بررسی تاثیر آموزش مهارت نظم جویی هیجان مبتنی بر رفتاردرمانی دیالکتیک بر خودکنترلی و پریشانی روانشناختی افراد وابسته به مواد افیونی بستری در بیمارستان روان پزشکی زاهدان 1401

مسئله تحقیق (مشتمل بر مرور تحقیقات گذشته داخلی وخارجی مرتبط با موضوع با ذکر منابع و توجیه ضرورت انجام طرح) :

اعتیاد و پیامدهای ناشی از آن، به عنوان یکی از مهمترین خطرات سلامت روانی و جسمانی در سراسر دنیا به شمار می آید که نه تنها باعث درد و رنج فرد مصرف کننده می شود، بلکه بار و آسیب فراوانی را بر خانواده و جامعه نیز تحمیل می کند(1). از میان انواع مواد، مصرف مواد افیونی(تریاک و مشتقات آن) شایع­تر است (2). اعتیاد به مواد افیونی یکی از تهدیدات جدی و از مهم­ترین مشکلات وضعیت سلامت عمومی در سراسر جهان به شمار می­رود (3). دفتر مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد تعداد مصرف کنندگان مواد را در بین جمعیت 64- 15 ساله در سراسر جهان، 208 میلیون یا 5 درصد از کل جمعیت جهان تخمین زده است که از این تعداد 5/16میلیون نفر، مصرف­کنندگان مواد افیونی و از بین این افراد 12 میلیون نفر مصرف­کننده هروئین برآورد شد (4). در ایران نیز خوش بینانه­ترین آمارها از وجود 2 میلیون تا 2 میلیون و 500 هزار نفر وابسته به مواد مخدر، خبر می­دهد که بیشترین مواد مصرفی آن­ها، مواد افیونی است (5). به طوری که مطالعات اپیدمیولوژیک به طور مداوم نرخ بالای مشکلات روانی را در مصرف­کنندگان مواد افیونی گزارش می­کنند؛ از جمله این مشکلات می­توان، عدم دسترسی به استراتژی های تنطیم هیجان(6) رفتارهای مخاطره­آمیز بدلیل عدم کنترل خود (7)، عدم مهارت­های مقابله­ای مناسب در زمان وسوسه شدن پس از ترک به دلیل پریشانی روان­شناختی(8)؛ همچنین کژکارکرد در تنظیم هیجان، جزء مشکلات مطرح شده برای مصرف­کنندگان می­باشد (9). گزارش ها حاکی از آن است که راهبردهای نامناسب در نظم بخشی هیجان یا دشواری در تنظیم هیجان با دامنه وسیعی از اختلالات، از جمله با گرایش و پیش بینی پذیری اعتیاد در ارتباط است (10).  در یک دید کلی می­توان گفت که حالت­های هیجانی(بالاخص حالت­های هیجانی منفی) نقش مهمی درگرایش به مصرف مواد، تداوم مصرف و بازگشت (لغزش در افرادی که قصد ترک) دارند،  بطوری که نتایج مطالعه ای نشان داد که 32 درصد بازگشت پس از حالت­های هیجانی منفی و 5 درصد پس از حالت­های هیجانی مثبت رخ می­دهد.  در این راستا، نتایج پژوهش­ها بیانگر اینست که نظم­جویی نامناسب هیجان­ها یکی از عوامل آسیب­شناختی اساسی در وابستگی به مواد، می­باشد­ (11, 12). علاوه بر این پژوهش­های تجربی انجام گرفته در این زمینه نشان داده است که مصرف کنندگانی که از راهبردهای نظم­جویی هیجان سازگارانه­تری استفاده می­کنند، در دوره درمان موفق­تر هستند، بالعکس افرادی که قادر به مدیریت و کنترل هیجان­های خود نیستند، و به احتمال زیاد مصرف کننده­های دائمی مواد خواهند بود(13). نتایج مطالعه ویلنس[1] و همکاران (2013) نشان داد افراد با دشواری در تنظیم هیجان، احتمال بیشتری وجود دارد که در معرض سوءمصرف انواع مختلف مواد قرار گیرند (14). بدین ترتیب دشواری در تنطیم هیجان­ با ولع و تمایل به مصرف مواد افیونی همراه است(15).

یکی از متغیرهای مهمی که در استفاده مجدد از مواد موثر می­باشد، «خودکنترلی[2]» است. خودکنترلی به این معناست که فرد توان کنترل بر امیال، رفتارها، احساسات و غرایز خود را علی­رغم برانگیختن برای عمل، دارا است (16). «خودکنترلی» شامل دو مؤلفه روان‌شناختی است، یکی «خوشه فعال­سازی[3]» که شامل خواسته­ها، اهداف و همچنین تضاد بین آن­ها می­شود دیگری «خوشه تلاش» [4]شامل سه جزء کنترلی یعنی: ظرفیت، انگیزه و تلاش است (17, 18).  به اعتقاد پژوهشگران خودکنترلی مستقیماً بر میزان مصرف یا عدم مصرف، بیزاری از مواد و انتخاب رفتار آگاهانه و مناسب جهت دوری جستن از اعتیاد، نقش دارد. به این صورت که هر چه قدرت خودکنترلی در فرد بالاتر باشد، ضریب هوس و گرایش به مصرف مواد پایین­تر می­آید (19, 20). بنابراین خودکنترلی موقعیتی برای کنترل امیال، رفتارها و هیجان­های منفی در مواجهه با تقاضاهای بیرونی فراهم آورده تا مناسب­ترین عملکرد فردی رخ دهد (21). یافته­های برخی مطالعات نشان از اثربخشی تکنیک­ها و مداخلات راه­حل محور جهت افزایش توان خودکنترلی(22) و قدرت تنظیم هیجان­ها در جریان کنترل سوء مصرف مواد در افراد است(23). لذا توانایی خودکنترلی موضوع بسیار مهمی است که در رابطه با ترک موفق اعتیاد باید مدنظر قرار گیرد. این از جمله مواردی است که در مهارت آموزی رفتار درمانی دیالکتیکی از طریق 'الگوی مناسب مدیریت هیجان ها'، به درمانجویان آموزش داده می­شود (24). در این خصوص مطالعه­ شکارچی و همکاران( 2022) نشان داد که افراد با مهارت بالا در خودکنترلی، با سرعت بیشتری می­توانند ناملایمات را پشت سر گذاشته و میزان مشخصی از احساسات را با تفکر همراه نموده و مسیر درست اندیشه را بپیمایند (25)، یانگ[5] و همکاران (2019) نیز استدلال کردند که خودکنترلی می­تواند خودکارآمدی ترک اعتیاد را در سوء مصرف کنندگان مواد افیونی افزایش دهد (19). همچنین نتایج مطالعه کاراتای و با[6] (2019) نشان داد افراد سیگاری که تمایل به مواد دیگر نشان می‌دهند، خودکنترلی کمتری دارند (26). به نظر میرسد توجه به خودکنترلی فاکتور مهمی است در ترک اعتیاد باشد.

 یکی دیگر از عوامل در کنار خود کنترلی که می تواند در پیشگیری از عود مواد نقش داشته باشد « پریشانی روانشناختی[7] » است. یافته­های پژوهشی در بین مبتلایان به اعتیاد نیز نشان داد که این سازه، جزء عوامل موثر در ایجاد کشش درونی مثبت به مواد افیونی بوده است (27). به اعتقاد لازاروس و فوکلمن[8] (1984) استرس و احوال پریشان، حالتی ویژه بین فرد و محیط است که فرد آن را فراتر از منابع شخصی­اش ارزیابی کرده و بهزیستی[9] او را در معرض خطر قرار می­دهد (28). در واقع پریشانی روان­شناختی ناراحتی خاص و حالت هیجانی است که توسط افراد به طور موقت یا دائم در پاسخ به استرس­های خاص و درخواست­های آسیب­زا تجربه می­شود (29). به عبارتی دیگر، پریشانی روان شناختی به عنوان احساس عصبی بودن،  ناامیدی، بی­قراری، یا بی­احتیاطی تعریف شده است که فرد به واسطه آن انگیزه انجام هیچ­گونه فعالیتی را ندارد (30). پریشانی روان­شناختی با عدم مهارت تنظیم هیجان­ها نیز رابطه دارد، در این خصوص ویتا دروتمن[10] و همکاران (2022) نشان دادند که وجود اختلال در نظم­جویی هیجان موجب بروز پریشانی روان­شناختی می­شود و به اعتقاد درمانگران راهبردهای سازش نایافته نظم شناختی هیجان[11] نقش مهمی در ایجاد پریشانی روان­شناختی ایفا می­کند، به عبارتی مهار نشدن هیجان­های منفی و عدم شناخت فرد از هیجان های مثبت و منفی با ایجاد استرس و اضطراب، شخص را به سمت پریشانی سوق می دهد (31). به طوری که میزان بالای پریشانی روان شناختی به عنوان یک تشدید کننده سیر بیماری، پاسخ درمانی کمتر، شدت گرفتن ناامیدی و افزایش احتمال خودکشی در افراد منجر می شود (32). برخی دیگر از پژوهش ها نیز نشان دادند که عدم مهارت در کنترل هیجان­ها و تنظیم نامناسب هیجان با پریشانی روان شناختی دارای رابطه است (33). از آنجا که پریشانی روان شناختی ترکیبی از علائمی مانند (اضطراب و افسردگی و...) است (34) ، شخص با عدم کنترل و مدیریت هیجان­های منفی، درگیر مسائلی مانند ملامت خویش، نشخوار فکری، فاجعه­سازی می شود، و این مسائل همگی در اثر عدم مهارت در مدیریت و نظم جویی تجارب هیجانی شدید است (35).

