بررسی میزان استفاده از تلفن هوشمند توسط دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال تحصیلی 1402-1401

فناوری اطلاعات به عنوان ابزاری توانمند مهمترین عامل موثر بر افزایش کارآیی و اثربخشی سازمان ها محسوب می شود. به همین دلیل صنایع مختلف به منظورارتقای پیامدهای خود درجهت استفاده این فناوری‌ها گام‌های موثری برداشته اند. صنعت سلامت نیز ازاین قاعده مستثنی نبوده و کشورهای مختلف مقوله فناوری اطلاعات را برای بسط و گسترش اطلاعات سلامت و ارتقای  پیامدهای  نظام بهداشت و درمان مدنظر قرار داده اند. صنعت سلامت به منظور تحقق هدف آرمانی خود که بهبود و ارتقای سطح سلامت جامعه است، ناگریز از بهره‌مندی از آخرین دستاوردها و فناوری های روز جهان است (1)

رشته پزشکی هم هر روز در حال پیشرفت است و بنابراین فرآیند آموزش یک متخصص پزشکی با صلاحیت، فرآیند مهمی محسوب می شود. اشتباه نیست اگر بگوییم تنها یک رویکرد یاددهی-یادگیری و ارزشیابی برای آماده کردن آنها در همه حوزه های اساسی یادگیری کافی نیست.(2) علاوه بر این، باید به این واقعیت توجه داشته باشیم که همه دانشجویان پزشکی یادگیرندگان بالغ هستند که فقط در بین چهار دیوار کلاس و به روش سخنرانی یاد نمی گیرند، بلکه با سرعت خود و متناسب با نیازشان یاد می‌گیرند. در ادامه، ذکر این نکته حائز اهمیت است که هدف ما این است که این دانشجویان پزشکی به یادگیرنده‌های خودراهبر و مادام العمر تبدیل شوند و بنابراین باید در طول فرآیند آموزشی برای اطمینان از کسب این ویژگی‌ها گام‌های خاصی برداشته شود. (2-3)

تلفن‌های همراه به یکی از رایج‌ترین کالاها در زندگی همه اقشار از افراد تبدیل شده‌اند و این را می‌توان حتی در مورد متخصصان پزشکی از جمله دانشجویان نیز بیان کرد. (2-4) زمان استفاده از تلفن های همراه فقط برای تماس گرفتن گذشته است. اکنون تلفن های همراه به عنوان منبع اطلاعات در نظر گرفته می شوند. حتی درست است که بگوییم استفاده از تلفن های هوشمند به دلایل مختلف در بین دانشجویان پزشکی به طور قابل توجهی افزایش یافته است و این فرصتی است برای برنامه‌ریزان درسی و اساتید پزشکی تا از آن به نفع دانشجویان استفاده کنند که ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی آینده هستند. (3-5) یافته‌های مطالعات متعدد نشان داده است که بخش قابل توجهی از دانشجویان پزشکی از تلفن خود برای کسب دانش و اطلاعات و همچنین در زمان نیاز به اطلاعات استفاده می کنند. (6-7)

به کارگیری فناوری اطلاعات در نظام سلامت، نه تنها بر فرایند کنونی مراقبت از بیمار تاثیر می گذارد بلکه از طریق  سرعت و سهولت بازیابی اطلاعات میزان اتخاذ تصمیمات بالینی مبتنی بر شواهد را نیز افزایش می دهد (8). سلامت  همراه به عنوان  یکی از کلیدی‌ترین مولفه‌های نظام  ملی سلامت الکترونیک، شناخته شده است دلیل اهمیت سلامت همراه  در نظام ملی سلامت الکترونیک  ضریب بالای نفوذ آن و همگانی شدن آن در میان ملت‌ها  و مردم کم درآمد و قابلیت حمل تلفن همراه هنگام  اتصال به اینترنت  است (9, 10). همچنین این فناوری نیاز به سرمایه  زیاد  و زیرساخت های پیچیده ندارد  و در زمان کوتاه تری  نیز  به بهره برداری می رسد برهمین اساس، این مولفه در پیاده سازی  'نظام ملی  سلامت الکترونیک' در کشورهای توسعه یافته  و در حال  توسعه لحاظ شده و بعضا در این کشورها به صورت پایلوت در حال بهره برداری است (11).

سازمان بهداشت جهانی، سلامت همراه را استفاده از ارتباطات همراه  (تلفن همراه  و دستیاردیجیتال شخصی) در ارائه  خدمات سلامت تعریف کرده است. سلامت همراه  با استفاده از فناوری‌های  بی سیم مانند بلوتوث، وایمکس  و وای فای  و ارسال  پیام های کوتاه، انتقال  داده ها و دسترسی  به خدمات مختلف سلامت الکترونیک  را ممکن کرده است (9)  

با توجه به رشد روزافزون تولید اطلاعات در حوزه پزشکی، به روز کردن  اطلاعات چاپی و دسترسی به آن برای ارائه دهندگان  خدمات درمانی و سلامت به منظور انتخاب بهترین  روش درمانی مشکل شده است. متخصصان علوم سلامت عموماً با مشکل عدم دسترسی سریع و راحت به اطلاعات تخصصی پزشکی به روز روبرو می‌باشند در صورتی که پزشکان و پرستاران به دسترسی سریع و به هنگام اطلاعات از قبیل دسترسی سریع و به هنگام اطلاعاتی از قبیل منابع مرجع پزشکی ،اطلاعات دارویی، اطلاعات بیماری ها و آخرین پژوهش های انجام شده در حوزه های تخصصی پزشکی  نیازمند می‌باشند. این افراد باید در اسرع وقت و بدون محدودیت مکانی و زمانی به این اطلاعات دسترسی داشته باشند تا بتوانند بهترین درمان را بر روی بیماران اعمال نمایند (12-14)

 از طرفی یافته‌های پژوهش‌های متعدد نشان دهنده و گواه بسیاری از خطاهای پزشکی و عوارض دارویی در مراقبت بهداشتی درمانی است که بعداً ناشی از دسترسی محدود به اطلاعات مربوط به بیمار در طول تصمیم‌گیری و ارتباط ناکافی در بین ارائه دهندگان خدمات سلامت بوده است. بنابراین  دسترسی فراگیر و بدون محدودیت زمانی و مکانی به اطلاعات سلامت، برای رسیدن به تشخیص و انتخاب روش درمان مناسب عامل ضروری محسوب می شود (15-16)

