ترتیب 2.2 و 4.7% شیوع را گزارش کردند. برزیل، پکن، سریلانکا، فلسطین، یونان، بریتانیا و اسپانیا نرخ شیوع را در محدوده­ی 5٪ تا 10٪ پیدا کردند. دانمارک، ترکیه و استرالیا دامنه شیوع بالاتری را گزارش کردند (15٪ - 20٪). در سال 2019، گانی و همکاران به این نتیجه رسیدند که شیوع PCOS در هند بسته به جمعیت مورد مطالعه و معیارهای مورد استفاده برای تشخیص از 3.7% تا 22.5٪ متغیر است. گزارشی از این آزمایش­ها نشان داد که به طور کلی 71٪ از زنان مبتلا به PCOS در مناطق شهری ساکن بودند، در حالی که 29٪ در مناطق روستایی در ایالت هاریانا هند زندگی می­کردند (5, 6). تشخیص سندرم PCOS بر اساس معیار رتردام 2003 و توسط پزشک متخصص زنان و زایمان انجام می­گیر به این صورت که وجود حداقل دو مورد از این موارد: آمنوره یا الیگومنوره، هیپرآندروژنمی، تشخیص PCOS توسط سونوگرافی اولتراسونیک به معنی وجود PCOS است (7, 8). این اختلال با افزایش خطر ناباروری، اختلال در قاعدگی، اختلال در تخمک گذاری و هیرسوتیسم و عوارض طولانی مدت مثل کارسینوم اندومتر، چاقی، دیابت نوع 2، مقاومت به انسولین، دیس لیپیدمی، فشارخون بالا و احتمالا بیماری قلبی عروقی (CVD[2]) همراه است (9). چندین فاکتور در PCOS باعث افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع 2 می­شود که شامل مقاومت انسولین، اختلال عملکرد سلول­های بتا، چاقی، سابقه خانوادگی دیابت نوع 2 می­شود. بعضی از شواهد هم کیست­های تخمدان و عدم تخمک گذاری مزمن را  ریسک فاکتور ابتلا به دیابت نوع 2 می­دانند (10). در بررسی آزمایش­های سرمی افراد مبتلا به PCOS  سطوح پایین­تری از لیپوپروتئین با دانسیته بالا  (HDL[3])، همچنین سطوح بالاتری از تستوسترون، انسولین، کلسترول و تری­گلیسیرید نسبت به افراد سالم مشاهده شد (11). مشاهدات نشان می دهند که فرد می­تواند به صورت ژنتیکی تحت عوامل محیطی مثل عادات غذایی، شیوه زندگی، وضعیت اجتماعی-اقتصادی، تداخلات اندوکرینی و متابولیکی به PCOS مبتلا شود اما علت اصلی آن ناشناخته است (7).

به علاوه PCOS با التهاب سیستمیک درجه پایین همراه است که با افزایش نشانگرهای التهابی، که نقش مهمی در مدیریت عملکرد تخمدان دارند، همچنین افزایش تعداد گلبول‌های سفید و اختلال عملکرد اندوتلیال و افزایش استرس اکسیداتیو مشهود است (12, 13). مشخص شده است که استرس اکسیداتیو نقش مهمی در التهاب مزمن درجه پایین دارد و می­تواند به طور قابل توجهی در PCOS با بیان سایتوکاین­های پیش­ التهابی افزایش یابد. بنابراین می­توان فرض کرد که تغییر در بیان ژن سیتوکین­های پیش­التهابی،  به نوبه خود در ایجاد PCOS نقش دارد (3). سیتوکین­ها پیام رسان­های محلول در زمینه سیستم ایمنی هستند و در تکثیر سلولی، بقا، آپوپتوز، تمایز و فعال سازی نیز آزاد می­شوند. سایتوکاین­ها بر اساس نقششان در پاسخ ایمنی، به دو دسته پیش یا ضد التهاب طبقه بندی می­شوند. آنها با درگیر کردن گیرنده­های خاصی که به طور اساسی با مبدل سیگنال تیروزین کیناز خانواده Janus و مسیر سیگنالینگ فعال کننده رونویسی JAK-STAT[4])) مرتبط هستند، عمل می­کنند. با اتصال لیگاند به گیرنده­ها، JAK ها فسفوریله و فعال می­شوند و گیرنده و اعضای خانواده فاکتورهای رونویسی STAT را فسفریله می­کنند. STATs­ فعال شده دیمر می­شوند و برای تنظیم بیان ژن به هسته منتقل می­شوند. مسیرهای سیگنالینگ با واسطه سیتوکین دقیقاً در چندین سطح کنترل می­شوند که یکی از انها بیان پروتئین­های سرکوب کننده سیگنال­ دهی سیتوکین (SOCS[5]) است (14). پروتئین SOCS1 که با نام JAK binding protein-1 یا STAT-induced STAT inhibitor-1 نیز شناخته می­شود، در این محیط شرکت می­کند. SOCS1 به JAK-kinase متصل می­شود. کمپلکس SOCS1-JAK آنزیم‌های ubiquitination را فراخوانده تا کمپلکس­های SOCS1-JAK را شناسایی و علامت‌گذاری ‌کنند، سیستم پروتئازومی را فعال کنند و منجر به تخریب کمپلکس شوند. در نتیجه، فسفوریلاسیون STAT و همچنین فعال شدن آن مهار شود. علاوه بر این، شواهد فزاینده نشان می‌دهد که SOCS1 می‌تواند مستقیماً به گیرنده سیتوکین متصل شود تا تخریب آن را آغاز کند و یا مکان‌های اتصال را برای تطبیق مولکول‌ها بپوشاند. سطح SOCS1 برای تنظیم عملکرد برخی از سیتوکین­ها ضروری است. تغییرات در فعالیت رونویسی SOCS1 ممکن است تأثیر مهمی بر شدت التهاب داشته­ باشد.(15)