 باید اذعان داشت که مشکل و چالش اصلی و قابل توجه در حوزه درمان­های اعتیاد، این است که علی­رغم اینکه که سالانه تعداد کثیری از مصرف­کنندگان مواد به مراکز ترک اعتیاد و بیمارستان­های روان پزشکی مراجعه می­کنند، اما مجدداً پس از ترک به سمت مصرف مواد گرایش پیدا می­کنند و این یکی از معضلات جامعه به شمار می­رود (9). تحقیقات نشان می دهند، در مجموع مداخله­های کوتاه مدت برای مثال چند هفته سم زدایی چه به صورت سرپایی و یا بستری شدن، برای بیماران وابسته به مواد افیونی در پیگیری­های چند ماه آثار مثبت بسیار کم و محدودی خواهد داشت. نکته دیگر آنکه هر چند ممکن است برای برخی از بیماران وابسته، چند روز یا چند ماه مداخله درمانی سودمند باشد اما درصد چشمگیری از آن ها پیش از آن که نتایج خوبی رقم بخورد، درمان را نیمه تمام رها می کنند (36). علاوه بر این مطالعات نشان می دهند که اثربخشی درمان های نگهدارنده دارویی بدون مداخله­های روانی، به علت تبعیت دارویی پایین و میزان بالای ریزش ضعیف است. بر اساس گزارش پژوهش های مختلف حدود20 تا 90 درصد معتادانی که تحت درمان متادون قرار می گیرند، دچار بازگشت و مصرف مواد می شوند (29, 37). هر چند عوامل زیادی در عدم موفقیت در ترک کامل مواد اثرگذار هستند اما به نظر سهم بیشتری را باید به عدم توانایی فردی در خودکنترلی اختصاص داد، مقوله ای که در فرایند درمانی و دوره آموزشی نیازمند توجه بیشتر است (38).   در هر حال درمان های نگهدارنده با متادون یکی از مهمترین رویکردهای رایج  در ترک اعتیاد به شمار می رود(39)، اما به دلیل تاکید بر نشانه های جسمانی و توجه کمتر بر ابعاد روان شناختی  نیاز به درمان در بعد سلامت روان ضرورت پیدا می کند(40). و با توجه به اینکه تنظیم هیجانات  ناکارآمد از هسته های اساسی در سوء مصرف مواد به شمار می رود،  بنابراین مداخلاتی که بر مدیریت راهبردهای تنظیم هیجانی تاکید دارند، می توانند نقش مهمی در درمان سوء مصرف مواد داشته باشند (41). لذا استفاده از درمان­های رفتاری درکنار درمان های دارویی اثربخشی بیشتری دارد و به بیماران کمک می کند تا مدت طولانی تری درمان را ادامه دهند و مصونیت لازم را جهت گرایش مجدد به مواد را در افراد ایجاد نماید(42).

یکی از نوآوری­ها در درمان­های روان­شناختی، بالاخص مصرف مواد افیونی و اعتیاد که به مهارت های نظم جویی هیجان توجه خاصی دارد، رفتار درمانی دیالکتیکی(DBT)[12] است. این شکل از درمان که از بدو طراحی آن، تا کنون موفقیت های متعددی در عرصه­های مختلف کسب نموده، برای افراد مبتلا به اختلالات متعدد و سخت روان­شناختی که به طور مزمن خودکشی­گرا (Suicidal) هستند، طراحی گردید، تعداد زیادی از این بیماران، به مصرف مواد نیز روی آورده بودند (43). و هدف رفتار درمانی دیالکتیکی تعادل آفرینی بین تغییر و پذیرش است (44).  در یک طرح تک آزمودنی به این نتیجه رسیدند آموزش مهارت های نظم جویی هیجانی مبتنی بر رفتاردرمانی دیالکتیک موجب کاهش چشم گیر نمرات وسوسه مصرف کنندگان مواد می شود. (45) و DBT درمان امیدوار کننده­ای برای کنترل رفتارهای منفی و ناسازگارانه را از طریق آموزش نظم­جویی هیجان ها[13]، تحمل پریشانی[14]، اثربخشی فردی بهتر و ارتقاء مهارت خود مدیریتی را در بر دارد (46). به اعتقاد میتو مک­کی و جفری وود[15]، که از صاحب­نظران رفتار درمانی دیالکتیکی هستند، بازرترین مزیت مهارت پیشرفته نظم­بخشیدن به هیجان­ها، در 1) توجه آگاهانه نسبت به هیجانات بدون قضاوت، 2) رویارویی با هیجان، 3) عمل کردن بر خلاف امیال شدید هیجانی و  4) مهارت یابی در حل مساله است (47).  بنابراین از منظر علمی و تجربی انتخاب رویکرد درمانی بر اساس DBT به چند دلیل است؛ نخست اینکه درمان دیالکتیک به واسطه اثراتی که بر ذهن افراد دچار سوء مصرف مواد می گذارد،  آن ها را به سمت کاهش ولع مصرف سوق می دهد،  این مسئله در سلسله پژوهش هایی که طی پنج سال اخیر در این خصوص صورت گرفته به اثبات رسیده است (48, 49) دوم اینکه آموزش به روش DBT، جزء تکنیک های کاربردی و نوینی است که نسبت به درمان های دیگر نتایج امیدوار کننده تری در خصوص درمان اختلالات مربوط به تنظیم هیجان را در پی داشته است (50) و نظر به اینکه گروه سوء مصرف کننده مواد دارای طیف وسیعی از رفتارهای ناسازگارانه هستند، این رویکرد درمانی رفتارهای ناسازگارانه را از طریق آموزش نظم بخشیدن به هیجانات و تحمل پریشانی، (که منجر به بهبود مهارت خودمدیریتی می شود ) را کنترل می نماید  (51)  سوم اینکه DBT با اجرای تکنیک های مربوط به ذهن آگاهی با تغییر الگوهای شناختی و بهبود سبک تفکر ، افزایش توانایی کنترل افکار و احساسات و بهبود روش برخورد مردم با افکار و احساسات منفی، باعث کاهش اضطراب و استرس می شود (50) و در مجموع درمان دیالکتیکی از طریق ترکیب نمودن تمرینات ذهن آگاهی، تنظیم هیجان با اصول رفتار درمانی به مصرف کنندگان مواد یاد می دهد تا با حالتی بدون قضاوت به مشاهده پیامدهای فیزیولوژیکی، ذهنی و رفتاری مصرف مواد بپردازند. و علاوه بر آن سعی در پذیرش این رفتارها بدون قید و شرط داشته باشند. که این تحمل و قبول تغییر باعث تجربه هیجانات مثبت آن ها می شود از سوی دیگر مصرف کنندگان مواد با تمرین این مولفه ها در زندگی روزمره و در مقابله با موقعیت هایی که از لحاظ هیجانی و علائم بیماری دچار مشکل می شده اند، مهارت های کنارآمدن و حل مسئله را فراگیرد که نوعی ترکیب درمان رفتاری و حمایتی با حل مسئله شناختی است (52)

 نظم­جویی هیجان، اساسی در شروع، ارزیابی و سازماندهی رفتار ناسازگارانه و همچنین جلوگیری از هیجانات منفی و رفتارهای ناسازگارانه می­باشد؛ به عبارت دیگر  نظم­جویی هیجان مشتمل بر راهبردهایی است که موجب کاهش، حفظ و یا افزایش یک هیجان می­شود (53) ، و به فرایندهایی اشاره دارد که بر هیجان­های کنونی فرد و چگونگی تجربه و ابراز آن­ها تاثیر می گذارد.  نتایج تحقیقات نشان دادند که تفاوت­های فردی در نظم­جویی هیجانات مثبت، با تاب­آوری فرد و پایبندی به درمان و میزان پریشانی ارتباط دارد (54, 55). بنابراین می­توان گفت که نظم­جویی هیجان، عامل کلیدی و تعیین کننده در بهزیستی روانشناختی[16] و کارکرد اثربخش است (53, 56). طی سالیان اخیر اثربخشی برنامه­های روانی و درمان­های پزشکی هرچند بصورت کوتاه مدت توانسته­اند اثربخش باشند اما با این وجود، خلاء مداخلاتی اثربخش که مبتنی بر افزایش مهارت ذهن و تغییر در نگرش در جمعیت افراد وابسته به مواد افیونی که بتوانند زمینه­های عود مجدد اعتیاد و لغزش افراد و گرایش مجدد آن­ها به مواد مخدر را کاهش دهند، احساس می­گردد. پر واضح است که تکیه صرف بر درمان های پزشکی و رها نمودن فرد پس از طی دوره بستری، نمی­تواند اثربخشی لازم و زمینه­های ایجاد بازگشت فرد به جامعه را بعنوان فردی سالم فراهم سازد.  با توجه به خلاء پژوهش ها در زمینه متغیرهای مورد مطالعه در پژوهش حاضر و همچنین کمبود و پراکنده بودن مطالعات در خصوص کنترل و مهار پریشانی و ارتقاء خودکنترلی افراد در حال ترک با رویکردهای نظم جویی و مدیریت هیجان ، لذا این مطالعه با هدف تعیین اثربخشی آموزش نظم جویی هیجان مبتنی بر رفتار درمانی دیالکتیک بر خود کنترلی و پریشانی روان شناختی افراد وابسته به مواد افیونی بستری در بیمارستان روانپزشکی بهاران سال 1401 انجام خواهد شد.