 پزشکان و پرستاران به طور معمول بین بخش‌ها و  درمانگاه های مختلف، به اتاق عمل و سالن‌های کنفرانس بیمارستان در حال حرکت هستند در این شرایط ایستگاه ثابت کاری بالینی یک محدودیت مکانی است و امکان ایجاد ارتباط اطلاعاتی در هر نقطه از بیمارستان فراهم نمی شود. ولی  در صورت استفاده ارائه‌دهندگان خدمات درمانی از تلفن همراه هوشمند شخصی متصل به سیستم اطلاعات بیمارستانی از قبیل؛ سیستم اطلاعات پرستاری، سیستم اطلاعات دارویی، سیستم اطلاعات آزمایشگاهی و سیستم اطلاعات بالینی، نیازهای اطلاعاتی آنها به منظور ارائه خدمات آنی  به بیماران فراهم خواهد شد (12, 17) سلامت همراه  یکی از عواملی هست که باعث افزایش تعامل بین کادر درمان و بیمار می‌شود و این تعامل منجر به غلبه بر  بیماری بیمار می‌شود (1)

در چند دهه اخیر، نگرش عمومی در خصوص نحوه اطلاع رسانی و رفع نیازهای آموزشی گروه بهداشتی- درمانی تغییر کرده و انتظار می‌رود  که حتی در مورد بیماری، عوارض ناشی از آن، نحوه درمان و مراقبت از خود، اطلاعات لحظه به لحظه به بیماران  و خانواده های آنان ارائه شود. به طوری که بیماران از همه جوانب آگاهی یافته و بتوانند در تصمیم گیری‌های مربوط به خود نقش فعال و مستقل تری ایفا کنند. یکی از دلایل بستری مکرر در بیمارستان و افزایش هزینه‌های درمانی، عدم ارائه آموزش‌های لازم به بیماران در هنگام ترخیص و پس از آن می‌باشد. اصلی‌ترین موانع آموزش، کمبود وقت و نیروی انسانی است. ارتباطات تلفن همراه می‌تواند به عنوان  یک ابزار موثر جهت ارائه خدمات بهداشت و درمان به موقع به شهروندان کشورهای در حال توسعه محسوب شود. در سال‌های اخیر در جهان میزان استفاده از تلفن همراه ساده، رایانه- جیبی و تلفن‌های همراه هوشمند رشد قابل توجهی یافته است (14, 18, 19)

یکی از دلایل عدم بهبود بیماران  پس ازمراجعه به پزشک  و دریافت دارو، فراموشی در مصرف به موقع دارو  و همچنین مصرف ناصحیح آن می باشد که یکی از ابزارهای ساده و هزینه اثربخش برای حل این مشکل استفاده از خدمات پیام کوتاه که جزء لاینفک سیستم تلفن همراه است. مداخله  پیام کوتاه پایبندی به دارو را در بیماران افزایش می‌دهد و میزان مصرف به موقع  و صحیح دارو را بهبود می‌بخشد (20)

اوزدالگا و همکاران  در پژوهش خود دریافتند که کاربردهای بسیاری در گوشی‌های هوشمند برای پزشکان وجود دارد که برنامه‌های کاربردی گوشی‌های هوشمند برای حمایت از پزشکان در آینده بیشتر مورد استفاده خواهد بود (21). تلفن‌های همراه در حوزه آموزش پزشکی به دو صورت قابل استفاده هستند، یعنی استفاده از اینترنت و اپلیکیشن‌های مختلف و استفاده از مطالبی که در گوشی‌ها برای مراجعه توسط دانشجویان ذخیره شده اند (4و5و22-24). در دسترس بودن و دسترسی آسان به اینترنت واقعاً زندگی دانشجویان پزشکی را بسیار ساده کرده است و آنها می توانند در کسری از ثانیه پاسخ اکثر مسائل واقعی را بدانند (2و5). در عین حال، اینترنت همچنین به دانشجویان پزشکی کمک می‌کند تا مهارت‌های حل مسئله، تفکر انتقادی، استدلال بالینی و مهارت‌های مرتبط را در خود ارتقا دهند. علاوه بر این، برنامه های متعددی در دسترس هستند که هم با اینترنت و هم بدون آن کار می کنند و به روزترین اطلاعات را به صورت ساده در اختیار دانشجویان قرار می دهند. (2و5-6)

از تلفن‌های همراه نیز برای ذخیره فایل‌ها استفاده می‌شود (مثلاً کتاب‌های درسی در قالب‌ PDF، مقالات مهم، مطالب مرجع، تصاویر مرتبط با یادداشت‌های کلاسی یا خودآموزی، اسلایدها، نمونه ها، استخوان‌ها و غیره) و به تدریج این امر تبدیل به یک عمل رایج شده است (23-24). در واقع، قبل از امتحانات، بسیاری از دانشجویان خواندن مستقیم از تلفن همراه را راحت می‌دانند و بار دانشجویان را برای حمل کتاب‌های مختلف به حداقل می‌رسانند (22-24). همین موضوع حتی در مورد امتحانات عملی نیز صادق است و دانشجویان آن را بسیار امکان‌پذیر و عملی می‌دانند و از این طریق نمونه ها را به خوبی در مدت زمان کوتاهی آماده کنند. در واقع، بهترین بخش کل این فرآیند این است که دانشجویان می‌توانند با هم یاد بگیرند و همچنین اطلاعات را با استفاده از برنامه‌های مختلف تلفن همراه با یکدیگر به اشتراک بگذارند و در نتیجه یادگیری مبتنی بر تیم را تقویت کنند.