مطالعه ارتباط ژنومی  (GWAS[6])عمدتاً مطالعات مورد شاهدی هستند که پلی‌مورفیسم­های تک نوکلئوتیدی (SNPs[7])  را برای تعیین عوامل ژنتیکی مرتبط با بیماری‌های پیچیده بررسی می‌کنند. در10 سال گذشته، GWAS بر روی بسیاری از بیماری‌های رایج مختلف، از جمله سرطان، بیماری‌های قلبی عروقی، بیماری‌های گوارشی، روماتیسم، بیماری‌های پوستی و عفونی با تعدادی نتایج قابل توجهی و بررسی نقش SNPs‌ انجام شده­است (16). تا امروز شمار زیادی از مطالعات ژنتیکی حدود 200 ژن مستعد که می­توانند از لحاظ عملکردی با PCOS مرتبط باشند را شناسایی کرده­اند (17). با این حال اکثریت آن­ها طی مطالعات دیگر تکرار نشده­اند. چون به نظر می­رسد که این بیماری یک بیماری مولتی فاکتوریال باشد، بنابراین نیاز است مطالعات ژنومی با بازده بالا انجام بگیرد تا پیش زمینه ژنتیکی  PCOSمشخص شود. مطالعات اخیر GWAS تا 18 متغیر ژنی مرتبط با PCOS را که از لحاظ ژنومی به طور معنی داری با شیوع آن مرتبط بودند را شناسایی کرده­اند (18-20). SNPs تغییرات تک در توالیDNA  می­باشند که سبب ایجاد ژنوتیپ­های مختلف می­شوند. این تغییرات ژنتیکی ممکن است ریسک ابتلا به برخی بیماری­ها از جمله سرطان را در جمعیت­هایی با ژنوتیپ خاص افزایش دهند (21, 22).

همان طور که اشاره شد SOCS مهارکننده­های مسیرهای سیگنال دهی سیتوکین هستند (23). خانواده SOCS از هشت پروتئین SOCS1-SOCS7 و CIS[8] تشکیل شده است (24). SOCS به طور مثبت و منفی. سیگنالینگ سیتوکین را با استفاده از برهمکنش مستقیم خود با ژانوس کیناز JAK)) خاموش می­کند (25). به عنوان بازخورد منفی، این پروتئین­ها توسط انواع سیتوکین­ها القا می­شوند و به نوبه خود سیگنال دهی درون سلولی سایتوکاین­ها و فاکتورهای رشد مختلف را مهار می­کنند (26). این ژن یک توالی کوتاه است که در موقعیت 16p13.13 ژنوم انسانی قرار گرفته­ است. توالی کد کننده از دو اگزون تشکیل شده­است که توسط یک ناحیه پروموتر تنظیم می­شوند. فراوانی آلل مغلوب (MAF[9]) مربوط به rs243327 آن بر اساس پروژه 1000 ژنوم A = 0.3910 و MAF مربوط به rs33989964 آن بر اساس پروژه 1000 ژنوم delTG = 0.1977 و MAF مربوط به rs33932899 آن بر اساس پروژه 1000 ژنوم G = 0.1733 است (15). SNPs انتخاب­شده دارایMAF بالاتر از 0.05(5%) بوده یعنی خاصیت پلی مورفیسم دارند و نیز دارای اهمیت بالینی می­باشد یعنی با ریسک خیلی از بیماری­ها در ارتباط بوده و نیز آنزیم­های برش دهنده آنها به لحاظ تجاری برای ما در دسترس بوده است. کاهش بیان SOCS1 در انواع مختلف سرطان و التهاب مزمن مشاهده­ شده است.

با توجه به نقش SOCS1 در التهاب، این ژن القای اینترفرون-γ (INF[10]- γ) ، اینترلوکین-2 (IL[11]-2)، اینترلوکین-6 (IL-6)، اینترلوکین-4 IL-4))، و فاکتور نکروز تومور-α و سایر سیتوکین­های پیش التهابی را با واسطه JAK-STAT مهار کند (27). مطالعات نشان داده که حذف SOCS1 از سلول‌های میلوئیدی و لنفوئیدی در موش‌های SOCS1 LysM Cre التهاب را افزایش می‌دهد (28).  Sachithanandan و همکاران با این فرض که حذف SOCS1 ممکن است منجر به مقاومت به انسولین شود، تحقیقاتی انجام دادند و به این نتیجه رسیده­اند که حذف این ژن در موش‌های LysM-Cre بیان ماکروفاژی CD11c[12]، حساسیت به LPS[13] و اسید پالمیتیک و غلظت سرمی فاکتور نکروز تومور-a، اینترلوکین-6 و پروتئین جذب کننده شیمیایی مونوسیت را افزایش می­دهد و باعث افزایش التهاب می­شود که این افزایش التهاب با اختلال تحمل گلوکز و هیپرانسولینمی در نتیجه کاهش حساسیت به انسولین عضلات کبدی، اما نه عضله اسکلتی همراه است (29). Egan و همکاران در سال 2003 بیان کردند که SOCS-1 در انواع سلول­های خونساز و غیر خونساز در داخل بدن بیان می­شود و تنظیم کننده مهم آرتریت التهابی حاد و فعال سازی سلول­های CD4 + T است (30).  Hirschfield و همکاران در سال 2012 بیان کردند که  داده‌های آماری به‌دست آمده از تحلیل‌­های شرطی، هاپلوتیپ و ترکیبی شواهد قانع‌کننده‌ای برای مشارکت مستقل آلل‌های CLEC16A[14] و SOCS1 در خطر ابتلا به PBC[15] ارائه می‌کنند (27). داده­های Chen و همکاران در سال 2020 نشان داد که سطح بیان SOCS1 و SOCS2 به طور برجسته با لوسمی لنفوبلاستیک حاد (ALL[16]) مرتبط است و پلی مورفیسم آن­ها با حساسیت به ALL مرتبط است (31). همچنین مطالعات Lopez-Rodriguez و همکاران در سال 2017 نشان داد که واریانت­های ژنتیکی شناسایی­شده در مسیرهای سیگنال­دهی اینترفرون ممکن است نشانگرهای پیش­آگهی مفید پیشرفت CHC[17]  را تشکیل دهند (32).