4- مرور متون :

    در این مطالعه به‌ منظور دست­یابی به مطالعات انجام ‌شده، بادر نظر گرفتن کلید واژه­­های انگلیسی Dialectical Behavior Therapy,Emotional Regulation,Self Control,Psychological Distress, Opioid، و معادل آن، کلید واژه­­های فارسی: رفتاردرمانی دیالکتیک، نظم­جویی هیجانی، خودکنترلی، پریشانی روان­شناختی، مواد افیونی ، در پایگاه­های اطلاعاتی Pub med، ،Springer, Elsevier, Google scholar، SID، Magiran  ، در حد فاصل سال­های 2011 الی 2022، فرایند جست و جو انجام شد. نزدیک­ترین و مشابه­ترین مطالعات خارجی و داخلی مرتبط و نزدیک به متغیرهای مدنظر در پژوهش ما،  انتخاب شده، که در ادامه به ارائه مرور نتایج آن­ها پرداخته می­شود.

مطالعات خارجی:

بیلیسن[17] و همکاران (2022) در مطالعه ای مقدماتی به« آموزش گروهی مهارت های رفتار درمانی دیالکتیک بر شدت مصرف مواد ( تغییر در شدت مصرف مواد و خلق و خو در بیماران» پرداختند، در این مطالعه نیمه تجربی ، 9 بیمار مرد مبتلا به اختلال مصرف مواد، سنین بین 17 تا 34سال که به کلینیک سرپایی  اعتیاد بخش روانپزشکی بیمارستان کی ر کلارلی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی استانبول مراجعه نموده بودند، انتخاب ، مدیریت دارویی توسط روانپزشکان معالج کلینیک ترک اعتیاد طبق روال گذشته انجام و در طول مطالعه DBT به عنوان بخشی از درمان به این بیماران به مدت 20 هفته ارائه شد، و غربالگری سم شناسی ادرار[18]، شاخص نمایه اعتیاد[19]، فهرست چک علائم تجدید نظر شده[20]،پرسشنامه افسردگی بک[21]،مقیاس دشواری در تنظیم هیجان[22]  قبل و بعد از درمان اجرا گردید. یافته ها نشان داد که درمان DBT 20 هفته ای به شرکت کنندگان کمک می کند تا روزهای پرهیز و تنظیم هیجان خود را افزایش داده وهمچنین  باعث کاهش قابل ملاحظه علائم افسردگی و اضطراب و مشکلات مربوط به مواد در مصرف کنندگان گردید (57).

 رادی[23] و همکاران (2021) در پژوهشی به «ارزیابی اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیکی بر بی­نظمی هیجانی در بیماران با تشخیص دوگانه شخصیت مرزی و اختلال سوء مصرف مواد » پرداختند. در این پژوهش که یک مطالعه کوهورت آینده نگر بوده، جامعه آماری را 40 نفر بیمار سرپایی مراجعه کننده به دو کلینیک سرپایی خصوصی مربوط به دانشگاه علوم پزشکی اسکندریه و یک کلینیک سرپایی در قاهره تشکیل دادند که به صورت دردسترس انتخاب شدند و به دو گروه 20 نفری مداخله و کنترل تقسیم شدند، یک گروه تحت درمان DBT و گروه دیگر تحت پروتکل درمان معمول قرار گرفتند و مقیاس بی نظمی هیجانی در ابتدا بلافاصله پس از درمان و سپس 4 ماه پس از درمان، از افراد مورد سنجش قرار گرفت و یافته ها نشان داد که در گروه DBT پس از درمان، پیشرفت های معنی داری یافت شد و تعداد بیشتری از افراد تحت درمان پروتکل معمول از درمان انصراف دادند. بر اساس یافته ها، هر دو گروه از نظر طول مدت اختلال مصرف مواد تفاوتی نداشتند، زیرا شرکت کنندگان در گروه DBT مصرف الکل بیشتری داشتند و تعداد بیشتری از مواد اعتیادآور مصرف شده کرده بودند، همچنین  بیماران گروه DBT  برخی از بهبودهای مربوط به نتایج SUD مانند مدت طولانی تر پرهیز و کاهش مقادیر مصرفی را داشتند،  بیمارانی که تحت DBT قرار گرفتند، نسبت به افرادی که در گروه کنترل بودند، بهبود بهتری در تنظیم احساسات نشان دادند و نتیجه اینکه DBT یک مداخله روان شناختی بالقوه کارامد برای درمان اختلالات هیجانی در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی و اختلال سوء مصرف مواد می باشد (58) .

 کومال سانچتی[24] و همکاران (2021) در پژوهشی به « بررسی تاثیر رفتار درمانی دیالکتیکی بر متغیرهای: شدت وابستگی به مواد افیونی، تحمل پریشانی، تنظیم هیجان و مهارت­های شایستگی بین فردی» پرداختند. در این کارآزمایی بالینی، 40 بیمار مبتلا به وابستگی به مواد افیونی در بخش روانپزشکی مربوط به دانشگاه شری گورو گوبیند سینگ هندوستان وارد مطالعه شدند. سپس افراد به طور تصادفی به دو گروه  مداخله و کنترل تقسیم شدند، بیماران گروه  مداخله 13 جلسه (به مدت90 دقیقه دو بار درهفته) جلسات فردی DBT با تمرکز بر تحمل پریشانی، تنظیم هیجان و روابط بین فردی دریافت نمودند و گروه کنترل تحت درمان­های معمول قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده ها 1. مقیاس شدت وابستگی، 2. پرسشنامه مقابله مختصر، 3. تنظیم هیجانی و 4. شایستگی بین فردی بود. تجزیه و تحلیل داده­ها با SPSS₂₅  و آزمون رتبه­بندی ویلکاکسون صورت گرفت. یافته­ها در گروه مداخله، کاهش سطوح شدت وابستگی به مواد افیونی، افزایش تحمل پریشانی در خرده مقیاس­های (خود حواس‌پرتی، مقابله فعال، حمایت عاطفی، پذیرش، چارچوب‌بندی مجدد مثبت) را نشان داد. همچنین نمرات تنظیم هیجانی بهتر ( ارزیابی مجدد شناختی، کاهش سرکوب هیجان) و شایستگی بین فردی مؤثر (شروع، ادعای منفی و مدیریت تعارض) نسبت به گروه کنترل ( TAU ) دارای تفاوت معنادار بود. با توجه به اینکه در این مطالعه شاهد کاهش معنی­داری در سطح وابستگی به مواد افیونی، افزایش تحمل پریشانی، تنظیم بهتر هیجانی و شایستگی بین فردی با کمک آموزش DBT بود. لذا مهارت‌هایی که بر پایه اصول DBT ارائه شود، اثربخشی دارو درمانی را افزایش می­دهد و از TAU (پزشکی) یا مشاوره حمایتی مؤثرتر است و در جهت رفاه کامل بیمار گام بر می­دارد (59).

مطالعات داخلی :

داودی و همکاران(2021) در یک کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده به « اثربخشی رفتار درمانی دیالکتیکی (DBT) برای کاهش ولع مصرف و دستیابی به ترک در بیماران مبتلا به اختلال مصرف ماری جوانا » پرداختند، با استفاده از روش نمونه گیری گلوله برفی 61 بیمار با تشخیص اختلال مصرف ماریجوانا به طور تصادفی در یک گروه DBT (مداخله) و یک گروه کنترل (  آموزش روانی) در بیمارستان های تابعه دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه انتخاب گردید، بیماران اقدامات را در قبل از مداخله، پس از مداخله، و در پیگیری دو ماهه ( از طریق سنجش با پرسشنامه ولع مصرف ماریجوانا (MCQ) و کیت­های آزمایش ادرار ماری جوانا به ترتیب برای ارزیابی میل و پرهیز تکمیل کردند. نتایج نشان داد که بیماران گروه DBT به طور قابل توجهی از میزان پذیرش مداخله بالاتری برخوردار بودند. نتایج کلی برای ولع مصرف نشان داد که بین گروه­ها تفاوت معنی­داری وجود نداشت، هر چند در گروهی که تحت آموزش DBT  قرار داشتند شاهد کاهش قابل توجهی در خرده مقیاس « حساسیت[25]» در مقایسه با گروه کنترل بود ،در مجموع، نتایج این مطالعه گویای این بود که درمان DBT امکان سنجی، مقبولیت و اثربخشی امیدوارکننده ای را از نظر نرخ ترک ماری جوانا نشان داد (60).

قدرتی و همکاران (2019) در پژوهشی به « مقایسه اثربخشی دیالکتیک و درمان متمرکز بر شفقت بر سطح کورتیزول خون و خودکنترلی در سوء مصرف کنندگان موادمخدر» پرداختند. در این پژوهش نیمه تجربی جامعه آماری را کلیه مردان مراجعه کننده به کلینیک ترک اعتیاد بزرگمهر تربت حیدریه در سال 1397 تشکیل می دادند. نمونه ها به روش در دسترس انتخاب و در دو گروه مداخله و کنترل به صورت تصادفی  قرار گرفتند. به گروه آزمایش 10 جلسه 90 دقیقه ای آموزش  داده شد، گروه کنترل هیچ آموزشی دریافت نکردند. در پایان پژوهش، آموزش های گروه مداخله به گروه کنترل نیز ارائه شد. از ابزار پرسشنامه خودکنترلی تانجی[26] و بررسی آزمایشگاهی سطح کورتیزول خون استفاده شد. داده ها با استفاده از برنامه spss ورژن 16 و آزمون مانکوا تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها نشان داد در دو گروه آزمایش ،مداخله صورت گرفته بر خودکنترلی و کورتیزول خون تاثیر معنی داری داشت (p= 0.001 ) اما با توجه به تفاوت میانگین، اثربخشی شفقت درمانی بر دو متغیر مذکور بیشتر از رفتار درمانی دیالکتیک بود.  بر اساس نتایج، با حذف تاثیر نمرات پیش آزمون، در متغیر سطح کورتیزول خون و خودکنترلی در سه گروه رفتار درمانی دیالکتیک، شفقت درمانی و گروه کنترل معنادار است، میزان تاثیر این درمان بر کاهش سطح کورتیزول 29 درصد و بر افزایش نمره خودکنترلی 46 درصد بوده است. توجه به تفاوت میانگین، اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت بر کاهش سطح کورتیزول خون، نسبت به دیالکتیک درمانی بیشتر است، در مجموع درمان های روانشناختی از جمله مداخلات انجام شده در این پژوهش می توانند کمک به سزایی در درمان اختلال سوء مصرف مواد داشته باشند. لذا با توجه به کم هزینه و اثربخش بودن این درمان ها توصیه می شود، در درمان سوء مصرف مواد از آن ها استفاده شود (61).