با توجه به اینکه امروزه نظام‌های آموزشی پزشکی در سراسر جهان نیازهای شدیدی به استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات به منظور فراهم کردن شرایط یادگیری برای دانشجویان دارند در این میان اهمیت، جایگاه و چگونگی استفاده از تلفن همراه به دلیل قابلیت دسترسی  به موقع استادان و دانشجویان  به اطلاعاتی مانند دستورالعمل‌های بالینی، منابع دارویی، محاسبات بالینی، آخرین شواهد علمی، بدون محدودیت  زمانی  مکانی به  یکی از حوزه‌های جدید نظری و پژوهشی در آموزش علوم پزشکی تبدیل شده است (13, 25)

برای به دست آوردن مزایای کامل از 'سلامت الکترونیک' استفاده از روش‌ها و فناوری‌های مدرن بسیار مهم است. یکی از نوآوری‌ها در زمینه فناوری اطلاعات در بهداشت و درمان، برنامه‌های کاربردی سیستم سلامت همراه است. اکثر دانشجویان  پزشکی از اپلیکیشن گوشی هوشمند برای آموزش در محیط  بالینی استفاده می‌کنند که تاثیر به سزایی بر دانش و مهارت‌های آنها دارد. برنامه‌های کاربردی  گوشی هوشمند  برای دسترسی به موقع دستورالعمل‌های بالینی، تشخیص افتراقی، منابع دارویی، محاسبات پزشکی، ارتباط بالینی و آموزش پزشکی استفاده می‌شود (13, 26-27)

حسام و همکاران در سال 2019 با  انجام  مطالعه 'استفاده و انواع برنامه های کاربردی پزشکی موبایل در بین دانشجویان پزشکی پاکستان و ارتباط آن با عملکرد تحصیلی آنها' در پژوهش خود نتیجه گرفتند که بیش از نیمی از دانشجویان پزشکی که در این مطالعه شرکت کردند از برنامه های کاربردی پزشکی به صورت روزانه استفاده می کردند و تعداد زیادی از دانشجویان موافق بودند که اپلیکیشن های پزشکی در بهبود عملکرد تحصیلی و بالینی دانشجویان پزشکی  موثر است (27).

با توجه به اهمیت بسیار زیاد فناوری‌های نوین در صنعت سلامت و نقش انکارناپذیر تلفن همراه هوشمند در استفاده از این فناوری‌ها با هدف ارتقای کیفیت خدمات مراقبتی و همچنین جایگاه مهم تلفن همراه در کل فرآیند ارائه آموزش پزشکی، این به همه ما بستگی دارد که روش هایی را پیدا کنیم که بتوانیم از فناوری تلفن همراه به نفع دانشجویان و مراقبت از بیمار استفاده کنیم. به دلیل این اهمیت، پژوهش حاضر با هدف تعیین میزان استفاده از تلفن همراه هوشمند توسط دانشجویان پزشکی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال تحصیلی 1401-1402 انجام خواهد شد.

مرور متون

مطالعات انجام شده در ایران

نعمتی انارکی و همکاران  در یک مطالعه کیفی  با عنوان ' آگاهی  و استفاده  دانشجویان پزشکی  از برنامه های کاربردی  مبتنی  بر تلفن همراه  هوشمند ' که با در سال 1400 اظهار داشتند که بیش از 40 درصد دانشجویان  در زمان های مختلف  در هفته  از برنامه های  کاربردی  پزشکی  استفاده  می کردند .فقدان دسترسی  به اینترنت  در دانشگاه   و محل کار  به عنوان  بزرگترین مانع  دسترسی  به برنامه های  کاربرد پزشکی  روی تلفن همرا بود .  بیشترین  پشتیبان  مورد نیاز  برای استفاده  از این برنامه ها ، استفاده از راهنما  های  بر خط موجود بود .  برنامه های پزشکی  upto date و Medscape   نیز  بیشترین  استفاده را  توسط پاسخ دهندگان  داشت (28).

اسد زاده  و همکاران  مطالعه ای را با عنوان ' مجموعه ای از راه حل های سلامت تلفن همراه در همه گیری های COVID-19'در سال 1400 اظهار داشتند M-health برای اهداف مختلفی مانند تشخیص زودهنگام، غربالگری سریع، نظارت بر بیمار، به اشتراک گذاری اطلاعات، آموزش و درمان در پاسخ به شیوع COVID-19 استفاده شده است.مطابق  با نتیجه گیری این مطالعه فناوری‌های m-health نقش مثبتی در طول شیوع COVID-19 ایفا کرده است(29)

ارشاد سرابی و صدوقی مطالعه‌ای مروری با عنوان 'نقش فناوری موبایل در نظام سلامت ایران' در سال 1397   انجام دادند.  مطابق با نتایج این مطالعه، در ایران با توجه به ساختار جمعیتی و گستردگی جغرافیایی، سلامت موبایل می‌تواند به طور موثر در سیستم سلامت مورد استفاده قرار گیرد  واستفاده از سلامت موبایل به ویژه در آموزش خودمراقبتی و پیشگیری از شیوع بیماری ها می تواند بسیار موثر باشد.(9)

صفدری و شمس آبادی در یک مطالعه مروری با عنوان 'ارتقائ سلامت سالمندان جامعه مبتنی بر سلامت همراه  و تکنولوژی' درسال 1396  اظهار داشتند که تلفن همراه باعث بهبود در روابط بیمار و ارائه دهندگان مراقبت و همچنین افزایش تأثیر خودمراقبتی به خصوص در سالمندی می شود. پیشرفت‌های اخیر در فناوری تلفن همراه فرصت‌های زیادی را برای بهبود سلامت و رفاه افراد، توانایی نظارت و گزارش سریع تغییر وضعیت سلامت، کمک به ایجاد شیوه زندگی سالم، تشخیص سریع شرایط بهداشتی، تسهیل اطلاع‌‌رسانی و ترویج مراقبت‌های بهداشتی و درمانی فراهم می‌کند. این فناوری می‌تواند در احساس استقلال و امنیت سالمندان مؤثر باشد و موجب ارتقای کیفیت زندگی آنان شود. همچنین، استفاده از این ابزار می‌تواند باعث افزایش رضایت‌مندی سالمندان و باانگیزه تر شدن آنان برای ادامه درمان و حیات شود (11) .