با توجه به این که تاکنون در ایران مطالعه­ای بر روی ارتباط بین پلی­مورفیسم­های ژن SOCS1  و بیماری PCOS  انجام نشده و با توجه به این که شیوع این بیماری در بین خانم­ها بالاست، ضروری می نماید در پژوهش حاضر با هدف کمک به تشخیص و پیش­آگهی این بیماری، فراوانی الل­ها و ژنوتیپ­های 3 پلی­مورفیسم تک نوکلئوتیدی واقع در ژن SOCS1  را در زنان سالم و بیمار شهر زاهدان و ارتباط و همبستگی ژنوتیپ­های مختلف این SNPs را با شاخص توده بدنی و دور کمر و پروفایل لیپیدی شامل تری گلیسرید سرم (TG[18])، کلسترول تام (TC[19])، لیپوپروتئین با چگالی پایین (LDL)، لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL-C) در زنان مبتلا به PCOS که در سال 1401 به کلینیک زنان بیمارستان علی بن ابیطالب (ع) شهر زاهدان مراجعه کرده­اند، ارزیابی کنیم.

مروری بر مطالعات گذشته

• در سال 2017 Oz Gul و همکاران مطالعاتی در خصوص ارتباط بین ژن SOCS1  و ریسک ابتلا به PCOS انجام دادند. این مطالعه بر روی 42 بیمار مبتلا به PCOS قبل از یائسگی با میانگین سنی 26 سال و 42 فرد سالم با میانگین سنی 27 سال انجام شد، یافته‌­ها نشان داد میزان مقاومت به انسولین ((HOMA-IR[20], p < .001، چاقی ((BMI[21], p < .001 و دیس‌لیپیدمی (LDL[22], p = .03 and TG[23], p = .017) به طور قابل‌توجهی در بیماران ترک مبتلا به PCOS در مقایسه با افراد سالم همسن بالا­تر است، در حالی که تفاوتی بین گروه‌های مورد مطالعه از نظر میزان پلی‌مورفیسم SOCS1-1478 CA/del وجود نداشت. همچنین پلی­مورفیسم SOCS1-1478 CA/del با مقاومت به انسولین و وضعیت PCOS ارتباط معنی دار نداشتند (1). لازم به ذکر است تاکنون مطالعات بیشتری بر روی نقش پلی­مورفیسم­های مورد مطالعه  در ابتلا به PCOS در سایر جمعیت­ها صورت نگرفته است.
• در سال 2014 Zhang و همکاران مطالعاتی در خصوص اینکه آیا تغییرات ژنتیکی SOCS1 با عفونت مزمن ویروس هپاتیت  B(HBV) مرتبط است یا خیر انجام دادند. این مطالعه بر روی 477  بیمار مبتلا به HBV، 93 بیمار مبتلا به هپاتیت B که به طور خود به خود بهبود یافتند و 215 فرد سالم انجام شد و نتایج نشان داد که ژنوتیپ‌های حاوی آلل (CT + TT) T rs243327 در بیماران HBV بیشتر از بیمارانی که خود به خود بهبود یافتند و در بیمارانی که خود به خود بهبود یافتند کمتر از گروه کنترل‌ بود، اگرچه این تفاوت معنی‌دار نبود. آلل T از rs243327 در بیمارانی که خود به خود بهبود یافتند به طور قابل توجهی کمتر از گروه کنترل بود (0.033 = P). ژنوتیپ GC و آللC  از rs33932899 در بیماران HBV به طور قابل توجهی کمتر از گروه کنترل بود (به ترتیب (p_c <0.001[24] و p <0.001). هاپلوتیپ T/G rs243327/rs33932899 در بیماران HBV به طور قابل‌ توجهی بیشتر از بیمارانی که خود به خود بهبود یافتند               P_c[25] <0.001)) یا کنترل p_c = 0.009) ) بود. در نتیجه پلی­مورفیسم SOCS1  ممکن است بر حساسیت و پیامد عفونت HBV تاثیر بگذارد (33).
• در سال 2019 Kempinska و همکاران مطالعات خود را برای تخمین اثر پلی­مورفیسم ژن SOCS1 بر حساسیت بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) انجام دادند که این مطالعه بر روی 138 بیمار مبتلا به NAFLD تایید شده با سونوگرافی و 1000 اهداکننده خون سالم انجام شد. رابطه بین پلی‌مورفیسم SOCS1 rs243330 و پارامترهای بیوشیمیایی سرم در NAFLD علاوه بر این مورد بررسی قرار گرفت. فراوانی پلی مورفیسم rs243330 بین بیماران و گروه شاهد تفاوتی نداشت. با این حال، در گروهی از افراد چاق (BMI ≥ 30 کیلوگرم بر متر مربع) حضور آلل G از پلی‌مورفیسم SOCS1-1656 G>A به شدت با NAFLD مرتبط بود (p = 0.009) و مشاهده شد حاملان ژنوتیپ AA خطر کمتری برای ایجاد NAFLD دارندp = 0.004) ). بیماران NAFLD دارای اضافه وزن که ناقل ژنوتیپ‌های GG بودند، به طور قابل‌ توجهی سطوح پایین‌تری از ارزیابی مدل هموستازی مقادیر مقاومت به انسولین (HOMA-IR)  داشتند (03/0 = p در مقابل AA)، و هموزیگوت‌های چاق GG غلظت سرمی تری‌­گلیسرید پایین‌تری داشتند (GG در مقابل. ;AA  (p = 0.02 (34) .
• در سال 2014 Orvieto و همکاران مطالعاتی در خصوص نقش پروتئین  SOCS1در پاتوفیزیولوژی سندرم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS) بر روی 5 خانم مبتلا به OHSS شدید و 5 خانم در مرحله اول لقاح ازمایشگاهی و بدون OHSS که در بیمارستان بستری شده بودند انجام دادند. سطوح RNA پیام رسان اینترلوکین-2 در سلول­های تک هسته­ای خون محیطی (PBMC[26]) در OHSS در مقایسه با گروه­های کنترل به طور قابل توجهی بالاتر بود. علاوه بر این، نسبت بین سطوح IL-2 و RNA پیام رسان SOCS-1 در OHSS به طور قابل توجهی بالاتر از گروه شاهد بود. به طور کلی در این مطالعه به این نتیجه رسیدند که پاسخ التهابی به hCG[27]، که منجر به اختلال در بیان Il-2 و فعال شدن SOCS می شود، ممکن است علت ابتلا به  OHSS باشد (35).