میر احمدی و همکاران (2018) در پژوهشی به « تاثیر آموزش مهارت نظم جویی هیجان مبتنی بر دیالکتیک درمانی در تکانشگری افراد مبتلا به سوء مصرف مواد » پرداختند. در این پژوهش تجربی تک آزمودنی  از میان مردان مبتلا به سوء مصرف مواد مراجعه کننده به مرکز ترک اعتیاد طلوع در شهر بندرعباس چهار نفر به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و به صورت انفرادی طی ده جلسه ( هر هفته یک جلسه 60 دقیقه ای ) تحت آموزش مهارت نظم جویی هیجانی مبتنی بر دیالکتیک درمانی قرار گرفتند. از مقیاس تکانشگری بارت ( 2004) جهت اندازه گیری تکانشگری استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده­ها از شاخص­های اندازه اثر کوهن، تغییرات روند و شیب برای هر شرکت کننده استفاده شد. برای تحلیل داده­ها از روش بازبینی دیداری نمودارها و ضرایب تاثیر استفاده شد. یافته­ها نشان داد آموزش مهارت نظم­جویی هیجان مبتنی بر رفتار درمانی دیالکتیک به شرکت کنندگان موجب کاهش نمرات هر چهار نفر در تکانشگری هیجانی، زودانگیختگی حرکتی و بی برنامگی شناختی می شود و مداخلات مبتنی بر کاهش تکانشگری نظیر آموزش راهبردهای نظم جویی هیجان می تواند نقش محوری در درمان و پیشگیری از سوء مصرف مواد داشته باشد (62).

دوازده امامی و همکاران (2017) در پژوهشی به « تاثیر مهارت نظم جویی هیجان مبتنی بر رفتار درمانی دیالکتیک بر وسوسه و اضطراب افراد مبتلا به سوء مصرف مواد مخدر» پرداختند. در این پژوهش که از نوع تجربی با طرح پیش آزمون و پس آزمون و همراه با گروه کنترل بود. 28 نفر به روش در دسترس از میان سوء مصرف کنندگان مواد در مراکز ترک اعتیاد شهر اهواز بر اساس مصاحبه بالینی انتخاب شدند؛ سپس به صورت تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل قرار گرفتند. هر دو گروه مراحل ترک و سم زدایی را سپری نمودند. گروه  مداخله طی 10 جلسه تحت آموزش مهارت نظم جویی هیجان مبتنی بر DBT قرار گرفتند.  گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. داده ها با استفاده از پرسشنامه اطلاعات جمعیت شناختی، پرسشنامه عقاید وسوسه انگیز و پرسشنامه اضطراب بک جمع آوری گردید. یافته ها تفاوت معناداری بین دو گروه  مداخله و  کنترل از لحاظ میزان اضطراب و وسوسه وجود داشت.  به عبارت دیگر میزان اضطراب و وسوسه در گروه مداخله نسبت به پیش آزمون و گروه  کنترل،  به طور معناداری کاهش یافت.  بنابراین استفاده از راهبردهای نظم جویی هیجانی به عنوان یکی از برنامه های درمانی جامع در پیشگیری از بازگشت اعتیاد مطرح می باشد و بر این اساس می توان گفت مداخلات آموزشی نظم جویی هیجان مبتنی بر دیالکتیک، روش درمانی مناسبی برای دانشجویان جهت کاهش علائم اضطراب و وسوسه سوء مصرف کنندگان مواد می باشد (63).

در مطالعه ذاکری و همکاران (2017) « اثربخشی آموزش نظم‌جویی فرآیندی هیجان بر پریشانی روان‌شناختی افراد مبتلا به ویتیلیگو» مورد آزمون قرار گرفت. جامعه آماری پژوهش را افراد مبتلا به ویتیلیگو تشکیل داد. پژوهش از نوع تجربی یا طرح تک آزمودنی است. در این پژوهش 6 بار اندازگیری ( یک­بار در شروع ، چهار بار طی درمان و یک بار در مرحله پیگیری» به عمل آمد، از بین مراجعین مبتلا به اختلالات پوستی به بیمارستان ها، درمانگاه های دولتی و خصوصی شهر تهران، تعداد 3 بیمار مبتلا به ویتیلیگو به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای به کار رفته در این پژوهش شامل بسته کامل درمان آموزش راهبردهای خود نظم جویی فرایندی هیجان مبتنی بر مدل گراس، مقیاس افسردگی، اضطراب ،استرس (DASS) و مصاحبه بالینی ساختاریافته برای اختلال های محور I  در DSM-5 بود و نتایج پژوهش حاکی از روند کاهشی پایدار نمرات مقیاس پریشانی روان شناختی و مولفه های افسردگی، اضطراب و استرس بیماران بود. بیانگر اثربخشی آموزش نظم جویی هیجان در کاهش متغیرهای مذکور است. نتایج نشان داد، پریشانی روانشناختی نقش مستعد کننده، تسریع کننده و تداوم بخش را در بیماری های پوستی مانند ویتیلیگو و متعاقباً جنبه های دیگر زندگی شان بازی می کند و آموزش نظم جویی فرایندی هیجان می تواند با کاهش آن نقش مهمی را به عنوان درمان های کمکی و توان بخشی در کنار درمان های پزشکی ایفا کند (64).

 ندیمی (2015) در پژوهشی به « مقایسه اثربخشی رفتار درمانی دیالکتیک گروهی در افزایش تحمل آشفتگی و بهبود تنظیم هیجانی سوء مصرف کنندگان مواد مخدر» پرداخت. در این پژوهش نیمه تجربی جامعه آماری را کلیه معتادین مراجعه کننده به مرکز درمان اعتیاد امید شهر زاهدان در سال 1391 تشکیل دادند. نمونه ها به روش تصادفی در دو گروه مداخله و کنترل قرار گرفتند. گروه مداخله به مدت 20 جلسه یک ساعته تحت رفتار درمانی دیالکتیکی به صورت گروهی قرار گرفتند و گروه کنترل تنها داروی نالترکسون دریافت کردند. پرسش نامه های دشواری در تنظیم هیجانی و تحمل پریشانی در پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری تکمیل شد. یافته ها نشان داد که رفتار درمانی دیالکتیکی به طور معناداری باعث بهبود و افزایش تحمل آشفتگی در تمام زیر مقیاس های آن ( تحمل، جذب، ارزیابی و تنظیم) شده است. همچنین در دوره پیگیری تغییری در پاسخ های افراد مشاهده نشد. نتایج نشان داد پس از 2 ماه نیز، اثر دیالکتیک درمانی بر تمام زیرمقیاس های تحمل آشفتگی پایدار بوده است (65).

نقدی بر متون :

مرور متون نشان می دهد، در مطالعات و پژوهش هایی که با محوریت نظم بخشیدن به هیجان ها و برمبنای رویکرد روان درمانی دیالکتیک (DBT) انجام شده توجه ویژه ای بر کنترل رفتارهای مخرب که فرد را در معرض گرایش مجدد به مواد در حین دوران بهبودی و پس از آن قرار می دهد،  تاکید شده است،  همچنین این پژوهش ها به روشنی اهمیت تنظیم هیجانات را در روند درمان نشان داده اند، لذا با ارتقاء مهارت نظم بخشی هیجانات، که بتوان از طریق آن خودکنترلی را در فرد به سطح معقولی رساند و با مدیریت موثر هیجان های افراد درگیر مواد، پریشانی روانشناختی شان را کنترل نمود، و از این رهگذر بتوان به شیوه ای منطقی از عود مجدد مواد جلوگیری کرد. مرور مطالعات این خلا دانشی را نشان داد؛ از این رو پژوهشگر در صدد برآمد، این مطالعه را با هدف تعیین تاثیر آموزش مهارت نظم جویی هیجان مبتنی بر رفتاردرمانی دیالکتیک بر خود کنترلی و پریشانی روان شناختی افراد وابسته به مواد افیونی بستری انجام دهد.

• خودکنترلی در افراد وابسته به مواد افیونی پس از اجرای آموزش مهارت نظم جویی هیجان در دو گروه کنترل و مداخله متفاوت است.
• پریشانی روان شناختی در افراد وابسته به مواد افیونی پس از اجرای آموزش مهارت نظم جویی هیجان در دو گروه کنترل و مداخله متفاوت است.