کرمی و همکاران  مطالعه‌ای توصیفی با عنوان 'دسته بندی موضوعی نرم افزارهای سلامت همراه و الویت بندی  آنها از دیدگاه پزشکان ایرانی' در سال 1396 انجام دادند که شامل کلیه نرم افزارهای موجود در ایران بود و پزشکان متخصص از سه دانشگاه شهید بهشتی، ایران  و تهران انتخاب شدند. در این مطالعه نرم افزارهای سلا مت همراه بر اساس کاربرد و نظرخواهی از پزشکان به 21 دسته تقسیم شدند که عبارت بودند از: پیشگیری، تشخیص و درمان، جراحی عمومی و پلاستیک، آزمایشهای پزشکی، محاسبات پزشکی، رادیولوژی، پرستاری، روانشناسی، خودمراقبتی، آموزش علوم پزشکی، آناتومی و اطلسها، اطالع رسانی پزشکی، دارو و داروخانه، توانبخشی، واژه‌نامه و اختصارات، مجلات ، اخلاق وحقوق پزشکی، مشاوره، امداد و اورژانس، آسیب‌های اجتماعی و طب سنتی. بنابراین مطابق با نتیجه‌گیری این مطالعه لازم است تولید کنندگان نرم افزارهای موبایل با در نظر گرفتن اولویت‌های مشخص شده توسط پزشکان جهت تولید و عرضه نرم افزار در آن حوزه ها اقدام نمایند تا پزشکان و بهره برداران نرم افزارها نیز تمایل بیشتری به بهره گیری از خدمات سلامت همراه پیدا کنند (30).  

احمدی زاد و همکاران  در یک مطالعه مروری با عنوان 'خدمات سلامت همراه:  گذشته، حال و آینده' در سال  1395 اظهار داشتند اگر از اپلیکیشن‌های موبایل سلامت در مراکز درمانی ایران استفاده شده باشد، می توان انتظار داشت که علاوه بر کاهش هزینه ها برای افراد و خطاهای پزشکی، باعث سریع‌تر شدن روند درمان با کیفیت بهتر، دسترسی آسان تر به مراقبت های پزشکی مخصوصا  مناطق دورافتاده، بهبود پاسخگویی به بیماران، ارتقای مراقبت های بهداشتی و درمان از راه دور  در ارائه خدمات درمانی شود (1).

بیگی و همکاران  در یک مطالعه  کیفی – تحقیقی با عنوان 'ارزیابی نرم افزار تحت وب اختصاصی برای ارسال پیام متنی یادآور مصرف دارو در بیماران مبتلا به بیماریهای عفونی' اظهار کردکه  استفاده از سرویس پیام کوتاه می‌تواند به طرز چشمگیری به بیماران در مصرف صحیـح دارو کمک نـماید و رضایتمندی و تمکین بیماران را بالا  ببرد (31)

مطالعات انجام شده در سایر کشورها

تفری و همکاران در سال 2019 مطالعه مقطعی  با عنوان 'استفاده از برنامه پزشکی گوشی هوشمند و عوامل مرتبط در میان پزشکان در بیمارستان‌های ارجاعی در منطقه آمهارا، شمال اتیوپی انجام دادند. مطابق  نتایج این مطالعه 89.9٪ پزشکان، اپلیکیشن های پزشکی را روی تلفن های هوشمند خود نصب کرده بودند. 70.4% پزشکان از برنامه‌های پزشکی در طول تمرین بالینی استفاده کرده بودند و برنامه‌های پزشکی که بیشتر مورد استفاده پاسخ‌دهندگان قرار می‌گرفت UpToDate، Medscape، MedCalc و Doximity بودند. دسترسی به اینترنت، آموزش رایانه، سودمندی درک شده از برنامه، کارکنان پشتیبانی فناوری اطلاعات و مهارت فنی قابل توجه ترین عواملی بودند که برای استفاده پزشکان از اپلیکیشن پزشکی گوشی های هوشمند نیاز بود (17).

 ژانگ  و همکاران در سال 2021 مطالعه ای با عنوان' نگرش و ادراک دانشجویان پزشکی نسبت به اثربخشی یادگیری تلفن همراه: دیدگاه مقایسه ای نیاز به اطلاعات' در دانشگاه هنگ کنگ - بین دانشجویان رشته علوم بالینی، پزشکی  و پرستاری انجام دادند. نتایج این مطالعه نشان داد که اکثر پاسخ دهندگان دانشجوی پزشکی از دستگاه های تلفن همراه برای اهداف مختلف شبکه‌های اجتماعی، تفریحی و حتی سرگرمی استفاده می کردند. اندازه صفحه نمایش کوچک، ویژگی‌های سرگرمی و مسائلی مانند حریم خصوصی باعث می‌شد که آنها نتوانند در انواع دیگر فعالیت‌های یادگیری رسمی با همان تعداد و اهداف سرگرمی شرکت کنند. تفاوت های معنی دار کمی بین سه گروه از رشته های پزشکی از نظر فعالیت های یادگیری تلفن همراه خاص آنها یافت شد. دانشجویان علوم بالینی و پرستاری ادراکات و رفتارهای مشابهی داشتند و تمایل داشتند که نیازهای اطلاعاتی متنوع‌تری داشته باشند. اکثر دانشجویان  یادگیری تلفن همراه را برای مطالعه حرفه‌ای خود مفید می‌دانستند و خاطرنشان کردند که اعتماد آنها به استفاده ماهرانه از فناوری تلفن همراه بالا بود. این نشان می‌دهد که فناوری موبایل در زمینه پزشکی در اوج پیشرفت است و این حوزه ارزش بررسی و تحقیق بیشتر را دارد (18).

نیر و همکاران در سال 2021 مطالعه مقطعی مقایسه ای با عنوان 'استفاده از تلفن هوشمند در میان پزشکان در محیط بالینی در دو کشور فرهنگی متمایز' انجام دادند. مطابق نتایج این مطالعه پذیرش قابل توجه گوشی های هوشمند توسط پزشکان در محیط بالینی محقق شده است. همچنین نیاز به ایجاد سیاست هایی برای ادغام رسمی فناوری تلفن های هوشمند در مراقبت‌های بهداشتی مطابق با دستورالعمل های اخلاقی ذکر شده است. همچنین متذکر شده است که باید بر ایجاد برنامه‌های کاربردی پزشکی تأکید کرد که به متخصصان مراقبت‌های بهداشتی در دستیابی به اطلاعات خود از منابع دقیق کمک می‌کند و همچنین سیستمی را برای نظارت بر استفاده از دستگاه‌های تلفن همراه در بیمارستان‌ها تنظیم کرد تا از نقض حریم خصوصی جلوگیری شود و رازداری بیمار رعایت شود (14).