ارزیابی فراوانی پلی مورفیسم های ژن SOCS1 (rs33932899, rs243327, rs33989964) در زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک مراجعه کننده به بیمارستان علی بن ابیطالب (ع) زاهدان

• توزیع فراوانی ژنوتیپ ها و آلل های مختلف rs33932899 ژن SOCs1 در زنان مبتلا به PCOS و زنان سالم متفاوت است.
• توزیع فراوانی ژنوتیپ ها و آلل های مختلف rs33989964 ژن SOCs1 در زنان مبتلا به PCOS و زنان سالم متفاوت است.
• توزیع فراوانی ژنوتیپ ها و آلل های مختلف rs243327 ژن SOCs1 در زنان مبتلا به PCOS و زنان سالم متفاوت است.
• بین ژنوتیپ ها و آلل های مختلف پلی مورفیسم های rs33932899، rs243327 و rs33989964 ژن SOCS1 و نمایه توده بدن (BMI) به عنوان شاخصی از چاقی عمومی زنان مبتلا به PCOS همبستگی وجود دارد.
• بین ژنوتیپ ها و آلل های مختلف پلی مورفیسم های rs33932899، rs243327 و rs33989964 ژن SOCS1 و شاخص دور کمر (WC) به عنوان شاخصی از چاقی مرکزی زنان مبتلا به PCOS همبستگی وجود دارد.
• بین ژنوتیپ ها و آلل های مختلف پلی مورفیسم های rs33932899، rs243327 و rs33989964 ژن SOCS1 و پروفایل لیپیدی زنان مبتلا به PCOS همبستگی وجود دارد.

• تعیین و مقایسه فراوانی ژنوتیپ ها و آلل های مختلف پلی مورفیسم rs33989964 ژن SOCS1 در زنان مبتلا به PCOS و زنان سالم.
• تعیین و مقایسه فراوانی ژنوتیپ ها و آلل های مختلف پلی مورفیسم rs33932899 ژن SOCS1 در زنان مبتلا به PCOS و زنان سالم.
• تعیین و مقایسه فراوانی ژنوتیپ ها و آلل های مختلف پلی مورفیسم rs243327 ژن SOCS1 در زنان مبتلا به PCOS و زنان سالم.
• تعیین همبستگی بین ژنوتیپ ها و آلل های مختلف پلی مورفیسم های rs33932899، rs33989964 و rs243327 ژن SOCS1 و نمایه توده بدن (BMI) گروه مورد و شاهد.
• تعیین همبستگی بین ژنوتیپ  و آلل های مختلف پلی مورفیسم های rs33932899، rs33989964 و rs243327 ژن SOCS1 و شاخص دور کمر (WC) گروه مورد و شاهد.
• تعیین همبستگی بین ژنوتیپ و آلل های مختلف پلی موفیسم های rs33932899، rs243327 و rs33989964 ژن SOCS1 و پروفایل لیپیدی (TG، Cholesterol، LDL و HDL) گروه مورد و شاهد.

مراکز تحقیقاتی و پژوهشی ، متخصصین در خصوص بیماریهای زنان و زایمان

نتایج این تحقیق میتواند در جهت ارایه راهکار عملی درمانی و کاهش عوارض سندرم پلی کیستیک تخمدان در خانمها موثر باشد.

سندرم تخمدان پلی کیستی :(PCOS)شایع ترین اندوکرینوپاتی در خانم ها در سن باروری و شایع ترین علت نازایی ناشی از عدم تخمک گذاری می باشد. در این بیماری تخمدان ها از اندازه طبیعی بزرگتر شده و تعداد زیادی کیست کوچک در لایه خارجی هر تخمدان به وجود می آید.

پلی مورفیسم: اخلاف توالی بازهای DNA در افراد یا گروه های مختلف

پلیمورفیسم تک نوکلئوتیدی (SNP : Single Nucleotide Polymorphism): اختلاف فقط یک باز در DNA. ساده ترین و شایع ترین نوع پلی مورفیسم می باشد.