تعیین تاثیر آموزش مهارت نظم جویی هیجان مبتنی بر رفتاردرمانی دیالکتیک بر خودکنترلی و پریشانی روانشناختی افراد وابسته به مواد افیونی بستری در بیمارستان روان پزشکی زاهدان1401

• تعیین و مقایسه میانگین نمره خودکنترلی افراد وابسته به مواد افیونی قبل و بعد از آموزش مهارت نظم جویی هیجان مبتنی بر رفتاردرمانی دیالکتیک در دو گروه مداخله و کنترل
• تعیین و مقایسه میانگین نمره پریشانی روان شناختی افراد وابسته به مواد افیونی قبل و بعد از آموزش مهارت نظم جویی هیجان مبتنی بر رفتار درمانی دیالکتیک در دو گروه مداخله و کنترل

با توجه به شواهد حاصل از مرور مطالعات گذشته، بیانگر اینست که اثربخشی درمان­ های نگهدارندۀ دارویی بدون مداخله روانی اجتماعی، به علت تأکید صرفاً دارویی موفقیت چندانی نداشته باشد، لذا در بیمارستان ها و بالاخص بخش روان، در راستای بهبود خدمات پزشکی به سوء مصرف کنندگان مواد افیونی، درمان های روان درمانی جهت ارتقاء توان خودکنترلی افراد وابسته به مواد افیونی از طریق آموزش نحوه ی صحیح مواجهه با هیجانات و مدیریت هیجان ها، نیاز بیشتری احساس می شود، بنابراین ضرورت توجه ویژه به رفتار درمانی دیالکتیک جهت تغییر رفتار و درمان های غیر دارویی بیش از پیش احساس می گردد؛ و آموزش مدلی از رفتار درمانی که بر اساس آموزش پیشرفته نظم بخشیدن به هیجان ها باشد، می تواند توفیقات و نتایج رضایت بخشی را در خصوص ترک دائمی مواد برای درمانجویان فراهم سازد.

دانشگاه های علوم پزشکی 

بیمارستان ها 

کلینیک های تخصصی ترک اعتیاد

نظم­ جویی هیجان:

تعریف نظری: مفهوم نظم ­جویی هیجان شامل ایجاد افکار و رفتارهایی است که به افراد آگاهی می دهد چه نوع هیجانی دارند، چه هنگام این هیجان در آن ها پدید می آید و چگونه باید آن را ابراز و تجربه نمایند (65) . از آنجا که نظم جویی هیجان بخش مهمی از زندگی هر فرد را به خود اختصاص می دهد، آشفتگی در هیجان و نظم جویی آن می تواند منجر به آسیب روانی شود (66).

تعریف عملی: برنامه آموزشی است که شرکت کنندگان طی 10 جلسه ( هر هفته سه جلسه 60 دقیقه­ای ) بر اساس راهنمای عملی مهارت های آموزشی رفتار درمانی دیالکتیک تحت درمان گروهی قرار می­گیرند ( پروتکل درمانی با رویکرد نظم جویی هیجانی پیوست می باشد.)

پریشانی روانشناختی:

تعریف نظری: پریشانی روان­شناختی به عنوان احساس عصبی بودن[1]، نا امیدی[2]، بی قراری[3] یا بی احتیاطی[4] تعریف شده است که فرد به واسطه آن انگیزه انجام هیچ گونه فعالیتی را ندارد (34).

تعریف عملی: در این مطالعه منظور نمره ای است که فرد از پرسشنامه روان شناختی کسلر([1]k-1)کسب خواهد کرد. حداقل نمره 10 و حداکثر نمره 50خواهد بود و جمع نمرات دریافتی،  نشان دهنده سطوح پریشانی در فرد است.

خودکنترلی :

تعریف نظری: خودکنترلی به معنای میزان تسلط افراد در شناسایی و کار بستن توانایی هایشان برای کنترل افکار، هیجان ها و رفتار با وجود برانگیخته شدن برای عمل مد نظر است (68). در این شرایط فرد می تواند با تلاش برای مهار برانگیختگی، موجب دلسردی در برابر وسوسه و تحریک انجام عمل ناپسند و مخرب شود (20). در صورتی که منبع کنترل در افراد وابسته به مواد مخدر از نوع کنترل درونی باشد، سریع تر از افرادی که از کنترل بیرونی بهره مند هستند،  برای ترک اقدام می کنند و احتمال بازگشت نیز در آن ها کمتر است (69).

تعریف عملی: منظور نمره ای است که فرد از مقیاس خود کنترلی تانجی[1] کسب خواهد کرد.حداکثر نمره برای پرسشنامه خود کنترلی تانجی ۱۸۰ و حداقل ۳۶ نمره است . نمره بالاتر بیانگر خودکنترلی بالاتر فرد خواهد بود و برعکس

این پژوهش، مطالعه ای نیمه تجربی، با طرح  پیش آزمون- پس آزمون و گروه کنترل خواهد بود.

جامعه پژوهش شامل افرادی خواهد بود که برای ترک اعتیاد در بخش های اعصاب و روان بیمارستان روانپزشکی بهاران زاهدان در سال 1401 بستری شوند.

معیارهای ورود به مطالعه :

•  بیماران مرد سنین بین 18 تا 45سال
• اعتیاد به مواد افیونی
• عدم ابتلا به اختلالات روانپزشکی( صرفا به دلیل اختلال وابسته به مواد طبق پرونده، بستری شده باشند)
• سواد بالاتر از دوره ی ابتدایی ( جهت خواندن و نوشتن ،درک و تفهیم مفاهیم درمانی)
• اتمام دوره سم زدایی یعنی بیمار علائم جسمانی نداشته باشد که از روز سوم بستری به بعد می باشد)
• داشتن سابقه یکبار ترک
• نمره پریشانی روانشناختی بالاتر از 8 ( نقطه برش)

معیارهای خروج از مطالعه :

•   غیبت بیش از 2جلسه
• انجام ندادن تکالیف مشخص شده در دوره آموزشی
• عدم تمایل به ادامه حضور در فرایند ادامه پژوهش

حجم نمونه بر اساس میانگین و انحراف معیار نمره خود کنترلی در مطالعه قدرتی و همکاران (2019) و با حدود اطمینان 95 % وتوان آزمون آماری 95 % و بر اساس فرمول زیر در هر گروه تعداد 23 نفر  برآورد گردید(61).  با توجه به حجم مطالعات مشابه، در نظر گرفتن ریزش احتمالی و به منظور اطمینان از کفایت حجم نمونه تعداد 40 نفر در هر گروه و در مجموع 80  نفر تعیین شد.

n =   =22.46

  = 1.96                             = 6.77                             = 75.73

  = 1.64                                 = 10.47                           = 66.26

نمونه گیری به صورت در دسترس خواهد بود. به جهت پیشگیری از نشر اطلاعات ابتدا اطلاعات گروه کنترل در دو مرحله قبل و بعد تکمیل خواهد شد. سپس نمونه گیری گروه  مداخله انجام خواهد شد. 

ابزار گردآوری اطلاعات در این مطالعه، پرسشنامه می باشد: که پرسشنامه ها شامل: الف: فرم اطلاعات فردی بیمار شامل: سن،  تحصیلات ، وضع تاهل ، وضعیت شغلی،  نوع ماده افیونی مصرفی ، مدت زمان استفاده  از مواد،  سابقه خانوادگی سوء مصرف مواد  و تعداد دفعات ترک می باشد.

ب : پرسشنامه پریشانی روانشناختی : پرسشنامه پریشانی روانشناختی یک مقیاس خودگزارش دهی است که وضعیت روانی بیمار را طی یک ماه اخیر بررسی می کند، که توسط کسلر و همکاران (2003) به صورت ده سوالی تنظیم شده است. پرسشنامه در طیف لیکرت 5 درجه ای می باشد به این صورت که هیچ وقت 1 نمره، اوقات محدودی 2 نمره، گاهی اوقات 3 نمره، اکثراوقات، 4 نمره و تمام اوقات 5 نمره تعلق می گیرد (71). نمره 10 تا 15 نشان دهنده پریشانی پایین، 16 تا 21 پریشانی متوسط، 22 تا 29 پریشانی بالا و 30 تا 50 پریشانی خیلی بالا می باشد (72). مقیاس پریشانی روانشناختی کسلر دارای حساسیت و ویژگی مناسبی برای غربالگری افراد مبتلا به اضطراب و افسردگی می باشد و نیز این ابزار برای کنترل و نظارت­های بعد از درمان مناسب است (73) . روایی و پایایی پرسشنامه پریشانی روان­شناختی کسلر در پژوهش­های متعددی محاسبه شده، از جمله: در داخل ایران، در مطالعه یوسفیان و همکاران(1398)، برای بررسی پایایی پرسشنامه از آلفای کرونباخ استفاده و ضریب 88/0 محاسبه و روایی محتوایی مورد تایید قرار گرفته است (74). در پژوهش زمانی (1400) بر روی افراد وابسته به مواد مخدر شهر گچساران، پایایی پرسشنامه پریشانی روان­شناختی با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ (77/0) محاسبه گردید (75). روایی ملاکی این پرسشنامه از طریق محاسبه نقطه برش آن که بازتابی از همبستگی­اش با متغیر ملاک ( فرم مصاحبه تشخیصی بین­المللی مرکب) می­باشد، تایید می­شود که نقطه برش آن نیز 8 اعلام شده است (76). یعقوبی(1394)، ویژگی­های روانسنجی نسخه 10 سوالی پرسشنامه پریشانی روان­شناختی کسلر را مورد بررسی قرار داد، تحلیل عاملی تاییدی انجام شده، تاییدکننده تک عاملی بودن پرسشنامه (K=10) می­باشد و مقادیر بار عاملی برای سنجش عامل اصلی بین 65/0 تا 84/0 بدست می آمد. حساسیت، ویژگی و خطای کلی طبقه­بندی برای بهترین نقطه برش پرسشنامه پریشانی روان­شناختی که 8  بود به ترتیب: 81 درصد، 5/80 درصد و 5/16 درصد به دست آمد. همچنین نقطه برش با احتساب حساسیت حداکثری ( 100 درصدی) نمره 1 و ویژگی حداکثری (100 درصدی) نمره 27 به دست آمد.  ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه 93/0  و ضریب پایایی تصنیف و اسپیرمن براون 91/0 بدست آمد (76) . در این مطالعه نیز پایایی به کمک آلفای کرونباخ محاسبه خواهد شد.