بوعباس و همکاران در سال 2021 مطالعه مقطعی با عنوان ' سودمندی استفاده از گوشی هوشمند در میان جراحان در عمل بالینی در طول همه گیری COVID-19' انجام دادند. مطابق نتایج این مطالعه 99.5٪ ازجراحان از  تلفن های هوشمند برای کارهای مرتبط با بیمارستان استفاده می کردند و رایج ترین استفاده از تلفن های هوشمند شامل ارسال پیامک (70%) و مشاهده یا گرفتن تصاویر و فیلم ها با استفاده از دوربین های داخلی (60%) در بخش اورژانس، کلینیک های سرپایی، بخش ها یا اتاق های عمل بود. استفاده از گوشی‌های هوشمند در عمل جراحی در میان جراحان پاسخ‌دهنده در کویت در طول همه‌گیری شیوع داشت. اکثر جراحان  استفاده از تلفن های هوشمند را در عمل به دلیل مزایای آن در تسهیل ارتباط پزشک-پزشک و بیمار-پزشک، بررسی متون و تصمیم گیری بالینی مهم می دانند (27).

زمردی  و همکاران در سال ۲۰۱۵ مطالعه توصیفی با عنوان 'تشخیص فوری حمله قلبی در گوشی هوشمند'  در بوسنی و هرزگووین انجام دادند.  نرم افزاری برای برقراری ارتباط با تلفن همراه برای ارسال سیگنال های ضبط شده به یک تلفن همراه از طریق بلوتوث طراحی شد که برای تشخیص به موقع برای پردازش داده های بیماران حمله قلبی و افزایش میزان زنده ماندن بیماران قلبی بود چون زمان واکنش اولیه نقشه مهمی در حفظ سلامتی یک بیمار مبتلا به حمله قلبی ایفا می کند. این نرم افزار قادر به کاهش زمان، برای دریافت درمان استاندارد بوده است و میزان مرگ و میر در بیماران کاهش یافت. لازم به ذکر است که نرم افزار تشخیصی طراحی شده در  این پروژه می‌تواند به پزشکان عمومی که در حال کار در مناطق محروم هستند و در آن دسترسی به خدمات تخصصی  مشکل و  وقت گیر است،  کمک کند.  پزشکان عمومی قادر به تشخیص علائم حمله قلبی و شدت آن و پاسخ به موقع لازم برای جلوگیری از مرگ وعوارض مربوط به هم به یک حمله قلبی شدند.(34)

بولاک و همکاران  در سال 2015 مطالعه  مداخله را با عنوان  ' چگونه یک برنامه تلفن همراه از یادگیری و تمرین پزشکان تازه واجد شرایط در بریتانیا پشتیبانی می کند 'اظهار داشتند که دسترسی به یک برنامه تلفن همراه که دسترسی به موقع و بدون اینترنت به کتاب‌های درسی کلیدی را امکان‌پذیر می‌سازد، ودر  یادگیری و تمرین پزشکان تازه‌کار  پشتیبانی می‌کند. و همچنین این  برنامه به صورت استراتژیک برای تکمیل، نه جایگزینی بحث با اعضای تیم پزشکی، استفاده شده است.(26)

• مشخصات دموگرافیک جامعه پژوهش به تفکیک جنسیت، سن و مقطع تحصیلی چیست؟
• فراوانی نوع سیستم عامل نصب شده روی تلفن‌های همراه هوشمند مورد استفاده توسط جامعه پژوهش چقدر است؟
• میزان استفاده از تلفن همراه هوشمند در امور عمومی توسط جامعه پژوهش در سال تحصیلی 1401-1402 چقدر است؟
• میزان استفاده از تلفن همراه هوشمند در امور آموزشی و تخصصی توسط جامعه پژوهش در سال تحصیلی 1401-1402 چقدر است؟
• میزان استفاده از تلفن همراه هوشمند در امور بالینی توسط جامعه پژوهش در سال تحصیلی 1401-1402 چقدر است؟
• آیا ارتباط بین میزان استفاده از تلفن همراه هوشمند توسط جامعه پژوهش و جنسیت آنها وجود دارد؟
• آیا ارتباط بین میزان استفاده از تلفن همراه هوشمند توسط جامعه پژوهش و گروه سنی آنها وجود دارد؟
• آیا ارتباط بین میزان استفاده از تلفن همراه هوشمند توسط جامعه پژوهش با مقطع تحصیلی آنها وجود دارد؟

تعیین میزان استفاده از تلفن همراه هوشمند توسط دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال تحصیلی 1402-1401

• تعیین مشخصات دموگرافیک جامعه پژوهش به تفکیک جنسیت، سن و مقطع تحصیلی
• تعیین فراوانی نوع سیستم عامل نصب شده روی تلفن‌های همراه هوشمند مورد استفاده توسط جامعه پژوهش
• تعیین میزان استفاده از تلفن همراه هوشمند در امور عمومی توسط جامعه پژوهش در سال تحصیلی 1401-1402
• تعیین میزان استفاده از تلفن همراه هوشمند در امور آموزشی و تخصصی توسط جامعه پژوهش در سال تحصیلی 1401-1402
• تعیین میزان استفاده از تلفن همراه هوشمند در امور بالینی توسط جامعه پژوهش در سال تحصیلی 1401-1402
• تعیین ارتباط بین میزان استفاده از تلفن همراه هوشمند توسط جامعه پژوهش و جنسیت آنها
• تعیین ارتباط بین میزان استفاده از تلفن همراه هوشمند توسط جامعه پژوهش و گروه سنی آنها
• تعیین ارتباط بین میزان استفاده از تلفن همراه هوشمند توسط جامعه پژوهش با مقطع تحصیلی آنها

ارتقای وضعیت فناوری اطلاعات  در صنعت سلامت 

• دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
• سایر دانشگاه های علوم پزشکی کشور
• وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
• وزارت آموزش و پرورش

استفاده

 تعریف نظری: فائده بردن، منتفع شدن  (21)

تعریف عملی: در این پژوهش  فائده بردن از گوشی هوشمند در زمینه امور عمومی، تخصصی و آموزشی، امور بالینی مد نظر هست.

تلفن هوشمند

تعریف نظری:  تلفن همراه پیشرفته که ترکیبی از یک تلفن همراه  با سایر کاربردها مانند دسترسی به اینترنت، برنامه های کاربردی، سرویس ایمیل، مدیریت اطلاعات شخصی  و کاربردهایی نظیر رایانه شخصی می باشند. (22, 23)

تعریف عملی: تعریف عملی منطبق بر تعریف نظری است.