نمایه ی توده بدنی: (BMI) وزن فرد بر حسب کیلوگرم تقسیم بر مربع قد بر متر است BMI. بالا می تواند شاخصی از چربی بدن باشد شاخص توده بدنی کمتر از 18.5 لاغر، 18.5 تا 24.9 نشانه وزن طبیعی25 -29.9  بیانگر اضافه و 30- 34.9 علامت چاقی درجه 1است. BMI  بالاتر از 35 چاقی درجه 2 و بالاتر مساوی 40 چاقی مرضی را نشان میدهد.

دور کمر: (WC)  با اندازه گیری فاصله دور باریک ترین منطقه کمر بین پایین ترین دنده و ستیغ ایلیاک و بالاتر از ناف با استفاده از یک نوار اندازه گیری غیر قابل کشش به دست می آید. از نظر بالینی ، چاقی شکمی با افزایش دور کمر مشخص می شود. افزایش (WC) با خطر متابولیک در ارتباط است و میزان نرمال ان در  خانم ها کمتر از 88 سانتی متر و در اقایان کمتر از 102 سانتی متر است.

تحلیلی از نوع موردی - شاهدی

گروه مورد و معیارهای ورود آن: زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)  مراجعه کننده که با هم نسبت فامیلی نداشته و به کلینیک زنان  بیمارستان علی بن ابیطالب (ع) مراجعه می نمایند. تشخیص بیماری بر اساس تاریخچه پزشکی، معاینات فیزیکی و لگنی، براساس داشتن 2 معیار از 3 معیار روتردام شامل الیگومنوره یا آمنوره : معیار O ، هایپر آندورژنیسم بالینی همراه با سطوح افزایش یافته تستوسترون / ایندکس آندروژن آزاد : معیار H و نمای سونوگرافیک از مورفولوژی PCOS در تخمدان ها: معیار P (مطابق کرایتریای اصلاح شده روتردام Rotterdam ESHRE/ASRM-Sponsored PCOS Consensus Workshop) تشخیص داده می شود.

گروه شاهد: شامل زنان سالم با چرخه قاعدگی طبیعی (بین 28 الی 32 روز) که از لحاظ شاخص توده بدنی (BMI) و سن با بیماران مورد بررسی همسان باشند و مبتلا به هیچگونه اختلال اندوکرینی به جز چاقی(BMI>30Kg/m2)  و اضافه وزن و (BMI>25Kg/m2)  نباشند (36). این افراد از نظر تاریخچه پزشکی، آزمایشات بیوشیمیایی و معاینات فیزیکی سالم بوده و برای معاینات دوره ای به کلینیک زنان بیمارستان علی بن ابیطالب (ع)  مراجعه می کنند. ضمنا گروه مورد و شاهد از نظر BMI در محدوده اختلاف واحد BMI±2  همسان سازی خواهند شد.

معیار های عدم ورود به مطالعه: زنان دارای بیماری­های سیستمیک، انواع بدخیمی از جمله سرطان تخمدان، آکرومگالی، مقاومت به انسولین، بیماری های تیروئید، هایپرپرولاکتینمی، آکنه شدید، سندرم کوشینگ، Premature ovarian failure، Virilizing و نقص­های خود ایمنی و انواع بیماری های دیگر مانند بیماری کبدی و همچنین داشتن نسبت خانوادگی.

برای بررسی پلی مورفیسم تک نوکلئوتیدی از بیماران مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک در زاهدان که  هم  اکنون تحت درمان می باشند با توجه به محدودیت هزینه طرح فعلی و مطالعات مشابه بر روی جمعیت ایرانی به تعداد حداقل 150 نفر خون گرفته می شود. گروه شاهد از نمونه های خون افراد سالم هم به تعداد حداقل 150 نفر انتخاب می شوند (37-39).

به صورت سرشماری و آسان و در دسترس

اطلاعات بیماران توسط پرسشنامه (ضمیمه شده) جمع­آوری شده و با استفاده از بررسی­های آزمایشگاهی ژنوتایپ پلی­مورفیسم­های مورد مطالعه تعیین می­شود.

بعد از کسب رضایت از بیماران و گروه شاهد برای بررسی پلی مورفیسم نمونه خون تام تحت شرایط استریل به مقدار 5 سی سی گرفته و 2 سی سی در لوله حاوی ماده ضد انعقادEDTA  ریخته و در 20 - درجه سانتیگراد نگهداری میشود و همچنین 3 سی سی جهت آنالیزهای بیوشیمیایی استفاده خواهد شد. آنالیزهای بیوشیمیایی شامل آنالیز سطح سرمی مارکرهای لیپیدی (تری گلیسیرید، LDL، HDL و کلسترول توتال) توسط کیت نجاری شرکت پارس آزمون و تکنیک اسپکتروفتومتری (دستگاه اتوآنالیزر BT 1500) انجام خواهد شد. DNA  نمونه خون افراد گروه شاهد و مورد به روش نمک زدایی (salting out) استخراج میشود. پرایمرهای اختصاصی جهت ژنوتایپینگ  rs33989964و rs33932899 به روش RFLP-PCR و به شرح زیر طراحی می شود.

rs33989964 (-/CA) – DdeI

rs33932899 C/G – AluI

rs243327 C/T

DNA  استخراج شده در حضور پرایمرهای اختصاصی تکثیر دهنده ی توالی مورد نظر PCR  شده و قطعه های با طول اختصاصی ایجاد می شود. در مرحله بعد، محصولات PCR حدود 16 ساعت توسط آنزیمهای محدود کننده) DdeI(شرکت thermoscientific)  برش دهنده ی rs33989964 و AluI  (شرکت thermoscientific) برش دهنده ی (rs33932899 انکوبه می شوند. برای تعیین ژنوتیپ های rs243327 از روش ARMS-PCR (غیر آنزیمی) استفاده می شود. سپس قطعات تکثیر بافته یا حاصل از برش آنزیمی حاصل از انکوباسیون بر حسب جفت باز (bp)بر روی ژل آگارز 1.5 درصد بررسی می شود و فراوانی ژنوتیپهای مختلف برای هر3 جایگاه ژنی بدین طریق مورد ارزیابی قرار میگیرد.