ج: پرسشنامه خود کنترلی : یک پرسشنامه خودگزارش دهی است که توسط تانجی و همکاران در سال 2004 در قالب 36 گویه طراحی شد. در یک طیف پنج درجه ای لیکرت از هرگز تا همیشه نمره­گذاری می­شود که بصورت (به هیچ وجه در من صدق نمی­کند (1) تا همیشه در مورد من صدق می­کند( 5 ) است. سوالات 1، 5، 7، 13، 15، 18، 22، 24، 26، 27، 30، 36 به صورت مستقیم نمره گذاری شده اند ( هرگز نمره 1 و همیشه نمره 5) و بقیه سوالات هم به صورت معکوس نمره گذاری شده اند. از جمع امتیازات گویه­ها، نمره کل هر فرد در این مقیاس به دست می­آید. نمره کل افراد در آزمون، در کمترین حالت 36 و بیشترین 180 خواهد بود. امتیازات بیشتر به معنای خودکنترلی بیشتر در فرد است (69). این پرسشنامه توسط آزادمنش و ابوالمعالی (1399)  روانسنجی شده است. (77). تانجی و همکاران (2004) آلفای کرونباخ فرم 36 سوالی را در دو نمونه تحقیقی خود 89/0 و در فرم 13سوالی 83/0 و 85/0 گزارش نموده­اند (78). در تحقیق ماردرپور و نجفی (2015) ، که با استفاده از فرم 13 سوالی( فرم کوتاه مقیاس خودکنترلی) بر روی افراد معتاد مراجعه کننده به کلینیک­های درمانی شهر یاسوج انجام شد، آلفای کرونباخ خرده مقیاس 'خودکنترلی منع کننده' و 'اولیه' به ترتیب برابر با 83/0 و 67/0 محاسبه گردید (79). همچنین چشمه سنگی و کرد تمینی  ( 1395) در پژوهش خود بر روی معتادان زن شهرستان زاهدان در برآورد همسانی درونی، میزان آلفای کرونباخ برای مقیاس خودکنترلی فرم بلندمدت 36 عبارتی را 89/0 گزارش نمودند (80). و نیز پژوهش صادقی و سارانی (1399)، بر روی افراد مبتلا به سوء مصرف مواد شهر خرم آباد، اعتبار فرم36 سوالی پرسشنامه مذکور را 72% محاسبه کردند (81). در این مطالعه نیز پایایی به کمک آلفای کرونباخ محاسبه خواهد شد.

پس از دریافت مجوزهای لازم از معاونت و تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان برای بیمارستان روانپزشکی بهاران، با کسب مجوز و هماهنگی با دفتر پرستاری مراجعه به واحدهای مربوطه جهت همکاری با محقق آغاز خواهد شد. ابتدا با مراجعه حضوری پژوهشگر به محیط پژوهش ضمن انجام معارفه ، اقدامات لازم جهت هماهنگی با مدیریت بخش روان، پرسنل شاغل در آنجا صورت خواهد پذیرفت. سپس پژوهشگر، پایبندی خویش به رعایت ضوابط اخلاقی و اصول حرفه ای شامل : رازداری و محرمانه نگهداشتن اطلاعات را اعلام کرده و رضایت آگاهانه و توافق افراد وابسته به مواد افیونی در گروه سنی 18 تا45 سال و با داشتن سابقه یکبار ترک را برای همکاری آگاهانه در پژوهش جلب نموده، اهداف پژوهش، برای افراد فوق توضیح داده خواهد شد و پس از اخذ رضایت آگاهانه، مرحله تعیین گروه ها آغاز می گردد. افراد با رعایت معیارهای ورود به مطالعه و با روش نمونه گیری در دسترس در دو گروه مداخله و کنترل قرار خواهند گرفت. به جهت پیشگیری از نشر اطلاعات ابتدا اطلاعات گروه کنترل در دو مرحله قبل و بعد از مداخله تکمیل خواهد شد. سپس نمونه گیری گروه  مداخله انجام خواهد شد. 

در گروه مداخله در مرحله پیش آزمون، پرسشنامه خود اظهاری پریشانی روان شناختی و خودکنترلی توزیع و این پرسشنامه ها توسط افرادگروه مداخله بصورت خود گزارش دهی  تکمیل خواهد شد، سپس مداخله به صورت آموزش گروهی طبق پروتکل نظم بخشی هیجان مبتنی بر رفتار درمانی دیالکتیک در گروه های 5 تا 10 نفری، توسط پژوهشگر (دارای تحصیلات کارشناسی ارشد روانشناسی و  دانشجوی کارشناسی ارشد روانپرستاری است با نظارت و راهنمایی استاد راهنما و مشاور) در سالن کنفرانس بیمارستان برگزار خواهد شد. و مداخله طی 10 جلسه، سه بار در هفته به مدت 60 دقیقه طبق محتوای آموزشی بر مبنای برنامه نظم جویی هیجان( بر اساس اصول درمان دیالکتیک) که توسط جفری وودو میتو مک- کی طراحی شده و در چندین پژوهش مورد استفاده قرار گرفته، اجرا خواهد شد. دو ماه پس از انجام پروتکل رفتاردرمانی دیالکتیک مجدداً افراد گروه مداخله در حالی که در طول این مدت نیز طبق فرایند ترخیص ایمن مرتباٌ با این بیماران در تماس بوده،  فراخوانده می شوند و پس آزمون با پرسشنامه های فوق توسط افراد تکمیل خواهد شد. (43). جهت رعایت اصول اخلاقی پس از اتمام مطالعه از افراد گروه کنترل دعوت به عمل می آید تا در صورت تمایل در جلسات درمانی طبق پروتکل رفتار درمانی دیالکتیک شرکت نمایند و این گروه نیز از مزایای این روش درمانی برخوردار گردند.

پروتکل دیالکتیک درمانی در بیماران سوء مصرف مواد افیونی

داده ها پس از جمع آوری توسط نرم افزار SPSS-22 مورد تجزیه وتحلیل قرار خواهد گرفت. ابتدا فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار، حداقل و حداکثر به کمک آمار توصیفی تعیین خواهد شد و در ادامه برای مقایسه میانگین های قبل و بعد در هر گروه از آزمون تی زوجی، مقایسه میانگین های دو گروه مداخله و کنترل قبل و بعد از آزمون تی مستقل، مقایسه فراوانی متغیرهای کیفی دو گروه از آزمون کای دو استفاده خواهد شد. سطح معناداری در این مطالعه کمتر از  05/0 مد نظر قرارخواهد گرفت. همچنین برای تعیین تاثیر مداخله همراه با کنترل اثر پیش آزمون و برخی متغیرهای کمی از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده خواهد شد. در صورت عدم وجود شرط نرمالیتی از آزمون های معادل یعنی یومن ویتنی، ویلکاکسون و کای دو استفاده خواهد شد.

جدول....: مقایسه میانگین و انحراف معیار نمره ..............................در گروه  های مداخله وکنترل

'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392'

2- در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده داده شود. همچنین، در پژوهش هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

25- پژوهشگر مسئول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

یکی از  محدودیت های این مطالعه با توجه به تجربیات محقق،  دسترسی دشوار  به نمونه ها در طی مطالعه در انجام پس آزمون ها خواهد بود.  با این وجود  پژوهشگر تلاش خواهد کرد  تا از  چند نفر از بستگان این بیماران شماره تماس گرفته شود  و در مواقع ضروری بتوان با این بیماران  ارتباط برقرار کرد.

نظم جویی هیجانی (Emotional regulation)

رفتار درمانی دیالکتیک ( Dialectical Behavior therapy)

خودکنترلی(self-control)

پریشانی روان شناختی(Psychological distress)

مواد افیونی(opioid)

Uncategorized References

1.         Marlatt GA, Witkiewitz K. Relapse prevention for alcohol and drug problems. 2005.

2.         Kocsis RN. Book review: diagnostic and statistical manual of mental disorders: (DSM-5). Sage Publications Sage CA: Los Angeles, CA; 2013.

3.         Seivewright NA, Greenwood J. What is important in drug misuse treatment? The Lancet. 1996;347(8998):373-6.

4.         Alaghemandan H, Darab MG, Khorasani E, Namazi E, Maniyan MH, Barati M. Personality traits and their relationship to demographic features in addicts referring to a drug rehabilitation center in the city of Isfahan, Iran. Iranian journal of public health. 2015;44(4):551.

5.         Mokri A, Ekhtiari H, Edalati H, Ganjgahi H, Naderi P. Relationship Between Craving Intensity and Risky Behaviors and Impulsivity Factors in Different Groups of Opiate Addicts. Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology. 2008;14(3):258-68.

6.         Grant BF, Hasin DS, Stinson FS, Dawson DA, Chou SP, Ruan WJ, et al. Co-occurrence of 12-month mood and anxiety disorders and personality disorders in the US: results from the national epidemiologic survey on alcohol and related conditions. Journal of psychiatric research. 2005;39(1):1-9.