اینترن یا کارورز

تعریف نظری: کارورز پزشکی به دانشجوی مرحله پایانی دکترای عمومی پزشکی اطلاق می شود که آموزش های نظری و دوره عملی کارآموزی را به پایان رسانده باشد و مجاز به کاربرد آموخته های قبلی، تحت نظارت اعضاء هیات علمی برای کسب مهارتهای حرفه ای برای اخذ مدرک دکترای پزشکی است (38).

 تعریف عملی:

تعریف عملی منطبق با تعریف نظری است.

رزیدنت یا دستیار

تعریف نظری

دستیار یا رزیدنت به فردی اطلاق می شود که با داشتن مدرک دکترای پزشکی عمومی و پذیرش در امتحان ورودی دستیاری، جهت آموزش های نظری و کسب مهارتهای عملی در یکی از رشته های تخصصی پزشکی، طی مدت زمان مشخصی که برای آن دوره از طریق شورای آموزش پزشکی و تخصصی تصویب شده است، به امر تحصیل، آموزش، پژوهش و انجام فعالیت های کارورزی تخصصی اشتغال می ورزد (38).

تعریف عملی:

تعریف عملی منطبق با تعریف نظری است.

    این مطالعه از نظر هدف کاربردی و با توجه به روش اجرا از نوع مقطعی و توصیفی – تحلیلی می باشد.

جامعه مورد مطالعه در این پژوهش 416 دانشجوی پزشکی مشغول به تحصیل در دوره‌های اینترنی و رزیدنتی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال تحصیلی 1401- 1402 خواهند بود که 181 نفر آنها در دوره رزیدنتی و 235 نفر در دوره اینترنی مشغول به تحصیل هستند.

حجم نمونه پژوهش بر اساس جدول مورگان 201 نفر تعیین شد.

روش نمونه‌گیری تصادفی در دسترس خواهد بود. از 416 دانشجوی مشغول به تحصیل در دوره های اینترنی و رزیدنتی، 235 نفر (56/5 درصد) در دوره اینترنی، 181 نفر (43/5 درصد) در دوره رزیدنتی مشغول به تحصیل هستند. بعد از مشخص شدن نسبت‌های مشخص در بالا، چارچوب نمونه‌گیری sampling frame یا فهرست دانشجویان از آموزش دانشکده پزشکی تهیه می‌شود و بر اساس نمونه‌گیری تصادفی در دسترس و با جدول اعداد تصادفی از فهرست‌ها دانشجویان انتخاب و وارد مطالعه خواهند شد. بر این اساس 114 نفر از اینترن‌ها و 87 نفر از رزیدنت‌ها در مطالعه مشارکت خواهند کرد.

داده‌های این مطالعه با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته‌ای جمع‌آوری خواهد شد که با توجه به مطالعات مشابه قبلی تنظیم شده است. این پرسشنامه دارای دو قسمت اصلی است: ا- اطلاعات دموگرافیک که 7 سوال دارد و 2- اطلاعات مرتبط با میزان استفاده از تلفن همراه هوشمند با 44 سوال بسته و سه سوال باز است که در سه قسمت اصلی امور عمومی (13 سوال بسته و یک سوال باز)، امور آموزشی و تخصصی (16 سوال بسته و یک سوال باز) و امور بالینی (15 سوال بسته و یک سوال باز) تنظیم شده اند.  

برای تایید اعتبار صوری و محتوایی پرسشنامه از نظر سه  نفر از متخصصان مدیریت اطلاعات سلامت استفاده شد. پایایی پرسشنامه از روش آزمون- بازآزمون سنجیده شد. ضریب همبستگی بین پاسخ ها با  استفاده از ضریب کرونباخ 0.89 محاسبه شد. برای جمع‌آوری داده ها، پرسشنامه‌ها بین دانشجویان توزیع خواهد شد و از آنها خواسته می شود که آنها را تکمیل کنند. جمع‌آوری داده‌ها پس از تایید پژوهش توسط کمیته اخلاق دانشگاه و با رضایت دانشجویان انجام خواهد شد.

این مطالعه مقطعی و توصیفی تحلیلی با هدف تعیین میزان استفاده از تلفن‌های همراه هوشمند توسط دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال تحصیلی 1401-1402 انجام خواهد شد. جامعه این پژوهش 416 نفر از دانشجویان پزشکی مشغول به تحصیل در دوره های اینترنی و رزیدنی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان خواهند بود.  با استفاده از جدول مورگان نمونه مطالعه 201 نفر محاسبه شد. 43/5 درصد از نمونه مطالعه (87 نفر) مربوط به دانشجویان پزشکی مشغول به تحصیل در دوره رزیدنتی و 56/5 درصد از نمونه مطالعه (114 نفر) مربوط به دانشجویان پزشکی مشغول به تحصیل در دوره اینترنی خواهند بود.

معیارهای ورود به مطالعه عبارتند از: 1- دانشجو در مرحله اینترنی یا رزیدنتی مشغول به تحصیل باشد 2- برای مشارکت در مطالعه رضایت داشته باشد. معیارهای خروج از مطالعه عبارتند از: 1- عدم تکمیل کامل پرسشنامه 2- عدم تحصیل در دوره اینترنی و رزیدنتی 3- عدم رضایت برای مشارکت در مطالعه. در این مطالعه متغیر مخدوش کننده ای وجود ندارد.

داده ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته و از طریق خوداظهاری جمع‌آوری خواهد شد و با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 22 تحلیل خواهد شد. برای تحلیل از آمارهای توصیفی و تحلیلی مناسب استفاده خواهد شد و نتایج در قالب جداول و نمودارها ارائه خواهد شد.

داده‌های گردآوری شده در ویرایش 22 نرم افزار SPSS  ثبت خواهد شد و با استفاده از آمارهای توصیفی (فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار) و تحلیلی (همبستگی پیرسون و تحلیل واریانس یک طرفه) تحلیل خواهد شد و نتایج به صورت جداول و نمودارها ارائه خواهد شد.

کدهای اخلاقی 1، 10، 11، 12، 14،13، 15، 16، 17، 25، 27، 28، 29، 30 و 31 از راهنمای عمومی اخلاق درپژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی رعایت خواهد شد.