پس از گردآوری اطلاعات لازم، یافته ها در نرم افزار آماری SPSS16 وارد شده و آنالیز می شود. تعادل Hardy Weinberg در گروه شاهد برای هر سه پلی مورفیسم توسط آزمون chi square بررسی می شود. سپس داده ها با استفاده از آزمون آماری independent sample T test، chi square در صورت نیاز مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت. ریسک ابتلا به بیماری سندرم تخمدان پلی کیستیک ضمن محاسبه Odds Ratio و فاصله اطمینان 95% تخمین زده می شود. همچنین همبستگی بین پارامترهای دموگرافیک بیماران و ژنوتایپ های پلی مورفیسم های مورد مطالعه توسط آزمون unconditional logistic regression بررسی خواهد شد. در تمامی آزمونها، P ˂ 0.05 معنی دار در نظر گرفته می شود.

جدول 1: توزیع فراوانی ژنوتیپ ها در پلی مورفیسم های مورد مطالعه در گروه مورد و شاهد

در این مطالعه کدهای زیر از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر استفاده می شود.

1. هدف پژوهش ارتقاء سلامت انسان خواهد بود.
2. در پژوهش سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی ها اولویت دارد.
3. منافع پژوهش برای فرد آزمودنی بیشتر از خطرهای آن است.

8. روش انجام پژوهش منطبق بر اصول علمی است.

10.  پژوهش به صورت پروپوزال اراثه می شود.
11. کمیته اخلاق طرح حاضر را مورد پژوهش قرار می دهد.
12.  انتخاب آزمودنی ها از بین بیماران منصفانه خواهد بود.
13.  رضایت آگاهانه از افراد مورد پژوهش اخذ می شود.
14.  تغییر احتمالی در نحوه انجام پژوهش به اطلاع کمیته اخلاق دانشگاه خواهد رسید.
15.  پژوهشگر از آگاهانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل می کند.

17.  پژوهشگر اطلاعات کافی را در مورد مطالعه در اختیار آزمودنی قرار خواهد داد.

19.  عدم شرکت در پژوهش هیچ تاثیری در میزان خدمات درمانی دریافتی توسط آزمودنی نخواهد داشت.

22.  از گروه های آسیب پذیر نمونه گیری انجام نمی شود.

25.  پژوهشگر اصول رازداری را رعایت خواهد کرد.

28.  نتایج پژوهش به طور صادقانه منتشر خواهد شد.

همچنین کدهای زیر از راهنمای عمومی اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی مد نظر قرار میگیرد.

1. پژوهشگر توجه دارد که نمونه خون فرد مورد استفاده، دارای منشا انسانی اند و کرامت انسانی اقتضا می کند که جمع آوری، نگهداری، استفاده و نابودسازی آنها توام با رعایت ملاحظات و شوون مرتبط باشد.
2. از نمونه خون فرد دارای منشا انسانی باید تنها در پژوهشی استفاده شود که اهداف ارزشمندی را در راستای مبارزه با بیماری ها و ارتقای سلامت انسان ها دنبال کند.
3. پژوهش فعلی انجام شده بر روی نمونه خون افراد پیش از اجرا مورد تایید کمیته ی اخلاق در پژوهش مرتبط قرار می گیرد.
4. رضایت آگاهانه ی فرد دهنده ی نمونه خون، یا جانشین قانونی او، شرط اساسی در تایید اخلاقی هر پژوهش بر روی نمونه انسانی می باشد.

8. پژوهشگر باید از اعضاء و بافت هایی که به منظور پژوهش در اختیار او قرار می گیرد استفاده ی بهینه خواهد کرد.

12.  در صورت کمبود نمونه خون، باید استفاده های درمانی بر استفاده های پژوهشی اولویت داده می شود.

به این دلیل که نمونه خون نوعی بافت سیال در نظر گرفته می شود، کدهای زیر از فصل چهارم ( زیست بانک ) راهنمای اختصاصی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی نیز لحاظ می شوند.

1. ذخیره سازی نمونه خون یا اجزای بدنی با منشا انسانی باید با اخذ رضایت آگاهانه باشد.
2. فرد حق دارد هر وقت که بخواهد درخواست کند که نمونه هایش از زیست بانک خارج شوند.

به علاوه، کدهای 11 و 14 از راهنمای پژوهش های ژنتیک پزشکی در طرح فعلی رعایت می گردد.

11.  داده های ژنتیکی جمع آوری شده برای هدف دیگری به کار گرفته نمی شوند.

14.  مطالعه بر روی ژنوم انسانی منجر به کسب منافع اقتصادی نمی شوند.

• عدم همکاری بیماران ممکن است باعث کندی جمع آوری نمونه شود که میتوان ضمن شرح دادن هدف مطالعه حاضر برای بیماران و فواید انجام آن، آنها را ترغیب به مشارکت کرد.
• مشکل تهیه مواد به دلیل تحرم های اقتصادی که باید حدالامکان سعی شود از مواد مشابه تولید شرکت های دانش بنیان استفاده شود.
• امکان طولانی شدن زمان دریافت آنها میبایستی ثبت سفارشات مواد در کوتاهترین زمان ممکن پس از تامین بودجه انجام شود.

سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)

SOCS1

 پلی مورفیسم

1.            Oz Gul O, Cander S, Gul CB, Budak F, Oral B, Ersoy C. Cytokine signal suppressor (SOCS) 1-1478 CA/del gene polymorphism in Turkish patients with polycystic ovary syndrome. Journal of Obstetrics and Gynaecology. 2017;37(7):896-901.