7.         Saedy M, Kooshki S, Firouzabadi MJ, Emamipour S, Ardani AR. Effectiveness of acceptance-commitment therapy on anxiety and depression among patients on methadone treatment: A Pilot Study. Iranian Journal of Psychiatry and Behavioral Sciences. 2015;9(1).

8.         Prosek EA, Giordano AL, Woehler ES, Price E, McCullough R. Differences in emotion dysregulation and symptoms of depression and anxiety among illicit substance users and nonusers. Substance Use & Misuse. 2018;53(11):1915-8.

9.         Khammarnia M, Peyvand M. The reasons of return to drug addiction and suggested solutions among the people referring to rehabilitation centers: A Qualitative Study. Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences. 2018;17(6):523-38.

10.       Esmaeilinasab M, Andami Khoshk A, Azarmi H, Samar Rakhi A. The Predicting Role of Difficulties in Emotion Regulation and Distress Tolerance in Students’ Addiction Potential. Research on Addiction. 2014;8(29):49-63.

11.       Bornovalova MA, Gratz KL, Daughters SB, Nick B, Delany-Brumsey A, Lynch TR, et al. A multimodal assessment of the relationship between emotion dysregulation and borderline personality disorder among inner-city substance users in residential treatment. Journal of Psychiatric Research. 2008;42(9):717-26.

12.       Linehan MM. Cognitive-behavioral treatment of borderline personality disorder: Guilford Publications; 2018.

13.       Doran N, McChargue D, Cohen L. Impulsivity and the reinforcing value of cigarette smoking. Addictive behaviors. 2007;32(1):90-8.

14.       Wilens TE, Martelon M, Anderson JP, Shelley-Abrahamson R, Biederman J. Difficulties in emotional regulation and substance use disorders: A controlled family study of bipolar adolescents. Drug and alcohol dependence. 2013;132(1-2):114-21.

15.       Ahmadi G. Effectiveness of emotion regulation training on mindfulness and craving in soldiers with opioid use disorder. 2015.

16.       Skjærvø I, Skurtveit S, Clausen T, Bukten A. Substance use pattern, self‐control and social network are associated with crime in a substance‐using population. Drug and alcohol review. 2017;36(2):245-52.

17.       Pilatti A, Bravo AJ, Michelini Y, Aguirre P, Pautassi RM. Self-control and problematic use of social networking sites: Examining distress tolerance as a mediator among Argentinian college students. Addictive behaviors reports. 2021;14:100389.

18.       Wegmann E, Müller SM, Turel O, Brand M. Interactions of impulsivity, general executive functions, and specific inhibitory control explain symptoms of social-networks-use disorder: An experimental study. Scientific reports. 2020;10(1):1-12.

19.       Yang C, Zhou Y, Cao Q, Xia M, An J. The relationship between self-control and self-efficacy among patients with substance use disorders: resilience and self-esteem as mediators. Frontiers in psychiatry. 2019;10:388.

20.       Tang Y-Y, Posner MI, Rothbart MK, Volkow ND. Circuitry of self-control and its role in reducing addiction. Trends in cognitive sciences. 2015;19(8):439-44.

21.       Shekarchi R, Akbari M, Ahmadian H, Yarahmadi Y. The Effectiveness of Self-Control Training Program on Reducing Addiction Readiness in Students. Journal of Pediatric Nursing. 2021;8(2):71-80.

22.       Pourdel m, rostamzadeh s, sheikh s. The Effectiveness of Solution-Based Therapy on Cognitive Self-Control and Mental Well-Being in Mistreated Women with Addiction Readiness. Research on Addiction. 2021;15(61):337-54.

23.       Mousavi S, Ehteshamzadeh P, Saadi ZE, Heydarei A. The Effects of Transcranial Direct-Current Stimulation on Craving and Self-Control in Substance Dependent Individuals. Middle Eastern Journal of Disability Studies. 2020;10(1):144-.

24.       Khantzian EJ. The self-medication hypothesis of substance use disorders: A reconsideration and recent applications. Harvard review of psychiatry. 1997;4(5):231-44.

25.       Lee S, Lee D, Jeong EJ. Effects of Random Reward Items Use on Adolescents' Game Addiction Change: Focus on Self esteem, Depression, Self-control, Material Value, and Game Cognition. Journal of Korea Game Society. 2018;18(1):51-62.

26.       Karatay G, Baş NG. Factors affecting substance use and self-efficacy status of students in eastern Turkey. Ciencia & saude coletiva. 2019;24:1317-26.

27.       Azimi H, Soleimani E. The Comparison of Psychological Distress, Impulsivity, and Type D Personality between Students with Positive and Negative Attitudes toward Addiction. Scientific Quarterly Research on Addiction. 2020;14(57):151-70.

28.       Lazarus RS, Folkman S. Stress, appraisal, and coping: Springer publishing company; 1984.

29.       Roozen HG, de Waart R, van der Windt DA, van den Brink W, de Jong CA, Kerkhof AJ. A systematic review of the effectiveness of naltrexone in the maintenance treatment of opioid and alcohol dependence. European neuropsychopharmacology. 2006;16(5):311-23.

30.       Hao X, Zhou D, Li Z, Zeng G, Hao N, Li E, et al. Severe psychological distress among patients with epilepsy during the COVID‐19 outbreak in southwest China. Epilepsia. 2020;61(6):1166-73.

31.       Droutman V, Poppa T, Monterosso J, Black D, Amaro H. Association Between Dispositional Mindfulness, Clinical Characteristics, and Emotion Regulation in Women Entering Substance Use Disorder Treatment: an fMRI Study. Mindfulness. 2022:1-15.

32.       Jahangiri J, Hasani J, Alipour F, Haghani Zemeydani M. Comparison of Cognitive Emotion Regulation Strategies and Psychological Distress in Patients with AIDS and Normal Individuals. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences. 2016;26(138):187-92.

33.       Esmaeilinasab M, Khoshk AA, Azarmi H, Rakhi AS. The Predicting Role of Difficulties in Emotion Regulation and Distress Tolerance in Student's Addiction Potential. Research on Addiction. 2014;8(29):49-63.

34.       Mirowsky J, Ross CE. Measurement for a human science. Journal of health and social behavior. 2002:152-70.

35.       John OP, Gross JJ. Healthy and unhealthy emotion regulation: Personality processes, individual differences, and life span development. Journal of personality. 2004;72(6):1301-34.

36.       Sadock B, Sadock V, Ruiz P. Forensic psychiatry and ethics in psychiatry. Kaplan & Sadock’s Synopsis of Psychiatry: Behavioral Sciences/Clinical Psychiatry 11th Edition Philedelphia: Wolters Kluwer. 2015:1381-99.

37.       McKay JR, Franklin TR, Patapis N, Lynch KG. Conceptual, methodological, and analytical issues in the study of relapse. Clinical Psychology Review. 2006;26(2):109-27.

38.       Ewing SWF, Karalunas SL, Kenyon EA, Yang M, Hudson KA, Filbey FM. Intersection between social inequality and emotion regulation on emerging adult cannabis use. Drug and Alcohol Dependence Reports. 2022:100050.

39.       Neff KD. The role of self-compassion in development: A healthier way to relate to oneself. Human development. 2009;52(4):211.

40.       Dimeff LA, Linehan MM. Dialectical behavior therapy for substance abusers. Addiction science & clinical practice. 2008;4(2):39.

41.       Soler J, Pascual JC, Campins J, Barrachina J, Puigdemont D, Alvarez E, et al. Double-blind, placebo-controlled study of dialectical behavior therapy plus olanzapine for borderline personality disorder. American Journal of Psychiatry. 2005;162(6):1221-4.

42.       Frazier SN, Vela J. Dialectical behavior therapy for the treatment of anger and aggressive behavior: A review. Aggression and Violent Behavior. 2014;19(2):156-63.

43.       McKay M, Wood JC, Brantley J. The dialectical behavior therapy skills workbook: Practical DBT exercises for learning mindfulness, interpersonal effectiveness, emotion regulation, and distress tolerance: New Harbinger Publications; 2019.

44.       Moghadam M, Makvandi B, Naderi F. The Effects of Mindfulness Training and Dialectical Behavior Therapy on Drug Craving and Emotion Self-regulation in Clients With Substance-dependence. Journal of Client-Centered Nursing Care. 2021;7(2):131-8.

45.       Dehrouyeh S, Olia Emadian S, Tavakoli N, Tavakoli N. The Effectiveness of Dialectical Behavior Therapy on Emotion Regulation, Food Cravings and Body Mass Index in Obese Female Students. Razavi International Journal of Medicine. 2022;10(3):9-15.

46.       Klein DA, Miller AL. Dialectical behavior therapy for suicidal adolescents with borderline personality disorder. Child and Adolescent Psychiatric Clinics. 2011;20(2):205-16.

47.       Neacsiu AD, Eberle JW, Kramer R, Wiesmann T, Linehan MM. Dialectical behavior therapy skills for transdiagnostic emotion dysregulation: A pilot randomized controlled trial. Behaviour research and therapy. 2014;59:40-51.

48.       Narimani M, Bagiyan-Kulemarez M, Ahadi B, Abolghasemi A. The study of effectiveness of group training of dialectical behavioral therapy (DBT) on reducing of symptoms of attention deficit/hyperactivity disorder (ADHD) and promoting quality of life of students. Journal of clinical psychology. 2014;6(1):39-51.

49.       Garnefski N, Kraaij V, Spinhoven P. Negative life events, cognitive emotion regulation and emotional problems. Personality and Individual differences. 2001;30(8):1311-27.

50.       Jermann F, Van der Linden M, d'Acremont M, Zermatten A. Cognitive emotion regulation questionnaire (CERQ). European Journal of Psychological Assessment. 2006;22(2):126-31.