کد 1- هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

کد10- هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرحنامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرحنامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده ها، وابستگی های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه ی دیگر، مشوق های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایتنامه ی آگاهانه به صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایتنامه باید تدوین و به طرحنامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرحنامه از سوی کمیته ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

کد11- کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرحها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته ی اخلاق درخواست می شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

کد 12- انتخاب آزمودنی های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض آمیز نباشد.

کد 13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

کد 14- اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

کد 15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیم گیری او مؤثر باشند، به نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیانهایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره ی خطرات و زیانهای بالقوه ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامه ی آگاهانه منعکس شود.

کد 16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

کد 17- پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنیها، این اطلاع رسانی از طریق شخص دیگری انجام می گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

کد 25- پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

کد 27- در پایان پژوهش، هر فردی که به عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روشهایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره مند شود.

کد 28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

کد 29- نحوه ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنیها و مؤسسه ی حمایت کننده ی  پژوهش باشد.

کد 30- گزارشها و مقالات حاصل از پژوهشهایی که مفاد این راهنما را نقض کرده اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

کد 31- روش پژوهش نباید با ارزشهای اجتماعی، فرهنگی و دینی جامعه در تناقض باشد.

• عدم همکاری بعضی از دانشجویان و ثبت ناقص اطلاعات که سعی خواهد شد تعداد بیشتری از دانشجویان را مشارکت دهیم که در صورت ناقص بودن اطلاعات، پرسشنامه های ناقص از مطالعه حذف شوند.

استفاده، تلفن همراه هوشمند، دانشجویان پزشکی

1.            Varmaghani M, Varmaghani S. Mobile health services: past, present, future. Education Strategies in Medical Sciences. 2017;10(3):233-46.

2. Rodriguez‑Rios A, Espinoza‑Tellez G, Martinez‑Ezquerro JD, Rendon‑Macias ME. Information and communication technology, mobile devices, and medical education. J Med Syst 2020; 44:90.

3. Ellaway R. The informal and hidden curricula of mobile device use in medical education. Med Teach 2014; 36:89‑91.

4. Klímová B. Mobile learning in medical education. J Med Syst 2018; 42:194.

5. Masters K, Ellaway RH, Topps D, Archibald D, Hogue RJ. Mobile technologies in medical education: AMEE Guide No. 105. Med Teach 2016; 38:537‑49.

6. Lee LA, Wang SL, Chao YP, Tsai MS, Hsin LJ, Kang CJ, et al. Mobile technology in E‑learning for undergraduate medical education on emergent otorhinolaryngology‑head and neck surgery disorders: Pilot randomized controlled trial. JMIR Med Educ 2018; 4: e8.

7. Basu S, Marimuthu Y, Sharma N, Sharma P, Gangadharan N, Santra S. Attitude towards mobile learning among resident

doctors involved in undergraduate medical education at a government medical college in Delhi, India. J Educ Health Promot 2020; 9:321.

8. Klasnja P, Pratt W. Healthcare in the pocket: mapping the space of mobile-phone health interventions. Journal of biomedical informatics. 2012;45(1):184-98.

9. ERSHAD SR, SADOUGHI F, JAMSHIDI OR, Bahaadinbeigy K. Role of mobile technology in Iran healthcare system: A review study. 2018.

10. Alfawareh HM, Jusoh S. Smartphones usage among university students: Najran University case. International Journal of Academic Research. 2014;6(2).

11. Safdari R, Shams Abadi AR, Pahlevany Nejad S. Improve health of the elderly people with M-health and technology. Iranian Journal of Ageing. 2018;13(3):288-99.

12. Putzer GJ, Park Y. Are physicians likely to adopt emerging mobile technologies? Attitudes and innovation factors affecting smartphone use in the Southeastern United States. Perspectives in Health Information Management/AHIMA, American Health Information Management Association. 2012;9(Spring).

13. Jebraeily M, Fazlollahi ZZ, Rahimi B. The most common smartphone applications used by medical students and barriers of using them. Acta Informatica Medica. 2017;25(4):232.

14. Nair AA, Afroz S, Ahmed BU, Ahmed UU, Foo CC, Zaidan H, et al. Smartphone usage among doctors in the clinical setting in two culturally distinct countries: cross-sectional comparative study. JMIR mHealth and uHealth. 2021;9(5):e22599.

15. Doukas C, Pliakas T, Maglogiannis I, editors. Mobile healthcare information management utilizing Cloud Computing and Android OS. 2010 Annual International Conference of the IEEE Engineering in Medicine and Biology; 2010: IEEE.

16. KARAMI S, Asadi F, Emami H. Thematic categorization of mobile health software packages and their priority from the perspective of Iranian physicians. 2017.

17. Teferi GH, Tilahun BC, Guadie HA, Amare AT. Smartphone medical app use and associated factors among physicians at referral hospitals in Amhara region, North Ethiopia, in 2019: cross-sectional study. JMIR mHealth and uHealth. 2021;9(3):e19310.

18. Mohammad Pour A, Dehgan Naieri N. The survey of the patient educational need on discharge phase in Gonabad health and treatment centers. The Horizon of Medical Sciences. 2007;12(4):34-9.

19. Madadkar S, Noorian K. Effect of multimedia education based on the family-centered approach and telephone follow-up (telenursing) on the quality of life of patients with myocardial infarction after discharge. Journal of Clinical Nursing and Midwifery. 2020;8(4).

20. Bahaadinbeigy K, Mousaali A, Salehi Nejad S, Haj Esmail Gohari S, Haj Mohammad Hassani Ravari M. The Evaluation of Web-based Software for Sending Medication Adherence Reminders in Infectious Disease Patients. Health and Development Journal. 2014;3(2):137-49.

21. Lippi G, Plebani M. Laboratory applications for smartphones: risk or opportunity? Clin Biochem. 2011;4(44):273-4.

22. Pyörälä E, Mäenpää S, Heinonen L, Folger D, Masalin T, Hervonen H. The art of note taking with mobile devices in medical education. BMC Med Educ 2019; 19:96.

23. Wallace S, Clark M, White J. ‘It’s on my iPhone’: Attitudes to the use of mobile computing devices in medical education, a mixed‑methods study. BMJ Open 2012;2: e001099

24. Short SS, Lin AC, Merianos DJ, Burke RV, Upperman JS. Smartphones, trainees, and mobile education: Implications for graduate medical education. J Grad Med Educ 2014; 6:199‑202.