2.            Khan MJ, Ullah A, Basit S. Genetic basis of polycystic ovary syndrome (PCOS): current perspectives. The application of clinical genetics. 2019;12:249.

3.            Rostamtabar M, Esmaeilzadeh S, Tourani M, Rahmani A, Baee M, Shirafkan F, et al. Pathophysiological roles of chronic low‐grade inflammation mediators in polycystic ovary syndrome. Journal of cellular physiology. 2021;236(2):824-38.

4.            Fauser BC, Tarlatzis BC, Rebar RW, Legro RS, Balen AH, Lobo R, et al. Consensus on women’s health aspects of polycystic ovary syndrome (PCOS): the Amsterdam ESHRE/ASRM-Sponsored 3rd PCOS Consensus Workshop Group. Fertility and sterility. 2012;97(1):28-38. e25.

5.            Moran L, Teede H. Metabolic features of the reproductive phenotypes of polycystic ovary syndrome. Human reproduction update. 2009;15(4):477-88.

6.            Deswal R, Narwal V, Dang A, Pundir CS. The prevalence of polycystic ovary syndrome: a brief systematic review. Journal of Human Reproductive Sciences. 2020;13(4):261.

7.            Shirani M, Nouri M, Askari G. Effect of N-acetylcysteine supplementation on Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) in infertile women: A systematic review of clinical trials. Clinical Excellence. 2019;8(3):1-10.

8.            Ehrmann DA. Polycystic ovary syndrome. New England Journal of Medicine. 2005;352(12):1223-36.

9.            Azziz R, Carmina E, Dewailly D, Diamanti-Kandarakis E, Escobar-Morreale HF, Futterweit W, et al. The Androgen Excess and PCOS Society criteria for the polycystic ovary syndrome: the complete task force report. Fertility and sterility. 2009;91(2):456-88.

10.         Legro RS. Type 2 diabetes and polycystic ovary syndrome. Fertility and sterility. 2006;86:S16-S7.

11.         Oheb Y, Asadi M, Sarhangi N, Mohamad Amoli M. Investigation of genetic factors associated with polycystic ovary syndrome. Koomesh. 2022;24(2):276-82.

12.         Duleba AJ, Dokras A. Is PCOS an inflammatory process? Fertility and sterility. 2012;97(1):7-12.

13.         Abraham Gnanadass S, Divakar Prabhu Y, Valsala Gopalakrishnan A. Association of metabolic and inflammatory markers with polycystic ovarian syndrome (PCOS): an update. Archives of Gynecology and Obstetrics. 2021;303(3):631-43.

14.         Lamana A, Villares R, Seoane IV, Andrés N, Lucas P, Emery P, et al. Identification of a human SOCS1 polymorphism that predicts rheumatoid arthritis severity. Frontiers in immunology. 2020;11:1336.

15.         Guedes RA, Planello AC, Andia DC, De Oliveira NF, de Souza AP. Association of SOCS1− 820 (rs33977706) gene polymorphism with chronic periodontitis: A case–control study in Brazilians. Meta Gene. 2015;5:124-8.

16.         Li P, Guo M, Wang C, Liu X, Zou Q. An overview of SNP interactions in genome-wide association studies. Briefings in functional genomics. 2015;14(2):143-55.

17.         Hashemi M, Moazeni-Roodi A, Sarabandi S, Karami S, Ghavami S. Association between genetic polymorphisms of long noncoding RNA H19 and cancer risk: a meta-analysis. Journal of Genetics. 2019;98(3):1-11.

18.         Fagerberg L, Hallström BM, Oksvold P, Kampf C, Djureinovic D, Odeberg J, et al. Analysis of the human tissue-specific expression by genome-wide integration of transcriptomics and antibody-based proteomics. Molecular & cellular proteomics. 2014;13(2):397-406.

19.         Lin H, Xing W, Li Y, Xie Y, Tang X, Zhang Q. Downregulation of serum long noncoding RNA GAS5 may contribute to insulin resistance in PCOS patients. Gynecological Endocrinology. 2018;34(9):784-8.

20.         Yang Y, Shen Z, Yan Y, Wang B, Zhang J, Shen C, et al. Long non‑coding RNA GAS5 inhibits cell proliferation, induces G0/G1 arrest and apoptosis, and functions as a prognostic marker in colorectal cancer. Oncology letters. 2017;13(5):3151-8.

21.         Yan R, Cao J, Song C, Chen Y, Wu Z, Wang K, et al. Polymorphisms in lncRNA HOTAIR and susceptibility to breast cancer in a Chinese population. Cancer epidemiology. 2015;39(6):978-85.

22.         Zhu L, Wang Y, Jie G, Chi Q, Zhou J, Cui B, et al. Association between Toll-like receptor 4 and interleukin 17 gene polymorphisms and colorectal cancer susceptibility in Northeast China. Medical Oncology. 2014;31(10):1-10.

23.         Yoshimura A, Naka T, Kubo M. SOCS proteins, cytokine signalling and immune regulation. Nature Reviews Immunology. 2007;7(6):454-65.

24.         Krebs DL, Hilton DJ. SOCS: physiological suppressors of cytokine signaling. Journal of cell science. 2000;113(16):2813-9.

25.         Yoshikawa H, Matsubara K, Qian G-S, Jackson P, Groopman JD, Manning JE, et al. SOCS-1, a negative regulator of the JAK/STAT pathway, is silenced by methylation in human hepatocellular carcinoma and shows growth-suppression activity. Nature genetics. 2001;28(1):29-35.