51.       Goodall K. Individual differences in the regulation of positive emotion: The role of attachment and self esteem. Personality and individual differences. 2015;74:208-13.

52.       Garnefski N, Kraaij V. Relationships between cognitive emotion regulation strategies and depressive symptoms: A comparative study of five specific samples. Personality and Individual differences. 2006;40(8):1659-69.

53.       BİLİCAN FI, ÇETİNKAYA M, ÇELEBİ E, GÜLEN B, BARHAM H. A Pilot Study of the Dialectical Behavior Therapy Group Skills Training: Changes in the Severity of Substance Use, Mood, and Relational Skills of Patients with Substance Use Disorders. Bağımlılık Dergisi.23(3):1-.

54.       Rady A, Abdelkarim A, Ivanoff A, Molokhia T. Efficacy of Dialectical Behavioral Therapy for Emotion Dysregulation in Patients with Dual Diagnosis of Borderline Personality Disorder and Substance Use Disorder. Current Psychiatry Research and Reviews Formerly: Current Psychiatry Reviews. 2021;17(2):105-19.

55.       Sancheti K, Pujam S NK. Application of Dialectical Behavior Therapy in patients with opioid dependence-a pilot study. Ilkogretim Online. 2021;20(3).

56.       Davoudi M, Allame Z, Foroughi A, Taheri AA. A pilot randomized controlled trial of dialectical behavior therapy (DBT) for reducing craving and achieving cessation in patients with marijuana use disorder: feasibility, acceptability, and appropriateness. Trends in psychiatry and psychotherapy. 2021.

57.       GHODRATI TA, Nejat H, Toozandehjani H, Samari AA, Akbari AH. Comparing the effectiveness of Dialectical Behavior Therapy and Compassion Focused Therapy on blood cortisol levels and self-control in drug abusers. 2020.

58.       Mirahmadi B, Hasani J. Effect of Emotion Regulation Skills Training Based on Dialectical Behavioral Therapy on Impulsiveness among Substance Abusers: Single-Subject Study. Research on Addiction. 2019;12(49):155-72.

59.       Davazdah-Emami MH, Rahnejat AM, Bolaghi Y, Ahmadi-Tahorsoltani M, Kianimoghadam AS. The Effect of Dialectical Behavior Therapy (DBT)-Based Emotional Management on Anxiety and Temptation in Patients with Drug Abuse. Journal of Research in Behavioural Sciences. 2018;15(4):526-32.

60.       Zakeri M, Hassani J, Ismaili N. The Effectiveness of Emotion Process Regulation Training on Psychological Distress in People with Vitiligo. Journal of Health Psychology. 2016;6(23):27-39.

61.       nadimi m. On the Effectiveness of Group Dialectical Behavior Therapy in the Enhancement of Distress Tolerance and Emotional Regulation in Substance Abusers. Research on Addiction. 2016;9(36):141-60.

62.       van Straten A, Geraedts A, Verdonck-de Leeuw I, Andersson G, Cuijpers P. Psychological treatment of depressive symptoms in patients with medical disorders: a meta-analysis. Journal of psychosomatic research. 2010;69(1):23-32.

63.       Jones S, Lynam DR, Piquero AR. Substance Use, Personality, and Inhibitors:Testing Hirschi’s Predictions About the Reconceptualization of Self-Control. Crime & Delinquency. 2015;61(4):538-58.

64.       Walters KJ, Simons JS, Simons RM. Self-control demands and alcohol-related problems: Within-and between-person associations. Psychology of Addictive Behaviors. 2018;32(6):573.

65.       Tangney JP, Baumeister RF, Boone AL. High self‐control predicts good adjustment, less pathology, better grades, and interpersonal success. Journal of personality. 2004;72(2):271-324.

66.       Ghane G, Farahani MA, Seyedfatemi N, Haghani H. The effect of supportive educative program on the quality of life in family caregivers of hemodialysis patients. Journal of Education and Health promotion. 2017;6.

67.       Bruijniks SJ, Sijbrandij M, Huibers MJ. The effects of retrieval versus rehearsal of online problem-solving therapy sessions on recall, problem-solving skills and distress in distressed individuals: An experimental study. Journal of behavior therapy and experimental psychiatry. 2020;66:101485.

68.       Pereira A, Oliveira CA, Bártolo A, Monteiro S, Vagos P, Jardim J. Reliability and factor structure of the 10-item Kessler Psychological Distress Scale (K10) among Portuguese adults. Ciencia & saude coletiva. 2019;24:729-36.

69.       Kessler RC, Barker PR, Colpe LJ, Epstein JF, Gfroerer JC, Hiripi E, et al. Screening for serious mental illness in the general population. Archives of general psychiatry. 2003;60(2):184-9.

70.       Yousefian Z, Ahadi H, Keraskian Mojmanari A. Effectiveness Of Spirituality Therapy On The Qualify of Life And Mindfulness Of The Patients With Thalassemia. medical journal of mashhad university of medical sciences. 2020;62(5.1):750-60.

71.       . The Journal Of New Advances In Behavioral Sciences. 2021;6(54):510-23.

72.       Yaghubi H. Psychometric properties of the 10 questions Version of the Kessler Psychological Distress Scale (K-10). Journal of Applied Psycology Research. 2016;6(4):45-57.

73.       The Consideration of Validity and Reliability of Persian Version of Self-control Questionnaire among Students. Journal of Psychometry. 2020;8(32):107-23.

74.       Tangney J, Baumeister R, ve Bone A. High self-control predicts good adjustment, less pathology, better grades, and interpersonal success, Journal of Personality. 2004.

75.       maredpour a, Najafy M, amiri F. The effectiveness of mindfulness-based relapse prevention on the prevention of relapse, craving and self-control in opiate-dependent individuals. Research on Addiction. 2015;8(32):87-104.

76.       Cheshme Sangi Z, Kord Tamini b, Kahrazei F. Role of Assertive Behavior in Ego-Resiliency and Self-Control in Addicted Women. Research on Addiction. 2016;10(38):163-82.

77.       Sadeghi M, Sarani H, Senobar A, Asgari M. The impacts of Cognitive Behavioral Therapy (CBT) on self-controlling, self Restraint and dysfunctional attitudes in persons with drug abuse. Rooyesh-e-Ravanshenasi Journal(RRJ). 2020;9(10):67-78.

فرم اطلاعات دموگرافیک

کد : ......

1. سن : ........................ سال
2. وضعیت تاهل : مجرد                متاهل              مطلقه              همسر فوت شده  
3. سطح تحصیلات : سیکل            دیپلم           کارشناس              کارشناس ارشد            بالاتر  
4. وضعیت اشتغال : شاغل         بازنشسته                 آزاد                              بیکار   
5. سابقه ترک مواد مخدر: بلی           خیر         
6. نوع ماده مصرفی : تریاک                شیره             هروئین                  مورفین      متادون   و ....

 7- سابقه ابتلاء به بیماری روان : بله- تحت درمان      بله - عدم مصرف دارو             بله – درمان شده    خیر 

8- مدت زمان استفاده از مواد :  کمتراز 1 سال          1 تا 5 سال           5 تا 10 سال      بالاتر از 10 سال 

9- سابقه خانوادگی سوء مصرف مواد : بله – پدر یا مادر       بله – خواهر یا برادر      بله - سایر      خیر  

پرسشنامه خودکنترلی  تانجی

پرسشنامه پریشانی روانشناختی وکسلر (K-10)

طی سالیان اخیر اثربخشی برنامه­های روانی و درمان­های پزشکی هرچند بصورت کوتاه مدت توانسته­اند اثربخش باشند اما با این وجود، خلاء مداخلاتی اثربخش که مبتنی بر افزایش مهارت ذهن و تغییر در نگرش در جمعیت افراد وابسته به مواد افیونی که بتوانند زمینه­های عود مجدد اعتیاد و لغزش افراد و گرایش مجدد آن­ها به مواد مخدر را کاهش دهند، احساس می­گردد. پر واضح است که تکیه صرف بر درمان های پزشکی و رها نمودن فرد پس از طی دوره بستری، نمی­تواند اثربخشی لازم و زمینه­های ایجاد بازگشت فرد به جامعه را بعنوان فردی سالم فراهم سازد.  با توجه به خلاء پژوهش ها در زمینه متغیرهای مورد مطالعه در پژوهش حاضر و همچنین کمبود و پراکنده بودن مطالعات در خصوص کنترل و مهار پریشانی و ارتقاء خودکنترلی افراد در حال ترک با رویکردهای نظم جویی و مدیریت هیجان ، لذا این مطالعه با هدف تعیین اثربخشی آموزش نظم جویی هیجان مبتنی بر رفتار درمانی دیالکتیک بر خود کنترلی و پریشانی روان شناختی افراد وابسته به مواد افیونی بستری در بیمارستان روانپزشکی بهاران سال 1401 انجام خواهد شد.

ندارد

زمینه­ های عود مجدد اعتیاد و لغزش افراد و گرایش مجدد آن­ها به مواد مخدر را کاهش دهند

ندارد

ندارد

هیچ هزینه ای بر عهده بیمار نیست.

ندارد

 رضایت آگاهانه و رازداری و محرمانه نگهداشتن اطلاعات به اطلاع نمونه ها خواهد رسید.

پژوهشگر( دانشجو) در طی انجام پژوهش پاسخگوی سوالات بیمار خواهد بود.

بیمار آزادانه در مطالعه شرکت خواهد کرد و هر زمان خواست مطالعه را ترک نماید هیج مانعی وجود نخواهد داشت.

رضایت آگاهانه کتبی از بیمار کسب خواهد شد.