25. Yu P, Li H, Gagnon M-P. Health IT acceptance factors in long-term care facilities: a cross-sectional survey. Int J Med Inform. 2009;78(4):219-29.

26. Bullock A, Dimond R, Webb K, Lovatt J, Hardyman W, Stacey M. How a mobile app supports the learning and practice of newly qualified doctors in the UK: an intervention study. BMC Med Educ. 2015;15(1):1-6.

27. Hisam A, Shafique MU, Khurshid MN, Hamza A, Asad MB, Shakeel T. Usage and types of mobile medical applications amongst medical students of Pakistan and its association with their academic performance. Pakistan journal of medical sciences. 2019;35(2):432.

28. Nemati-Anaraki L, Mousavi SS, AliBeyk M, Mahami-Oskouei M. Medical students knowledge and use of smartphone-based applications. jha. 2022;24(4):84-94.

29. Asadzadeh A, Kalankesh LR. A scope of mobile health solutions in COVID-19 pandemics. Informatics in medicine unlocked. 2021;23:100558.

30. Karimi S, Asadi F, Emami H. Thematic categorization of mobile health software packages and their priority from the perspective of iranian physicians. Journal of health and biomedical informatics. 2017;4(3 #G00194):-.

31. Bahaadini Beigy K, Mousaali A, Salehinejad S, Hajesmail Gohari S, Hajmohammad Hassani Ravari M. The evaluation of web-based software for sending medication adherence reminders in infectious disease patients. Health and development journal. 2014;3(2):-.

32. Zhang X, Lo P, So S, Chiu DK, Leung TN, Ho KK, et al. Medical students’ attitudes and perceptions towards the effectiveness of mobile learning: A comparative information-need perspective. Journal of Librarianship and Information Science. 2021;53(1):116-29.

33. Buabbas AJ, Aldousari S, Ayed AK, Safar M, Alkandari O. Usefulness of smartphone use among surgeons in clinical practice during the pandemic of COVID-19: a cross-sectional study. BMC Med Inform Decis Mak. 2021;21(1):1-9.

34. Rad MZ, Ghuchani SR, Bahaadinbeigy K, Khalilzadeh MM. Real time recognition of heart attack in a smart phone. Acta Informatica Medica. 2015;23(3):151.

35. Http://vajehyab.com

36. León SA, Fontelo P, Green L, Ackerman M, Liu F. Evidence-based medicine among internal medicine residents in a community hospital program using smart phones. BMC Med Inform Decis Mak. 2007;7(1):1-11.

37. Hu Y-C, Liao Y-L. Utilizing Analytic Hierarchy Process to Analyze Consumers-Purchase Evaluation Factors of Smartphones. International Journal of Economics and Management Engineering. 2013;7(6):1556-61.

38. http://med.zaums.ac.ir/

دانشجوی گرامی

با سلام و احترام

این پرسشنامه در راستای انجام طرح پژوهشی با عنوان 'بررسی میزان کاربرد تلفن همراه هوشمند توسط دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال تحصیلی 1402-1401' تدوین و در اختیار شما قرار گرفته است. خواهشمند است، ما را با تکمیل صادقانه این پرسشنامه یاری بفرمایید. لازم به ذکر است که اطلاعات شما محرمانه خواهد بود. پیشاپیش، از توجه و همکاری شما بزرگواران بسیار سپاسگزارم./.

با سپاس فراوان

الف) مشخصات فردی 

جنسیت: مرد *                     زن *

سن: .....................

مقطع تحصیلی:  دوره اینترنی *    دوره رزیدنتی *

در صورتی‌که دانشجوی دوره رزیدنتی هستید رشته تخصصی خود را ذکر بفرمایید: ........................

سال ورود به دوره اینترنی یا رزیدنتی: .................                  نیمسال: اول *         دوم *

آیا در حال حاضر از تلفن همراه هوشمند استفاده می‌کنید؟               بله *       خیر *

تلفن همراه هوشمند شما دارای کدامیک از سیستم عامل‌های زیر است؟

Android *           IOS  *   Windows Phone  *         Black Berry *     سایر موارد  *          لطفا نام ببرید: ..........................

لطفا میزان استفاده از تلفن همراه هوشمند برای هریک از امور زیر را با انتخاب گزینه مورد نظر مشخص بفرمایید.

این مطالعه مقطعی و توصیفی تحلیلی با هدف تعیین میزان استفاده از تلفن‌های همراه هوشمند توسط دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال تحصیلی 1401-1402 انجام خواهد شد. جامعه این پژوهش 416 نفر از دانشجویان پزشکی مشغول به تحصیل در دوره های اینترنی و رزیدنی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان خواهند بود.  با استفاده از جدول مورگان نمونه مطالعه 201 نفر محاسبه شد. 5/43 درصد از نمونه مطالعه (87 نفر) مربوط به دانشجویان پزشکی مشغول به تحصیل در دوره رزیدنتی و 5/56 درصد از نمونه مطالعه (114 نفر) مربوط به دانشجویان پزشکی مشغول به تحصیل در دوره اینترنی خواهند بود.

داده ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته و از طریق خوداظهاری جمع‌آوری خواهد شد و با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 22 تحلیل خواهد شد. برای تحلیل از آمارهای توصیفی و تحلیلی مناسب استفاده خواهد شد و نتایج در قالب جداول و نمودارها ارائه خواهد شد.

ندارد 

مشخص شدن میزان استفاده از فناوری اطلاعات توسط دانشجویان پزشکی و استفاده از نتایج در برنامه آموزشی 

ندارد

ندارد

این طرح از نوع غیرهزینه بر می باشد.

ندارد

اطلاعات جمع آوری شده بدون نام و نام خانوادگی جمع آوری خواهد شد و نتایج به صورت کلی اعلام خواهد شد. 

در صورتی که دانشجویی پرسشنامه را تکمیل نکرد دانشجوی دیگری جایگزین خواهد شد. 

دانشجویان به صورت داوطلبانه در مطالعه شرکت خواهند کرد و به تکمیل پرسشنامه خواهند پرداخت . 

دانشجویان با رضایت خود در مطالعه شرکت خواهند کرد و رضایت به صورت ضمنی از آنها گرفته خواهد شد.