26.         Choi YS, Park JK, Kang EH, Lee Y-K, Kim TK, Chung J-H, et al. Cytokine signaling-1 suppressor is inducible by IL-1beta and inhibits the catabolic effects of IL-1beta in chondrocytes: its implication in the paradoxical joint-protective role of IL-1beta. Arthritis research & therapy. 2013;15(6):1-11.

27.         Hirschfield G, Xie G, Lu E, Sun Y, Juran B, Chellappa V, et al. Association of primary biliary cirrhosis with variants in the CLEC16A, SOCS1, SPIB and SIAE immunomodulatory genes. Genes & Immunity. 2012;13(4):328-35.

28.         Chong MM, Metcalf D, Jamieson E, Alexander WS, Kay TW. Suppressor of cytokine signaling-1 in T cells and macrophages is critical for preventing lethal inflammation. Blood. 2005;106(5):1668-75.

29.         Sachithanandan N, Graham KL, Galic S, Honeyman JE, Fynch SL, Hewitt KA, et al. Macrophage deletion of SOCS1 increases sensitivity to LPS and palmitic acid and results in systemic inflammation and hepatic insulin resistance. Diabetes. 2011;60(8):2023-31.

30.         Egan PJ, Lawlor KE, Alexander WS, Wicks IP. Suppressor of cytokine signaling-1 regulates acute inflammatory arthritis and T cell activation. The Journal of clinical investigation. 2003;111(6):915-24.

31.         Chen S, Wu W, Zhang Y, Huang W. Gene polymorphisms of SOCS1 and SOCS2 and acute lymphoblastic leukemia. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2020;24(10):5564-72.

32.         López-Rodríguez R, Hernández-Bartolomé Á, Borque MJ, Rodríguez-Muñoz Y, Martín-Vílchez S, García-Buey L, et al. Interferon-related genetic markers of necroinflammatory activity in chronic hepatitis C. PLoS One. 2017;12(7):e0180927.

33.         Zhang P, Li F, Li N, Zhu Q, Yang C, Han Q, et al. Genetic variations of SOCS1 are associated with chronic hepatitis B virus infection. Human immunology. 2014;75(8):709-14.

34.         Kempinska-Podhorodecka A, Wunsch E, Milkiewicz P, Stachowska E, Milkiewicz M. The Association between SOCS1− 1656G> A Polymorphism, Insulin Resistance and Obesity in Nonalcoholic Fatty Liver Disease (NAFLD) Patients. Journal of Clinical Medicine. 2019;8(11):1912.

35.         Orvieto R, Dratviman-Storobinsky O, Lantsberg D, Haas J, Mashiach R, Cohen Y. Interleukin-2 and SOCS-1 proteins involvement in the pathophysiology of severe ovarian hyperstimulation syndrome-a preliminary proof of concept. Journal of Ovarian Research. 2014;7(1):1-6.

36.         Han L, Li Y, Tang L, Chen Z, Zhang T, Chen S, et al. IGF2BP2 rs11705701 polymorphisms are associated with prediabetes in a Chinese population: a population-based case-control study. Experimental and therapeutic medicine. 2016;12(3):1849-56.

37.         Kohan L, Zarei A, Fallahi S, Tabiee O. Association between vaspin rs2236242 gene polymorphism and polycystic ovary syndrome risk. Gene. 2014;539(2):209-12.

38.         Hesampour F, Jahromi BN, Tahmasebi F, Gharesi-Fard B. Association between interleukin-32 and interleukin-17A single nucleotide polymorphisms and serum levels with polycystic ovary syndrome. Iranian Journal of Allergy, Asthma and Immunology. 2019:91-9.

39.         Movahed Z, Kohan L, Fallahi S, Tabiee O. Influence of chemerin rs17173608 polymorphism on polycystic ovary syndrome susceptibility. Taiwanese Journal of Obstetrics and Gynecology. 2015;54(3):280-3.

در مطالعه فعلی ارتباط وقوع یکسری پلی مورفیسم های ژنی بر PCOS به تفکیک مورد بررسی قرار میگیرد. بدیهی است شناخت انی جایگاه های ژنی می تواند به افزایش درک پژوهشگران از مکانیسم های مولکولی دخیل در بروز این بیماری در خانم ها کمک کند.

از هر بیمار در طی این طرح تحقیقاتی حدود 5 سی سی خونگیری بعمل آمده و نمونه ها درون لوله هایCBC دارای ماده ضد انعقاد EDTA (2سی سی) و لوله های لخته (3 سی سی) جمع آوری می شوند.

شناخت جهش های ژنتیکی دخیل در بروز بیماری حاضر می تواند به پیش بینی مکانیسم مولکولی بروز این اختلال و انتخاب درمان مناسب کمک کند.

احتمال ایجاد هماتوم­های ریز در محل خونگیری.

خونگیری میبایستی توسط فرد ماهر انجام شود.

تمامی هزینه های طرح حاضر توسط مجری طرح پرداخت شده و در هیچ مرحله ای از پژوهش از بیمار هزینه ای اخذ نمیگردد.

ندارد

اطلاعات بیماران به صورت کاملا محرمانه حفظ شده و در اختیار هیچ شخص ثالثی قرار نخواهد گرفت.

هرگونه سوالی که از سوی بیماران مطرح شود، توسط مجریان طرح پاسخ داده خواهد شد.

بیمار حق دارد در هر مرحله از خون دادن امتناع کرده و از مطالعه خارج شود.

توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح بابت موافقت بیمار در جهت شرکت در این مطالعه اعلان می شود. و پس از موافقت شفاهی بیمار یک نسخه از این فرم به وی داده شده و فرصت خواندن آن را دارد.

فرم اطلاعاتی طرح تحقیقاتی بیماران سندرم تخمدان پلی کیستیک (polycystic ovarian syndrome)

نام و نام خانوادگی: